ပလိၵ်ႈလႄႈသိုၵ်းမၢၼ်ႈၶဝ်ႈတီႉၺွပ်းၵူၼ်းမိူင်း 12 ၵေႃႉ ၸိူဝ်းသၢၼ်ၶတ်းသိုၵ်းမၢၼ်ႈ ယိုတ်းသိမ်းဢဝ်တီႈလိၼ် ၼႂ်းဝၢၼ်ႈၼွင်တွင်း ၸႄႈဝဵင်းႁူဝ်ပူင်း ၸိုင်ႈတႆးပွတ်းၸၢၼ်း။
မိူဝ်ႈဝၼ်းတီႈ 30/3/2026 ၼၢႆးၼႃႈၶၢႆတီႈလိၼ် (ပွႆးၸႃး ) ဢၼ်ယူႇတႂ်ႈဢႃႇၼႃႇပျီႇတူႉၸိတ်ႉပဢူဝ်း (PNO) လႄႈ ႁွင်ႈၵၢၼ်ၾၢႆႇၽွင်းငမ်းၵူႈလွင်ႈလွင်ႈၼၼ်ႉ ႁွင်ႉဢဝ်ပလိၵ်ႈ တင်း သိုၵ်းမၢၼ်ႈ ပႃးၶိူင်ႈၸၢၵ်ႈထုၺ်လိၼ်မႃးၵူၼ်ႇယႃႉပႅတ်ႈ။ လိုပ်ႈလမ်းၵူၼ်းဝၢၼ်ႈၼွင်တွင်း ႁႂ်ႈၶၢႆႉဢွၵ်ႇပၼ် ၼႂ်းဝၢၼ်ႈၵူၺ်းဢမ်ႇၵႃး တီႉၺွပ်းၵႂႃႇပႃးၵူၼ်းဝၢၼ်ႈ 12 ၵေႃႉၸိူဝ်းသၢၼ်ၶတ်းၶဝ် ၼႆယဝ်ႉ ။
ၸုမ်းၵူၼ်းၼုမ်ႇပဢူဝ်း (PYO ) ပိုၼ်ၽၢဝ်ဝႆႉဝႃႈ ၼႂ်းဝၼ်းတီႈ 30 /3/2026 ယၢမ်းၵၢင်ၶမ်ႈ 10 မူင်းၼႆ ပလိၵ်ႈသိုၵ်းမၢၼ်ႈ ၶဝ်ႈတီႉၺွပ်းၵူၼ်းမိူင်း12 ၵေႃႉၸိူဝ်းသၢၼ်ၶတ်း ပလိၵ်ႈသိုၵ်းမၢၼ်ႈယိုတ်းသိမ်းတီႈလိၼ်။ ၼႂ်းထုၵ်ႇတီႉၺွပ်းၵႂႃႇၼၼ်ႉ ပႃးၵၢင်ႉၵႄႇဝၢၼ်ႈၺွင်ႇပိၼ်ႇ ၼႆယဝ်ႉ ။
ၼႂ်းလိၵ်ႈပိုၼ်ၽၢဝ်ႇၼၼ်ႉပႃးဝႆႉဝႃႈ ၵူၼ်းဝၢၼ်ႈၸိူဝ်းထုၵ်ႇသိုၵ်းမၢၼ်ႈတီႉၺွပ်းၵႂႃႇ ပဵၼ်ၵူၼ်းထဝ်ႈ ၸိူဝ်းမီးဢႃႇယုယႂ်ႇ ။ ထိုင်ၼႂ်းဝၼ်းတီႈ 31 လိူၼ်မၢတ်ႉၶျ် ဢမ်ႇလဵင်ႉၶဝ်ႈလဵင်ႉ ၼမ်သင် ။ ၵူၼ်းဝၢၼ်ႈပိုၼ်ႉတီႈၵေႃႈတူၵ်းၸႂ် ႁဵတ်းႁႂ်ႈဢမ်ႇႁတ်းၼွၼ်း ယူႇသဝ်းတီႈႁိူၼ်းၸဝ်ႈၵဝ်ႇၵေႃႈဢမ်ႇ လႆႈလႄႈ ထိုင်တီႈလႆႈငိူင်ႉပၢႆႈဝႆႉ ဝႃႈၼႆ ။
