မိူဝ်ႈဝၼ်းတီႈသၢမ် ၼႂ်းလုၵ်ႈလိူၼ်ဢေႇပရႄႇၼႆႉ ၸုမ်းသိုၵ်းဝႃႉ UWSA ႁဵတ်းလိၵ်ႈႁပ်ႉတွၼ်ႈတေႃႇၸွမ်ပွင်ၸိုင်ႈမိၼ်းဢွင်ႇလႅင်ႇ၊ မိူၼ်ၼႆသေ ၸုမ်းမိူင်းလႃး လႄႈ ၸုမ်းသိုၵ်းလွႆ TNLA ၵေႃႈ တေႃႈယိုၼ်ႈသူင်ႇ။
လွင်ႈၼႆႉ ၵူၼ်းၼမ်ႁၼ်ထိုင်ဝႃႈ ပဵၼ်လၢႆးမႅၵ်ႇၶႃၵၼ်ၵွႆးလႄႈ တႃႉလီဢိမ်ႇမိူဝ်ႇၼႆသေတႃႉ ပေႃးယူႇတီႈလွၵ်း ၵၢၼ်မိူင်းထူပ်းမိုဝ်းဝူၼ်ႉသွၼ်ႇၸိုင် တေလႆႈဝႃႈၸပ်းမႅၼ်ႈၸွမ်းလၢႆး Long term strategy လွၵ်းၽႅၼ်ၶၢဝ်းယၢဝ်း တႃႇၸုမ်းၸၢဝ်းၶဝ်ယူႇ။ မိူၼ်ၸိူင်ႉၸုမ်းဝႃႉၼႆ တင်းယုၵ်ႉယွင်ႈၵုင်ႇမုၼ်မဢလ တင်းပိူင်းၼေလွၵ်း ၸုၵ်းၵၢၼ်မိူင်းၶဝ်ၵႂႃႇၵမ်းလဵဝ်လူး – လႆႈငိၼ်းဝႃႈ ထုၵ်ႇလိူၵ်ႈတင်ႈပဵၼ် ၸွမ်ၸိုင်ႈမိူင်းၼႆလႄႈ ယူႇတီႈၵေႃႇမတီႇငဝ်ႈငုၼ်း ပႃႇတီႇၶွတ်ႇလိူတ်ႈၽွမ်ႉႁူမ်ႈ မိူင်းဝႃႉ၊ လူင်ပွင်ၸိုင်ႈၵူၼ်းမိူင်း ၸေႈမိူင်းဝႃႉ ပႃးၸဵမ်ၵူၼ်းမိူင်း ၼႂ်းၸႄႈမိူင်းဝႃႉတင်းသဵင်ႈ ယိၼ်းႁူမ်ၸူမ်းတေႉသေ ယိုၼ်ႈသူင်ႇၽိုၼ်လိၵ်ႈယွင်ႈၵုင်ႇယူႇ” ဝႃႈၼႆဝႆႉလႄႈ မိူၼ်တင်းပွင်ႇၶၢဝ်ႇဝႃႈ ယူႇတီႈလူင်ပွင်ၸိုင်ႈမႂ်ႇၼႆႉ ႁႂ်ႈလႆႈယွမ်းႁပ်ႉၶဝ်ပဵၼ် ၸႄႈမိူင်းလုၵ်ႈ႞ ၼႆ ၵမ်းသိုဝ်ႈယဝ်ႉ။
လိူဝ်ၼၼ်ႉ မီးထႅင်ႈဢၼ်ဝႃႈ – ၸေႈမိူင်းဝႃႉၼႆႉ ပဵၼ်ပွတ်းတွၼ်ႈဢွၼ်ႇၶွင်မိူင်းႁူမ်ႈတုမ်မၢၼ်ႊ ဢၼ်ဢမ်ႇၸၢင်ႈၽၢတ်ႇဢွၵ်ႇလႄႈ ၸုၵ်းမၼ်ႈဝႆႉဝႃႈ တေဢမ်ႇၽၢတ်ႇဢွၵ်ႇ၊ တေဢမ်ႇပိုၼ်ၽၢဝ်ႇလွတ်ႈလႅဝ်းသဝ်းၶေႃႁင်းၵွႆးၼႆၼၼ်ႉၵေႃႈ ပဵၼ်ၵႂၢမ်းယုၵ်ႉသၢႆႉယၢင်ႈၶႂႃၵွႆးၼင်ႇၵဝ်ႇ။ ႁဝ်းတေဢမ်ႇၽၢတ်ႇဢွၵ်ႇ ၵူၺ်းၵႃႈတေလႆႈမၵ်းမၼ်ႈပဵၼ်ၸႄႈမိူင်းလုၵ်ႈ႞ ၼၼ်ႉယဝ်ႉ။
