Tuesday, January 27, 2026

 တၢင်းပဵၼ်ႁႃႈ ၶူဝ်ႊဝိတ်ႉ ပိတ်ႉထိပ်ႇပႃးမေႃႈၶဝ်ႈႁႅင်းၵၢၼ်

ဢိင်ၼိူဝ်တၢင်းပဵၼ်ၶူဝ်ႊဝိတ်ႉ 19 လၢမ်းၽႄႈႁၢဝ်ႈႁႅင်း ၸွတ်ႇတူဝ်ႈၼႂ်းၵမ်ႇၽႃႇၼႆႉသေ ၵူၼ်းမိူင်းတိတ်းၸပ်းၸိူဝ်ႉမႅင်း ၼႆႉ မီးသွင်လၢၼ်ႉပၢႆ၊ ၵူၼ်းတၢႆသမ်ႉ သၢမ်သႅၼ်ပၢႆ၊ ၵူၼ်းဢၼ်တိတ်းၸပ်းမီးၵႂႃႇ သီႇလၢၼ်ႉႁူၵ်း၊ မိူင်းဢၼ်တိတ်းၸပ်းၵႂႃႇသမ်ႉ တေမီး 200 မိူင်းပၢႆ ယဝ်ႉ။

Photo Credit to New York Time-ၵူၼ်းတိတ်းၸပ်းတၢင်းပဵၼ် ၶူဝ်ႊဝိတ်ႉ 19 တဵမ်ႁူင်းယႃ ၼႂ်းမိူင်း US

 

တၢင်းမိူင်းထႆးၵေႃႈ မီးၵူၼ်းတိတ်းၸပ်းၸိူဝ်ႉမႅင်းတၢင်းပဵၼ်ၼႆႉ မီးယူႇၵူႈဝၼ်းလႄႈ လူႉတၢႆၵေႃႈ ၶႂ်ႈဝႃႈမီးၵူႈဝၼ်း ယဝ်ႉ။ ယွၼ်ႉၼၼ် ၵၢၼ်ပၢႆးမၢၵ်ႈမီးၼႂ်းမိူင်းထႆးၵေႃႈ လႆႈတူၵ်းသေ ႁၢၼ်ႉၶၢႆၶူဝ်း၊ ၶၢႆၶွင်၊ ၶွမ်ႊပၼီႊ ၸိူဝ်းၼႆႉ လႆႈဢိုတ်း/ ပိၵ်ႉ ယင်ႉၵၼ်ဝႆႉၸူဝ်ႈၶၢဝ်းတၢင်းၼမ် ယွၼ်ႉၵူဝ်ၸပ်းတၢင်းပဵၼ်ၶူဝ်ႊဝိတ်ႉ 19 ဢၼ်လၢမ်းၽႄႈႁၢဝ်ႈႁႅင်း ၼႆႉယဝ်ႉ။

ၵူၼ်းမိူင်းတႆး ၸိူဝ်း ႁဵတ်းၵၢၼ် ၼႂ်းမိူင်းထႆးၼၼ်ႉ ဢွၼ်ၵၼ်တူၵ်းၵၢၼ် တူၵ်းငၢၼ်း ပေႃႈလဵင်ႉ၊ ၼၢႆးၸၢင်ႈ  သင်ႇၵိုတ်းလိုဝ်ႈယင်ႉၵၢၼ်ဝႆႉၸူဝ်ႈၶၢဝ်းမီးတင်းၼမ်။  ၵိုတ်းလိုဝ်ႈၵၢၼ်ဝႆႉ ၸူဝ်ႈၶၢဝ်းဝႃႈၼႆသေတႃႉ   ဢမ်ႇလႆႈႁပ်ႉငိုၼ်းၵႃႈၸၢင်ႈ/ႁႅင်း ၽွင်းလိုဝ်ႈၵၢၼ်ၼႆႉ။  ၵွပ်ႈပိူဝ်ႈၼႆ ၼႂ်းၽွင်းတၢင်းပဵၼ်ၶူဝ်ႊဝိတ်ႉ 19 ၼႆႉသေ ဢွၼ်ၵၼ် ႁူပ်ႉလွင်ႈတူၵ်းၵိၼ်းၶၢၼ်ၸႂ်မႃးႁၢဝ်ႈႁႅင်း တႄႉတႄႉ ၼႆယဝ်ႉ။

