ၵူၼ်းဝၢၼ်ႈၺွင်ႇပိၼ် ၸႄႈဝဵင်းႁူဝ်ပူင်း ၸိုင်ႈတႆးပွတ်းၸၢၼ်း  12ၵေႃႉ ၸိူဝ်းသၢၼ်ၶတ်းၵၢၼ်ယိုတ်းတီႈလိၼ်သေ ထုၵ်ႇပလိၵ်ႈသိုၵ်းမၢၼ်ႈတီႉၺွပ်းၵႂႃႇၼၼ်ႉ ထုတ်ႇတူဝ်ဢွၵ်ႇမႃးလႆႈၶိုၼ်း 6 ၵေႃႉၵူၺ်း ၼႆယဝ်ႉ ။

မိူဝ်ႈဝၼ်းတီႈ 30/3/2026 ၼၢႆးၼႃႈၶၢႆတီႈလိၼ် (ပွႆးၸႃး ) ဢၼ်ယူႇတႂ်ႈဢႃႇၼႃႇပျီႇတူႉၸိတ်ႉပဢူဝ်း (PNO) လႄႈ ႁွင်ႈၵၢၼ်ၾၢႆႇၽွင်းငမ်းၵူႈလွင်ႈလွင်ႈၼၼ်ႉ ႁွင်ႉဢဝ်ပလိၵ်ႈ တင်း သိုၵ်းမၢၼ်ႈ ပႃးၶိူင်ႈၸၢၵ်ႈထုၺ်လိၼ်မႃးၵူၼ်ႇယႃႉပႅတ်ႈ။ လိုပ်ႈလမ်းၵူၼ်းဝၢၼ်ႈၼွင်တွင်း ႁႂ်ႈၶၢႆႉဢွၵ်ႇပၼ် ၼႂ်းဝၢၼ်ႈၵူၺ်းဢမ်ႇၵႃး တီႉၺွပ်းၵႂႃႇပႃးၵူၼ်းဝၢၼ်ႈ 12 ၵေႃႉၸိူဝ်းသၢၼ်ၶတ်းၶဝ် ၼႆယဝ်ႉ ။

ၽွင်းၵူၼ်းဝၢၼ်ႈၺွင်ႇပိၼ်ႇ ထုၵ်ႇတီႉၺွပ်းၵႂႃႇၼၼ်ႉ ယူႇတီႈပလိၵ်ႈသိုၵ်းမၢၼ်ႈလႄႈ ၼၢႆးၼႃႈၶၢႆတီႈလိၼ် ၸႂ်ႉၵူၼ်းဝၢၼ်ႈလူင်းလၢႆးမိုဝ်းၶၢႆႉဢွၵ်ႇပၼ်ၼႂ်းဝၢၼ်ႈ ။သင်ဢမ်ႇၶၢႆႉပၼ်ၸိုင်ႇ တေဢမ်ႇပွႆႇပၼ် ၵူၼ်းၸိူဝ်းဢၼ်တီႉၺွပ်းဝႆႉၼၼ်ႉၼႆသေ ၵူၼ်းဝၢၼ်ႈၵေႃႈလႆႈလူင်းလၢႆးမိုဝ်းၶၢႆႉဢွၵ်ႇပၼ် ဝၢႆးၼၼ်ႉၸင်ႇပွႆႇပၼ်ၶိုၼ်း 6 ၵေႃႉၼႆယဝ်ႉ ။