ၸုမ်းဝႃႉၼႆႉ သူပ်းတႄႉဝႃႈယူႇဢမ်ႇၽၢတ်ႇဢွၵ်ႇ၊ ပိူင်ပဵၼ်ပိူင်မီးတေႉတေႉၸိုင် ယူႇတီႈၸၼ်ႉလွတ်ႈလႅဝ်းသဝ်းၶေႃဝႆႉလူး။ ၸႂ်ႉတိုဝ်းပၵ်းပိူင်ႁင်းၵွႆး၊ ဢုပ်ႉပိူင်ႇၽွင်းငမ်းႁင်း ၵွႆး၊ တတ်းသိၼ်ဢဝ်လိူင်ႈ ပၼ်တူတ်ႈတၢမ်ႇႁင်းၵွႆး။ ဢႃႇၼႃႇၸၢၵ်ႈသုၼ်ၵၢင်တီႈၼေႇပျီႇတေႃႇ ဢမ်ႇသုမ်ႇငုမ်းၵုမ်းထိုင်လႆႈၼိူဝ်ၶဝ်၊ ၵူၼ်းႁၢပ်ႇၵၢၼ်လူင်ပွင်ၸိုင်ႈၼႆ တေႃႉတႄႉႁပ်ႉဝႆႉ ၽၢႆႇယူႇလီ လႄႈ ပၢႆးပၺ်ႇၺႃႇၼၼ်ႉၵွႆး။ တပ်ႉသိုၵ်း တပ်ႉႁၢၼ်ၽၢႆႇလူင်ပွင်ၸိုင်ႈ ဢမ်ႇမီးသုၼ်ႇယဵပ်ႇၶဝ်ႈ ၼႂ်းၼႃႈတီႈၶဝ်။ ၵၢၼ်ၶုတ်းႁိၼ်ႁႄႈ ၶုတ်းၶမ်း ၶုတ်းလဵၵ်း ၶုတ်းၽွႆႈလၢႆလၢႆယၢင်ႇ ဢမ်ႇတၢပ်ႈယွၼ်းသုၼ်ႇ၊ ဢမ်ႇတၢပ်ႈၸႅၵ်ႇမႅင်ႇတီႈ လူင်ပွင်ၸိုင်ႈသုၼ်ၵၢင်၊ ၵူၺ်းၵႃႈ သိုၵ်းဝႃႉတႄႉ မီးသုၼ်ႇၶၢမ်ႈၶူင်း လူင်းမႃးၵႃႉၵူး ၶုတ်းၶႃႁႃၵိၼ်လႆႈထၢင်ႇႁၢင်ႈ ထိုင်တီႈပေႃးယင်ႇလႆႈပႃး ယၢၼ်ႇၵုင်ႇ၊ မၢၼ်းတလေး၊ ၼေႇပျီႇတေႃႇၵွၼ်ႇ။ ငဝ်းလၢႆးၼင်ႇၼႆ ယူႇတီႈၸုမ်းဝႃႉ တိုၼ်း ဢမ်ႇၶႂ်ႈႁႂ်ႈလုလႅဝ်၊ တိုၼ်းဢမ်ႇၶႂ်ႈႁႂ်ႈၸုတ်ႈယွမ်း။ ၼႆလႄႈ ၸင်ႇလႆႈၸႂ်ႉၶေႃႈၵႂၢမ်းဢၼ်ဝႃႈ တေဢမ်ႇယွၼ်း ၽၢတ်ႇဢွၵ်ႇၼၼ်ႉသေ ၼွင်ႇဝႆႉပဵၼ်တႃသဵတ်ႈၵၢၼ်မိူင်း တႃႇၶဝ်ယဝ်ႉ။