“ ၶႃႈၶဝ်ဢမ်ႇလႆႈႁဵတ်းၵၢၼ်မႃးၼႆႉ မီးၶၢဝ်းတၢင်း လိူၼ်ပၢႆ မိူဝ်ႈလိူၼ်သီႇတႆးႁဝ်းၼၼ်ႉ တၼ်းလႆႈႁဵတ်းၵၢၼ် 9 ဝၼ်း ။ ထိုင်မႃး လိူၼ်ႁႃႈတႆး ၊ လိူၼ်ႁူၵ်းတႆးႁဝ်းၼႆႉ ပႆႇလႆႈႁဵတ်းၵၢၼ်သေဝၼ်းၶႃႈ။ ၶဝ်ႈၵိၼ်ၵေႃႈတေမူတ်းယဝ်ႉ။ ငိုၼ်းၵေႃႈဢမ်ႇမီး။ လႆႈၵူႈ ယိမ်တီႈၼွင်ႉယိင်းဝႆႉသေ ၸႂ်ႉၸၢႆႇၵႂႃႇဝႆႉႁဵတ်းၼႆၶႃႈ။ ႁဝ်းၶႃႈ ႁဵတ်းၵၢၼ် သူၼ်မၢၵ်ႇလမ်းယႆးၶႃႈဢေႃႈ၊ ယွၼ်ႉတၢင်းပဵၼ် ၼႆႉသေ ႁဝ်းၶႃႈလႆႈလိုဝ်ႈၵၢၼ်ၵၼ် ဢမ်ႇမီးၽႂ် မႃးၸၢင်ႈႁဵတ်းၵၢၼ်ယဝ်ႉၶႃႈ၊ ၵူႈပွၵ်ႈႁဝ်းၶႃႈ သွင်ၵေႃႉၽူဝ်မေး တေလႆႈ ငိုၼ်းၼိုင်ႈဝၼ်း 500 ဝၢတ်ႇ။ ၽူဝ်ၶႃႈ 300 ဝၢတ်ႇ၊ ၶႃႈသမ်ႉ 200 ဝၢတ်ႇ” ၼၢင်းၶမ်းၶိၼ်ႇ ၵူၼ်းႁဵတ်းၵၢၼ်ၼႂ်းသူၼ် မၢၵ်ႇ လမ်းယႆး ၵေႃႉၼိုင်ႈ တၢင်းၸႄႈဝဵင်းၸွမ်တွင်း ၸႄႈတွၼ်ႈၵဵင်းမႆႇ ၸိုင်ႈထႆး လၢတ်ႈၼႄၼင်ႇၼႆ။

သိုပ်ႇလၢတ်ႈဝႃႈ “ ၼႂ်းၼႃႈႁိူၼ်းႁဝ်းၶႃႈၼႆႉ တင်းမူတ်း မီး 5 ၵေႃႉပေႃႈမႄႈလုၵ်ႈ။ လုၵ်ႈဢွၼ်ႇ 3 ၵေႃႉ။ တႃႇၵေႃႉၼိုင်ႈ တိုၵ်ႉ မီးၼိုင်ႈၶူပ်ႇၵူၺ်း။ ထႅင်ႈၾၢႆႇၼိုင်ႈၵေႃႈ ပေႃႈလဵင်ႉၶႃႈၶဝ် ဢၼ်ပၼ်ႁဝ်းၶႃႈယူႇၼႂ်းသူၼ် တေႃႈလဵဝ်ၼႆႉ သမ်ႉလိုပ်ႈႁေႃႈ ႁဝ်းၶႃႈပၢႆႈထႅင်ႈၶႃႈဢေႃႈ ဢမ်ႇပၼ်ႁဝ်းၶႃႈယူႇယဝ်ႉ။ ႁဝ်းၶႃႈ သွင်ၵေႃႉၽူဝ်မေး ယွၼ်းတွင်းပၢၼ်ႇ လၢႆၵမ်းယဝ်ႉၶႃႈ။ သင်ဝႃႈ တၢင်းပဵၼ်ၼႆႉ ႁၢႆယဝ်ႉ လူတ်းယွမ်းယဝ်ႉၸိုင် ႁဝ်းၶႃႈ တေဢွၵ်ႇၵႂႃႇယူႇ တၢင်းၼွၵ်ႈယူႇ ၶႅၼ်းတေႃႈ တူၺ်းထိုင် ၸႂ်ႁဝ်းၶႃႈၽွင်ႈ လၢတ်ႈၸိူင်ႉၼႆလၢႆၵမ်းယဝ်ႉၶႃႈ ၵူၺ်းၵႃႈ ပိူၼ်ႈဢမ်ႇထွမ်ႇ လိုပ်ႈယူႇ တိၵ်းတိၵ်းၶႃႈယဝ်ႉ ယၢပ်ႇၶၢၼ်ၸႂ် ၶႃႈဢေႃႈ၊ ပၢႆလိူဝ်ငိုၼ်းၵေႃႈဢမ်ႇမီး၊ ၵၢၼ်ၵေႃႈဢမ်ႇလႆႈႁဵတ်း၊ တႃႇတေၵိၼ် ၵူၺ်းၵေႃႈ ပေႃးဢမ်ႇၶႂ်ႈမီးယဝ်ႉ သမ်ႉမႃး ၺႃးလိုပ်ႈထႅင်ႈ” ဝႃႈၼႆ။

ႁႅင်းၵၢၼ်တႆး ဢၼ်ဢွၼ်ၵၼ်တူၵ်းၵၢၼ် တူၵ်းငၢၼ်းၼႂ်းမိူင်းထႆး ၵမ်ႈၼမ် တေပဵၼ်ၵူၼ်းႁဵတ်းၵၢၼ် ၼႂ်းႁၢၼ်ႉယႂ်ႇ ႁၢၼ်ႉ လူင် မိူၼ်ၼင်ႇ ႁၢၼ်ႉၶၢႆၶဝ်ႈၽၵ်း၊ ႁၢၼ်ႉၶၢႆၶူဝ်း၊ ႁဵတ်းၵၢၼ်မူတ်းသႂ် (မႄႈဝၢၼ်ႈ)ၼႂ်းၶွမ်ႊပၼီႊ ဢိၵ်ႇထႅင်ႈလၢႆလၢႆ ယၢင်ႇ လႆႈဢွၼ်တူၵ်းၵၢၼ်ငၢၼ်း ၵၼ်တင်းၼမ်လၢႆ  ။

