ၸၢဝ်းၶိူဝ်းတႆးၼႆႉ ဢိင်ၼိူဝ်တီႈယူႇတၼ်းသဝ်း ၼမ်ႉလိၼ်ႁိၼ်ၽႃဢမ်ႇမိူၼ်ၵၼ်သေ သဵင်လၢတ်ႈလိၵ်ႈတႅမ်ႈပိူင်ႈၵၼ် ။ ဝႃႈၼၼ်သေတႃႉ ဢမ်ႇဝႃႈတႆးထုင်ႉလႂ် တိုၼ်းႁပ်ႉတူဝ်ၵဝ်ႇဝႃႈ ပဵၼ်တႆးၼႆၵူၺ်း။ ၼင်ႇႁိုဝ် ပေႃးတေႁိၵ်ႈႁွင်ႉၸိုဝ်ႈၶိူဝ်းၵူၼ်းငၢႆႈၼၼ်ႉလႄႈ ၸင်ႇမၵ်းၸိုဝ်ႈႁွင်ႉဝႃႈ တႆးဢၼ်ၼၼ်ႉတႆးဢၼ်ၼႆႉ ၼႆမႃးၵူၺ်း ။ မိူၼ်ၼင်ႇ ပွတ်းတၢင်းမိူင်းၶၢင်ၼႆႉ ၸၢဝ်းၶိူဝ်းတႆးမီးလၢႆသႅၼ်းလၢႆပိူင် ထင်သဝ်းမႃးၸဵမ်မိုၼ်ႉသိုၼ်းၵွၼ်ႇ ။

ၼင်ႇႁိုဝ် ပီႈၼွင်ႉတႆးၼင်ႇၵၼ် တေတူၺ်းထိုင်ၵၼ် ၸမ်ၸႂ်ၵၼ်လိူဝ်ၵဝ်ႇၼၼ်ႉ ၸင်ႇၽွတ်ႈၸုမ်းၶိူဝ်းတႆး သျှမ်းမျိုးနွယ်စုရေးရာ အဖွဲ့ ၼႆမႃး ၸဵမ်မိူဝ်ႈ 2013 ။ ၸုမ်းၼႆႉ ႁႂ်ႈတၢင်လႆႈတႆးၵူႈၶိူဝ်းၼႂ်းမိူင်းၶၢင် ။ ဢိင်ၼိူဝ် ဝၢၼ်ႈမိူင်းယုင်ႈသေ တဵတ်ႇယဵၼ်ၶၢတ်ႇၵၢၼ်ၵႂႃႇၵမ်းၼိုင်ႈ ။ ပီၼႆႉ ၸင်ႇ ၶိုၼ်းၽွတ်ႈၸုမ်းလႄႈ ႁူဝ်ပဝ်ႈမႂ်ႇၶိုၼ်ႈမႃးထႅင်ႈၼႆယူႇ ။

ၼႂ်းမိူင်းၶၢင်ၼႆႉ ၸွမ်းၼင်ႇ ၵူၼ်းပိုၼ်ႉတီႈလၢတ်ႈတႄႉ မီးဝႆႉ ၸၢဝ်းတႆး 5 ၶိူဝ်း မိူၼ်ၼင်ႇ တႆးလူင် တႆးသႃ တႆးၶမ်းတီႈ တႆးၼိူဝ်လႄႈ တႆးလႅင် ။ ၸင်ႇၼၼ်လႄႈ ၼင်ႇႁိုဝ် တႆးတေတိုတ်ႉတၢႆးၵၼ်လႆႈၶိုၼ်းၼၼ်ႉ ၸင်ႇၶွတ်ႇၽွတ်ႈၸုမ်း တႃႇတႆးတေႃႇတႆးၵွင်ႉသၢၼ်ၵၼ်ငၢႆႈ ဝႃႈၼႆ။

ၸုမ်းဢၼ်ႁွင်ႉႁူၺ်းႁူမ်ႈတုမ်တႆးတီႈမိူင်းၶၢင် သျှမ်းမျိုးနွယ်စုရေးရာ အဖွဲ့ ၼႆႉ လႆႈၵေႃႇတင်ႈမႃးမိူဝ်ႈပီ 2013 ၊ ၽွင်းၼၼ်ႉ မီးပႃး ၵူၼ်းၸိူဝ်းႁဵတ်းၵၢၼ်ၼႂ်းႁွင်ႈၵၢၼ်လူင်ပွင်ၸိုင်ႈ လႄႈ ၵူၼ်းပိုၼ်ႉတီႈ ။ တႄႇဢဝ် 2021-2022 ၼၼ်ႉမႃး ဝၢၼ်ႈမိူင်းဢမ်ႇၼိမ်သဝ်းလႄႈ လႆႈတဵတ်ႇယဵၼ် ထိုင် 2026 ၼႆႉ ။

