သိုၵ်းမၢၼ်ႈ တီႉၺွပ်းၵုမ်းၶင်တူဝ် တေႃႇဢွင်ႇသၢၼ်းၸူႉၵျီႇ ၸဵမ်မိူဝ်ႈၼႂ်းႁူဝ် ပီ 2021 ၼၼ်ႉမႃး တေႃႇထိုင်ယၢမ်းလဵဝ် လိပ်းၶီးမီးၸႂ်ႁႃႉဢမ်ႇမီးၵေႃႈ ဢမ်ႇႁၼ်သိုၵ်းမၢၼ်ႈပိုၼ်ၽၢဝ်ႇဢွၵ်ႇတႅၵ်ႇလႅင်း ။ ပေႃးၸမ်ထိုင်ဝၼ်းၵိူတ်ႇ တေႃႇဢွင်ႇသၢၼ်းၸူႉၵျီႇမႃး ၵူႈပီပီၼႆ ၵူၼ်းၼႂ်းမိူင်းၼွၵ်ႈမိူင်း တူင်ႉၼိုင်တႃႇ တေႃႇဢွင်ႇသၢၼ်းၸူႉၵျီႇ ႁႂ်ႈၸဵဝ်းပူၼ်ႉလွတ်ႈတူတ်ႈတၢမ်ႇၶွၵ်ႈဢၼ်သိုၵ်းမၢၼ်ႈၵုမ်းၶင် ၼႆယူႇသေတႃႉဢမ်ႇႁၼ်ၶိုပ်ႈၼႃႈသင် ။

ပီၼႆႉၵေႃႈ ၸုမ်းလုၵ်ႉၽိုၼ်ႉလၢႆၸုမ်း တိုၵ်းသူၼ်း ၵူၼ်းမိူင်းပတ်းပိုၼ်ႉ ႁႂ်ႈတူင်ႉတိုၼ်ႇၼႄၵၢင်ၸႂ်တေႃႇသိုၵ်းမၢၼ်ႈ ၼင်ႇႁိုဝ် တေႃႇဢွင်ႇသၢၼ်းၸူႉၵျီႇ လႄႈ ၵူၼ်းတူၵ်းၶွၵ်ႈၵၢၼ်မိူင်းတေ ၸဵဝ်းဢွၵ်ႇ ပူၼ်ႉလွတ်ႈ ။ ၵွၼ်ႇပႆႇထိုင် ဝၼ်းၵိူတ်ႇမၼ်းၼၢင်းၼႆႉ တေတူင်ႉၼိုင်ၵႂႃႇတီႈၽႂ်တီႈမၼ်းၼႆယူႇ ။

ၶၢဝ်းၼႆႉ ပီၵၢႆ လုမ်းၽွင်းတၢင် မိူင်းဢမေႊရိၵၼ်ႊ၊ မိူင်း UK လႄႈ ၼေႃႊဝေႊ ၸိူဝ်းၼႆႉ ဢွၼ်ၵၼ် ဢွၵ်ႇလိၵ်ႈပိုၼ်ၽၢဝ်ႇ တုၵ်းယွၼ်းသိုၵ်းမၢၼ်ႈ ႁႂ်ႈပွႆႇပၼ်တေႃႇဢွင်ႇသၢၼ်းၸူႉၵျီႇလႄႈ ၵူၼ်းမိူင်း ၸိူဝ်းၺႃးတီႉၺွပ်းဝႆႉ လူၺ်ႈဢမ်ႇပဵၼ်ထမ်းတြႃး ၸိူဝ်းၼႆႉ။
လုမ်းၽွင်းတၢင်ဢမေႊရိၵၼ်ႊ ပိုၼ်ၽၢဝ်ႇပႃးဝႃႈ ၽဝၸူဝ်ႈပၢၼ်လႄႈ လွင်ႈ ႁဵတ်းသၢင်ႈမၼ်းၼၢင်းၼႆႉ ပဵၼ်တႃႇလွင်ႈငမ်းယဵၼ်လႄႈ တႃႇတီႊမူဝ်ႊၶရေႊၸီႊ မိူင်းႁူမ်ႈတုမ်မၢၼ်ႈ ၼႆယူႇသေတႃႉ သိုၵ်းမၢၼ်ႈဢမ်ႇတွၼ်ႉဢဝ်သႂ်ႇၸႂ် ။