ၵၢတ်ႇၶၢႆၶူဝ်းၵေႃႈ ၺႃးသင်ႇပိၵ်ႉမူတ်းလႄႈ တုမ်ႉတိူဝ်ႉတင်းႁႅင်းၵၢၼ်လႄႈ ပေႃႈလဵင်ႉ

ၸၢႆးသႅင်ဝၼ်း လုၵ်ႈလဵင်ႉ ႁဵတ်းၵၢၼ်မေးၶိူင်ႈၸၢၵ်ႈ ရူတ်ႉထႆၼႃး/ သူၼ် တီႈၵဵင်းမႆႇ လၢတ်ႈဝႃႈ “ ၶႃႈလႆႈလိုဝ်ႈၵၢၼ်မႃးၼႆႉ တႄႇၸဵမ်မိူဝ်ႈဝၼ်းတီႈ 26/3/2020 ၼၼ်ႉမႃးၶႃႈ တိုၵ်ႉလႆႈၶဝ်ႈမႃးႁဵတ်းၵၢၼ်ၶိုၼ်း ၼႂ်းဝၼ်းတီႈ 15/4/2020 ၸမ်ၼိုင်ႈ လိူၼ်ၶႃႈဢေႃႈ လႆႈလိုဝ်ႈၵၢၼ်။ ယွၼ်ႉတၢင်းပဵၼ်ၶူဝ်ႊဝိတ်ႉ 19 ၼႆႉယဝ်ႉ   ။ ပေႃႈလဵင်ႉ သင်ႇလိုဝ်ႈ ဝႆႉၸူဝ်ႈၶၢဝ်းၼႆၵေႃႈ လိုဝ်ႈလၢႆလၢႆၵူၺ်းၶႃႈ ဢမ်ႇလႆႈငိုၼ်းၶႃႈ။ ၶႃႈႁဵတ်းၵၢၼ်ၼိုင်ႈဝၼ်းလႆႈ 400 ဝၢတ်ႇ။ ၸၢင်ႈၶႃႈပဵၼ်လၢႆးဝၼ်း သမ်ႉၸၢႆႇပၼ်လၢႆးလိူၼ်ႁဵတ်းၼႆၶႃႈ”ဝႃႈၼႆ။

သိုပ်ႇလၢတ်ႈဝႃႈ “ ၵိၼ်းၸႂ်ၶႃႈဢေႃႈ။ ၽွင်းလႆႈလိုဝ်ႈၵၢၼ်ၵႂႃႇၼႆႉ ဢမ်ႇလႆႈငိုၼ်းၶႃႈလူး ယင်ႉလိုဝ်ႈလၢႆလၢႆၵူၺ်းၶႃႈၼႃႇ။ ၵႃႈႁွင်ႈၵေႃႈလူဝ်ႇပၼ်၊ ၵႃႈၼမ်ႉၵႃႈၾႆးသေ ယဝ်ႉၵေႃႈ ၵႃႈၵိၼ်ၵူႈဝၼ်းဝၼ်း။ မိူင်းတၢင်းၼႆႉ လႆႈသိုဝ်ႈယူႇၵူႈဢၼ် ဢၼ် ၶႃႈယဝ်ႉ။ ဢမ်ႇမိူၼ်မိူင်းႁဝ်းၶႃႈလူး။ ၶႂ်ႈမိူဝ်းယူႇမိူင်းႁဝ်းယူႇၶႃႈ ၵူၺ်းၵႃႈ ၵၢၼ်ႁႃၵိၼ်လဵင်ႉတွင်ႉတၢင်းမိူင်းႁဝ်းၶႃႈသမ်ႉ ယၢပ်ႇၽိုတ်ႇႁဵတ်းၶႃႈယဝ်ႉ တေႁဵတ်းသင်တႄႉတႄႉၵေႃႈဢမ်ႇလႆႈ၊ ၼႃႈႁိူၼ်းၽႂ် ၼႃးႁိူၼ်းမၼ်း ၽႂ်ဢမ်ႇႁူႉလႆႈၶႃႈလေႃႇ ဝႃႈမီးလွင်ႈယၢပ်ႇၽိုတ်ႇၸိူင်ႉႁိုဝ် ဢၼ်ဝႃႈၼၼ်ႉ” ဝႃႈၼႆ။