ၼင်ႇႁိုဝ် ၸုမ်းတႆးၼႂ်းမိူင်းၶၢင် တေပၼ်ႇၵၢၼ်လႆႈၶိုၼ်းၼၼ်ႉ ဝၼ်းတီႈ 10/05/2026 ၼႆႉ ၸင်ႇၶိုၼ်းႁွင်ႉဢဝ်ပီႈၼွင်ႉၸၢဝ်းတႆးၼႂ်းပိုၼ်ႉတီႈမိူင်းၶၢင် ႁူပ်ႉၵၼ်သေ ၶွတ်ႇၽွတ်ႈၶိုၼ်း ၸုမ်းပွင်ၵၢၼ်မႂ်ႇလႄႈႁူဝ်ပဝ်ႈမႂ်ႇ ထႅင်ႈၵမ်းၼိုင်ႈ။

ၸွမ်းၼင်ႇ ပိူင်ၸုမ်းတမ်းဝႆႉတႄႉ 2 ပီလႂ်ၼိုင်ႈပွၵ်ႈ ၶိုၼ်းထတ်းသၢင်ငဝ်းလၢႆးလႄႈတေၶိုၼ်းၶွတ်ႇၽွတ်ႈလိူၵ်ႈႁူဝ်ပဝ်ႈမႂ်ႇဝႃႈၼႆသေတႃႉ ငဝ်းလၢႆးဝၢၼ်ႈမိူင်းဢမ်ႇပၼ်လႄႈ ၵႃႈလႆႈၵိုတ်းလိုဝ်ႈၵႂႃႇၵမ်းၼိုင်ႈၼႆ ၽူႈႁူႉႁၼ်လွင်ႈၼႆႉ လၢတ်ႈၼင်ႇၼႆ။

မိူဝ်ႈလဵဝ် ၽူႈၶဝ်ႈၸုမ်း မီး 38 ၵေႃႉ ၼႂ်းၼၼ်ႉ တင်ႈဝႆႉ ၼႃႇယၵၸၢဝ်းတႆးၽႂ်မၼ်း 5 ၵေႃႉ ၊ ယဝ်ႉၵေႃႈ ၶိုၼ်းတႅင်ႇတင်ႈ ႁူဝ်ပဝ်ႈမႂ်ႇ လႄႈ ၽူႈၼမ်းၼႂ်းၸိူဝ်းၼႆႉ ။ ၼႂ်းၵေႃပွင်ၵၢၼ်တႄႉတႄႉမၼ်း မီး ဝႆႉ 9 ၵေႃႉ ဝႃႈၼႆ။

ၼႂ်းၽူႈၶဝ်ႈၸုမ်းၼၼ်ႉ တေပႃး ၸၢဝ်းတႆး ၼႂ်းမိူင်းယၢင်း မိူင်းၵွင် ၊ ဝဵင်းမႂ်ႇ ၊ မိူင်းၸေႊၼႃး ။ ၸၢဝ်းတႆးၸိူဝ်းယူႇပွတ်းတၢင်း ဝၢၼ်ႈမေႃႇတႄႉ ၵူၼ်းပၢႆႈၽေးတိုၵ်ႉၼမ်လႄႈ မိူဝ်းၼႃႈမႃးၸင်ႇၶိုၼ်းႁွင်ႉလၢတ်ႈထႅင်ႈၵမ်းၼိုင်ႈ ၼႆယူႇ။

မိူဝ်ႈလဵဝ် ၵေႃႉဢၼ်လႆႈပဵၼ်ႁူဝ်ပဝ်ႈ ၸိုဝ်ႈ ဢူးၶိၼ်ႇမွင်ႇဢေး ၸၢဝ်းတႆးလႅင် ၵူၼ်းပိုၼ်ႉတီႈမိူင်းၵွင် လႄႈ ၽူႈၼမ်းၼႂ်း ဢူးမဵဝ်းသူၺ်ႇ ပဵၼ်ၵူၼ်းဝဵင်းမႂ်ႇ ။ ၽူႈၶဝ်ႈၸုမ်း ၵဝ်ႇၵေႃႈ မႃးႁူမ်ႈပၼ်ႇၵၢၼ်ၸွမ်းယူႇၵမ်ႈၽွင်ႈ ။ ၽွင်းသိုၵ်းယိုတ်းမိူင်းၼႆႉ ၵူၼ်းၵဝ်ႇၼႂ်းၸုမ်းၵေႃႈ ဢိင်ၼိူဝ်လွင်ႈႁူမ်ႇလူမ်ႈသေ ဢမ်ႇၸၢင်ႈတူင်ႉၼိုင်ထၢင်ႇႁၢင်ႈ ဝႃႈၼႆ။

