ႁူဝ်လိူၼ်ၵျူႊလၢႆႊၼႆႉ ထဝ်ႈဝၢၼ်ႈထဝ်ႈၼႃးၵူၼ်းမိူင်းၼၢႆး ၾၢင်ႉႁၼ်မႅၼ်ႈ ၶႄႇ ပႅၵ်ႇၼႃႈပႅၵ်ႇတႃ ၵႂႃႇမႃးၶဝ်ႈဢွၵ်ႇတူင်ႉၼိုင်ၼမ် ၊ ၸိူဝ်းၶဝ် လႅၼ်ႈမႃးသိုဝ်ႉၶူဝ်းၶွင်ၵေႃႇသၢင်ႈႁူင်း ႁိူၼ်းတီႈယူႇ လႄႈၶူဝ်းၶွင်ၵိၼ်ယမ်ႉသေ ဢဝ်ဢွၵ်ႇဝဵင်းၵႂႃႇ – ၵႂႃႇတၢင်းလႂ်တႄႉၽႂ်ၵေႃႈဢမ်ႇႁူႉတႅတ်ႈတေႃး ဝႃႈၼႆ။

ၵူၼ်းပိုၼ်ႉတီႈ လၢတ်ႈၽူႈတွႆႇႁွၵ်ႈဝႃႈ “ ႁၼ်ၵူၼ်းပႅၵ်ႇၼႃႈ ၶဝ်ႈဢွၵ်ႇဝဵင်း၊ မႃးၸၢႆႇၵၢတ်ႇ ၼမ်ၵျႃႉ ပဵၼ်ၶႄႇလွၼ်ႉလွၼ်ႉ။ သိုဝ်ႉၶူဝ်းၸႂ်ႉသွႆ သိုဝ်ႉၽၵ်းယိူဝ်ႈၼၢင်းၶဵဝ် ၼိူဝ်ႉၼိူဝ်ႉပႃပႃ ၸိူဝ်းၼႆႉ ။ ဢႅဝ်ႇႁႃသိုဝ်ႉပႃး ၶိူင်ႈ ႁဵတ်းၵၢၼ်ၵေႃႇသၢင်ႈၸိူဝ်းၼႆႉ သိုဝ်ႉပေႃးတဵမ်ၵႃး။ ဢမ်ႇသဵတ်ႈၵႃႈၶၼ်မၼ်းသင်။ ႁၼ်ၶဝ်မႃးသိုဝ်ႉ ၽၵ်းၼမ်ၸိူင်ႉၼႆၼႆႉ ၸဵမ်မိူဝ်ႈပူၼ်ႉမႃး မိူဝ်ႈ သွင်လိူၼ်ၼၼ်ႉယဝ်ႉ ” ဝႃႈၼႆ။

ၶႄႇၸိူဝ်းၼႆႉ ဢဝ်ၶူဝ်းၶွင်ဢၼ်ၶဝ်သိုဝ်ႉၸိူဝ်းၼၼ်ႉတၢင်ႇရူတ်ႉၵႃး ဢွၵ်ႇဝဵင်းၵႂႃႇ (တၢင်းဢွၵ်ႇမိူဝ်းလၢင်းၶိူဝ်း) ။ ၵူၺ်းၵႃႈဢမ်ႇမိူဝ်းထိုင်လၢင်းၶိူဝ်း။ ၵမ်ႈၽွင်ႈႁၼ်ၸိူဝ်းၶဝ်ပေႃးဢွၵ်ႇ မိူင်းၼၢႆးယဝ်ႉ ငွၵ်းၶဝ်ႈၵႂႃႇတၢင်းၾၢႆႇသၢႆႉမိုဝ်း တၢင်းပိုၼ်ႉတီႈ ၸုမ်းပျီႇတူႉၸိတ်ႉ SSS ဢႅတ်ႉသ်သၢမ်တူဝ်ယူႇသဝ်းတူင်ႉၼိုင်ပုၼ်ႉဝႃႈၼႆ။