ယွၼ်ႉတၢင်းပဵၼ်ၶူဝ်ႊဝိတ်ႉ 19 ၼႆႉ လၢမ်းၽႄႈႁၢဝ်ႈႁႅင်းသေ တုမ်ႉတိူဝ်ႉၵူၼ်းမိူင်းတၢင်းလုမ်ႈၾႃႉ၊ သမ်ႉတုမ်ႉယွၼ်ႈ ပႃးၵၢၼ်ပၢႆးမၢၵ်ႈမီး တၢင်းၵမ်ႇၽႃႇယဝ်ႉ။ လွင်ႈၵူၼ်းတူၵ်းၵၢၼ်ငၢၼ်း လႆႈသင်ႇၵိုတ်းလိုဝ်ႈ ယင်ႉလိုဝ်ႈဝႆႉၸူဝ်ႈၶၢဝ်း ၸိူဝ်း ၼၼ်ႉလႄႈသင် မၢင်ၵေႃႈ ပေႃႈလဵင်ႉၼၢႆးၸၢင်ႈ ဢမ်ႇမီးငိုၼ်းၸၢင်ႈသေ ထိုင်တီႈပေႃးလိုပ်ႈၵူၼ်းႁဵတ်းၵၢၼ်ဢွၵ်ႇ ဢွၵ်ႇ ၵေႃႈမီး။ ယွၼ်ႉၼၼ် မိူဝ်ႈၽွင်းတူၵ်းၵိၼ်းယူႇၼႆႉ ယူႇတီႈႁႅင်းၵၢၼ် (ၸိူဝ်းမီးဝတ်းဝႂ်ပရၵၼ်ႊ သင်ၶူမ်း)  မီးသုၼ်ႇတုၵ်းယွၼ်းတီႈႁွင်ႈၵၢၼ် ႁပ်ႉႁွင်းပၢႆးယူႇလီလႄႈ တူင်ႇဝူင်းၵူၼ်း (ပရၵၼ်ႊသင်ၶူမ်း)  ။

ၵၢတ်ႇဢမ်ႇမီၵူၼ်းၶၢႆလႄႈ ၵူၼ်းသိုဝ်ႉ ၵူၼ်းတင်းမိူင်း ဢမ်ႇလႆႈႁဵတ်းၵၢၼ်

ၸၢႆးပိူင်း ၸဝ်ႈၼႃႈတီႈၾၢႆႇမၢႆမီႈႁႅင်းၵၢၼ် ၸုမ်း HRDF လၢတ်ႈဝႃႈ “ ၸွမ်းၼင်ႇ လူင်ပွင်ၸိုင်ႈ မိူင်းထႆး ၸီႉသင်ႇႁႂ်ႈပေႃႈ လဵင်ႉ ၶွမ်ႊပၼီႊ   ပိၵ်ႉၵၢၼ်ငၢၼ်း ဢၼ်တေၸၢင်ႈမီးလွင်ႈတုမ်ႉတိူဝ်ႉတေႃႇၵၢၼ် ၸပ်းရေႃးၵႃႇတၢင်းပဵၼ် ၶူဝ်ႊဝိတ်ႉ 19 ၵၼ်ၼၼ်ႉ။ သင်ၸိူဝ်ႉဝႃႈ လုၵ်ႈလဵင်ႉၵေႃႉလႂ် ႁဵတ်းၵၢၼ် ယူႇၸွမ်းပေႃႈလဵင်ႉ ယူႇတီႈလူင်ပွင်ၸိုင်ႈသင်ႇပိၵ်ႉ ဢမ်ႇၼၼ် ပေႃႈလဵင်ႉမၼ်းပိၵ်ႉႁင်းၵူၺ်းႁႃႉ ၸိူဝ်းၼႆၼႆႉ ႁႅင်းၵၢၼ်ယၢၼ်မိူင်းမီးသုၼ်ႇလႆႈ လွင်ႈႁပ်ႉႁွင်း ဢၼ်ဝႃႈ  ပရၵၼ်ႊသင်ၶူမ်း  သင်ဝႃႈ ႁႅင်းၵၢၼ်ႁဝ်းၶႃႈမီးဝႆႉဝႂ် ပရၵၼ်ႊ သင်ၶူမ်း  ၵၼ်ၶႃႈၼႃ” ဝႃႈၼႆ။

သုၼ်ႇလႆႈ ၼႂ်းပရၵၼ်ႊသင်ၶူမ်းၼၼ်ႉ  –   တေလႆႈႁပ်ႉၽွၼ်းပၢင်ႈတီႈလူင်ပွင်ၸိုင်ႈထႆး မိူဝ်ႈႁႅင်းၵၢၼ် ဢမ်ႇလႆႈႁဵတ်းၵၢၼ် ၽွင်းမိူဝ်ႈတူၵ်းၵၢၼ်တူၵ်းငၢၼ်း ။

“ သင်ၸိူဝ်ႉဝႃႈ ႁႅင်းၵၢၼ် ၵေႃႉလႂ် ဢမ်ႇမီးဝႂ်ႁပ်ႉႁွင်း  (ပရၵၼ်ႊသင်ၶူမ်း) ၸိုင် သင်ဝႃႈပေႃႈလဵင်ႉမၼ်း ပိၵ်ႉၵၢၼ် ငၢၼ်းၼႆၵေႃႈ ၸႂ်ႉလွၵ်းလၢႆးတၢင်ႇယွၼ်းလႆႈတီႈႁွင်ႈၵၢၼ်ၾၢႆႇတူၺ်းလွမ်ႁႅင်းၵၢၼ် ” ၸၢႆးပိူင်းသပ်းလႅင်းလၢတ်ႈၼႄၼင်ႇၼႆ။