ၵူၼ်းၸၢႆးဢႃယု 30 ပၢႆ ၵူၼ်းပိုၼ်ႉတီႈလၢတ်ႈၽူႈတွႆႇႁွၵ်ႈဝႃႈ -“ ၶဝ်ပၼ်ႁႅင်းဢီးၼႃႇ ပေႃးဢမ်ႇၶၢႆႉဢွၵ်ႇပၼ်တီႈလိၼ်ၼႆႉ တေဢမ်ႇပွႆႇပၼ်ၶိုၼ်းၵူၼ်းဝၢၼ်ႈၼႆ ၊ ၵူၼ်းဝၢၼ်ႈလူင်းလၢႆးမိုဝ်း ယဝ်ႉၵေႃႈပွႆႇပၼ် 6 ၵေႃႉၵူၺ်းၶႃႈ ။ ပၵ်းပိူင်ၼႆႉဢမ်ႇမီးၼႂ်းမိုဝ်းၵူၼ်းမိူင်းယဝ်ႉၶႃႈ မိူဝ်ႈလဵဝ်ၼႆႉ ၊ ႁူဝ်ၼႃႈ ဢၼ်ၵူၼ်းမိူင်းဢၼ် တေၸၢင်ႈပိုင်ႈဢိင်လႆႈၵေႃႈ ဢမ်ႇမီးယဝ်ႉၶႃႈ ၊ ၽႂ်မီးၵွင်ႈၵၢင်ႇၵေႃႈ မၼ်းမီးဢႃၼႃႇပေႉၵိၼ်ၵူၼ်းမိူင်း”- ဝႃႈၼႆ ။

ယၢမ်းလဵဝ်ယူႇတီႈၵူၼ်းပိုၼ်ႉတီႈ တုၵ်းယွၼ်းဝႆႉဝႃႈ ၶႂ်ႈႁႂ်ႈ ပွႆႇပၼ်ၵူၼ်းမိူင်း ၸိူဝ်းထုၵ်ႇတီႉၺွပ်းဝႆႉၼၼ်ႉ  6ၵေႃႉၼၼ်ႉၶၼ်ၶၼ်ဝႆးဝႆးသေ ၊ ၵဵဝ်ၵပ်းလွင်ႈ ၵူၼ်းပိုၼ်ႉတီႈ လႆႈသုမ်းတီႈလိၼ်ၼႆႉၵေႃႈ ၶႂ်ႈႁႂ်ႈၽူႈမီးပုၼ်ႈၽွၼ်းပိုၼ်ႉတီႈၸွႆႈၵႄႈလိတ်ႈပၼ် ၼႆယဝ်ႉ ။

ဝၢၼ်ႈၺွင်ႇပိၼ်ႇၼႆႉ လင်ႁိူၼ်း မီးၸမ် 200 ။ ယွၼ်ႉၵူၼ်းဝၢၼ်ႈၺွင်ႇပိၼ်ႇ လႆႈလူင်းလၢႆးမိုဝ်းၶၢႆႉဢွၵ်ႇတီႈယူႇပၼ်လႄႈ ယၢမ်းလဵဝ် ဢမ်ႇမီးတီႈပိုင်ႈဢိင် ဢမ်ႇမီးတီႈယူႇတင်းသဝ်းယၢပ်ႇၽိုတ်ႇၵိၼ်းၸႂ်ဝႆႉဝႃႈၼႆ ။

ၼၢင်းယိင်းၼႂ်းပိုၼ်ႉတီႈလၢတ်ႈၽူႈတွႆႇႁွၵ်ႈဝႃႈ -“ႁဝ်းၶႃႈယူႇမႃးတီႈၼင်ႇလိၼ်ၼႆႉမီး ၸမ် 30 ပီယဝ်ႉ ၊ လႆႈယူႇၼိူဝ်လိၼ်ၸဝ်ႈၵဝ်လႄႈ ႁိူၼ်းၸဝ်ႈၵဝ်မႃးဢေႃႈ ။ ၵမ်းၼႆႉၵိုင်ႉၵၢင်ႉ ဢမ်ႇမီးတီႈယူႇ ဢမ်ႇမီးႁိူၼ်း ယဝ်ႉၶႃႈ ၊ ပေႃးၼၢႆးၼႃႈလိၼ်ႁူႉဝႃႈ လိၼ်ၼႆႉမၼ်းပဵၼ်လိၼ် သိုၵ်းမၢၼ်ႈၼႆ ယႃႇပေလႅၼ်သေၶၢႆပၼ်ၵူၼ်းမိူင်းၶႃႈလေႃႇ ၊ ၵမ်းၼႆႉၶဝ်ၵေႃႉၶၢႆပၼ် ယဝ်ႉၵေႃႈသမ်ႉႁွင်ႉပလိၵ်ႈသိုၵ်းမၢၼ်ႈမႃးလိုပ်ႈၵူၼ်းဝၢၼ်ႈထႅင်ႈ ၊ ၵူၼ်းမိူင်းဢမ်ႇၸၢင်ႈပိုင်ႈဢိင်ၽႂ်ၶႃႈ”- ဝႃႈၼႆ ။