“ႁၼ်ၶဝ်တေႃႉၶူဝ်းတေႃႉလဵင်းၶဝ် ၵႂႃႇတၢင်း ပျီႇတူႉၸိတ်ႉ SSS ၶဝ်ယူႇၼၼ်ႉဢေႃႈ။ ဢွင်ႈတီႈၶဝ်ၵႂႃႇ ႁဵတ်းတီႈယူႇမႂ်ႇၼၼ်ႉ လႅပ်ႈပဵၼ်ၼႂ်းထိူၼ်ႇ ၼႂ်းၵႄႈလွႆၸိူင်ႉၼၼ်ဢဝ်ၶႃႈ ၼေႈ။ ႁဝ်းၶႃႈၵေႃႈ ဢမ်ႇႁတ်းၵႂႃႇၸွမ်းတူၺ်းတေႉတေႉ။ ႁၼ်တႄႉႁၼ်ၶဝ်တၢင်ႇၶူဝ်းၶဝ်ၵႂႃႇတၢင်း ဝၼ်ႈမႂ်ႇသၢႆးၽေႇၼၼ်ႉယဝ်ႉၶႃႈ။ ၸိူဝ်းၼၼ်ႉၼႆႉ ၵမ်ႈၼမ်တႄႉ ႁူႉဝႃႈပဵၼ် ၼႂ်းၼႃႈ တီႈပျီႇတူႉ ၸိတ်ႉၼႆယူႇ။ ပိုၼ်ႉတီႈၼၼ်ႉ ႁဝ်းၶႃႈယၢမ်ႈယိၼ်း ပီႈၼွင်ႉဢႃႇသီႇႁဝ်းၵေႃႈယၢမ်ႈပိုၼ်ၽၢဝ်ႇဝႃႈ ပဵၼ်ပိုၼ်ႉတီႈၶဝ်ၵုမ်းၵမ်ၼႆဢေႃႈ ” ဝႃႈၼႆ။

ၵူၺ်းၵႃႈတေႃႇထိုင်ယၢမ်းလဵဝ် ၸုမ်းၶႄႇၸိူဝ်းၼၼ်ႉ ၵႂႃႇတင်ႈႁူင်းၵေႃႇၵၢႆႇၶဝ်တီႈလႂ်တႄႉတႄႉၼႆၽႂ်ၵေႃႈပႆႇႁူႉၸွမ်း။ၵူၼ်းပိုၼ်ႉတီႈတႄႉၶႂ်ႈႁႂ်ႈတပ်ႉသိုၵ်းတႆးၼႂ်းပိုၼ်ႉတီႈၵူတ်ႇထတ်း ၽဵဝ်ႈမူၺ်ႉပၼ်ယူႇ ဝႃႈၼႆ။

ၼၢင်းယိင်းၼုမ်ႇ ၵူၼ်းမိူင်းၼၢႆးၵေႃႉၼိုင်ႈၵေႃႈလၢတ်ႈဝႃႈ -“ ပေႃးမီးၸုမ်းၵျႃႊၽျႅၼ်ႉၼႂ်းပိုၼ်ႉတီႈၼႆႉ ၽွၼ်းၸႃႉၼမ်လိူဝ်ၽွၼ်းလီ။ ၽွၼ်းၸႃႉၼႆႉတႄႉ ယွၼ်ႉပိူဝ်ႈၶဝ်မႃးႁိမ်ၵၼ်သိုဝ်ႉၶူဝ်းၵိၼ်ၶူဝ်းၸႂ်ႉလႄႈ ၵႃႈၶၼ်ၶူဝ်းၶွင်တေၶိုၼ်ႈယိုၵ်ႈယိုၵ်ႈ။ ၵူၼ်းၼုမ်ႇၵူၼ်းထဝ်ႈၼႂ်းပိုၼ်ႉတီႈၵေႃႈ ယွၼ်ႉပိူဝ်ႈၵၢၼ်ႁႃၵိၼ်လဵင်ႉတွင်ႉယၢပ်ႇလႄႈၽႂ်ၽႂ်ၵေႃႈတေၶႂ်ႈႁဵတ်းၵၢၼ် ၸွမ်းၵျႃႊၽျႅၼ်ႉ။ၵမ်ႈၼမ်ၵူၼ်းႁဵတ်းၵၢၼ်ၵျႃႊၽျႅၼ်ႉမႃးၼႆႉ ပဵၼ်ဢၼ်လူႉမႃးၵမ်ႈၼမ်ၶႃႈဢိူဝ်ႈ။ ၵွပ်ႈၼႆၶႂ်ႈႁႂ်ႈၸဝ်ႈၼႃႈတီႈသိုၵ်းတႆးႁဝ်းၸွႆႈၽဵဝ်ႈပၼ်ၵွၼ်ႇၶဝ်ပႆႇတႄႇၵၢၼ်ၶဝ်ၼႆႉ ၶႃႈဢိူဝ်ႈ” –ဝႃႈၼႆ။

ၸွမ်းၼင်ႇၽူႈတွႆႇႁွၵ်ႈလႆႈၶေႃႈမုလ်းဝႆႉတႄႉ ၼႂ်းမိူင်းတႆးပွတ်းၸၢၼ်းၼႆႉ ဝဵင်းၸိူဝ်းတိတ်းၸပ်းလႅၼ်လိၼ် မီးၸုမ်းၵျႃႊၽျႅၼ်ႉ ယူႇသဝ်းႁဵတ်းၵၢၼ်ဝႆႉၵူႈဝဵင်း။ ၶႄႇၵူၼ်းပႅၵ်ႇၼႃႈ လုၵ်ႉတၢင်းလႅၼ်လိၼ် ႁေႃႈၵႃးၵႂႃႇမႃးၸွမ်းသဵၼ်ႈ သၢႆတၢင်းၶိုၼ်ႈထိုင် ဝဵင်းတူၼ်ႈတီးလႆႈ။ ပေႃးမီးပၼ်ႁႃရူတ်ႉၵႃးၶဝ်ၽႃႇတင်းပိူၼ်ႈဢမ်ႇၼၼ်ပိူၼ်ႈၽႃႇၶဝ်ၵေႃႈၸိူဝ်းၶဝ်ၼႅတ်ႈဢဝ်ငိုၼ်းယဵတ်ႈ မွၼ်ပလိၵ်ႈသေ ပိၵ်ႉလိူင်ႈပႅတ်ႈၸိူဝ်းၼႆႉၵေႃႈယၢမ်ႈမီးမႃး။

လိူၼ်မေႊပူၼ်ႉမႃးၼႆႉၵူၺ်း သိုၵ်းမၢၼ်ႈယိုတ်းမိူင်း ပိုၼ်ၽၢဝ်ႇတီႉၺွပ်းလႆႈ ၵူၼ်းႁဵတ်းၵၢၼ်လွၵ်ႇလႅၼ်ၵိၼ်ငိုၼ်းဢွၼ်ႊလၢႆႊ ၵျႃႊၽျႅၼ်ႉ တီႈၼႂ်းၸႄႈဝဵင်းမိူင်းပၼ်ႇ ၸိုင်ႈတႆးပွတ်း ၸၢၼ်း ၼႆလူးၵွၼ်ႇ။

ၼႂ်းဝၼ်းမိူဝ်ႈၼႆႉ ၸုမ်းၵျႃႊၽျႅၼ်ႉၼႆႉ လိူင်ႇၽႄႈၸွတ်ႇတူဝ်ႈလိုဝ်းလင်ၵႂႃႇတင်းလုမ်ႈၾႃႉ။ ထိုင်မႃးႁၢင်ပီ 2023 ဝၢႆးလင်ပၢင်တိုၵ်းၽႅၼ်ၵၢၼ်ယၼ်ႇသိုၵ်း 1027 ၊ ၸုမ်းၵျႃႊၽျႅၼ်ႉ ၼႂ်းမိူင်းတႆးပွတ်းႁွင်ႇ ၽူင်ႉပၢႆႈ လူင်းမႃးတၢင်းမိူင်းတႆးပွတ်းၸၢၼ်း ပွတ်းဢွၵ်ႇသေ ၸွတ်ႇတူဝ်ႈၵႂႃႇပတ်းပိုၼ်ႉ ၸွမ်းလႅၼ်လိၼ် မိူင်းၶႄႇ-မိူင်းထႆး- မိူင်းလၢဝ်းၸိူဝ်းၼႆႉ ။