ႁႅင်းၵၢၼ်တႆးၸိူဝ်း  ႁဵတ်းၵၢၼ်ၼႂ်းမိူင်းထႆးၼႆႉ  ယွၼ်ႉပိူဝ်ႈ ဢမ်ႇမီးၵၢၼ် ႁႃၵိၼ်လဵင်ႉတွင်ႉၵုမ်ႇထူၼ်ႈ တၢင်းမိူင်းတႆး လႄႈ ၸင်ႇလႆႈၵႂႃႇႁဵတ်း  ၵၢၼ်ႁႃငိုၼ်း တီႈမိူင်းထႆး။ ပိူင်လူင်တႄႉ လႆၵၼ်ၵႂႃႇမိူင်းထႆးၽွင်းပီ 1996-1998  ၽွင်း တပ်ႉသိုၵ်းလူင်ပွင်ၸိုင်ႈမၢၼ်ႈ ၽႅၼ်ၵၢၼ် တႅပ်း 4 တႅပ်းသေ လိုပ်ႈႁေႃႈၵူၼ်းပွတ်းတၢင်းဝၢၼ်ႈၼွၵ်းၼႃးပၢင်ႇ ၶၢႆႉယူႇႁိမ်းဝဵင်းလႄႈ  ၵူၼ်းမိူင်းတႆးပွတ်းၵၢင် ပွတ်းၸၢၼ်းလႆႈပၢႆႈၶဝ်ႈမိူင်းထႆး ၼပ်ႉႁူဝ်သႅၼ်ၵေႃႉ ။

ၸၢႆးႁေႃသႅင် ၵဝ်ႉငဝ်ႈသုၼ်ႇလႆႈၵူၼ်းၼႂ်းၸိုင်ႈတႆး SHRF လၢတ်ႈဝႃႈ “ ၽွင်းၼႆႉတႄႉ ဢၼ်လီတီႈသုတ်းတႄႉ ႁဝ်းလူဝ်ႇ လႆႈမေႃၾၢင်ႉ မေႃၵိၼ် ပႅင်းၵိၼ်ပႅင်းၸၢႆႇၵၼ်ၶႃႈယဝ်ႉ။ ယဝ်ႉၵေႃႈ ႁႂ်ႈမေႃယူႇ ႁႂ်ႈမေႃပိုင်ႈတူဝ်ၵဝ်ႇ ဝႆႉၸႂ်ၼိမ်ၼိမ်ၵၼ်။ လွင်ႈတၢင်းယၢပ်ႇၽိုတ်ႇဢၼ်ဝႃႈၼၼ်ႉတႄႉ ဢမ်ႇၸႂ်ႈႁႅင်းၵၢၼ်တႆးႁဝ်းၶႃႈဢၼ်လဵဝ်ၵူၺ်း တေႃႇၼင်ႇ ၵူၼ်းမိူင်းပိူၼ်ႈ၊ ပိူၼ်ႈၵေႃႈၶၢင်းၵၼ်ယူႇၶႃႈယဝ်ႉ” ဝႃႈၼႆ။

ႁႅင်းၵၢၼ် ဢၼ်ၶဝ်ႈၵႂႃႇႁဵတ်းၵၢၼ်ၼႂ်းမိူင်းထႆးၼၼ်ႉ ၵမ်ႈၼမ် တေပဵၼ်ႁႅင်းၵၢၼ်တၢင်းမိူင်းႁူမ်ႈတုမ်၊ မိူင်းၵမ်ႇပူးၶျႃးလႄႈ မိူင်းလၢဝ်း ၸိူဝ်းၼႆႉ။ ၼႂ်းၼၼ်ႉ ႁႅင်းၵၢၼ်မိူင်းႁူမ်ႈတုမ် ၼမ်လိုဝ်တီႈသုတ်း ။ ၽွင်းၶၢဝ်း ၶူဝ်ႊဝိတ်ႉ 19 ၼႆႉ တွၼ်ႈတႃႇႁႅင်းၵၢၼ်ၸိူဝ်းၼႆႉ ၼွၵ်ႈလိူဝ် ယၢပ်ႇၽိုတ်ႇတႃႇ ယူႇတႃႇၵိၼ်ယဝ်ႉ ယင်းပၢႆ လႆႈမႆႈၸႂ်လွင်ႈ ဝတ်းဝႂ် တႃႇယူႇသဝ်းထႅင်ႈလႄႈ ၽွင်းလူင်ပွင်ၸိုင်ႈထႆးတႄႇသင်ႇပိၵ်ႉလၢၼ်ႇလႅၼ်လိၼ် ထႆး-မၢၼ်ႈၼၼ်ႉ  ၵမ်ႈၽွင်ႈၵမ်ႈၼမ် လိုဝ်ႇၵၼ်ပွၵ်ႈမိူဝ်းဝၢၼ်ႈၽႂ်မိူင်းမၼ်း ၵေႃႈမီးယူႇႁိမ်းမိုၼ်ႇၼင်ႇၵဝ်ႇ။

