ၼႂ်းမိူင်းတႆးၼႆႉ ၸဵမ်မိူဝ်ႈၵူၼ်းတၢင်းၼွၵ်ႈ တၢင်ႇတီႈသီႇလႅၼ် ပႆႇၶဝ်ႈတင်ႈပၢႆးမၢၵ်ႈမီးသင်ၵေႃႈ တိုၼ်းမီးၵၢၼ်ႁႃၵိၼ်လဵင်ႉတွင်ႉႁင်းၽႂ်မၼ်းမႃး ။ ၵမ်ႈၼမ်ၵေႃႈ ပဵၼ်ၵၢၼ်ၽုၵ်ႇသွမ်ႈလႄႈလဵင်ႉတူဝ်သတ်းၸွမ်းဝၢၼ်ႈၸွမ်းသူၼ်။ လဵင်ႉၸဵမ်ဢဝ် ၵႆႇ ပဵတ်း မူ မႃႉ လႃး ဝူဝ်း ၵႂၢႆးၸိူဝ်းၼႆႉ ပၼ်ႇၵၢၼ်ႁႃၵိၼ်လဵင်ႉတွင်ႉမႃး ။

တေႃႇထိုင်ပၢၼ်ၼႆႉ ၾိင်ႈလဵင်ႉဝူဝ်းၵႂၢႆးၸိူဝ်းၼႆႉပႆႇႁၢႆ တိုၵ်ႉပဵၼ်ၵၢၼ်ယူႇ။ မိူၼ်ၼင်ႇ ပွတ်းတၢင်းၶူဝ်လမ်(ၶူဝ်ၶမ်း) ၸိုင်ႈတႆးပွတ်းၸၢၼ်းၼႆႉ ၵူၼ်းပိုၼ်ႉတီႈ ၸိူဝ်းလဵင်ႉဝူဝ်းတိုၵ်ႉမီးၼမ် ။ ၵူၺ်းၵႃႈ ဢမ်ႇထၢင်ႇဢမ်ႇထိူမ်သေ ဝူဝ်းၾုင်ၼိုင်ႈ ၺႃးၾႃႉၽႃႇတင်းၾုင်လႄႈ ၸဝ်ႈဝူဝ်း ၵိၼ်းၸႂ်ဝႆႉ ။ ၸူးၸႂ်တႄႉ ၶႂ်ႈႁႂ်ႈ ၽူႈပွင်ဝၢၼ်ႈပွင်မိူင်းၶဝ် တူၺ်းၸွႆႈၵမ်ႉထႅမ်ပၼ်ၽွင်ႈ ၽွင်းၵူၼ်းမိူင်းတုမ်ႉတိူဝ်ႉၸွမ်းၽေးသၽႃႇဝၸိူဝ်းၼႆႉမႃး ဝႃႈၼႆ ။

ပေႃးထိုင်မႃး ၶၢဝ်းၾူၼ်ၼႆ ၽေးလၢႆလွင်ႈၵႆႉၸပ်းပႃး မႃးၸွမ်း ဢမ်ႇဝႃႈ ၽေးလူမ်းလႅင်ႉလူင် ၽေးၼမ်ႉထူမ်ႈၼမ်ႉၼွင်း ၊ ၽေးၸိူဝ်းၼႆႉ ၸၢင်ႈႁဵတ်းႁႂ်ႈ တီႈယူႇတီႈသဝ်း ဢွင်ႈတီႈႁႃၵိၼ်လဵင်ႉတွင်ႉၵူၼ်းႁဝ်း လူႉသုမ်းမူတ်းတူဝ်လႆႈ ။

ၽေးဢၼ်လီၵူဝ်ထႅင်ႈဢၼ်ၼိုင်ႈၵေႃႈ မီးမႃးၸွမ်းထႅင်ႈ ၽေးၾႃႉၽႃႇ ။ ၽေးဢၼ်လၢတ်ႈမႃး ၸိူဝ်းၼႆႉ ပဵၼ်ၽေးသၽႃႇဝလႄႈ လၢမ်းယၢပ်ႇလၢတ်ႈယၢပ်ႇ ။ ၸင်ႇၼၼ်လႄႈ တႃႇႁႄႉၵင်ႈၶိုတ်းတၼ်းတဵမ်ထူၼ်ႈၵေႃႈ ဢမ်ႇငၢႆႈ ။

