ႁူဝ်လိူၼ်ၵျူႊလၢႆႊမႃးၼႆႉ ရူတ်ႉၶိူင်ႈ၊ ၵႃး လႄႈ ၶူဝ်းၶွင်ႁိူၼ်းယေး ၵူၼ်းမိူင်းၼႂ်းၸႄႈဝဵင်းသႅၼ်ဝီ ၵမ်းၵမ်းႁၢႆၽူႈလၵ်ႉၸၵ်ႉၶုတ်ႈ လိူင်ႇၼမ်မႃး ၶိုၼ်းႁႅင်း ၵႆႉဢႅဝ်ႇႁႃလၵ်ႉၶၢဝ်းၵၢင်ၶမ်ႈ ၵၢင်ၶိုၼ်း ၼႃႈမိူင်းၸမ်လႅင်းၸိူဝ်းၼႆႉ ဝႃႈၼႆ။

ၼုမ်ႇယိင်းၵူၼ်းမိူင်းဝဵင်းသႅၼ်ဝီၵေႃႉၼိုင်ႈလၢတ်ႈတီႈၽူႈတွႆႇႁွၵ်ႈဝႃႈ “ၸႂ်ႈယဝ်ႉၶႃႈ ပိူၼ်ႈလၵ်ႉၵၢင်ၶိုၼ်းဢဝ်ၵူၺ်း။ မိူဝ်ႈၶမ်ႈသိုၼ်းၼၼ်ႉ လၵ်ႉၶဝ်ႈႁိူၼ်းပူႇၵၢင်ႉၶဝ်တၢင်းဝဵင်းၸၢၼ်း ၼႆႉထႅင်ႈ။ ရူတ်ႉၶိူင်ႈၵေႃႈႁၢႆ ၊ ၵႃးၵေႃႈႁၢႆ ႁဵတ်းႁိုဝ်ဢဝ်ၵႂႃႇၵေႃႈဢမ်ႇတၼ်းႁူႉ။ ၼႂ်းဝူင်ႈဝၢင်ႈၼႆႉ ပေႃးလိုၵ်းမႃး မႃၵေႃႈႁဝ်ႇႁႅင်းၼႃႇ။ မိူဝ်ႈတႄႇတႄႉ ယူဝ်ဝႃႈၶဝ်ႁဝ်ႇၽဵတ်ႇၼႆၵႃႈ။ ၽိူဝ်ႇလုၵ်ႉတူၺ်း ႁၼ်ၽူႈလၵ်ႉဢဝ်မၢၵ်ႇႁိၼ်ၽၢတ်ႈသႂ်ႇမႃၵွၼ်ႇ” ဝႃႈၼႆ။

ၶၢဝ်းၵၢင်ၶမ်ႈ တႄႇ 8 မူင်းၵႂႃႇ ၸုမ်းသိုၵ်းၶႄႇၵဝ်ႈၵၢင်ႉ ၸိူဝ်းမီးပုၼ်ႈၽွၼ်း ပႂ်ႉဢဝ်ႁူမ်ႇလူမ်ႈၸွမ်းဝၢၼ်ႈ ၸွမ်းဝဵင်း လဵပ်ႈပၼ်ႇဝႆႉတေႃႇထိုင်ၵၢင်ၶိုၼ်းလိုၵ်းယူႇသေတႃႉ ၽူႈလၵ်ႉၼႆႉ လၵ်းလိူဝ်ၸုမ်းသိုၵ်းၸိူဝ်းပၼ်ႇလဵပ်ႈ ဢဝ်ႁူမ်ႇလူမ်ႈၼၼ်ႉလႄႈ ဢမ်ႇၺႃးၺွပ်းသေပွၵ်ႈ – ၼႆ ၼုမ်ႇၸၢႆး ၵေႃႉယူႇဝႆႉၼႂ်းဝၢၼ်ႈတၢင်းဝဵင်းၸၢၼ်း ဝဵင်းသႅၼ်ဝီ လၢတ်ႈၼင်ႇၼႆ။