Photo by – ThaiPBS North/ ႁႅင်းၵၢၼ်မိူင်းႁူမ်ႈတုမ် ၸိူဝ်းတေၶၢမ်ႈမႃးၾင်ႇတႃႈၶီႈလဵၵ်း

ၸၢႆးႁေႃသႅင်သိုပ်ႇလၢတ်ႈဝႃႈ “ ဢၼ်ႁႅင်းၵၢၼ်တႆးႁဝ်း ၵႂႃႇႁဵတ်းၵၢၼ်မိူင်းပိူၼ်ႈၼႆႉ ၵူႈၸိူဝ်ႉၵူႈလွင်ႈႁဝ်းၶႃႈလႆႈသိုဝ်ႉမူတ်းၶႃႈလူး ပႃးၸဵမ် ၵႃႈဝတ်းဝႂ် တႃႇႁဝ်းယူႇသဝ်း။ ၵွပ်ႈပိူဝ်ႈၼႆလႄႈ ပေႃးႁဝ်းတႅၵ်ႈၵၼ်တၢင်းငဝ်းလၢႆးပိူၼ်ႈလႄႈ ငဝ်းလၢႆးႁဝ်းတႄႉၵေႃႈ ငဝ်းလၢႆးႁဝ်းတႄႉ တေယၢပ်ႇလိုဝ်ပိူၼ်ႈ ၵိၼ်းလိူဝ်ပိူၼ်ႈၼၼ်ႉယဝ်ႉ။ လွင်ႈတုမ်ႉယွၼ်ႈ ဢၼ်ဝႃႈၼၼ်ႉတႄႉ ၼမ်လႄႈ ဢေႇ မၼ်းတိုၼ်းၺႃးယဝ်ႉ ၶႂ်ႈပၼ်ၾၢင်ႉသတိထိုင်တႄႉ ၼႂ်းၽွင်းၼႆႉ လူဝ်ႇလႆႈမေႃ ယူႇၸွမ်းပၵ်းပိူင် ဢၼ်တီႈမိူင်းပိူၼ်ႈ လူင်ပွင်ၸိုင်ႈပိူၼ်ႈ ပိုၼ်ၽၢဝ်ႇဝႆႉ ႁႂ်ႈၵူၼ်းမိူင်း ႁူမ်ႈႁဵတ်းၸွမ်းၼၼ်ႉႁႂ်ႈလီတီႈသုတ်းၼၼ်ႉၶႃႈယဝ်ႉ” ဝႃႈၼႆ။

တေႃႈလဵဝ် ၼႂ်းမိူင်းထႆး ၵူၼ်းၸပ်းတၢင်းပဵၼ် ၶူဝ်ႊဝိတ်ႉ 19 ၼႆႉ တင်းမူတ်းမီးၵႂႃႇယဝ်ႉ 3000 ပၢႆ၊ တၢႆ 56 ၵေႃႉလႄႈ ယႃၶႅၼ်း 2800 ပၢႆ လူင်ပွင်ၸိုင်ႈမိူင်းထႆးပိုၼ်ၽၢဝ်ႇ  ၼင်ႇၼႆ။

 

ဢၢၼ်ႇယဝ်ႉႁူမ်ႈပၼ်တၢင်းႁၼ်ထိုင်တီႈၼႆႈ

promotion

SHAN Membership

฿ 19฿ 169 /mo
  • ၶဝ်ႈႁူမ်ႈ ႁဵၼ်းဢဝ်ၵၢၼ်ၶၢဝ်ႇ၊ ရေႊတီႊဢူဝ်ႊ၊ ထႆႇႁၢင်ႈ၊ Blogger, Vlog ထႆႇဝီႊတီႊဢူဝ်ႊ တတ်းတေႃႇ ႁဵတ်းဢွၵ်ႇ ပိုၼ်ၽႄႈ
  • ၶဝ်ႈႁူမ်ႈၵၢၼ်တူင်ႉၼိုင်ၸုမ်းၶၢဝ်ႇၽူႈတွႆႇႁွၵ်ႈ ၼႂ်းၶၵ်ႉၵၢၼ်ပူၵ်းပွင်ၵၢၼ်သိုဝ်ႇ
  • ၶဝ်ႈႁူမ်ႈပၢင်လႅၵ်ႈလၢႆႈပိုၼ်ႉႁူႉပၢႆးႁၼ် ဢၼ်ၸုမ်းၶၢဝ်ႇၽူႈတွႆႇႁွၵ်ႈၸတ်းႁဵတ်း
  • ၶဝ်ႈႁူမ်ႈပၢင်ဢုပ်ႇဢူဝ်းတွင်ႈထၢမ် ၵဵဝ်ႇၵပ်းငဝ်းလၢႆးၵၢၼ်မိူင်း၊ ၵၢၼ်မၢၵ်ႈမီး၊ ပၢႆးမွၼ်း လႄႈ ႁူဝ်ၶေႃႈ ဢၼ်ၶႂ်ႈႁူႉၶႂ်ႈငိၼ်း။
  • လႆႈႁပ်ႉဢၢၼ်ႇ ၶၢဝ်ႇၶိုၵ်ႉတွၼ်း ပိူင်ပဵၼ်ဝူင်ႈလႂ်ဝူင်ႈ ၼၼ်ႉ။

