ၵၢၼ်မႄႈဝၢၼ်ႈၼႆႉ ၸၢင်ႈၺႃးၵိၼ်ၸိၵ်းတွၵ်ႇၸွၵ်းလိူဝ်သေၵၢၼ်တၢင်ႇသႅၼ်း

ဢိင်ၼိူဝ် ၵၢၼ်ႁႃၵိၼ်လဵင်ႉတွင်ႉယၢပ်ႇၽိုတ်ႇသေ ၵူၼ်းမိူင်းတႆးၵမ်ႈၼမ် ၶဝ်ႈႁႃႁဵတ်းၵၢၼ်ၼႂ်းမိူင်းထႆး ။ ႁႅင်းၵၢၼ်ၼႂ်းမိူင်းထႆး မီးၼမ်လႄႈ ၾၢႆႇတူၺ်းလူလွမ်ႁႅင်းၵၢၼ် တုၵ်းယွၼ်းႁႂ်ႈလူင်ပွင်ၸိုင်ႈထႆး ဢွၵ်ႇပိူင်ႁႄႉၵင်ႈပၼ်ႁႅင်းၵၢၼ်ၵူႈသႅၼ်းထၢၼ်ႈ ။ ၵူၺ်းၵႃႈ ႁႅင်းၵၢၼ်ၸိူဝ်း ဢမ်ႇပႆႇလႆႈႁပ်ႉ လွင်ႈၵႅတ်ႇၶႄတူၺ်းထိုင်မီးထႅင်ႈၼမ် ။ ဢိင်ၼိူဝ် ၵၢၼ်ဝၢၼ်ႈၵၢၼ်မိူင်းဢမ်ႇလီသေ ပိူင်တႃႇတူၺ်းထိုင်ႁႅင်းၵၢၼ်မိူင်းထႆး မီးဝႆႉယူႇသေတႃႉ ဢမ်ႇႁူမ်ႇငမ်းလႆႈႁႅင်းၵၢၼ်တင်းသဵင်ႈလႆႈ ။ ဢၼ်ႁၢင်ႈႁၢႆႉၵေႃႈ ၵူၼ်းၸိူဝ်းႁဵတ်းၵၢၼ်ၸွမ်းပေႃႈလဵင်ႉၼၢႆးၸၢင်ႈသုၼ်ႇတူဝ် ဢမ်ႇၼၼ် ဢၼ်ႁဵတ်းၵၢၼ် ဢမ်ႇၶႂ်ႈဢွၵ်ႇၸိုဝ်ႈဢွၵ်ႇသဵင်သေႁဵတ်းၵၢၼ်ၸိူဝ်းၼၼ်ႉ ၸၢင်ႈၺႃးၵိၼ်ၸိၵ်းတွၵ်ႇၸွၵ်းၼမ် ။

ႁႅင်းၵၢၼ်ယၢၼ်မိူင်းၼႆႉ ၵမ်ႈၼမ် လႆႈႁဵတ်းၵၢၼ်ၼၵ်းၵၢၼ်ၼႃ ၸဵမ်ဢဝ် ၵၢၼ်ၵေႃႇသၢင်ႈ ၵၢၼ်ၽုၵ်ႇသွမ်ႈ လဵင်ႉသတ်း လႄႈ ပႃးၸဵမ်ၵၢၼ်မႄႈဝၢၼ်ႈပေႃႈဝၢၼ်ႈ ဢၼ်ပတ်းၽဵဝ်ႈႁဵတ်းလွင်ႈမူတ်းသႂ်ၼႂ်းႁူင်းၵၢၼ်လၢႆသႅၼ်းလႄႈ ႁိူၼ်းယေးပေႃႈလဵင်ႉၼၢႆးၸၢင်ႈၸိူဝ်းၼႆႉ ။

