ၼႂ်းလိူၼ် ၵျုၼ်ႊပီ 2026 ၼႆႉ သိုၵ်းမၢၼ်ႈယိုတ်းမိူင်းၶိုၼ်ႈႁဵတ်းလူင်ပွင်ၸိုင်ႈသေ ၶိုၼ်းသိုပ်ႇသၢႆၸႂ်ၸုမ်းဢုပ်ႇဢူဝ်းလွင်ႈငမ်းယဵၼ်လႄႈ ၵၢၼ်ၽွမ်ႉႁူမ်ႈၸိူဝ်ႉၸၢတ်ႈ NSPNC ယဝ်ႉ ႁူပ်ႉဢုပ်ႇၵၼ်တင်း ၸုမ်းယိပ်းၵွင်ႈၵၢင်ႇၸၢဝ်းၶိူဝ်း ၸုမ်းၼိုင်ႈယဝ်ႉၸုမ်းၼိုင်ႈ။
ဝၼ်းတီႈ 4/6/2026 ႁူပ်ႉၵၼ်တင်းၸုမ်းတႆးလႅင်၊ ဝၼ်းတီႈ 9 လႄႈ 10/6/2026 ႁူပ်ႉၵၼ်တင်း NCA-S EAOs ၸုမ်းၸၢဝ်းၶိူဝ်းၸိူဝ်းလူင်းလၢႆးမိုဝ်းၵိုတ်းတိုၵ်း၊ ဝၼ်းတီႈ 12/06/2026 ႁူပ်ႉၵၼ်တင်းပႃႇတီႇမႂ်ႇသုင် ၸိုင်ႈတႆးတပ်ႉသိုၵ်းၸိုင်ႈတႆး ၊ 18/06/2026 ႁူပ်ႉထူပ်းၸွမ်း ၸုမ်းမိူင်းလႃး NDAA-ESS ဝၼ်းတီႈ 19/06/2026 ႁူပ်ႉၸွမ်းသိုၵ်းဝႃႉ UWSA/UWSP ၸိူဝ်းၼႆႉၶိုတ်းၶိုတ်းတၢမ်းတၢမ်းၵၼ်။ၵူၺ်းၵႃႈဢမ်ႇႁၼ်ၶေႃႈတူၵ်းလူင်းၵၼ်သင်မႃးတႄႉတႄႉတိူဝ်ႇတိူဝ်ႇ။
လွင်ႈၼႆႉ ၽူႈလဵပ်ႈႁဵၼ်း ၵၢၼ်မိူင်းၶဝ်တႄႉႁၼ်ထိုင်ဝႃႈ သိုၵ်းမၢၼ်ႈႁဵတ်းၼႄ တႃႇႁႂ်ႈလုမ်ႈၾႃႉလႆႈႁၼ်သေ မၵ်းမၼ်ႈပဵၼ်တၢင်းၵၢၼ်ၵူၺ်းဝႃႈၼႆ။
ၽူႈၸၢႆးဢႃယု 50 ပီ ၽူႈလဵပ်ႈႁဵၼ်းလွင်ႈၵၢၼ်သိုၵ်းၵၢၼ်မိူင်း မိူင်းမၢၼ်ႈၵေႃႉၼိုင်ႈလၢတ်ႈတီႈၽူႈတွႆႇႁွၵ်ႈဝႃႈ – “ သိုၵ်းမၢၼ်ႈၼႆႉ မၼ်းဢဝ်ၼႃႈဢဝ်တႃ ၶႂ်ႈႁႂ်ႈလုမ်ႈၾႃႉမၵ်းမၼ်ႈဝႃႈ မၼ်းၶိုၼ်းမႄးႁဵတ်းလီတေႃႇ ဝၢၼ်ႈမိူင်း ၶိုၼ်း ၼၼ်ႉၼႃႇ။ ၵူၺ်းၵႃႈ ဢုပ်ႇယဝ်ႉသေ သမ်ႉၶိုၼ်းဢမ်ႇမီး လွင်ႈတူဝ်ထူပ်းမိုဝ်း (အကောင်အထည်ဖော်ဆောင်မှု)ၸိူဝ်းၼႆႉၵေႃႈ ဢမ်ႇႁွၼ်ႇႁၼ်မီးသင်သေပွၵ်ႈ။ တင်းၸုမ်းၸၢဝ်းၶိူဝ်း လႆႈၸႂ်ၵၼ်သေ ႁူမ်ႈႁွမ်းၵၼ်သေ ႁဵတ်းႁႂ်ႈမၼ်းပဵၼ်လႆႈမႃး တွၼ်ႈတႃႇၵူၼ်းမိူင်းၼႆႉ ဢမ်ႇႁွၼ်ႇလႆႈၶၢမ်ႇ ၸေးၸိမ်ႇလွင်ႈငမ်းယဵၼ်မႃးသေပွၵ်ႈ။”– ဝႃႈၼႆ။
NSPNC ပိုၼ်ၽၢဝ်ႇဝႆႉဝႃႈ ဝၼ်းဢၼ်ဢုပ်ႇၵၼ်တင်းEAO 7 ၸုမ်းၼၼ်ႉ လႆႈဢုပ်ႇတႃႇသိုပ်ႇႁဵတ်းသၢင်ႈလွင်ႈငမ်းယဵၼ်ၵႂႃႇမိူဝ်းၼႃႈ၊ တိုၵ်းသူၼ်းႁႂ်ႈႁဵတ်းၸွမ်းပိူင်ငမ်းယဵၼ်တပ်ႉသိုၵ်း 6 ၶေႃႈ၊ သင်ဝႃႈၸုမ်းယိပ်းၵွင်ႈၵၢင်ႇၸိူဝ်းပိူင်ႈႁွႆႈသဵၼ်ႈတၢင်းငမ်းယဵၼ်ၵႂႃႇၸိူဝ်းၼၼ်ႉၶႂ်ႈၶဝ်ႈမႃးပႆၸွမ်းသဵၼ်ႈတၢင်းလွင်ႈငမ်းယဵၼ်ၶိုၼ်းၸိုင် တၵ်းလႆႈႁဵတ်းၸွမ်း ပိူင်ဢၼ်တပ်ႉသိုၵ်းႁဵတ်းဝႆႉ 4 ၶေႃႈ ၊ ႁႂ်ႈၸဵဝ်းလႆႈၶိုၼ်းႁဵတ်းပၢင်ထတ်းသၢင်သဵၼ်ႈတၢင်းငမ်းယဵၼ် (Peace Process Review) ၸဵမ်ၸိူဝ်းၼႆႉ။
ဢၼ်ဢုပ်ႇၵၼ်တင်းၸုမ်းတႆးလႅင်ၼၼ်ႉသမ်ႉ ဢုပ်ႇၵၼ်လွင်ႈဢၼ်တႆးလႅင်ၶႂ်ႈလႆႈၶႂ်ႈပဵၼ်။ ၾၢႆႇNSPNC သမ်ႉတိုၵ်းသူၼ်းႁႂ်ႈႁဵတ်းလွင်ႈငမ်းယဵၼ် ၸွမ်းၼင်ႇၶဝ်ၶႂ်ႈပဵၼ်။
ၼၢင်းယိင်းသႅၼ်းပၢၼ်မႄႈႁိူၼ်းၼုမ်ႇ ၽူႈလဵပ်ႈႁဵၼ်းၵၢၼ်မိူင်းလႄႈလွင်ႈငမ်းယဵၼ် လၢတ်ႈဝႃႈ သိုၵ်းမၢၼ်ႈႁဵတ်းၼေယွၼ်ႉၶႂ်ႈလႆႈပိူၼ်ႈမၵ်းမၼ်ႈၶဝ်ပဵၼ်တၢင်းၵၢၼ်ၵူၺ်းဝႃႈၼႆ။