ၶၢဝ်ႇဢၼ်ၵဵဝ်ႇၶွင်ႈ

ၶၢဝ်ႇလိုၼ်းသုတ်း

ႁွင်ႈၵၢၼ်လိူမ်ႈလႆႇ (စည်ပင်) ဝဵင်းလႃႈသဵဝ်ႈ တဵၵ်းၵဵပ်းၶွၼ်ႇတီႈၵူၼ်းမိူင်းၼမ်ႁႅင်း

ၼႂ်းပီ 2026 လိူၼ်ၵျႅၼ်ႊၼိဝ်ႊၼႆႉ ၶႃႈႁၢပ်ႇၵၢၼ်ၶုၼ် ၼႂ်းႁွင်ႈၵၢၼ်ၾၢႆႇလိူမ်ႈလႆႇ (စည်ပင်) တႂ်ႈ ဢႃႇၼႃႇသိုၵ်းမၢၼ်ႈတီႈဝဵင်းလႃႈသဵဝ်ႈ တဵၵ်းယွၼ်းငိုၼ်း ၵဵပ်းၶွၼ်ႇၵႃႈၵိုတ်းရူတ်ႉ ၶိူင်ႈရူတ်ႉၵႃး ၸွမ်းသဵၼ်ႈတၢင်း လႄႈ ၸွမ်းၵၢတ်ႇ၊ ၸွမ်းၼႃႈႁၢၼ်ႉၶၢႆၵုၼ်ႇယွႆႈၵူႈသႅၼ်းသႅၼ်း ႁၢဝ်ႈႁႅင်းမႃးၵူႈမိုဝ်ႉၵူႈဝၼ်း ၼႆယဝ်ႉ။ ၵႃႈၵိုတ်းရူတ်ႉၶိူင်ႈ၊ ၵႃႈၵိုတ်းၵႃးၵူႈသႅၼ်းသႅၼ်းၼႆႉ ႁွင်ႈၵၢၼ်ၾၢႆႇလိူမ်ႈလႆႇ ၵဵပ်း ၼိုင်ႈလမ်းလႂ် ၼိုင်ႈပွၵ်ႈ...

ပၢင်လိူၵ်ႈတင်ႈမိူင်းထႆး တေၶႄႉၵၼ် 57 ပႃႇတီႇ ၵူၼ်းတၢင်ႇသဵၼ်ႈၸိုဝ်ႈ ဢၼ်ၶႂ်ႈပဵၼ်ၸွမ်ၽွင်းလူင် မီး 73 ၵေႃႉ

ပေႃးဢဝ် ပိူင်ၸိုင်ႈမိူင်းဢၼ်ငဝ်းလၢႆးဝၢၼ်ႈမိူင်းၼိမ်သဝ်းဝႃႈတႄႉ ပၢင်လိူၵ်ႈတင်ႈၸိုင်ႈထႆးၼႆႉ တေဢၢၼ်းၸတ်းၼႂ်းပီ 2027 မွၵ်ႈလိူၼ်မေႊၼၼ်ႉ ဝႃႈၼႆသေတႃႉ ဢိင်ၼိူဝ် ၵၢၼ်မိူင်းၵိုင်ႉၵၢင်ႉမီးလွင်ႈလႅၵ်ႈလၢႆႈသေ ၶွမ်ႊမသျိၼ်ႊပၢင်လိူၵ်ႈတင်ႈၸိုင်ႈထႆး ၸင်ႇပိုၼ်ၽၢဝ်ႇတေၸတ်းပၢင်လိူၵ်ႈတင်ႈၼႂ်းပီ 2026 ၼႆႉ ။ ၵၢၼ်မိူင်းၼႂ်းၸိုင်ႈထႆးၼႆႉ မၼ်းၸၢင်ႈတုမ်ႉယွၼ်ႈထိုင်မိူင်းႁိမ်းႁွမ်း ပႃးၸဵမ်မိူင်းႁူမ်ႈတုမ်မၢၼ်ႈ ။ ယွၼ်ႉဝႃႈ ၼႂ်းထႆး မီးႁႅင်းၵၢၼ်ယၢၼ်မိူင်းၼမ် ။ ပႃႇတီႇ ဢၼ် တူင်ႉတိုၼ်ႇလႄႈ...