တၢင်းယိူင်းဢၢၼ်းၸုမ်းတႄႉ တႃႇၵႅတ်ႇၶႄႁႄႉၵင်ႈ ပီႈၼွင်ႉတႆးၼႂ်းထုင်ႉမိူင်းၶၢင် ၼင်ႇႁိုဝ် ပီႈၼွင်ႉၸၢဝ်း တႆး ၸိူဝ်းတူၵ်းၼႂ်းၵႄႈတၢင်ႇၶိူဝ်း တေလွတ်ႈလွင်ႈပူၼ်ႉပႅၼ်သုၼ်ႇလႆႈသုၼ်ႇပဵၼ် ၊ တႃႇၵႅတ်ႇၶႄ လွင်ႈတဵၵ်းတဵင်ၵၼ်ၸိူဝ်းၼႆႉ ၼႆ ၵူၼ်းမိူင်းၸေႊၼႃး ဢၼ်ႁူႉၸွမ်းလွင်ႈၼႆႉ လၢတ်ႈၼႄဝႆႉၼင်ႇၼႆ –

ပိူင်လူင်မၼ်းတႄႉ တႃႇႁဵတ်းႁႂ်ႈ ထုင်ႉၼႆႉ ၶိုၼ်ႈယႂ်ႇၵူၺ်းၼင်ႇၵဝ်ႇ ၊ တႃႇလွင်ႈယူႇသဝ်းၵိၼ်သၢင်ႈပီႈၼွင်ႉတႆးထုင်ႉၼႆႉ လီသေဢွၼ်တွၼ်းသေၵဝ်ႇ ။ တႃႇယုၵ်ႉမုၼ်းၼမ်ႉၵတ်ႉၵူၼ်းပိုၼ်ႉတီႈ ။ယဝ်ႉၵေႃႈ ႁႂ်ႈၵူၼ်းပိုၼ်ႉတီႈမီးလွင်ႈႁူမ်ႇလူမ်ႈလႄႈ ၸင်ႇၽွတ်ႈၸုမ်းၼႆႉဝႆႉ

ၼႂ်းၶၢဝ်းတၢင်း ၵေႃႇတင်ႈၸုမ်းၼႆႉမႃး ဢၼ်လႆႈႁဵတ်းၽဵၼ်ႈၽဵၼ်ႈၵေႃႈ ပၢင်သွၼ်လိၵ်ႈတႆး လႄႈ ပၢင်ပၼ်တၢင်းႁူႉၵူၼ်းပိုၼ်ႉတီႈၸိူဝ်းၼႆႉ ပႃးၸဵမ်လွင်ႈႁႄႉၽေးယႃႈမဝ်းၵမ် ။ ဢိင်ၼိူဝ် ပၼ်ႁႃၸုမ်းယိပ်းၵွင်ႈၵၢင်ႇၸၢဝ်းၶိူဝ်းသေ ၸုမ်းၵေႃႈ မီးလွင်ႈၶွင်ႈၶမ်မႃးလၢႆပိူင် ။ ၽိူဝ်ႇထိုင် သိုၵ်းမၢၼ်ႈယိုတ်းမိူင်း 2021 ၼႆႉ ယိင်ႈၶႅၼ်း ဢမ်ႇၸၢင်ႈပၼ်ႇၵၢၼ်သင်လႆႈလီလီၼႆ ၸၢဝ်းတႆးၵူၼ်းမိူင်းၶၢင်ၵေႃႉၼိုင်ႈလၢတ်ႈၼင်ႇၼႆ။

သိုပ်ႇလၢတ်ႈဝႃႈ မိူဝ်ႈလဵဝ် ငဝ်းလၢႆးပႆႇၶႅမ်ႉၵႃႈႁိုဝ် မႃးၶွတ်ႇၽွတ်ႈမႂ်ႇထႅင်ႈလႄႈ ၸွင်ႇတေပဵၼ်ၵၢၼ် လူဝ်ႇပႂ်ႉတူၺ်းငဝ်းလၢႆးမၼ်းၵွၼ်ႇ ဝႃႈၼႆ။
ၸူးၸႂ်ၵူၼ်းပိုၼ်ႉတီႈလႄႈ ၶႂ်ႈႁႂ်ႈၸုမ်းတႆးၼႂ်းမိူင်းၶၢင်ၼႆႉ ထၢင်ႇႁၢင်ႈလႆႈၸွႆႈလႆႈထႅမ်ၵူၼ်းပိုၼ်ႉတီႈၽႂ်မၼ်းတႄႉတႄႉ မုင်ႈမွင်းဝႆႉၼင်ႇၼႆ ၼႆ ၸၢဝ်းတႆးလႅင် ၵေႃႉၼိုင်ႈလၢတ်ႈၼင်ႇၼႆ-