ၸဵမ်မိူဝ်ႈ ႁူဝ်လိူၼ်ၵျုၼ်ႊ 2026 ၼႆႉမႃးၵေႃႈ ၶိမ်ႊ ဢႄႊရိတ်ႉ ႁိုဝ် ၵူဝ်ႇထဵင်ႇလိၼ်း လုၵ်ႈၸၢႆး တေႃႇဢွင်ႇသၢၼ်းၸူႉၵျီႇ တိုၵ်းသူၼ်း ႁႂ်ႈၵူၼ်းမိူင်း ၶဝ်ႈႁူမ်ႈၵၢၼ်တူင်ႉၼိုင် “Proof Of life” တိုၵ်းသူၼ်း ႁႂ်ႈသိုၵ်းမၢၼ်ႈ ဢွၵ်ႇယိုၼ်ယၼ်ပၼ် ႁႂ်ႈၵူၼ်းၼမ်ႁူႉၸွမ်းဝႃႈ ငဝ်းလၢႆး တေႃႇဢွင်ႇသၢၼ်းၸူႉၵျီႇဢၼ်ထုၵ်ႇၵုမ်းၶင်တူဝ်ဝႆႉ မီးႁိုဝ် ပဵၼ်ႁိုဝ် ၼႆၸိူဝ်းၼႆႉ။

လိူဝ်သေ လုၵ်ႈၸၢႆး တေႃႇဢွင်ႇသၢၼ်းၸူႉၵျီႇ ယဝ်ႉ ၸုမ်းၸိူဝ်းယၢမ်ႈတူၵ်းၶွၵ်ႈယွၼ်ႉၵၢၼ်မိူင်း လႄႈ လၢႆမူႇလၢႆၸုမ်း ဢမ်ႇယွမ်း 18 ၸုမ်း ႁူမ်ႈၵၼ် တေႁဵတ်းလွင်ႈတူင်ႉၼိုင် မွၵ်ႇမၼ်းမူၺ် “နှင်းဆီ လှုပ်ရှားမှု – Rose Movement: Roses of Hope” တေႃႇထိုင် ဝၼ်းၵိူတ်ႇ တေႃႇဢွင်ႇသၢၼ်းၸူႉၵျီႇၼႆထႅင်ႈ။

1)တေႃႇဢွင်ႇသၢၼ်းၸူႉၵျီႇလႄႈ ၵူၼ်းတူၵ်းၶွၵ်ႈယွၼ်ႉၵၢၼ်မိူင်း ႁႂ်ႈပွႆႇပၼ်ဝႆးဝႆး
2)ပိူင်ၵဵပ်းသိုၵ်း ႁႂ်ႈၵိုတ်းလႄႈယုၵ်ႉလိူၵ်ႈဝႆးဝႆး
3)ဢူးဝိၼ်းမျိၼ်ႉၼႆႉ ပဵၼ်ၸွမ်ၸိုင်ႈ ၊ တေႃႇဢွင်ႇသၢၼ်းၸူႉၵျီႇၼႆႉ ပဵၼ်ၽူႈၵိူဝ်းၵုမ်ၸိုင်ႈမိူင်းယူႇ

ၼႆသေ ဢဝ်ၶေႃႈတိုၵ်းသူၼ်းလူင် 3 ၶေႃႈသေ ၸုမ်းၸိူဝ်းလုၵ်ႉၽိုၼ်ႉပႃးၸဵမ်ၵူၼ်းမိူင်းႁူမ်ႈတုမ်ႈမၢၼ်ႈ ၵမ်ႈၼမ်ၸိူဝ်းယၢမ်ႈၵမ်ႉထႅမ်ပၼ်ႁႅင်း ပႃႇတီႇၼူၵ်ႉယုင်း NLD ၸိူဝ်းၼႆႉ တေၼႄၵၢင်ၸႂ် တေႃႇသိုၵ်းမၢၼ်ႈဢၼ်ၶိၼ်ၽွင်းငမ်းမိူင်းယူႇမိူဝ်ႈလဵဝ်ၼႆႉ ၼႆယူႇ။