ပေႃးပဵၼ်ၵူၼ်းႁဵတ်းၵၢၼ် ၼႂ်းႁူင်းၵၢၼ် ၼႂ်းၶွမ်ႊပၼီႊ ၸိူဝ်းၼႆႉတႄႉ လႆႈႁဵတ်းၸွမ်းၵၼ်လၢႆၵေႃႉလႄႈ သင်ဝႃႈ ပေႃႈလဵင်ႉၼၢႆးၸၢင်ႈ ဢမ်ႇမီးလွင်ႈပူင်ႇသႂ်မႃး သင်ဢမ်ႇၸၢႆႇပၼ်ၵႃႈႁႅင်းတဵမ်ထူၼ်ႈမႃးၼႆ ၸၢင်ႈလႆႈဢွၵ်ႇသဵင်ၸွမ်းၵၼ်ပဵၼ်မူႇပဵၼ်ၸုမ်း ။
ၵူၺ်းၵႃႈ ၵူၼ်းၸိူဝ်းႁဵတ်းၵၢၼ်မႄႈဝၢၼ်ႈပေႃႈဝၢၼ်ႈ ၵူၼ်းၸိူဝ်းႁဵတ်းၵၢၼ်ၸွမ်းပေႃႈလဵင်ႉၼၢႆးၸၢင်ႈ တီႈႁိူၼ်းတီႈယေး တႄႉ ၵမ်ႈၼမ် လႆႈႁဵတ်းၵေႃႉလဵဝ် ၊ မၢင်ၵေႃႉ လႆႈယူႇၵိၼ်ၸွမ်းၼႂ်းႁိူၼ်းပေႃႈလဵင်ႉၼၢႆးၸၢင်ႈၵေႃႈမီး။
ၵူၼ်းဢၼ်လႆႈယူႇၵိၼ်ၸွမ်းပေႃႈလဵင်ႉမႄႈလဵင်ႉၼႆႉ ၸၢင်ႈသုမ်းသုၼ်ႇလိူဝ်သေ ၵႂႃႇႁဵတ်းၵၢၼ်ပဵၼ်မုၵ်ႉပဵၼ်ၵေႃ။ ၵွပ်ႈဝႃႈ တႃႇၵူၼ်းၼမ် တေႁူႉႁၼ်ၸွမ်းလႆႈၼၼ်ႉ ယၢပ်ႇ။

သင်ၵႂႃႇၺႃး ပေႃႈလဵင်ႉၼၢႆးၸၢင်ႈဢၼ် ဢမ်ႇၶႂ်ႈႁဵတ်းၸွမ်းၶွပ်ႇၸွမ်းပိူင်ၸိုင် ပေႃးထိုင် ၶၵ်ႉတွၼ်ႈ ဢၼ်လူဝ်ႇၸႅင်ႈ ၸဝ်ႈၼႃႈတီႈမႃး ၸၢင်ႈသုၵ်ႉၸႂ် ၊ ၸၢင်ႈၺႃးမၢပ်ႇမႂ်တင်းၵူၼ်းႁဵတ်းၵၢၼ်လႄႈ ပေႃႈလဵင်ႉၼၢႆးၸၢင်ႈမၼ်းထႅင်ႈလူးၵွၼ်ႇ။
တႃႇပတ်း ၽဵဝ်ႈ ၵႂၢတ်ႇ ထူ လၢင်ႉ ၵဵင်ႈ ၼၼ်ႉ ၵမ်ႈၼမ် ၸၢင်ႈ ၼၢင်းယိင်းႁဵတ်း ။ ၸဵမ်ဢဝ် ႁူင်းႁႅမ်း လႄႈ ၼႂ်းႁိူၼ်း ၊ ပေႃးပဵၼ်ၵူၼ်းၸၢႆးတႄႉ မီးၵမ်ႈဢေႇ ။

ၼၢင်းယိင်းမၢင်ၸိူဝ်း ၵႂႃႇၺႃးပေႃႈလဵင်ႉမႄႈလဵင်ႉ ပေႉၵိၼ်လူလၢႆ လူၺ်ႈ ဢမ်ႇလႆႈ ၵႃႈမႃႇၵႃႈႁႅင်းတဵမ်ထူၼ်ႈၵေႃႈမီး ။ မၢင်ၵေႃႉ ပဵၼ်ၼၢင်းယိင်းၸပ်းတွင်ႉမၢၼ်း ဝႆႉယဝ်ႉသေတႃႉ ပေႃႈလဵင်ႉ မႄႈလဵင်ႉ ဢမ်ႇပၼ်လိုဝ်ႈလႄႈ ထိုင်တီႈတူၵ်းလုၵ်ႈၵေႃႈမီး။
မိူၼ်ၼင်ႇ ၼၢင်းယိင်းတႆး ႁႅင်းၵၢၼ်ယၢၼ်မိူင်း ၼၢင်းႁွမ်ၶမ်း ဢႃယု 35 ပီၵေႃႉၼိုင်ႈ ႁဵတ်းၵၢၼ်မႄႈဝၢၼ်ႈသေ ဢမ်ႇလႆႈလိုဝ်ႈလႆႈသဝ်းလႄႈ တူၵ်းလုၵ်ႈ။ တီႈဢၼ်မၼ်းၼၢင်းႁဵတ်းၵၢၼ်ၼႆႉ မီးဝႆႉမႄႈဝၢၼ်ႈ 3 ၵေႃႉယူႇသေတႃႉ ၵၢၼ်သမ်ႉၼမ်ၼႃႇဢႃးလႃးလႄႈ တႃႇလႆႈသုၼ်ႇလိုဝ်ႈယၢပ်ႇဝႆႉဝႃႈၼႆ။