ပေႃးတေႁဵတ်းၵၢၼ်တေႉတႄႉ ၽွၼ်းလီမၼ်းတေမီးၼမ် ။ လူဝ်ႇႁဵတ်းႁႂ်ႈၵူၼ်းမိူင်းၽွမ်ႉပဵၼ်ၼမ်ႉၼိုင်ႈၸႂ်လဵဝ်ၵၼ် ၊ ႁဵတ်းႁႂ်ႈၵူၼ်းၼုမ်ႇမီးၼမ်ႉၵတ်ႉၸိူဝ်းၼႆႉ ဢၼ်မုင်ႈမွင်းဝႆႉတႄႉၼမ်ၼႃႇၶႃႈ

ၵူၼ်းတႆးၼႂ်းပိုၼ်ႉတီႈသိုပ်ႇလၢတ်ႈထႅင်ႈဝႃႈ – “ တႆး ၼႆႉ ပေႃးၽွတ်ႈပဵၼ်ၸုမ်းမႃးၼႆ ၵႆႉမီးပၼ်ႁႃၼမ် ၊ တႆးတႂ်ႈတႆးၼိူဝ်ၼႆသေ ပေႃးမေႃၸႅၵ်ႇၽေၵၼ်တႄႉ တေဢမ်ႇၸၢင်ႈထိုင်ယိူင်းမၢႆသင်လႆႈ ၊ ပိူင်လူင်မၼ်း ၸိူဝ်ႉၶိူဝ်းႁဝ်းၵေႃႈ လူဝ်ႇမေႃႁၵ်ႉ ၊ ၸိူဝ်ႉၶိူဝ်းတၢင်ႇၶိူဝ်းၵေႃႈ လူဝ်ႇမေႃပိၼ်ႇပၢႆႇၼပ်ႉယမ်ၵၼ် ၸင်ႇတေႁဵတ်းၵၢၼ်ၸွမ်းၵၼ်ၵႂႃႇလႆႈ ၵတ်းၵတ်းယဵၼ်ယဵၼ် ” – ဝႃႈၼႆ။

ပွတ်းတၢင်းမိူင်းၶၢင်ၼႆႉ မိူဝ်ႈလဵဝ် ဢိင်ၼိူဝ်ၸၢဝ်းၶိူဝ်းလၢၵ်ႇလၢႆသေ ၸုမ်းယိင်းၵွင်ႈၵၢင်ႇဢဝ်ပဵၼ်တိုဝ်ႉတၢင်း သူၼ်းႁႂ်ႈၵူၼ်းမိူင်း တႅၵ်ႇယႅၵ်ႈၵၼ် ။ သိုၵ်းၼင်ႇၵၼ်ဢမ်ႇမႅၼ်ႈၵၼ်သေ ႁဵတ်းႁႂ်ႈ ၵူၼ်းမိူင်းၼင်ႇၵၼ် ဢမ်ႇႁၼ်လီၵၼ် ။ ၸင်ႇၼၼ်လႄႈ တုၵ်းယွၼ်းႁႂ်ႈတူၺ်းပၼ် ဢၼႃႇၵၢတ်ႈၵူၼ်းၼုမ်ႇသေ ႁႃသဵၼ်ႈတၢင်းႁႂ်ႈပူၼ်ႉလွတ်ႈပၼ်ႁႃၵၢၼ်သိုၵ်းၵၢၼ်မိူင်းဢၼ်ဢမ်ႇမီးလွင်ႈတဵင်ႈထမ်းၼႆႉဝႆးဝႆး ၸင်ႇတေၸၢင်ႈပဵၼ်မိူင်းဢၼ်ၵတ်းယဵၼ်လႆႈ ၼႆ ပီႈၼွင်ႉတႆး ၽႃၵၢၼ်ႉၵေႃႉၼိုင်ႈလၢတ်ႈၼင်ႇၼႆ။

ၵူၼ်းမိူင်းၸၢဝ်းတႆးၼႂ်းပိုၼ်ႉတီႈမိူင်းၶၢင်ၼႆႉ ဢၼ်လူဝ်ႇပူၵ်းပွင်မီးထႅင်ႈၼမ် ၊ ၵူၼ်းၼုမ်ႇၵမ်ႈၼမ်ၵေႃႈ သုၵ်ႉၸွမ်းၵၢၼ်သိုၵ်းၵၢၼ်သိူဝ် မၢင်ၸိူဝ်းၵေႃႈလူႉၸွမ်းယႃႈမဝ်းၵမ်လႄႈ သင်ၸုမ်းတူင်ႇၵူၼ်းဢမ်ႇယိုၼ်းထိုင်ၵႄႈလိတ်ႈပၼ်လႆႈတႄႉ တေပႃးၵၼ်လူႉမူတ်းယဝ်ႉ ဝႃႈၼႆ။