ဝၼ်းၵိူတ်ႇတေႃႇဢွင်ႇသၢၼ်းၸူႉၵျီႇၼႆႉ တေထိုင်ၼႂ်းဝၼ်းတီႈ 19 လိူၼ်ၵျုၼ်ႊ 2026 ၊ ဢႃယု ထူၼ်ႈထိုင် 81 ပီ ၼႆႉယဝ်ႉလႄႈ ဢဝ်တိုဝ်ႉတၢင်းၼႆႉသေ ၸုမ်းၸိူဝ်းတူင်ႉၼိုင်တႃႇတီႊမူဝ်ႊၶရေႊၸီႊ တင်ႈႁူဝ်ၶေႃႈဝႃႈ “နှင်းဆီ လှုပ်ရှားမှု – Rose Movement: Roses of Hope” ၼႆသေ တႄႇတူင်ႉၼိုင်ယူႇၽႂ်မၼ်း ဝႃႈၼႆ။

လိူဝ်သေ ၼႂ်းမိူင်းႁူမ်ႈတုမ်မၢၼ်ႈယဝ်ႉ ၼွၵ်ႈမိူင်း မိူၼ်ၼင်ႇ ပရိတဵင်ႊ လႄႈ မိူင်းဢေႃႊသတေႊလျႃႊ ၸိူဝ်းၼႆႉၵေႃႈ ၸၢဝ်းမၢၼ်ႈၸိူဝ်းႁွတ်ႈမိူင်းၼၼ်ႉ ဢွၼ်ၵၼ် ပႆတၢင်းၼႄၵၢင်ၸႂ် ၊ ပႃးၸဵမ်မိူင်းၼႄႊထိူဝ်ႊလႅၼ်ႊ မိူင်းၵူဝ်ႊရီႊယိူဝ်ႊၸၢၼ်း လႄႈ ၵျပၼ်ႊ ၸိူဝ်းၼႆႉၵေႃႈ ၸတ်းပၢင်တူင်ႉၼိုင် ႁပ်ႉဝၼ်းၵိူတ်ႇတေႃႇဢွင်ႇသၢၼ်းၸူႉၵျီႇ မိူၼ်ၵၼ်။

တႃႇတူင်ႉၼိုင်ၸွမ်းလွင်ႈၼႄၵၢင်ၸႂ်ၸိူဝ်းၼႆႉ ယူႇတီႈၸုမ်းလုၵ်ႉၽိုၼ်ႉ ဢၼ်ဢွၼ်ၼမ်း ပိုၼ်ၽၢဝ်ႇဝႆႉပႃးဝႃႈ – သင်ပဵၼ်ၵူၼ်းၼႂ်းမိူင်း ႁႂ်ႈၾၢင်ႉသေ တူင်ႉၼိုင် ၊ ႁႂ်ႈဢဝ်မွၵ်ႇၵၢႆးဢၢင် ႁိုဝ်ဢမ်ႇၼၼ် မွၵ်ႇသေသႅၼ်းသႅၼ်း တၢင်ႇၼိူဝ်ၶဵင်ႇၽြႃးၵေႃႈလႆႈ ၊ ပၵ်းႁူဝ်ဢဝ်ၵေႃႈလႆႈ ။ ဢဝ်မွၵ်ႇသေ တွၼ်ႈၵၼ်ၵေႃႈလႆႈ ။ ၼႂ်းဢွၼ်ႊလၢႆႊၵေႃႈ ႁႂ်ႈဢဝ်ႁၢင်ႈမွၵ်ႇသေ ပိုၼ်ၽႄႈပၼ်ၵၼ် လႄႈ ႁႂ်ႈတူင်ႉၼိုင် ၼႂ်းပိုၼ်ႉတီႈၽႂ်မၼ်းဝႃႈၼႆဝႆႉ ။