“သိုၵ်းၶဝ်ၺွပ်းယူႇ ၵူၺ်းဢမ်ႇၺႃးၽူႈလၵ်ႉ။ ၽူႈလၵ်ႉၶဝ်လၵ်းသေၶႄႇယဝ်ႉ။ ၶဝ်ၶဝ်ႈလၵ်ႉၸွမ်းၼႂ်းႁၢၼ်ႉၶၢႆၵုၼ်ႇ (သႅင်ႇ) ။ ပႃးလူၺ်ႈၶႄႇၶဝ်မႃးပိုတ်ႇပၢင်လွင်းၶၢဝ်းယၢဝ်းၵေႃႈ ပဵၼ်လႆႈဢေႃႈ။ မိူဝ်ႈလဵဝ်ၼႆႉ ယွၼ်ႉပၢင်လွင်းႁႄ ဢွၼ်ၵၼ် လဵင်ႉၵႂၢႆးၼႂ်းၾူၼ်း (တိတ်းၵၢၼ်လဵၼ်ႈၵဵမ်း) ဢၼ်လႆႈသဵင်ႈငိုၼ်းၸွမ်းၼၼ်ႉမူတ်းယဝ်ႉ။ မိူဝ်ႈယၢမ်းၸဝ်ႉ မွၵ်ႈ 8 မူင်းၼႆႉ သိုၵ်းၶဝ် ဢဝ်လွင်ႈႁူမ်ႇလူမ်ႈ လႄႈ ၶိင်ႇဢမ်ႇတေႃႇ ၶႃႇဢမ်ႇတေႃႇၼႆႉ မေႃၸၢင်ႈၺႃးၵိၼ်ၸွမ်း။ သင်ပွၵ်ႈၵၢၼ်မႃးၶၢဝ်းၼၼ်ႉၸိုင် ၶဝ်တေၸၢင်ႈႁႄႉထၢမ် ။ ပေႃးႁဵတ်းႁႂ်ႈၶဝ်ငမ်းငဝ်း ၸိုင် ၸၢင်ႈၺႃးၺွပ်းၵႂႃႇၵွၼ်ႇ။ ပေႃးၺႃးၺွပ်းယဝ်ႉ ၶဝ်တေၸႅတ်ႈယဵဝ်ႈ။ ပေႃးဢမ်ႇဢွင်ႇၸိုင် ထုၵ်ႇၺွပ်းၵႂႃႇၵေႃႈမီး တီႈဝၢၼ်ႈႁဝ်းၼႆႉ ၺႃးၺွပ်းၵႂႃႇၸိူင်ႉၼၼ် မီး 5-6 ၵေႃႉယဝ်ႉၶႃႈ ဢေႃႈ။ ဢမ်ႇၺွပ်းၺႃးၽူႈလၵ်ႉ ၵူၺ်းသမ်ႉၺွပ်းၺႃး ၵူၼ်းၵိၼ်ယႃႈ ၸိူင်ႉၼႆဢေႃႈ” ဝႃႈၼႆ။

မိူဝ်ႈလိူၼ်မေႊပူၼ်ႉမႃးၼၼ်ႉ ၵူၼ်းလၵ်ႉရူတ်ႉၶိူင်ႈ၊ သၢႆၾႆး သၢႆတွင်း လႄႈ ၵူၼ်းၶၢႆယႃႈ ၼႂ်းဝဵင်းသႅၼ်ဝီ ယၢမ်ႈၺႃးသိုၵ်းၶႄႇၺွပ်းသေ တႅမ်ႈလိၵ်ႈၵွင်ႉၶေႃး တၢင်ႇၵႃးပၼ်ႇလဵပ်ႈဝဵင်း ႁဵတ်းပဵၼ်တူဝ်ယၢင်ႇ ၼႄၵူၼ်းမိူင်း။ ၸႂ်ႉၶဝ်ႁွင်ႉပၢဝ်ႇလွင်ႈဢၼ်ၶဝ်ႁဵတ်းၽိတ်းၼၼ်ႉ ႁႂ်ႈၵူၼ်းမိူင်းလႆႈႁူႉႁၼ်ၸွမ်း ယႃႇႁႂ်ႈလႆႈယိူင်ႈၶဝ်ႁဵတ်းၽိတ်းထႅင်ႈ။

လႆႈႁူႉဝႃႈ သင်ၽူႈလႂ်ၽႂ်ၺႃးတီႉၺွပ်းၵႂႃႇၸိုင် ထုၵ်ႇသူင်ႇၵႂႃႇၶင်ဝႆႉ တီႈႁူင်းပလိၵ်ႈသေ လႆႈႁဵတ်းၵၢၼ် ၸွမ်းၼင်ႇ သိုၵ်းၶႄႇၵဝ်ႈၵၢင်ႉ (MNDAA) ၸီႉသင်ႇ။ ၵူၼ်းၵေႃႉဢၼ်ၺႃးၺွပ်း ၼႆႉ မီးသုၼ်ႇလႆႈႁွင်ႉဢဝ် ၽူႈယႂ်ႇၵူၼ်းလူင် လႄႈ ၽူႈၵဵဝ်ႇၶွင်ႈ ၵႂႃႇထုတ်ႇဢဝ်တူဝ် 3 ပွၵ်ႈ။ ပေႃးၺႃးၺွပ်းၼမ်လိူဝ်ၼၼ်ႉၵႂႃႇ တေထုၵ်ႇသူင်ႇၵႂႃႇ ႁၢပ်ႇၵၢၼ်သိုၵ်း – ဝႃႈၼႆ။