ၸုမ်းဝႃႉၼႆႉ မိူဝ်ႈလဵဝ်ၸင်ႇၶိုင်ယွၼ်းၸႄႈမိူင်း ဢမ်ႇၸႂ်ႈ၊ ၸဵမ်ၶဝ်ၸင်ႇတႄႇၽၢတ်ႇဢွၵ်ႇ ပႃႇတီႇၶွမ်ႊမိဝ်ႊၼိတ်ႉမိူင်းမၢၼ်ႊၼၼ်ႉ ၶဝ်တိုၼ်းမီးဢဵၼ်းဢၢၼ်း တႃႇတင်ႈပဵၼ်ၸႄႈမိူင်းယဝ်ႉလႄႈ မိူဝ်ႈဢုပ်ႇၸွမ်းၸွမ်သိုၵ်း ၶိၼ်ႇၺုၼ်ႉ ၼႂ်းပၢၼ်ၼဝတ/ၼဢၽၵေႃႈ ၶဝ်ၵွႆးၸႂ်ႉၶေႃႈၵႂၢမ်းဢၼ်ဝႃႈ ၸႄႈမိူင်းဝႃႉ၊ မိူဝ်ႈဢုပ်ႇၸွမ်း လူင်ပွင်ၸိုင်ႈတဵင်းၸဵင်ႇ ၼႂ်းပၢင်တုမ်လူင်ၵၢၼ်ငမ်းယဵၼ်မိူင်းႁူမ်ႈတုမ်ၵေႃႈ ၶဝ်တုၵ်းယွၼ်းဝႃႈ ႁႂ်ႈမၵ်းမၼ်ႈပၼ် ၸႄႈမိူင်းဝႃႉ၊ ၼႂ်းပၢၼ်ASSK ၵေႃႈ မိူဝ်ႈမႃးဢုပ်ႇၸွမ်း တီႈပၢင်တုမ်လူင်ပၢင်လူင် ၸူဝ်ႈပၢၵ်ႇပီႊ 21 ၵေႃႈ တေႃႈဝႃႈမိူၼ်ၵဝ်ႇၵွႆး တိုၼ်းၶႂ်ႈလႆႈၸႄႈမိူင်းဝႃႉ ၼၼ်ႉယဝ်ႉ။
ပေႃးၼႆ ၼႃႈတီႈဝႃႉၼႆႉ ၸွင်ႇမီးသုၼ်ႇတင်ႈပဵၼ်ၸႄႈမိူင်းလုၵ်ႈ႞ ႁင်းမၼ်းၼႄႇ။
မီးတႄႉမီးယူႇ၊ ၵူၺ်းၵႃႈ ဢမ်ႇၸႂ်ႈၼင်ႇၼႃႈလိၼ် ဢၼ်တပ်ႉသိုၵ်းဝႃႉၵႅတ်ႇလွမ်ႉၵုမ်းၵမ်ဝႆႉ မိူၼ်ၶဝ်ပၢႆးၼေၵူၼ်းၼမ်ၼၼ်ႉသႄႈ။ ၼႃႈတီႈဝႃႉ ဢၼ်မီးၵိုၵ်းပိုၼ်းမႃး ၵွၼ်ႇပႆႇလူင်းလၢႆးမိုဝ်း လိၵ်ႈႁူမ်ႈမၢႆပၢင်လူင် ဢမ်ႇၼၼ် ၵွၼ်ႇပႆႇတင်ႈပဵၼ် မိူင်း ႁူမ်ႈတုမ်ၼၼ်ႉတႄႉ တေၸၢင်ႈမၵ်းမၼ်ႈပဵၼ် ၸႄႈမိူင်းဝႃႉလႆႈယူႇ။ တေႃႈၼၼ်ႉၵေႃႈ တေလႆႈမႄးတႅမ်ႈ ပိူင်ငဝ်ႈပိုင်းမိူင်း 2008 ၵွၼ်ႇ ၸင်ႇၸၢင်ႈမၵ်းတတ်းပၼ်၊ ပေႃးဢဝ် ၶေႃႈတူၵ်းလူင်း 43 ၶေႃႈ ဢၼ်NSPNC လႄႈ ၸုမ်းၵၢၼ်မိူင်းတႂ်ႈမိုဝ်းၸုမ်းသိုၵ်းၶဝ် ဢုပ်ႇၵုမ်လႆႈၸႂ်ၵၼ်ၼၼ်ႉဝႃႈၼႆ တႃႇတေမၵ်းမၼ်ႈပၼ် ၸႄႈမိူင်းမႂ်ႇၼႆ့ ယိင်ႈၶႅၼ်းႁွိပ်ႇႁွမ်ႈၶၢတ်ႈၶွပ်ႇ လိူဝ်တွၼ်းမႃးၵွၼ်ႉ။