ၾႃႉၽႃႇၾႃႉမႅပ်ႈၼႆႉ ဢမ်ႇၸႂ်ႈဝႃႈ မီးၽေးတေႃႇၵူၼ်းၵူၺ်း တူဝ်ဢၼ်မီးသၢႆၸႂ်ၵမ်ႈၼမ်ၵေႃႈ ၸၢင်ႈၺႃးၽေးၾႃႉၽႃႇ မိူၼ်ၵၼ် ။ တူၼ်ႈမႆႉယႂ်ႇသုင်ၸိူဝ်းၼႆႉ ယင်းၺႃးၾႃႉၽႃႇလူမ်ႉလႆႈ ။ တီႈဝဵင်းၶူဝ်လမ် ၸိုင်ႈတႆးပွတ်းၸၢတ်းၼႆႉတႄႉ ၾႃႉၽႃႇသႂ်ႇ ၾုင်ဝူဝ်း ၵမ်းသိုဝ်ႇလႄႈ တၢႆ တင်းမူႇတင်းၾုင် ႁဵတ်းႁႂ်ႈၵူၼ်းပိုၼ်ႉတီႈတူၵ်းဢူၵ်းတူၵ်းၸႂ် -တၢႆတင်းၾုင်ၸိူင်ႉၼႆပႆႇယၢမ်ႈမီးမႃးသေပွၵ်ႈ။

ဢွင်ႈတီႈဢၼ်ၾႃႉၽႃႇဝူဝ်းတၢႆပဵၼ်ၾုင်ၼႆႉ မီးၾၢႆႇၸၢၼ်းဝဵင်းၶူဝ်လမ် ပဵၼ်တၢင်းၵႂႃႇၵဵင်းတွင်း ။ ပဵၼ်ၵႂႃႇ ၶၢဝ်းယၢမ်း ၵၢင်ဝၼ်း 12 မူင်း ၼႂ်းဝၼ်းတီႈ 22/07/2026 ၼႆႉ ၊ တင်းမူတ်း တၢႆ 11 တူဝ် ၼႆ ၵူၼ်းပိုၼ်ႉတီႈလၢတ်ႈ။

ၸွမ်းၼင်ႇ ၶၼ်ၶၢႆတေႃႇၵၼ်ၼႂ်းပိုၼ်ႉတီႈတႄႉ ဝူဝ်းၼိုင်ႈတူဝ်ၼႆႉ ၶၢႆလႆႈငိုၼ်း ငိုၼ်းမၢၼ်ႈ သိပ်းသႅၼ်ပၢႆ ၊ မိူဝ်ႈလဵဝ် လူႉသုမ်းၵႂႃႇ 11 တူဝ်လႄႈ လူႉသုမ်းၼပ်ႉငိုၼ်းႁူဝ်ပၢၵ်ႇမၼ်း ။ ၸဝ်ႈဝူဝ်း ၶၢမ်ႇသုမ်းၶၢဝ်းယၢမ်းသေ ၵၢၼ်ႉလဵင်ႉမႃးသေတႃႉ သမ်ႉမႃးၺႃး ၽေးသၽႃႇဝၸိူင်ႉၼႆလႄႈ ပဵၼ်ၸႂ်ဢမ်ႇလီတေႉတေႉၼႆ ၽူႈၸမ်ၸႂ်ၸဝ်ႈဝူဝ်းၵေႃႉၼိုင်ႈလၢတ်ႈၼႄၼင်ႇၼႆ-

လူႉသုမ်းၵႂႃႇ တင်းၼမ်တင်းလၢႆၼႆၵေႃႈ ႁဝ်းၵေႃႈ မွင်ၸႂ်ၸွမ်းဢၼ်ပဵၼ်ၸဝ်ႈဝူဝ်းႁေ ပဵၼ်ၸႂ်ဢမ်ႇလီၸွမ်းတေႉတေႉဝႃႈဝႃႈ ။ ဝူဝ်းၵေႃႈ သမ်ႉဢမ်ႇၸႂ်ႈဢေႇဢေႇႁေၼႆၵေႃႈ မႃးၼပ့်ၶၼ်ငိုၼ်းတေႃႈလဵဝ်ၵေႃႈ တေတူၵ်းယူႇပၢၵ်ႇ ပၢၵ်ႇပၢႆ ၸိူဝ်းၼႆႉ