ယၢမ်းလဵဝ် သိုၵ်းၶႄႇၵဝ်ႈၵၢင်ႉ ၵုမ်းၵမ်ပၼ်ႇၵၢၼ်ၽွင်းငမ်းဝႆႉပဵၼ်တၢင်းၵၢၼ်သေ ယွၼ်းႁႅင်းၵူၼ်းသိုၵ်းမႂ်ႇ တီႈၵူၼ်းဝၢၼ်ႈ ၼိုင်ႈဝၢၼ်ႈလႂ် ဢေႇသုတ်းယူႇ 1 ၵေႃႉ။ ႁဵတ်းႁႂ်ႈၵူၼ်း မိူင်း ၵူၼ်းၼုမ်ႇ ဢႃႇယု 18 ၶိုၼ်ႈၼိူဝ် ၸဵမ်ယိင်း ၸဵမ်ၸၢႆး ငိူင်ႉဢွၵ်ႇဝၢၼ်ႈၵိူတ်ႇႁိူၼ်းၼွၼ်း ၽႂ်မၼ်း ယူႇၵူႈဝၼ်း။

ဝၢႆးလင်ပၢင်တိုၵ်းၽႅၼ်ၵၢၼ်ယၼ်ႇသိုၵ်း 1027 ၼႆႉ သိုၵ်းၶႄႇၵဝ်ႈၵၢင်ႉ MNDAA ပၼ်ၵူၼ်းၸၢဝ်းၶိူဝ်းၶႄႇ ဢၼ်လုၵ်ႉတၢင်းမိူင်းၶႄႇ လူင်းမႃးယူႇသဝ်း ၼႂ်းပိုၼ်ႉတီႈ ႁဵတ်းၵၢၼ်ပၢႆးမၢၵ်ႈမီး ႁဵတ်းၵၢၼ်တိုၼ်းလၢင်း ၼႂ်းၵၢၼ်ၽုၵ်ႇသွမ်ႈ လႄႈ ၶၢတ်ႈ သိုဝ်ႉတီႈလိၼ် ၸိူဝ်းၼႆႉ ၼမ်လိူဝ်ႁႅင်း။ တူဝ်လိၵ်ႈ ၸွမ်းပၢႆႉတၢင်းၶဝ်ႈဝဵင်း၊ ပၢႆႉႁၢၼ်ႉၵုၼ်ႇၵႃႉတၢင်းၶၢႆ ၼႂ်းပိုၼ်ႉတီႈၸိူဝ်း ၼၼ်ႉၵေႃႈ ႁႂ်ႈလႅၵ်ႈလၢႆႈ သႂ်ႇပႃးၶိုၼ်းလိၵ်ႈၶႄႇ ပဵၼ်ပိူင်ယႂ်ႇဝႆႉ တင်းသဵင်ႈ။

သိုၵ်းၶႄႇၵဝ်ႈၵၢင်ႉၼႆႉ ၵုမ်းၵမ်ပၼ်ႇၵၢၼ်ၽွင်းငမ်းဝႆႉ ၸႄႈဝဵင်းမိူင်းၵူဝ်း ၊ ဝဵင်းၵၢတ်ႇၵဝ်ႇ (လၢဝ်ႇၵၢႆး)၊ ၸႄႈဝဵင်း သႅၼ်ဝီ၊ ၸႄႈဝဵင်းၵူတ်ႉၶၢႆ ၸိူဝ်းၼႆႉသေ မၵ်းမၼ်ႈပဵၼ် ၼႃႈလိၼ် ၶိုၵ်ႉတွၼ်း မၢႆ 1 ႁင်းၵူၺ်းၸဝ်ႈၵဝ်ႇ သေတႃႉ ၸွမ်းၼင်ႇပိူင်ငဝ်ႈပိုင်းမိူင်း 2008 တႄႉ ၸႄႈဝဵင်းဢၼ်ပႃးၼႂ်း ၼႃႈလိၼ်ၶိုၵ်ႉတွၼ်းမၢႆ 1 ၼႆႉ ပႃးၸႄႈဝဵင်းၵုင်းၸၢင်ႉ လႄႈ ဝဵင်းၵၢတ်ႇ ၵဝ်ႇ (လၢဝ်ႇၵၢႆး) ၵူၺ်း။

ၽွင်းသိုၵ်းၵဝ်ႈၵၢင်ႉ ၵုမ်းၵမ် ၼႂ်းၸႄႈဝဵင်းသႅၼ်ဝီၼႆႉ ပၵ်းပိူင်တႃႇၵႅတ်ႇၶႄႇႁေႉၵင်ႈၵူၼ်းမိူင်း ၸိူဝ်းယူႇသဝ်း ၼႂ်းပိုၼ်ႉတီႈႁႂ်ႈပေႃး ယူႇငၢႆႈလူမ်ၸႂ် လႄႈ လွတ်ႈၽေးၼၼ်ႉၵေႃႈ ဢမ်ႇမီးၵူၺ်းဢမ်ႇၵႃး လင်လင်မႃးၼႆႉ လၢႆးၵၢၼ်ၽွင်းငမ်းၶဝ် ငၢႆးမိူၼ်မိူဝ်ႈ တပ်ႉသိုၵ်းမၢၼ်ႈ ယိုတ်းမိူင်းၶဝ် ၵုမ်းၵမ်ၼၼ်ႉမႃးၶိုၼ်း။