“ၼႂ်းဝူင်ႈဝၢင်ႈၸိူဝ်းၼႆႉၵေႃႈ တေလႆႈႁၼ် သိုၵ်းမၢၼ်ႈၵႂႃႇႁူပ်ႉထူပ်း ၸုမ်းလုၵ်ႉၽိုၼ်ႉ ၸုမ်းယိပ်းၵွင်ႈၵၢင်ႇ ၸၢဝ်းၶိူဝ်း ၸုမ်းၼိုင်ႈယဝ်ႉၸုမ်းၼိုင်ႈၼၼ်ႉၼႃႇၼေႃႈ။ ဢၼ်ၼႆႉမၼ်းပဵၼ်လၢႆးလဵၼ်ႈၵၢၼ်မိူင်း ဢၼ်ၼိုင်ႈၼၼ်ႉၼႃႇ။ ပိူင်လူင်မၼ်းတႄႉ ၶဝ်ၶႂ်ႈလႆႈ လွင်ႈမၵ်းမၼ်ႈပဵၼ်တၢင်းၵၢၼ် Legitimacy (တရားဝင်မှု) ႁႂ်ႈပိူၼ်ႈမၵ်းမၼ်ႈပၼ်ၶဝ် ၸိူင်ႉၼၼ်ၵူၺ်းၶႃႈ။ တၢင်းယိူင်းဢၢၼ်းၶဝ် ဢၼ်ၼႆႉပဵၼ်ပိူင်လူင်ၵူၺ်း မၼ်းဢမ်ႇၸႂ်ႈတႃႇသၢင်ႈလွင်ႈငမ်းယဵၼ်တေႉတေႉ ။”– ဝႃႈၼႆ။
လိူဝ်ၼၼ်ႉ လၢႆပီပူၼ်ႉမႃးၼႆႉၵေႃႈ သိုၵ်းမၢၼ်ႈၸတ်းႁဵတ်းပၢင်ဢုပ်ႇဢူဝ်းလွင်ႈငမ်းယဵၼ်မႃး လၢႆပွၵ်ႈသေတႃႉ ပၢင်တိုၵ်းၵေႃႈ တိုၵ်ႉသိုပ်ႇပဵၼ်ယူႇၶိူဝ်းယႂ်း။ ယွၼ်ႉၼၼ် ပၢင်ဢုပ်ႇၵုမ်ပွၵ်ႈၼႆႉ ၸွင်ႇတေသၢင်ႈလႆႈ လွင်ႈငမ်းယဵၼ်တေႉႁိုဝ်ဢၼ်ဝႃးၼၼ်ႉ ဢမ်ႇပႆႇၸၢင်ႈယုမ်ႇယမ်လႆႈ ။
ၵူၼ်းၼုမ်ႇ လုၵ်ႈႁဵၼ်းၸၼ်ႉၸွမ်ၼွၵ်ႈမိူင်းၵေႃႉၼိုင်ႈၵေႃႈလၢတ်ႈဝႃႈ “ဢၼ်ယၢမ်ႈႁၼ်မႃး ၸဵမ်မိူဝ်ႈ ပီပူၼ်ႉမႃး လၢႆပီမိူင်းၵူၼ်းယဝ်ႉၶႃႈဝႃႈ။ ၵမ်းၵမ်းႁွင်ႉဢုပ်ႇလွင်ႈငမ်းယဵၼ်သေတႃႉ သမ်ႉပဵၼ်ၽိဝ်မၼ်းၵူၺ်း ဢမ်ႇလႆႈႁၼ်မီးမႃးလွင်ႈငမ်းယဵၼ်တေႉတေႉသေပွၵ်ႈ။ ၵွပ်ႈၼႆ ပေႃးဝႃႈ ၶႂ်ႈႁႂ်ႈမၼ်းငမ်းယဵၼ်တေႉတေႉၸိုင် လွင်ႈသုၼ်ႇလႆႈသုၼ်ႇပဵၼ်ၵူၼ်း၊ လွင်ႈထၢင်ႇႁၢင်ႈသဝ်းၶေႃ တႃႇၸၢဝ်းၶိူဝ်းၽႂ်မၼ်းၸိူဝ်းၼၼ်ႉ ပေႃးမၼ်း