ပွတ်းတၢင်း မိူင်းႁူမ်ႈတုမ်မၢၼ်ႈ တွၼ်ႈၼိူဝ် ၸႄႈၵဵင်း သူၺ်ႇပူဝ်ႇ ၸိူဝ်းၼႆႉတႄႉ တႄႇတူင်ႉၼိုင် မႃး ၸဵမ်မိူဝ်ႈ ဝၼ်းတီႈ 14 လိူၼ်ၵျုၼ်ႊ ။ ၸႅၵ်ႇဝႂ်ပိဝ် ဢဝ်ၶႅပ်းႁၢင်ႈ ပႃႉၽႃ ႁွႆႈၽႃ ႁွႆႈႁူဝ်ႉ ၸိူဝ်းၼႆႉ ၸုမ်းလုၵ်ႉၽိုၼ်ႉသူၺ်ႇပူဝ်ႇ တၢင်ႇႁၢႆးငၢၼ်းဝႆႉၼင်ႇၼႆ ။
ၸဵမ်မိူဝ်ႈ သိုၵ်းမၢၼ်ႈ ယိုတ်းမိူင်းမႃး ၶၢဝ်းတၢင်း 5 ပီပၢႆ ပေႃးထိုင် ဝၼ်းၵိူတ်ႇ တေႃႇဢွင်ႇသၢၼ်းၸူႉၵျီႇ ၵူၼ်းမိူင်းၸိူဝ်းတူင်ႉၼိုင်တႃႇတေႃႇဢွင်ႇသၢၼ်းၸူႉၵျီႇ ၺႃးသိုၵ်းမၢၼ်ႈတီႉၺွပ်းပၼ်တၢမ်ႇတႃႇသေႇ ။

ထိုင်တီႈ ၸွမ်ၸိၵ်းသိုၵ်းမၢၼ်ႈမိၼ်းဢွင်ႇလၢႆႇ လႅၵ်ႈတၼ်းႁဵင်းၶိုၼ်ႈပဵၼ်ၸွမ်ၸိုင်ႈယဝ်ႉသေတႃႉ လွင်ႈၵမ် ၵိၼ်း ၵူၼ်းမိူင်း တိုၵ်ႉမိူၼ်ၵဝ်ႇ ပႆႇလႅၵ်ႈလၢႆႈသင် ၼႆ ၸုမ်းလုၵ်ႉၽိုၼ်ႉၶဝ်လၢတ်ႈၼင်ႇၼႆ။

ၵွၼ်ႇၼႃႈ ဝၼ်းသွင်ဝၼ်းၼႆႉၵေႃႈ ၶႅပ်းႁၢင်ႈ ၸွမ်ႁၢၼ်ဢွင်ႇသၢၼ်း ဢၼ်ပဵၼ်ၶႅပ်းႁၢင်ႈပေႃႈတေႃႇဢွင်ႇသၢၼ်းၸူႉၵျီႇ ဢၼ်ႁွႆႈဝႆႉ တီႈႁူဝ်ႉ ႁိူၼ်းတေႃႇဢွင်ႇသၢၼ်းၸူႉၵျီႇ တီႈတႃႈၵုင်ႈၼၼ်ႉ ၺႃး သိုၵ်းမၢၼ်ႈ ပူတ်းပႅတ်ႈ ၊ ပၢႆႉလိၵ်ႈ ၶေႃႈယၼ်ႇၸႂ် ဢွင်ႇသၢၼ်း ဢၼ်တႅမ်ႈဝႆႉဝႃႈ “ တူၺ်းၼႃႈၵူၼ်းမိူင်းသေ ႁတ်းတႅပ်းတတ်းပုတ်းၶၢတ်ႇလႄႈ ” ၼႆၼၼ်ႉၵေႃႈ ၺႃးပူတ်းပႅတ်ႈ ။ ဢမ်ႇႁူႉတၼ်းပူတ်းပႅတ်ႈၶၢဝ်းလႂ် ၼႆ ၵူၼ်းတႃႈၵုင်ႈ လၢတ်ႈတီႈသိုဝ်ႇၶၢဝ်ႇပိုၼ်ႉတီႈဝႆႉ။

ဢိင်ၼိူဝ် လွင်ႈႁဵတ်းသၢင်ႈသိုၵ်းမၢၼ်ႈၼႆႉသေ ၽူႈထတ်းသၢင်ၵၢၼ်မိူင်းၶဝ်တႄႉ ႁၼ်ဝႃႈ သိုၵ်းမၢၼ်ႈ တေဢမ်ႇလူတ်း ယွၼ်ႇပၼ် တူတ်ႈတၢမ်ႇ တေႃႇဢွင်ႇသၢၼ်းသေဢိတ်း ၼႆယူႇ။
သိုၵ်းမၢၼ်ႈၼႆႉ တင်ႈၸႂ်ဝႆႉ ပႃႇတီႇၼူၵ်ႉယုင်း ပဵၼ်ၽူႈၶဵၼ်ယူႇၶိူဝ်းယႂ်း ။ ႁႃလၢႆးတၢင်းၵမ်ၵိၼ်း ဢမ်ႇလၢႆးၼိုင်ႈၵေႃႈ လၢႆးၼိုင်ႈ ။ ၸဵမ်မိူဝ်ႈ ပၢင်လိူၵ်ႈတင်ႈ 2020 ၼၼ်ႉ မၢပ်ႇၼႄးဝႃႈ ၶႅပ်းၵၢင်ၸႂ်ဢမ်ႇမီးလွင်ႈပူင်ႇသႂ်ၼႆသေ ယိုတ်းမိူင်း ပၢၵ်ႈပႅတ်ႈ NLD လႄႈ တၢင်ႇၸုမ်းဢၼ်ဢမ်ႇပဵၼ်ၸႂ်ၶဝ်။

ဝၢႆးယိုတ်းမိူင်း 2021 ၼၼ်ႉယဝ်ႉ ၼႂ်းလိူၼ်ထူၼ်ႈၼိုင်ႈ ဝၼ်းတီႈ 26 ပီ 2023 ၼၼ်ႉ သိုၵ်းမၢၼ်ႈ ဢွၵ်ႇပိူင်လိူၵ်ႈတင်ႈမႂ်ႇ သႂ်ႇ တီႈမတ်ႉတႃ 25 ၼၼ်ႉဝႃႈ ပႃႇတီႇလႂ် ဢမ်ႇတၢင်ႇမၢႆၾၢင် ၼႂ်းၶၢဝ်းတၢင်း 60 ဝၼ်း တေပၢၵ်ႈပႅတ်ႈ ။ ထိုင်ဝၼ်းတီႈ 29 လိူၼ်ထူၼ်ႈ 3 ပီ 2023 ၼၼ်ႉ ၸင်ႇပၢၵ်ႈပႅတ်ႈပႃႇတီႇၼူၵ်ႉယုင်း NLD ။

ၸုမ်းၸိူဝ်းတူင်ႉၼိုင်တႃႇတီႊမူဝ်ႊၶရေႊၸီႊလႄႈ ၸုမ်းတူင်ႉၼိုင်တႃႇတေႃႇဢွင်ႇသၢၼ်းၸူႉၵျီႇ ၵႃႈပေႉၶႂ်ႈတူင်ႉၼိုင်သင် ဢွၵ်ႇသဵင်သင်ၵေႃႈယဝ်ႉ ဢူးမိၼ်းဢွင်ႇလၢႆႇတႄႉ ဢမ်ႇတွၼ်ႉဢဝ်သႂ်ႇၸႂ်သင် ။ ၼႂ်းဝူင်ႈဝၢင်ႈၼႆႉၵူၺ်း ၸွမ်ၸိုင်ႈမိၼ်းဢွင်ႇလၢႆႇ ဢၼ်ၸုမ်းၸိူဝ်းပဵၼ်ၸႂ်သိုၵ်းမၢၼ်ႈ တႅင်ႇတင်ႈဢဝ်ႁၢင်းၵူၺ်းၼၼ်ႉ ဢွၵ်ႇတၢင်းထိုင် ဢိၼ်ႊတီႊယိူဝ်ႊ လႄႈ မိူင်းၶႄႇၸိူဝ်းၼႆႉ။ ပိူင်လူင် တႃႇသိုပ်ႇၵုမ်းဝၢၼ်ႈၵုမ်းမိူင်းၵႂႃႇလႆႈထႅင်ႈၼၼ်ႉ ၸင်ႇၵႂႃႇဢဝ် ၶေႃႈတူၵ်းလႆႈၸႂ်ၵၼ်တၢင်းမိူင်းၸိူဝ်းၼၼ်ႉ ၵမ်ႈၼမ်ႁၼ်ထိုင်ၼင်ႇၼႆ။