လွင်ႈၼႆႉ ၸုမ်းဝႃႉၵေႃႈ တိုၼ်းတေပွင်ႇၸႂ်ႁၼ်ထိုင်ဝႆႉယူႇ၊ ယွၼ်ႉၼၼ် မၼ်းၸင်ႇၶဝ်ႈၵဝ်ၶူၼ်းပႃးၸွမ်း ၼႂ်းၵၢၼ်လိူၵ်ႈတင်ႈ 2008 ၼၼ်ႉ ဢမ်ႇၶၢတ်ႇယဝ်ႉ။ ပဵၼ်ႁိုဝ်ၵေႃႈယႃႇ ၵွပ်ႈပိူဝ်ႈယၼ်တိၼ်ဝႆႉ ၼႂ်းသၢႆၵၢၼ် 2008 လႄႈ လႆႈဝႃႈၶဝ်မီးဝႆႉ Legitimacy တႃႇၶဝ်ႈပႃးၼႂ်း ၵၢၼ်တႅၼ်းၽွင်းသေ ၵေႇသုတ်းၵေႃႈ ၸၢင်ႈႁေႉၵင်ႈလႆႈ လွင်ႈတပ်ႉသိုၵ်းမၢၼ်ႊ ၸႂ်ႉမႃႇႁႅင်းၸိုင်ႈမိူင်းသေ ၶိုၼ်ႈလိုင်ႈတေႃႇၶဝ်ၼၼ်ႉယူႇယဝ်ႉ။ တူၺ်းတီႈ ၸွမ်ၸိုင်ႈမဢလ ပိုၼ်ၽၢဝ်ႇၼႃႈတီႈ ၼႂ်းငဝ်းလၢႆးၶိုၵ်ႉၶၵ်ႉ တႃႇဢဝ်ပိူင်သိုၵ်းၵုမ်းၵမ်ၼၼ်ႉ ဢမ်ႇသႂ်ႇပႃးပွတ်းတွၼ်ႈလိၼ်ဝႃႉၼၼ်ႉၵွႆးၵေႃႈ ႁၼ်ၸႅင်ႈယဝ်ႉသႄႈ။
ၸင်ႇၼၼ် ယူႇတီႈၸုမ်းဝႃႉ ယိုၼ်ႈလိၵ်ႈႁပ်ႉတွၼ်ႈတေႃႇ ၸွမ်ၸိုင်ႈမဢလၼႆႉ ၶႂ်ႈမၢႆထိုင်ဝႃႈ ထိုင်ၵမ်းသူပဵၼ် လူင်ပွင်ၸိုင်ႈၵူၼ်းႁိူၼ်းယဝ်ႉလႄႈ လူဝ်ႇလႆႈဢုပ်ႇၵၢၼ်မိူင်းၵၼ်ယဝ်ႉ၊ တီႈၵေႇသုတ်း လုၵ်ႉၼႂ်းပၢင်ၵုမ်တႅၼ်းၽွင်းသေ ၶိုင်ႁႃလၢႆးတၢင်းမူၼ်ႉမႄး ႁႂ်ႈပေႃးၸၢင်ႈမၵ်းမၼ်ႈပၼ်လႆႈ ၸႄႈမိူင်းဝႃႉလႃႈ ယိူင်းထိုင်မိူၼ်ၼႆၵွႆး။ ဢမ်ႇသင်ၵေႃႈ တပ်ႉသိုၵ်းမၢၼ်ႊၼႆႉ လၢတ်ႈမိူဝ်ႈလႂ် ႁႂ်ႈၶဝ်ႈဢုပ်ႇၸွမ်း လူင်ပွင်ၸိုင်ႈၵူၼ်းႁိူၼ်း ဝႃႈၼႆမႃးတင်းၶိင်ႇလူး။
ၸုမ်းဝႃႉ ဢဝ်ၶွၼ်ႉမၢၼ်ႊ တူပ်ႇႁူဝ်မၢၼ်ႊၶိုၼ်း တေလႆႈဝႃႈၼႆယူႇ။ ၵူၺ်းၵႃႈ ၵွပ်ႈပိူဝ်ႈႁဵတ်းလိၵ်ႈ ႁူမ်ၸူမ်းႁပ်ႉတွၼ်ႈၸွမ်ၸိုင်ႈမႂ်ႇသေ ၼေလႆႈသၼ်ယႃးဢၼ်ဝႃႈ “သွင်ၽၢႆႇၼႆႉ ဢမ်ႇတိုၵ်း ဢမ်ႇတေႃးၵၼ်သေ ယူႇၸွမ်းၵၼ်ၵႂႃႇမိူၼ်ၵဝ်ႇ” ၼၼ်ႉယဝ်ႉ။