ၵႅမ်ႁူဝ်ပဝ်ႈၸုမ်းၵူၼ်းၼုမ်ႇပဢူဝ်း ၶုၼ်ႇဢူး လၢတ်ႈတီႈၽူႈတွႆႇႁွၵ်ႈဝႃႈ –“ၵူၼ်းဝၢၼ်ႈၵူၼ်းမိူင်း လႆႈပိုင်ႈဢိင်တီႈလိၼ်ၼႆႉသေ ႁဵတ်းၵိၼ်ႁႃလဵင်ႉတွင်ႉၵူၺ်း ၊ မႃးလိုပ်ႈၵၼ်ၸိူင်ႉၼႆ မိူၼ်တင်းယိပ်းၵွင်ႈၵၢင်ႇပႄႉၵိၼ်ၵူၼ်းမိူင်းၵူၺ်း ၊ ၵူၼ်းမိူင်းႁဝ်းၶႃႈၵေႃႈလူဝ်ႇၽွမ်ႉၵၼ်ဢေႃႈ ၊ ယဝ်ႉၵေႃႈ လွင်ႈၼႆႉမီးၶေႃႈထၢမ်ၼိူဝ် ၽူႈတႅၼ်းၽွင်းၸိူဝ်းၶဝ်ႈလိူၵ်ႈတင်ႈ ၽွင်းပၢင်လိူၵ်ႈတင်ႈ ၼၼ်ႉမႃးယဝ်ႉၶႃႈ ”- ဝႃႈၼႆ ။
သိုၵ်းမၢၼ်ႈၼႆႉ တဵၵ်းတဵင်ယိုတ်းသိမ်းဢဝ်တီႈလိၼ်ၵူၼ်းမိူင် ၸႄႈဝဵင်းႁူဝ်ပူင်းၵူၺ်းဢမ်ႇၵႃး ဝဵင်းသီႇသႅင်ႇ၊ ဝဵင်းပၢင်လွင်းၸိူဝ်းၼႆႉၵေႃႈ ယိုတ်းဢဝ်ပႃးလႄႈ ႁဵတ်းႁႂ်ႈၵူၼ်းမိူင်းၸိူဝ်းယူႇၼႂ်းပိုၼ်ႉတီႈႁူပ်ႉလွင်ႈယၢပ်ႇၽိုတ်ႇၵိၼ်းၸႂ်တင်းၼမ်ၼႆ မၼ်းၸၢႆးသိုပ်ႇလၢတ်ႈၼႄၼင်ႇၼႆ။
မိူဝ်ႈဝၼ်းတီႈ 29/3/2026 ပလိၵ်ႈသိုၵ်းမၢၼ်ႈၶဝ်ႈယိုတ်းသိမ်း တီႈလိၼ်ၵူၼ်းဝၢၼ်ႈ ၸိူဝ်းမီးႁိမ်းၵျွင်းမုၼ်ၸဝ်ႈ ဝၢၼ်ႈၼွင်တွင်း ႁဵတ်းႁႂ်ႈၵူၼ်းမိူင်း လင်ႁိူၼ်း 80 လင် လႆႈငိူင်ႉဢွၵ်ႇပၢႆႈဝႆႉ ဝႃႈၼႆ။
ၼုမ်ႇၸၢႆးဢႃႇယု 30 ပီ ၵူၼ်းပိုၼ်ႉတီႈဝဵင်းႁူဝ်ပူင်းလၢတ်ႈၽူႈတွႆႇႁွၵ်ႈဝႃႈ -“ဢမ်ႇၶၢႆႉဢမ်ႇလႆႈၼႆလႄႈ ၊ ၵူၼ်းဝၢၼ်ႈၵေႃႈၵူဝ်သေလႆႈၶၢႆႉဢွၵ်ႇလင်ႁိူၼ်း မီးမွၵ်ႈ 80 လင် ႁိမ်းႁွမ်းၵျွင်း ၼွင်တွင်းၼၼ်ႉတႄႉၶၢႆႉယဝ်ႉၶႃႈ ၊ မၢင်ၸိူဝ်းၵေႃႈ တီႈလိၼ်ႁဝ်း ႁဝ်းလႆႈသိုဝ်ႉဝႆႉၼႆသေ ဢမ်ႇၶၢႆႉဢွၵ်ႇၵေႃႈမီးယူႇဢေႃႈ”- ဝႃႈၼႆ ။
တႃႇႁႂ်ႈၵူၼ်းပိုၼ်ႉတီႈၶၢႆႉဢွၵ်ႇၼၼ်ႉ ႁွင်ႈၵၢၼ်ၾၢႆႇၽွင်းၵမ်းၼႃႈတီႈပဢူဝ်း သူင်ႇလိၵ်ႈဝႆႉမိူဝ်ႈ လိူၼ်မၢတ်ႉၶျ် ဝၼ်းတီႈ 25 ၊ ၼႂ်းလိူၼ် April ဝၼ်းတီႈ 10 လႄႈ ဝၼ်းတီႈ 26 ပီ 2025 တႃႇ 3 ပွၵ်ႈ။ လွၵ်ႈငိုတ်ႈပႃးဝႃႈ ဝၼ်းတီႈ 27 /2/ 2026 ၼႆႉ မၵ်းမၼ်ႈဝႆႉ ပဵၼ်ဝၼ်းလိုတ်းသုတ်း၊ သင်ဢမ်ႇၶၢႆႉဢွၵ်ႇပၼ် တေၸႂ်ႉဢဵၼ်ႁႅင်း ၵူၼ်ႇယႃႉၼႆလႄႈ ႁဵတ်းႁႂ်ႈၵူၼ်း ၼႂ်းပိုၼ်ႉတီႈယၢပ်ႇၽိုတ်ႇၵိၼ်းၸႂ် ၼႆယဝ်ႉ ။
