ၸၢတ်ႈၸိုင်ႈလုမ်ႈၾႃႉ (UN) ၶၢတ်ႈလၢမ်းဝႃႈ ပီၵၢႆၼႆႉ ယွၼ်ႉၸုမ်းလွၵ်ႇလႅၼ်ၵိၼ်ငိုၼ်း ၼိူဝ် ဢွၼ်ႊလၢႆႊ (ၵျႃႊၽျႅၼ်ႉ)သေ ၼႂ်းပိုၼ်ႉတီႈ ဢေႊသျႃႊ – ပၸိၾိၵ်ႊ သုမ်းငိုၼ်း ဢမ်ႇယွမ်း 88 ပီႊလီႊယၼ်ႊ (8 မိုၼ်ႇ 8 ႁဵင်လၢၼ်ႉၻေႃႊလႃႊ) ဝႃႈၼႆ။

UNODC ပိုၼ်ၽၢဝ်ႇ ၼႂ်းပီ 2025 ပူၼ်ႉမႃးၼႆႉဝႃႈ ၵူၼ်းမိူင်းၸိူဝ်းယူႇသဝ်း ၼႂ်းဢေႊသျႃႊ – ပၸိၾိၵ်ႊ ၺႃးၸုမ်းၵျႃႊၽျႅၼ်ႉ လွၵ်ႇလႅၼ်ၵိၼ်ငိုၼ်းၵႂႃႇ ဢမ်ႇယွမ်း 88000 လၢၼ်ႉၻေႃႊလႃႊ၊ ၸုမ်းႁဵတ်းၽိတ်းပၵ်းပိူင်မၢႆမီႈၸိူဝ်းၼႆႉ ၸႂ်ႉတိုဝ်းလွၵ်းလၢႆးၶိုတ်းၵၢပ်ႈ ဝူၼ်ႉႁဵတ်းသၢင်ႈလၢႆးမႂ်ႇ တႃႇ တေလႅၼ်ႈၼႃႈတၼ်းဢွၼ်တၢင်း ၸုမ်းၾၢႆႇပၵ်းပိူင်မၢႆမီႈ ၶဝ်ဝႆႉယူႇ ဝႃႈၼႆ။

ပိုၼ်ႉတီႈ ဢေႊသျႃႊ – ပၸိၾိၵ်ႊၼႆႉ ၶဝ်ႈပႃး ၵုၼ်ဢေႊသျႃႊပွတ်းဢွၵ်ႇ၊ ဢေႊသျႃႊၸဵင်ႇၸၢၼ်းဝၼ်း ဢွၵ်ႇ၊ ဢေႃႊသတေႊလီႊယိူဝ်ႊ လႄႈ ၼိဝ်ႊသီႊလႅၼ်ႊ ၸိူဝ်းၼႆႉ။

မိူဝ်ႈပူၼ်ႉမႃးၼႆႉ ၸုမ်းၵျႃႊၽျႅၼ်ႉၶဝ် တူင်ႉၼိုင်ႁဵတ်းၵၢၼ်ဝႆႉ ၼႂ်းပိုၼ်ႉတီႈဢၼ်မၵ်းတတ်းဝႆႉၵူၺ်း။ ထိုင်မႃးယၢမ်းလဵဝ်သမ်ႉ ၸုမ်းၶဝ်ၶတ်းၸႂ် ၵွင်ႉသၢၼ်ၵၼ်သေ ႁူမ်ႈၵၼ်ႁဵတ်းၵၢၼ်၊ ႁႃလွၵ်းၵၢတ်ႇမႂ်ႇ ၸိူဝ်းဢမ်ႇၶဝ်ႈတၢင်းၵၢၼ် လႄႈ တိူဝ်းၶႂၢၵ်ႈပိုၼ်ႉတီႈၼမ်ၶိုၼ်ႈမႃး ဝႃႈၼႆ။