ဢိင်ၼိူဝ်လွင်ႈၼႆႉ José Ramos-Horta ၸွမ်ၸိုင်ႈမိူင်း Timor-Leste ၽူႈမီးတူဝ်ထူပ်းၼႂ်းၵၢၼ်တူင်ႉၼိုင်ႈတႃႇသၢင်ႈလွင်ႈငမ်းယဵၼ် လၢတ်ႈၵႂႃႇတီႈ New Straits Times သိုဝ်ႇမလေးသျႃႊ တီႈပၢင်သိုပ်ႇမိုတ်ႈပပ်ႉလိၵ်ႈ The Rising Sun ၼၼ်ႉ ဝႃႈ -“ မိူင်းႁူမ်ႈတုမ်မၢၼ်ႈၼႆႉ ဢမ်ႇၵိုတ်းတိုၵ်းၵၼ်သေ တေၶႂ်ႈသၢင်ႈပဵၼ်မိူင်းတီႊမူဝ်ႊၶရေႊသီႊၼႆတႄႉ ဢမ်ႇမီးလွင်ႈမီးတၢင်းမၼ်း ။ ၸုမ်းဢႃႊသီႊယၼ်ႊၵေႃႈ ၵိုင်ႇလီထတ်းသၢင်ၶိုၼ်း လွင်ႈမိူင်းႁူမ်ႈတုမ်မၢၼ်ႈယူႇ ” – ဝႃႈၼႆဝႆႉ။

မိူင်းႁူမ်ႈတုမ်မၢၼ်ႈၼႆႉ ဢၼ်ၵိုင်ႇလီႁဵတ်းယူႇယၢမ်းလဵဝ် 1 ႁႂ်ႈၵိုတ်းလွင်ႈၵေႃႇၵၢၼ်ႁၢႆႉတေႃႇၵၼ် ၊ 2 ၵၢၼ်ၸွႆႈထႅမ်ၵူၼ်းတေႃႇၵူၼ်းႁႂ်ႈႁဵတ်းလႆႈၽဵၼ်ႈၽဵၼ်ႈ ။ ၸုမ်းဢၼ်ၵမ်ႉၸွႆႈလွင်ႈၸိူဝ်းၼႆႉ မိူၼ်ၼင်ႇ NGOs ၶဝ် ၵူႈမူႇၵူႈၸုမ်း မိူင်းႁိမ်းႁွမ်းၸိူဝ်းၼႆႉ ၵိုင်ႇလီႁွင်ႉႁူမ်ႈၸွမ်း ။ ပေႃးႁဵတ်းလႆႈမွၵ်ႈၼႆႉယဝ်ႉ ၸင်ႇၸၢင်ႈတႄႇဢုပ်ႇၵၢၼ်မိူင်းၵၼ် ၼႆ မၼ်းၸၢႆးသိုပ်ႇလၢတ်ႈၵႂႃႇၼင်ႇၼႆ။

ၶေႃႈမုလ်း – ၶေႃႈပိုၼ်ၽၢဝ်ႇ ၸုမ်းလုၵ်ႉၽိုၼ်ႉ People Movement Platform – Myanmar ၊ DVB ၊ BBC