ၵူၼ်းၸၢႆးပိုၼ်ႉတီႈလၢတ်ႈ -“ၵူၼ်းပိုၼ်ႉတီႈၶဝ် ယၢပ်ႇၸႂ်ၼႃႇၶႃႈ ။ ယွၼ်ႉသင်ၼႆ တႃႇတေလႆႈမႃးတီႈလိၼ်ၼႆႉၵေႃႈ လႆႈႁဵတ်းၵၢၼ်တင်းပီတင်းလိူၼ်သေ ယုမ်ႇယမ် ၼၢႆးၼႃႈ (ပွႆးၸႃး) တီႈလိၼ်သေသိုဝ်ႉဝႆႉ ၊ ၵမ်းၼႆႉ ၼၢႆးၼႃႈသမ်ႉဢမ်ႇၵႅတ်ႇၶႄႇ ဢမ်ႇဢဝ်ပုၼ်ႈၽွၼ်းပၼ်သင်သေ သမ်ႉၸႂ်ႉပိူၼ်ႈမႃး လိုပ်ႈၵူၼ်းဝၢၼ်ႈဢွၵ်ႇၼႆႉ ဢမ်ႇၵိုင်ႇလီပဵၼ်ၶႃႈ”- ဝႃႈၼႆ ။
တၢင်းၼမ်းတီႈလိၼ် ဢၼ်ၺႃးယိုတ်းဢဝ်ၶိုၼ်းၼႆႉ တင်းသဵင်ႈမီးယူႇ 625 ဢေႊၶိူဝ်ႊ ၊ လင်ႁိူၼ်း မွၵ်ႈ 200 ပၢႆ ၺႃးယႃႉလူႉၵွႆ၊ ႁူဝ်ၼပ်ႉၵူၼ်းမွၵ်ႈ 400 ၵေႃႉပၢႆ ၺႃးလိုပ်ႈၶၢႆႉဢွၵ်ႇဝၢၼ်ႈၵႂႃႇ။ တီႈလိၼ်ၸိူဝ်းၼၼ်ႉ ပဵၼ်လိၼ်ၵူၼ်းဝၢၼ်ႈ ၼမ်ႉမေႃႇႁူၼ်း (နမ့်ဗော်ဟွန်း) ၊ ၽြႃးၽိူၵ်ႇ(ဘုရားဖြူ) ၊ မဵဝ်ႉဢူး (မြို့ဉီး) ၊ ၵလႃးၵုင်း (ကုလားကုန်း) ၊ၼွင်ၶူင်း( နောင်ခုံး) ၊ ပႃပိၼ်း(ပါပင်း) ၊ ၵုင်းသလွႆး (ကုန်းသလွိုး) ၊ ၼွင်ယႃႈသႆး (နောင်ယာသုဲ) ၸိူဝ်းၼႆႉဝႃႈၼႆ ။
မိူဝ်ႈပီ 1992 ၼၼ်ႉ သိုၵ်းမၢၼ်ႈ ယိုတ်းဢဝ်တီႈလိၼ် ၸွမ်းသဵၼ်ႈတၢင်း ႁူဝ်ပူင်း-လွႆလႅမ် ႁိမ်း 20000 ဢေႊၶိူဝ်ႊ။ ဝၢႆးၼၼ်ႉထိုင်မႃး ပီ 2015 သိုၵ်းမၢၼ်ႈပၼ် တပ်ႉသိုၵ်းပူတ်းပွႆႇ ၸိူဝ်ႉၸၢတ်ႈပဢူဝ်း (PNO) ၸတ်းၵၢၼ်ၵႂႃႇ လၢတ်ႈဝႃႈႁႂ်ႈပဵၼ်တီႈလိၼ်တႃႇ ၵူၼ်းပိုၼ်ႉတီႈၼႆသေတႃႉ မီးၶၢဝ်ႇဢွၵ်ႇမႃးဝႃႈ တပ်ႉသိုၵ်းပူတ်းပွႆႇ ၸိူဝ်ႉၸၢတ်ႈပဢူဝ်း (PNO) ဢမ်ႇပၼ်ၵူၼ်းမိူင်းၶိုၼ်းသေ ၸႂ်ႉၼၢႆးၼႃႈ တတ်းလွၵ်းၶၢႆပၼ်ၶိုၼ်းၵူၼ်းၼႂ်းပိုၼ်ႉတီႈ –ဝႃႈၼႆ။
ဢၢၼ်ႇယဝ်ႉႁူမ်ႈပၼ်တၢင်းႁၼ်ထိုင်တီႈၼႆႈ