ထႅင်ႈလွင်ႈ႞ၵေႃႈ ယူႇတီႈၸုမ်းဝႃႉ တေၸၢင်ႈသိုပ်ႇၵုမ်းၵႂၢၼ်းၵႂႃႇလႆႈ ၼႃႈလိၼ်ၶဝ်၊ သဵၼ်ႈတႃႈသၢႆတၢင်းၶဝ် လႄႈ ၵၢၼ်ၵႃႉၵၢၼ်ၶွၼ်ႇၶဝ်ၼၼ်ႉယိုင်။ ပႅၵ်ႉသမ်ႉဝႃႈ ဢမ်ႇၵဵဝ်ႇၵပ်းတင်း လွင်ႈယိုၼ်ႈယွၼ်း လွင်ႈမၵ်းမၼ်ႈပၼ် ၸႄႈမိူင်းဝႃႉၼၼ်ႉၵမ်းသိုဝ်ႈၵေႃႈ ၶေႃႈတီႈၼိုင်ႈ တင်းလူင်ပွင်ၸိုင်ႈသုၼ်ၵၢင်ၼၼ်ႉ မီးလွင်ႈသိုဝ်ႇသၢ ၼ်ၵၼ်ဝႆႉ ဢမ်ႇၶၢတ်ႇဢမ်ႇယၢတ်ႇ၊ ၶေႃႈတီႈသွင် ယွၼ်ႉၵုမ်းၵႂၢၼ်းလႆႈ လွင်ႈၼိမ်တဵင်ႈလႄႈ မိူဝ်းၼႃႈထႃႈပၢႆ ၼႆႉ ၸၢင်ႈမုင်ႈမွင်းလႆႈ လွင်ႈယုၵ်ႉၶဵင်ႈၵၢၼ်သိုဝ်ႇသၢၼ် ပဵၼ်တၢင်းၵၢၼ်ၶိုပ်ႈၼႃႈမႃးၼၼ်ႉယဝ်ႉ။ ထႅင်ႈၽၢႆႇ႞ၵေႃႈ ၶိုၼ်ႈမၢၵ်ႇမူင်ႈ လႆႈပႃးမၢၵ်ႇလၢင်းထႅင်ႈ၊ ယွၼ်ႉၶဝ်သၢင်ႈၵၢၼ်သိုဝ်ႇသၢၼ်လီတေႃႇ လူင်ပွင်ၸိုင်ႈသိုၵ်းမၢၼ်ႊၼႆႉ ႁဵတ်းႁႂ်ႈမိူင်းၶႄႇႁၼ်လီပႃးဝႃႈ ၸုမ်းဝႃႉၼႆႉ ၵုမ်းၵႂၢၼ်းပွင်ပဵၼ်လႆႈပႃး လွင်ႈလႅၼ်လိၼ်ၼိမ်တဵင်ႈ ၵွၼ်ႇၼႆယဝ်ႉ။
ပေႃးမႃးႁုပ်ႈၶိုၼ်းၵေႃႈ ယူႇတီႈၸုမ်းဝႃႉ ႁဵတ်းလိၵ်ႈႁပ်ႉတွၼ်ႈတေႃႇ ၸွမ်ၸိုင်ႈမဢလၼႆႉ ဢမ်ႇၸႂ်ႈၶေႃႈၵမ်ႉထႅမ်ၵမ်းသိုဝ်ႈ၊ ၵူၺ်းပဵၼ်ပိူဝ်ႈတႃႇ ၵုမ်းၵႂၢၼ်းလႆႈလွင်ႈသိုဝ်ႈသၢၼ် ၼႂ်းၵႄႈသုၼ်ၵၢင် လႄႈ ၸုမ်းဝႃႉ ယႃႇႁႂ်ႈတႅၵ်ႇယႅၵ်ႈၵၼ်ၵွႆး။ လုၵ်ႉတီႈလွင်ႈႁပ်ႉတွၼ်ႈၼႆႉသေ ၼေပႃးလႆႈလွင်ႈၸုၵ်းမၼ်ႈၶွင်ၸုမ်းဝႃႉ ပိူဝ်ႈတႃႇငူပ်ႉငီႉၵၼ် မိူဝ်းၼႃႈထႃႈပၢႆသေ ၼေပႃးလႆႈ လွင်ႈၶဝ်ၼပ်ႉယမ်တေႃႇ ၵၢၼ်ၼိမ်တဵင်ႈ ဢၼ်မိူင်းၶႄႇလူင် လႆႈၸႂ် ႁၼ်လီၼၼ်ႉၵွၼ်ႇ ၶႂ်ႈဝႃႈၼႆယူႇဢေႃႈ။
ဢၢၼ်ႇယဝ်ႉႁူမ်ႈပၼ်တၢင်းႁၼ်ထိုင်တီႈၼႆႈ