တေႃႈၼင်ႇ လုၵ်ႈတူၵ်းယဝ်ႉၵေႃႈ ဢမ်ႇလႆႈလိုဝ်ႈလီလီ ။ မၼ်းၼၢင်း ႁိမ်ဢဝ်ၶၢဝ်းယၢမ်းဢိတ်းဢွတ်းသေ ၵႂႃႇၶုတ်ႇႁူင်းလုၵ်ႈ ။ ဝၢႆးၶုတ်ႇႁူင်းလုၵ်ႈယဝ်ႉ ၸွမ်းၼင်ႇပိူင်မေႃယႃၶဝ်လၢတ်ႈတႄႉ တေလႆႈလိုဝ်ႈတီႈဢေႇသုတ်း 2-3 ဝၼ်း ထိုင် ၼိုင်ႈလိူၼ် ၼႆသေတႃႉ ဢမ်ႇလႆႈၶၢဝ်းယၢမ်း ။

ဝၢႆးၶုတ်ႇႁူင်းလုၵ်ႈယဝ်ႉ တၵ်းတေဢမ်ႇလႆႈယွင်ႈၼၵ်း ။ ပေႃးပဵၼ်ၶူဝ်းဢၼ်ၼၵ်း 5 ၵီႊလူဝ်ႊၵရမ်ႊ ၶိုၼ်ႈၼိူဝ်ၸိုင် တၵ်းတေလႆႈဝႄႈ ။ ပေႃးယုၵ်ႉ ၸၢင်ႈတိူဝ်ႉၸဵပ်းႁူင်းလုၵ်ႈဢၼ်ၶုတ်ႇဝႆႉၼၼ်ႉ ၼႆသေတႃႉ မႄႈဝၢၼ်ႈၵမ်ႈၼမ် ဝႄႈဢမ်ႇလႆႈ ။
ၼၢင်းႁွမ်ၶမ်းၼႆႉ ႁပ်ႉၵၢၼ် ဢၼ်ၶွမ်ႊပၼီႊႁႃၵၢၼ်ၼၼ်ႉ ႁႃပၼ် ။ ယူႇတီႈၶွမ်ႊပၼီႊႁႃၵၢၼ်ၼၼ်ႉ ႁႃၵၢၼ်ပၼ်တီႈလႂ်ၵေႃႈ လႆႈၵႂႃႇႁဵတ်းၵၢၼ်တီႈၼၼ်ႈ ။ မၢင်ပွၵ်ႈၵေႃႈ ၵႂႃႇၺႃးတီႈဢၼ် ဢမ်ႇမီးၶၢဝ်းလိုဝ်ႈၶၢဝ်းယင်ႉ ။
ဢွင်ႈတီႈဢၼ်မၼ်းၼၢင်း ႁဵတ်းၵၢၼ် ၸဵတ်ႉ ထူ ၵႂၢတ်ႇ လၢင်ႉ ထိုင်တီႈတူၵ်းလုၵ်ႈၼႆႉ တင်းမူတ်း မီး 11 ႁွင်ႈ ပဵၼ်ႁွင်ႈၵူၼ်းႁဵတ်းၵၢၼ်ၼႂ်းႁူင်းၵၢၼ်ၼၼ်ႉ ။ လႆႈၵဵပ်းၽဵဝ်ႈယုၵ်းယၢၵ်းၵူႈႁွင်ႈႁွင်ႈ ။ လႄႈ လၢင်ႉ ႁွင်ႈၽၢႆႈ ၵူႈႁွင်ႈႁွင်ႈ ။ မၢင်ဝၼ်းလႆႈႁဵတ်းၵၢၼ်ပူၼ်ႉၶၢဝ်းယၢမ်း Over time ။