ၸုမ်းၸၢတ်ႈၸိုင်ႈလုမ်ႈၾႃႉၵေႃႈ ယၢမ်ႈႁဵတ်းဢွၵ်ႇၽိုၼ်ႁၢႆးငၢၼ်းဝႃႈ – ၼႂ်းႁူင်းၵၢၼ်လွၵ်ႇလႅၼ်ၵိၼ်ငိုၼ်း တင်းဢွၼ်ႊလၢႆႊ (ၵျႃႊၽျႅၼ်ႉ)ၼႆႉ မီးၵၢၼ်တဵၵ်းတဵင်ပေႉၵိၼ်ၵၼ်၊ ႁဵတ်း ႁၢႆႉပေႃႉထုပ်ႉၵၼ်။ ၼၢင်းယိင်းၼုမ်ႇၵေႃႈထုၵ်ႇပူၼ်ႉပႅၼ်တၢင်းၵႃႇမ၊ ပေႃးၼၢင်းယိင်းပႃးတွင်ႉၸပ်းပုမ်ယဝ်ႉ သမ်ႉၸႂ်ႉယႃႉပႅတ်ႈလုၵ်ႈဢွၼ်ႇ၊ ပွႆႇဢိုပ်းၶဝ်ႈဢိုပ်းၼမ်ႉသေ ၵုမ်းၶင်ဝႆႉ ၵေႃႉလဵဝ်ႁင်းၶေႃ၊ ဢမ်ႇပၼ်ငိုၼ်းၵႃႈၸၢင်ႈ ၸဵမ်ၸိူဝ်းၼႆႉ- ဝႃႈၼႆ။

မိူဝ်ႈပူၼ်ႉမႃး လၢႆဝၼ်းၼႆႉၵေႃႈ ၸုမ်းသိုၵ်းဝႃႉ UWSA တီႉၺွပ်းဢဝ် ၵူၼ်းမိူင်းၶႄႇ တႃႇ 192 ၵေႃႉ ၶဝ်ႈမႃးႁဵတ်းၵၢၼ်ၵျႃႊၽျႅၼ်ႉ (လွၵ်ႇလႅၼ်ၵိၼ်ငိုၼ်းတင်းဢွၼ်ႊလၢႆး) ၼႂ်းၼႃႈတီႈၶဝ်ၵုမ်းၵမ်ၼၼ်ႉ သူင်ႇယိုၼ်ႈမွပ်ႈပၼ်ၶိုၼ်းတီႈ လူင်ပွင်ၸိုင်ႈမိူင်းၶႄႇ တီႈၵဵတ်ႉလၢၼ်ႇလႅၼ်လိၼ်မူင်ႊဢႃႊၼၼ်ႉ – ဝႃႈၼႆ။