ပၢင်လိူၵ်ႈတင်ႈ 2025-2026 ၼႆႉ ၵူၼ်းမိူင်းၵႂႃႇပၼ်သဵင် 55% ၵူၺ်း

ပၢင်လိူၵ်ႈတင်ႈဢၼ်သိုၵ်းမၢၼ်ႈၼမ်းၸတ်းႁဵတ်းၵႂႃႇႁႂ်ႈပဵၼ် ၼႂ်းၵႄႈငဝ်းလၢႆးဝၢၼ်ႈမိူင်းသုၵ်ႉယုင်ႈ ဢူၼ်မေႃး ၵူၼ်းမိူင်းႁူပ်ႉတၢင်းယၢပ်ႇၵိၼ်းယူႇၼႆႉ ၵူၼ်းမိူင်းၸိူဝ်းမီးသုၼ်ႇလႆႈပၼ်သဵင် မီးယူႇ 24.22 လၢၼ်ႉပၢႆသေတႃႉ ဢၼ်ၵႂႃႇပၼ်သဵင်ၼႆႉ မီးယူႇ 13.14 လၢၼ်ႉၵေႃႉၵူၺ်းလႄႈ ပေႃးၼပ်ႉပဵၼ် ဝၢၵ်ႈမၼ်းၸိုင် မီးယူႇမွၵ်ႈ 55% ၵူၺ်း ၼႆယဝ်ႉ။ မိူဝ်ႈဝၼ်းတီႈ 26/1/2026 ၸွမ်ႁၢၼ်ၸေႃႇမိၼ်းထုၼ်း ၽူႈၶၢၼ်ပၢၵ်ႇၸုမ်းသိုၵ်းမၢၼ်ႈ လၢတ်ႈၵႂႃႇဝႃႈ “ၵူၼ်းမိူင်းၸိူဝ်းမႃးပၼ်သဵင် တင်းသၢမ်ပွၵ်ႈၼႆႉ...

ပလိၵ်ႈထႆး တီႉၵူၼ်းၼုမ်ႇႁႅင်းၵၢၼ် 20 ပၢႆ ၼႂ်းပွႆးၶၢဝ်းၵတ်း ၵဵင်းမႂ်ႇ

0
ပလိၵ်ႈထႆး တီႉၺွပ်းၸုမ်းၵူၼ်းၼုမ်ႇႁႅင်းၵၢၼ် ၼႂ်းပွႆးၶၢဝ်းၵတ်း တီႈဝဵင်းၵဵင်းမႂ်ႇ လႆႈဝႆႉ 20 ပၢႆ သိုပ်ႇၸွပ်ႇႁႃၸွမ်းတီႉႁူဝ်ၼႃႈၸုမ်း တီႉလႆႈတီႈႁူင်းၵၢၼ်ၵေႃႇသၢင်ႈတီႈၼိုင်ႈ တီႈၼႂ်းၸႄႈတွၼ်ႈလမ်းပၢင်း။ ဝၼ်းတီႈ 23/01/2026 ပလိၵ်ႈထႆး ၶဝ်ႈၵူတ်ႇထတ်း ၼႂ်းပွႆးၶၢဝ်းၵတ်း(ငၢၼ်းရုၻူႊၼၢဝ်) ဝဵင်းၵဵင်းမႂ်ႇ - တီႉလႆႈၸုမ်းၵူၼ်းၼုမ်ႇႁႅင်းၵၢၼ်ၸုမ်းၼိုင်ႈ ဢၼ်မီးၸိုဝ်ႈဝႃႈ “ ၵႅင်း(ၸုမ်း)လဝ်ႈၶၢဝ်” ။ ပလိၵ်ႈထႆးလၢတ်ႈဝႃႈ တႃႇၵေႃႉၼိုင်ႈမီးမၢၵ်ႇ(ရပိူတ်ႇ) ပိင်းပွင်း...

ၶူင်ႇႁိူဝ်းမိၼ်ၵုင်းထဵပ်ႈ ၵဵင်းမႂ်ႇၵူတ်ႇထတ်းတၢင်းပဵၼ်မႅင်းၼီႊပႃႊ ႁၢဝ်ႈႁႅင်း

0
ၶူင်ႇႁိူဝ်းမိၼ်ၵူႈမိူင်းမိူင်း မိူၼ်ၼင်ႇတႃႈႁိူဝ်းမိၼ်သူဝၼ်းၼႃးၽုမ်း မိူင်းၵွၵ်ႇ(ၵုင်းထဵပ်ႈ) လႄႈ တႃႈႁိူဝ်းမိၼ် ၵဵင်းမႂ်ႇ ၵူတ်ႇထတ်းၵူၼ်းၶဝ်ႈမိူင်းႁၢဝ်ႈႁႅင်း တႃႇႁႄႉၵင်ႈတၢင်းပဵၼ် ဝၢႆႊရၢတ်ႉသ် ၼီႊပႃႊ။ ဝၼ်းတီႈ 24/01/2026 တႃႈႁိူဝ်းမိၼ် ၵူႈမိူင်းမိူင်း ဢၼ်မီးတီႈဝဵင်းလူင်ၵုင်းထဵပ်ႈလႄႈ ဢၼ်မီးတီႈ ဝဵင်းၵဵင်းမႂ်ႇ 2 ဢၼ် ပႂ်ႉၵူတ်ႇထတ်းၵူၼ်းၼွၵ်ႈမိူင်းၸိူဝ်းၶဝ်ႈမႃးမိူင်းထႆး။ ပိူင်လူင်ၵူတ်ႇထတ်း ဢၼ်လုၵ်ႉမိူင်းၵြႃးဢိၼ်ႊတီႊယႃႊမႃး ဢမ်ႇၼၼ် ဢၼ်လုၵ်ႉတၢင်ႇမိူင်းၼႂ်းလုမ်ႈၾႃႉမႃး ၵူၺ်းၵႃႈလႆႈမႃးၵိုတ်းဝႄႉတီႈမိူင်းၵြႃးဢိၼ်ႊတီႊယႃႊသေ...