ဝူဝ်းၼႆႉ ၵမ်ႈၼမ် ၸဝ်ႈၼိူဝ်ႉၶဝ် ဢဝ်ႁဵတ်းၽၵ်းၶၢႆ ၼႆသေတႃႉ ပေႃးပဵၼ်ဝူဝ်း ဢၼ်ၺႃး ၾႃႉၽႃႇၸိူင်ႉၼႆတႄႉ ၽႂ်ဢမ်ႇၸၢင်ႈဢဝ်ႁဵတ်းသင် ၊ ၵူၼ်းပိုၼ်ႉတီႈၵေႃႈ တိုၼ်းမီးၾိင်ႈယုမ်ႇယမ်ဝႆႉဝႃႈ တၢႆၸွမ်းၾႃႉၽႃႇၼႆႉ ဢမ်ႇၸႂ်ႈၼိမိၵ်ႈလီ ။ ၸင်ႇၼၼ် လႄႈ ၵူၼ်းဝၢၼ်ႈၵူၼ်းသူၼ် ၸွႆႈၵၼ် ဢဝ်ၾင်လိၼ်ပႅတ်ႈ ၼႂ်းဝၼ်းၼၼ်ႉၵမ်းလဵဝ် ယဝ်ႉၼႆ ၵူၼ်းပိုၼ်ႉတီႈလၢတ်ႈ။

ၸူးၸႂ်တႄႉ ၽွင်းၵူၼ်းမိူင်း ထူပ်းလွင်ႈလူႉသုမ်းၸွမ်းၽေးဢၼ်ဢမ်ႇလၢမ်းၶၢတ်ႈလႆႈၸိူင်ႉၼႆ ၵိုင်ႇလီႈမီးၽူႈၵဵဝ်ႇၶွင်ႈ ၽူႈပွင်ဝၢၼ်ႈပွင်မိူင်း လူင်းလူလွမ်ၸွႆႈထႅမ်ပၼ်ၽွင်ႈယူႇ ၼႆ ၽူႈၸမ်ၸႂ် ၸဝ်ႈဝူဝ်းလၢတ်ႈၼင်ႇၼႆ –

မိူၼ်ၸိူင်ႉၼင်ႇ ပေႃးပဵၼ်တီႈပိူၼ်ႈတႄႉ ပေႃးဝႃႈ ဝူဝ်းတၢႆၵႂႃႇၸိူင်ႉၼၼ်တႄႉ ပဵၼ်ၽေးသၽႃႇဝ သင်သိင်ၵႂႃႇႁႃႉၼႆႉ ။ မိူၼ်ၼင်ႇ ၼႂ်းဢၸူဝ်းယ(လူင်ပွင်ၸိုင်ႈ)ၶဝ်ႁႃႉၼႆ ပိူၼ်ႈၵေႃႈ ၸွႆႈထႅမ်ၶိုၼ်းၽွင်ႈယူႇ။ မိူဝ်ႈလဵဝ် ၵပ်းသိုပ်ႇဝႆႉ တႆးၵေႃႉတႆးသႄႈဝႆႉလၢႆၵေႃႉယူႇ ယူဝ်ၸၢင်ႈလႆႈငိုၼ်းၸွႆႈငိုၼ်းထႅမ်ၼေႃႈ

ပွတ်းတၢင်း ဝဵင်းၶူဝ်လမ်ၼႆႉ ၵူၼ်းမိူင်းၵမ်ႈၼမ် ႁဵတ်းၵၢၼ်ၽုၵ်ႇသွမ်ႈလႄႈ လဵင်ႉတူဝ်သတ်းတႃႇပူၵ်းပွင်ၼႂ်းၼႃႈႁိူၼ်းတႃယေးၽႂ်မၼ်း ။ ၼႂ်းၼိုင်ႈပွၵ်ႉ ၵူၺ်း ၵူၼ်းလဵင်ႉဝူဝ်း မီးၼပ်ႉႁူဝ်သိပ်း ။ ပေႃးလဵင်ႉယဝ်ႉ ထိုင်ၶိင်ႇၶၢဝ်းမၼ်းမႃး ဢဝ်ၵႂႃႇၶၢႆ တၢင်း ၼမ်ႉၸၢင်ႈ ဝၢၼ်ႈၸိင်း ၸိူဝ်းၼႆႉ ၼႆယူႇ ။ ပေႃးၺႃး ၽေးသၽႃႇဝမိူၼ်ၼင်ႇ ၾႃႉၽႃႇတၢႆပႅတ်ႈၸိူင်ႉၼႆတႄႉ လူႉယႂ်ႇသုမ်းၼမ်တေႉ ၼႆၵူၼ်းပိုၼ်ႉတီႈလၢတ်ႈ။