ႁတ်းပၼ်တႄႉတႄႉၸိုင် တေၸၢင်ႈပဵၼ်မႃးလႆႈလွင်ႈငမ်းယဵၼ်ဢၼ်ၸႅတ်ႈၸၢင်ႇယူႇ။ တၢင်းႁၼ်ထိုင် ၶႃႈတႄႉ မၼ်းဢမ်ႇယုမ်ႇလႆႈ ။ ၸဝ်ႈဢႃႇၼႃႇ ဢၼ်ႁႅမ်ၵူၼ်းယူႇၼႆႉ ႁႂ်ႈမႃးပၼ်လွင်ႈငမ်းယဵၼ် ၸႅတ်ႈ ၸၢင်ႇၼႆ ဢမ်ႇပဵၼ်လႆႈ ။”
ၵူၼ်းၼုမ်ႇလုၵ်ႈႁဵၼ်း ၽူႈလဵပ်ႈႁဵၼ်းလွင်ႈၵၢၼ်သိုၵ်းၵၢၼ်မိူင်း ၵေႃႉၼိုင်ႈၵေႃႈလၢတ်ႈဝႃႈ – ၵိုတ်းသိုၵ်းတေႃႇၵၼ်သေ တေမင်ႁူဝ်ၵၼ်ၶိုၼ်းၼႆႉ ဢမ်ႇၸႂ်ႈၶေႃႈတွပ်ႇမၼ်းတေႉတေႉ။ မၼ်းတေပၼ်ႇတူင်ႇလူင်ဝႆႉတိၵ်းတိၵ်းၵူၺ်းဝႃႈၼႆ။
“မၼ်းႁဵတ်းႁႂ်ႈ ၵူၼ်းမိူင်းၵူႈပႃႈၵူႈၾၢႆႇ တူၵ်းယၢၵ်ႈတုၵ်ႉၽၢၼ် ၸိူဝ်းၼႆႉတေလႆႈဝႃႈ ၶဝ်ဢမ်ႇမီးၼမ်ႉၸႂ်ၸေႇတၼႃႇ ၼိူဝ်ၵၢၼ်ငမ်းယဵၼ်တေႉတေႉသေ ဢမ်ႇၶႂ်ႈႁႂ်ႈဝၢၼ်ႈမိူင်း ၵတ်းယဵၼ်တေႉတေႉၼၼ်ႉၼႃႇ။”
ထႅင်ႈၾၢႆႇၼိုင်ႈၵေႃႈ ၸုမ်းယိပ်းၵွင်ႈၵၢင်ႇၸၢဝ်းၶိူဝ်း ၸိူဝ်းလူင်းလၢႆးမိုဝ်းၵိုတ်းတိုၵ်း 7 EAO Alliance ၼၼ်ႉတႄႉလၢတ်ႈဝႃႈ တႃႇၵေႃႇသၢင်ႈလႆႈမိူင်းႁူမ်ႈတုမ်ဢၼ်ငမ်းယဵၼ်ၼၼ်ႉ ၵိုင်ႇလီမီး ပၢင်ဢုပ်ႇဢူဝ်းၵၢၼ်မိူင်း ဢၼ်ၵူႈမူႇၵူႈၸုမ်းၶဝ်ႈပႃးၼႆၶႃႈ။
ၸဝ်ႈသိုၵ်းလူင် သေႃးၵျေႃႇၺုၼ်ႉ ၽူႈၶၢၼ်ပၢၵ်ႇၸုမ်းသိုၵ်း 7 EAO Alliance လၢတ်ႈတီႈၽူႈတွႆႇႁွၵ်ႈဝႃႈ “ဢေႃႈၶႃႈ ပၼ်ႁႃၵၢၼ်သိုၵ်းၵၢၼ်မိူင်း ဢၼ်ႁဝ်းၶႃႈလႆႈႁူပ်ႉထူပ်းယူႇမိူဝ်ႈလဵဝ်ၼႆႉ မၼ်းဢမ်ႇၸႂ်ႈ လွင်ႈလဵၵ်ႉလဵၵ်ႉၼွႆႉၼွႆႉ။ ပၼ်ႁႃၵၢၼ်သိုၵ်း ဢၼ်ၸုမ်းယိပ်းၵွင်ႈၵၢင်ႇ ပဵၼ်ပၢင်တိုၵ်းၵၼ်ယူႇၼႆႉၵေႃႈ လႆႈဝႃႈပဵၼ်ပၼ်ႁႃယႂ်ႇဝႆႉ။ တေႃႇမိူဝ်ႈလဵဝ်ၵေႃႈ တိုၵ်ႉမီးလွင်ႈၶွင်ႈၶမ်တင်းၼမ်။ ၼႂ်းငဝ်းလၢႆးၸိူင်ႉၼႆ ယူႇတီုၸုမ်း 7 EAO Alliance ႁဝ်းၶႃႈတႄႉႁၼ်ထိုင်ဝႃႈ တႃႇတေသၢင်ႈလႆႈလွင်ႈငမ်းယဵၼ်မိူင်းႁူမ်ႈတုမ်ၼႆႉ ၵိုင်ႇလီမီး ပၢင်ဢုပ်ႇဢူဝ်း ဢၼ်ၸုမ်းယိပ်းၵွင်ႈၵၢင်ႇၸၢဝ်းၶိူဝ်းၼႂ်းမိူင်း ၵူႈမူႇၵူႈၸုမ်း မႃးႁူပ်ႉထူပ်းဢုပ်ႇၵုမ်လႆႈၸႂ် ၵၼ်ၸင်ႇ တေပဵၼ်မႃးလႆႈၼႆ ႁၼ်ထိုင်ၸိူင်ႉၼင်ႇၼႆ။”
ဝၢႆးသိုၵ်းမၢၼ်ႈၶိုၼ်ႈမႃးႁဵတ်းပဵၼ်လူင်ပွင်ၸိုင်ႈမႂ်ႇၼႆႉ ၶိုၼ်းတမ်းဝၢင်းၶူင်းၵၢၼ် 100 ဝၼ်းထႅင်ႈ။ ၼႂ်းၼၼ်ႉ တႃႇဢုပ်ႇၵုမ်လွင်ႈငမ်းယဵၼ်ၼႆသေ ႁူပ်ႉထူပ်းၵၼ်တင် ၸုမ်းယိပ်းၵွင်ႈၵၢင်ႇၸၢဝ်းၶိူဝ်း ထပ်းၵၼ်မႃးတိၵ်းတိၵ်း။ ယၢမ်းလဵဝ်ၵေႃႈ ဢဝ်ႁူဝ်ၶေႃႈ NCA Plus ၼႆသေ ၶဝ်ႈဢုပ်ႇဢူဝ်းၸွမ်း ၸုမ်းဢၼ် ဢမ်ႇလႆႈလူင်းလၢႆးမိုဝ်း NCA ၼႂ်းမိူင်းတႆးလၢႆၸုမ်း မိူၼ်ၼင်ႇ ၸုမ်းသိုၵ်း SSPP/SSA၊ UWSA ၊ NDAA ၸိူဝ်းၼႆႉသေ မီးလွင်ႈႁူပ်ႉထူပ်းၵၼ် ၵမ်းၸုမ်းၸုမ်းထႅင်ႈ။ ၵူၺ်းၵႃႈလွင်ႈၼႆႉ တေဢမ်ႇမီး လွင်ႈထၢင်ႇႁၢင်ႈ လွင်ႈလႅၵ်ႈလၢႆႈ တႃႇၶၢဝ်းတၢင်းမိူဝ်းၼႃႈၸိုင်ႈမိူင်းၵႃႈႁိုဝ်ၼႆ ၽူႈလူင်ႉလႅၼ်ႇလွင်ႈၵၢၼ်မိူင်း ၸၢႆးဝၼ်းသႂ်ၵေႃႈ တူၵ်ႇလၢတ်ႈထတ်းသၢင်ႈဝႆႉၼင်ႇၼႆ။
ဢၢၼ်ႇယဝ်ႉႁူမ်ႈပၼ်တၢင်းႁၼ်ထိုင်တီႈၼႆႈ