ဝၢႆးလင်မိၼ်းဢွင်ႇလၢႆႇ ၸွမ်ၸိုင်ႈယိုတ်းမိူင်း ၶွတ်ႇၽွတ်ႈၸုမ်းလူင်ပွင်ၸိုင်ႈပဵၼ်တၢင်းၵၢၼ်ယဝ်ႉ ၾၢႆႇသိုၵ်းမၢၼ်ႈ မၵ်းမၼ်ႈဝႆႉ ပၵ်းပိူင်ၾိင်ႈမိူင်း ဢၼ်တေၸၢင်ႈတီႉၺွပ်း လႄႈ ပၼ်တၢမ်ႇ ၵူၼ်းၸိူဝ်းႁဵတ်းၵၢၼ်လွၵ်ႇလႅၼ်ၵိၼ်ငိုၼ်းတင်းဢွၼ်ႊလၢႆႊ (ၵျႃႊၽျႅၼ်ႉ)၊ ၵူၼ်းၸိူဝ်းႁဵတ်းၽိတ်းပၵ်းပိူင် မိူၼ်ၼင်ႇ ၵၢၼ်လွၵ်ႇငိုတ်ႈ ၵၢၼ်ႁုၵ်းႁၢႆႉၸိူဝ်းၼႆႉသေ ပၼ်တၢမ်ႇလႆႈထိုင်တၢႆမိူၼ်ၵၼ်။

ၾၢႆႇၼိုင်ႈသိုၵ်းမၢၼ်ႈၵေႃႈ ၸွမ်းတီႉၺွပ်းဢဝ်ၵူၼ်းၸၢဝ်းၶိူဝ်းၶႄႇ ၸိူဝ်းၶဝ်ႈမႃးႁဵတ်းၵၢၼ်ၵျႃႊၽျႅၼ်ႉ ၼႂ်းဝဵင်းမူႇၸေႊ ၸွမ်းလႅၼ်လိၼ် မိူင်းၶႄႇ-မိူင်းတႆး သူင်ႇမွပ်ႈၵၼ်ၶိုၼ်းတီႈလူင်ပွင်ၸိုင်ႈမိူင်းၶႄႇယူႇ မိူၼ်ၵၼ်။

မိူဝ်ႈပူၼ်ႉမႃးလိူၼ်မေႊၼၼ်ႉၵေႃႈ ၵူၼ်းႁဵတ်းၵၢၼ်ၵျႃႊၽျႅၼ်ႉ ၸုမ်းလွၵ်ႇလႅၼ်ၵိၼ်ငိုၼ်းတင်းဢွၼ်ႊလၢႆး ၼႂ်းၸႄႈဝဵင်းမိူင်းပၼ်ႇ ၼိူဝ်သဵၼ်ႈတၢင်းမိူင်းပၼ်ႇ-ၵဵင်းတွင်း ၸိုင်ႈတႆး ပွတ်းၸၢၼ်း ၺႃးတီႉၺွပ်းၵႂႃႇ 56 ၵေႃႉ ပႃးၵူၼ်းမိူင်းၶႄႇ 52 ၵေႃႉ ဝႃႈၼႆ။

ဝၢႆးလင်သိုၵ်းမၢၼ်ႈယိုတ်းမိူင်းယဝ်ႉ ဝၢၼ်ႈမိူင်းသုၵ်ႉယုင်ႈၼႆႉ ၸွမ်းလႅၼ်လိၼ် မိူင်းတႆး- မိူင်းထႆး ပဵၼ်မႃးဢွင်ႈတီႈၵူၼ်းႁဵတ်းၵၢၼ်လွၵ်ႇလႅၼ်ၵိၼ်ငိုၼ်းတင်းဢွၼ်ႊလၢႆႊၶဝ် သေႃႉမူၵ်းယူႇသဝ်းဝႆႉ ၵူၺ်းဢမ်ႇၵႃး မိူၼ်ၼင်ႇပွတ်းတၢင်း မိူင်းတႆးပွတ်းတၢင်း မိူင်းၼွင်၊ မိူင်းသူႈ၊ လၢႆးၶႃႈ၊ ၶူဝ်လမ်၊ ၵုၼ်ႁဵင် ၸိူဝ်းၼႆႉၵေႃႈမီးၸုမ်းၵျႃႊၽျႅၼ်ႉ မူၵ်းယူႇသဝ်းဝႆႉၼႆ ၵူၼ်းမိူင်းပိုၼ်ႉတီႈလၢတ်ႈၽူႈတွႆႇႁွၵ်ႈ ၼင်ႇၼႆ။