မိူဝ်ႈၼႂ်းလိူၼ်မေႊ ပူၼ်ႉမႃးၼႆႉၵူၺ်း ၾႃႉၽႃႇ တီႈဝဵင်းသီႇသႅင်ႇ တိူဝ်ႉသႂ်ႇၾုင်ဝူဝ်း ၼၼ်ႉၵေႃႈ တၢႆပဵၼ် 49 တူဝ် ။ ပဵၼ်ၾုင်ဝူဝ်း ၵူၼ်းၼႂ်းဝၢၼ်ႈမႃးပွႆႇလဵင်ႉဝႆႉ ႁိမ်းဝၢၼ်ႈလွႆမႆႉပူၵ်ႇ (ကောင်ဝါးတောင်) ၼႂ်းဢိူင်ႇလွႆပုတ်း ၸႄႈဝဵင်းသီႇသႅင်ႇ ။
တီႈပၢင်ႇလဵင်ႉဝူဝ်းၼၼ်ႉ ဝူဝ်းၵိၼ်ယိူဝ်ႈယႃႈ မီးဝႆႉယူႇ မွၵ်ႈ 200 တူဝ်။ ဢၼ်ၺႃး ၾႃႉၽႃႇ လူမ်ႉတၢႆၵႂႃႇၼႆႉပဵၼ် 49 တူဝ်။ ၽွင်းၾူၼ်တူၵ်းမႃးၼၼ်ႉ ၵူၼ်းလဵင်ႉဝူဝ်းတႄႉ ၵႂႃႇသွၼ်ႈယူႇဝႆႉၼႂ်းသုမ်ႉထဵင်လႄႈ လွတ်ႈတၢႆၵူၺ်း ၼႆယူႇ။ လွင်ႈၼႆႉ ၵေႃႈ ပဵၼ်ဢၼ် ၵူၼ်းသီႇသႅင်ႇ ယုပ်းၽၢၼ်ႈၵႂႃႇၵမ်းၼိုင်ႈ။

ၵူၼ်းထဝ်ႈမိူဝ်ႈၵွၼ်ႇ ၵႆႉလႄႇလၢတ်ႈႁင်းလုၵ်ႈဢွၼ်ႇဝႃႈ ပေႃးႁဵတ်းၽိတ်းသေပိူင်ပိူင် ၸၢင်ႈၺႃးၾႃႉ ၽႃႇ လိၼ်ဢိုၼ်ၼႆ ၸိူဝ်းၼႆႉ ။ ၵူၺ်းၵႃႈ ငဝ်းလၢႆးၵၢပ်ႈဝၢၼ်ႈပၢၼ်မိူင်းယၢမ်းလဵဝ် ၽေးႁုၵ်ႉႁၢႆႉၸၢင်ႈပဵၼ်လႆႈ ၵူႈၶၢဝ်း ၵူႈတီႈ။ တႃႇလွတ်ႈၽေးၾႃႉၽႃႇၼၼ်ႉ ၵမ်ႈၼမ် တေဢွၼ်ၵၼ်သႂ်ႇၶိူင်ႈႁႄႉၾႃႉၽႃႇ ၸဵမ်မိူဝ်ႈသၢင်ႈႁိူၼ်းယေး။ ၸိူင်ႉႁိုဝ်ၵေႃႈယႃႇ တႃႇတေလွတ်ႈ ၽေးၾႃႉၽႃႇၼႆႉၵေႃႈ ပဵၼ်လွင်ႈဢၼ်လီဝႆႉၾၢင်ႉ လဵပ်ႈႁဵၼ်းတႃႇယူႇလွတ်ႈႁင်းၽႂ်မၼ်း။ ယွၼ်ႉမီးၽေးၼႆႉမႃး ၶိူဝ်းယႂ်း ။
ၼႂ်းလိူၼ်ထူၼ်ႈ 4 ပီ 2024 ၼၼ်ႉ ၾႃႉၽႃႇ ၵူၼ်းၸၢႆး ဢႃယု 39 ပီ ႁိမ်းၾင်ႇတဵင်း ၼႂ်းဢိူင်ႇဝၢၼ်ႈတႃႈ ၸႄႈဝဵင်းလၢင်းၶိူဝ်း ။