ၸုမ်းၵျႃႊၽျႅၼ်ႉ ဢၼ်ပၵ်းသဝ်းယူႇဝႆႉ ၼႂ်းၸိုင်ႈမိူင်းၵမ်ႈၽွင်ႈ ၼႂ်းၵုၼ်ၶဵဝ်ဢေႊသျႃႊ ၸဵင်ႇၸၢၼ်း ဝၼ်းဢွၵ်ႇၼႆႉ ဢဝ်ၵူၼ်းမိူင်းၼႂ်းလုမ်ႈၾႃႉႁဵတ်းပဵၼ်တူဝ်ယိူဝ်ႇ၊ ၸႂ်ႉတိုဝ်းၵူႈလွၵ်းလၢႆးသေလွၵ်ႇလႅၼ် ၵိၼ်ငိုၼ်း ၼပ်ႉပီႊလီႊယၼ်ႊၻေႃႊလႃႊ(မိုၼ်ႇလၢၼ်ႉလၢၼ်ႉၻေႃႊလႃႊ)ဝႆႉယူႇ ၵူႈပီ ။

UNODC ပိုၼ်ၽၢဝ်ႇဝႃႈ ၵူၼ်းၼႂ်းပိုၼ်ႉတီႈ ၸိုင်ႈမိူင်းမွၵ်ႈ 80 တီႈၼႆႉ ယိုၼ်ယၼ်လၢတ်ႈဝႃႈ ႁိမ်းႁွမ်း ဢွင်ႈတီႈၶဝ်ယူႇသဝ်းၼၼ်ႉ မီးၸုမ်းၵျုႊၽျႅၼ်ႉ ပၼ်ႇၵၢၼ်ငၢၼ်းဝႆႉ ။

ၼွၵ်ႈလိူဝ် ၼႂ်းၵုၼ်ဢေႊသျႃႊယဝ်ႉ တႃႇတေတိူဝ်းၶႂၢၵ်ႈ ၼႃႈၵၢၼ်ၵႂႃႇလႆႈထႅင်ႈၼၼ်ႉ ၸုမ်းၵျႃႊၽျႅၼ်ႉ ႁွင်ႉၵူၼ်းႁဵတ်းၵၢၼ်မႂ်ႇ ဝႆႉထႅင်ႈတၢင်းၼမ် မိူၼ်ၼင်ႇၸႂ်ႉတိုဝ်းပႃး ၽႃသႃလိၵ်ႈလၢႆး ၵျႃႊမၼီႊ ၊ပူဝ်ႊလႅၼ်ႊ၊ တၢတ်ႉၶျ်၊ သပဵၼ်ႊ၊ ဢီႊတလီႊ၊ ၾရင်ႊသဵတ်ႈ၊ သုၺ်ႊတိၼ်ႊ၊ ၼေႃႊဝုၺ်ႊ လႄႈ လိၵ်ႈဢင်းၵိတ်ႉ ၸိူဝ်းၼႆႉသေပိုၼ်ၽၢဝ်ႇ ႁႃၵူၼ်းႁဵတ်းၵၢၼ်ဝႆႉ ဝႃႈၼႆ။

ယၢမ်းလဵဝ် ၸုမ်းၵျႃႊၽျႅၼ်ႉၵမ်ႈၽွင်ႈ ဢၼ်ပၵ်းသဝ်း တီႈၼႂ်းမိူင်းမၢၼ်ႈ – မိူင်းလၢဝ်းၼၼ်ႉ ဢွၼ်ၵၼ် ၶၢႆႉၵႂႃႇယူႇသဝ်း ၼႂ်းမိူင်းတီႊမေႃႊ ဝၼ်းဢွၵ်ႇ၊ မိူင်းၼိူဝ်ၵုၼ် ၸိူဝ်းမီးၼႂ်းပိုၼ်ႉတီႈ ၼမ်ႉသမုတ်ႊတရႃႊ လႄႈ ၼႂ်းၵုၼ်ဢႃႊၾရိၵ ၸိူဝ်းၼႆႉ – ဝႃႈၼႆ။