တီႈလိၼ် ဢၼ်ၺႃးယိုတ်းဢဝ်ၶိုၼ်းၼႆႉ တင်းသဵင်ႈမီးယူႇ 625 ဢေႊၶိူဝ်ႊ ၊ လင်ႁိူၼ်း မွၵ်ႈ 200 ပၢႆ ၺႃးယႃႉလူႉၵွႆ၊ ႁူဝ်ၼပ်ႉၵူၼ်းမွၵ်ႈ 400 ၵေႃႉပၢႆ ၺႃးလိုပ်ႈၶၢႆႉဢွၵ်ႇဝၢၼ်ႈၵႂႃႇ။ တီႈလိၼ်ၸိူဝ်းၼၼ်ႉ ပဵၼ်လိၼ်ၵူၼ်းဝၢၼ်ႈ ၼမ်ႉမေႃႇႁူၼ်း (နမ့်ဗော်ဟွန်း) ၊ ၽြႃးၽိူၵ်ႇ(ဘုရားဖြူ) ၊ မဵဝ်ႉဢူး (မြို့ဉီး) ၊ ၵလႃးၵုင်း (ကုလားကုန်း) ၊ၼွင်ၶူင်း( နောင်ခုံး) ၊ ပႃႇပိၼ်း(ပါပင်း) ၊ ၵုင်းသလူဝ်း (ကုန်းသလွိုး) ၊ ၼွင်ယႃႈသႆး (နောင်ယာသဲ) ၸိူဝ်းၼႆႉဝႃႈၼႆ ။

မိူဝ်ႈပီ 1992 ၼၼ်ႉ သိုၵ်းမၢၼ်ႈ ယိုတ်းဢဝ်တီႈလိၼ် ၸွမ်းသဵၼ်ႈတၢင်း ႁူဝ်ပူင်း-လွႆလႅမ် ႁိမ်း 20000 ဢေႊၶိူဝ်ႊ။ ဝၢႆးၼၼ်ႉထိုင်မႃး ပီ 2015 သိုၵ်းမၢၼ်ႈပၼ် တပ်ႉသိုၵ်းပူတ်းပွႆႇ ၸိူဝ်ႉၸၢတ်ႈပဢူဝ်း (PNO) ၸတ်းၵၢၼ်ၵႂႃႇ လၢတ်ႈဝႃႈႁႂ်ႈပဵၼ်တီႈလိၼ်တႃႇ ၵူၼ်းပိုၼ်ႉတီႈၼႆသေတႃႉ မီးၶၢဝ်ႇဢွၵ်ႇမႃးဝႃႈ တပ်ႉသိုၵ်းပူတ်းပွႆႇ ၸိူဝ်ႉၸၢတ်ႈပဢူဝ်း (PNO) ဢမ်ႇပၼ်ၵူၼ်းမိူင်းၶိုၼ်းသေ ၸႂ်ႉၼၢႆးၼႃႈ တတ်းလွၵ်းၶၢႆပၼ်ၶိုၼ်းၵူၼ်းၼႂ်းပိုၼ်ႉတီႈ –ဝႃႈၼႆ။