ပီ 2024 ၼင်ႇၵဝ်ႇ လိူၼ်ထူၼ်ႈ 8 ၼၼ်ႉ ဢွၼ်ႇယိင်း ၸိုဝ်ႈ ၼၢင်းသႅၼ်ၼွင်း ဢႃယု 18 ပီ ၵူၼ်းဝဵင်းသီႇသႅင်ႇ ၸိုင်ႈတႆးပွတ်းၸၢၼ်း တိုၵ်ႉလဵၼ်ႈၾူၼ်းယူႇ ၺႃးၾႃႉၽႃႇသႂ်ႇသေ လူႉတၢႆထင်တီႈမိူဝ်ႈၼႂ်းလိူၼ်ထူၼ်ႈ 6 ပီ 2024 ၼၼ်ႉၵေႃႈ ၾႃႉၽႃႇသႂ်ႇ ၵွင်းမူးလွႆၽြႃးၸၢၵ်ႈ ၼႂ်းဢိူင်ႇမိူင်းၶုၼ် ၸႄႈဝဵင်းမိူင်းၵိုင် ၸႄႈတွၼ်ႈလွႆလႅမ် ၸိုင်ႈတႆး ပွတ်း ၸၢၼ်း ႁဵတ်းႁႂ်ႈၵူၼ်းမိူင်းတူၵ်းၸႂ်သေဢမ်ႇၵႃး ဢွၼ်ၵၼ်မႆႈၸႂ်ၵူဝ်ပဵၼ်လွင်ႈဢမ်ႇလီ သေၸိူဝ်ႉသေပိူင်မႃး ဝႃႈၼႆ ။

ၼႂ်းလိူၼ်ထူၼ်ႈ 9 ပီ 2025 ၼၼ်ႉသမ်ႉ ၾႃႉၽႃႇ ၾႆးမႆႈႁိူၼ်းလင်ၼိုင်ႈ ၼႂ်းဢိူင်ႇ ငႃးၽႄႇၶျွင်း (ငါးဖယ်ချောင်း) ၼႂ်းၼွင်ႁၢႆးယႃႈ ၸႄႈဝဵင်းယွင်ႁူၺ်ႈ ၸိုင်ႈတႆးပွတ်းၸၢၼ်း၊ ပဵၼ်ႁိူၼ်း ဢူးဝိၼ်းမွင်ႇ လႄႈ တေႃႇမႃႇလႃႇ မီးၾၢႆႇတူၵ်းၼွင်ႁၢႆးယႃႈ။

ၽေးၾႃႉၽႃႇၼႆႉ ၸၢင်ႈထူပ်းၺႃး မိူဝ်ႈၾိင်ႈၾႃႉရႃႇသီႇၵိုင်ႉၵၢင်ႉလႅၵ်ႈလၢႆႈ။ ၵမ်ႈၼမ်ၵေႃႈ တေပဵၼ်ၶၢဝ်းႁူဝ်ၾူၼ် (ၼႂ်းလိူၼ်ဢေႊပရိူဝ်ႊ – လိူၼ်မေႊ)။ သမ်ႉထႅင်ႈ လင်ၶၢဝ်း ၾူၼ် (လိူၼ်ဢွၵ်ႊထူဝ်ႊ ပိူဝ်ႊ – ၼူဝ်ႊဝႅမ်ႊပိူဝ်ႊ) ၸိူဝ်းၼႆႉ ။

တီႈႁိမ်းႁွမ်းႁဝ်းယူႇသဝ်းၼၼ်ႉ ပေႃးမီးၾႃႉမႅပ်ႈ ၾႃႉလင်ၸိုင် တေလႆႈႁူႉဝႃႈ ပဵၼ်ၼိမိၵ်ႈ ၾႃႉၸၢင်ႈၽႃႇ။ သင် ၵႆႉလႄႇ လႆႈငိၼ်းသဵင်ၾႃႉၽႃႇ ၾႃႉမႅပ်ႈၸိုင် လၢမ်းၶၢတ်ႈလႆႈဝႃႈ မၼ်း ၸၢင်ႈမီးၽေးၾႃႉၽႃႇမႃးၸွမ်း ။ ၸွမ်းၼင်ႇ ၽူႈၶူၼ်ႉၶႂႃႉၶဝ် လၢတ်ႈဝႆႉတႄႉ ၶၢဝ်းၵၢင်ဝၼ်း 12 မူင်း တေႃႇထိုင် ႁူဝ်ၶမ်ႈ 6 မူင်းၼႆႉ ၸၢင်ႈၵႆႉထူပ်းၽေးၾႃႉၽႃႇငၢႆႈလိူဝ်သေတၢင်ႇၶၢဝ်း ၼႆယူႇ။