တိုၵ်းဢၼ်မၼ်းၼၢင်း ႁဵတ်းၵၢၼ် ၼႆႉ မီး 13 ၸၼ်ႉ ။ မၢင်ဝၼ်း ပေႃးလႆႈႁဵတ်းၵၢၼ်ပူၼ်ႉၶၢဝ်းယၢမ်း လႆႈလၢင်ႉ ႁွင်ႈၼမ်ႉ တင်း 13 ၸၼ်ႉ (တႄႇဢဝ် ၸၼ်ႉ 1 ထိုင် ၸၼ်ႉ 13 ) ဝႃႈၼႆ။ ၼိုင်ႈဝၼ်းၼႆႉ လႆႈၵႃႈႁႅင်း 357 ၿၢတ်ႇ ။ ၸွမ်းၼင်ႇ ပိူင်လူင်ပွင်ၸိုင်ႈတမ်းဝႆႉတႄႉ ၵဵင်းမႂ်ႇၼႆႉ ၵိုင်ႇလီလႆႈ 380 ၿၢတ်ႇသေတႃႉ ဢမ်ႇလႆႈပဵင်းၼၼ်ႉ) ။

ၸႃတိတီႈၵိူတ်ႇမၼ်းၼၢင်းပဵၼ်ၼႂ်း ၸႄႈဝဵင်းလၢင်းၶိူဝ်း မိူင်းတႆးပွတ်းၸၢၼ်း ၶဝ်ႈႁဵတ်းၵၢၼ်မိူင်းထႆး ၸဵမ်မိူဝ်ႈ ဢႃယု တိုၵ်ႉလႆႈ 15 ပီ ။ မၼ်းၼၢင်းယၢမ်ႈႁဵတ်းၵၢၼ်ၼၵ်းၵၢၼ်ၼႃမႃးၸဵမ်လဵၵ်ႉ။ ဝၢႆးတႄႇၼႃႈႁိူၼ်းယဝ်ႉ ၸင်ႇႁၼ်ဝႃႈ ႁဵတ်းၵၢၼ်မႄႈဝၢၼ်ႈ တေလႅပ်ႈသႃႇၼႆလႄႈ ၸင်ႇၶၢႆႉလၢႆႈၵၢၼ်။

ၵၢၼ်ဢၼ် မၼ်းၼၢင်းႁဵတ်း ထိုင်လုၵ်ႈတူၵ်းၼႆႉ လႆႈပဵၼ်လၢႆးဝၼ်းၵူၺ်းလႄႈ ဢမ်ႇမီးသုၼ်ႇလိုဝ်ႈတဵမ်ထူၼ်ႈၼင်ႇၵူၼ်းႁဵတ်းၵၢၼ်လၢႆးလိူၼ် ။ ပေႃးလိုဝ်ႈၵေႃႈ ဢမ်ႇမီးငိုၼ်းၶဝ်ႈလႄႈ ၵမ်ႈၼမ်ဢမ်ႇၶႂ်ႈလိုဝ်ႈ ။ သင်ဝႃႈ ဢွၵ်ႇၵၢၼ် ၽွင်းၸပ်းတွင်ႉၼႆၵေႃႈ ဢမ်ႇလႆႈၵႃႈ သၢႆႈတႅၼ်း သင် သေဢိတ်းဝႃႈၼႆ။

သင်ဝႃႈ ၵူဝ်သုမ်းသုၼ်ႇၸိူင်ႉၼႆ ၸဵမ်ပိုင်း မိူဝ်ႈတေလူင်းႁဵတ်းၵၢၼ်မႄႈဝၢၼ်ႈၼၼ်ႉ ႁဵတ်းတီႈလႂ်သေဢမ်ႇဝႃႈ ႁႂ်ႈလဵပ်ႈႁဵၼ်းတူၺ်း ၵၢၼ်ၼၵ်းၵၢၼ်မဝ် လႄႈ သုၼ်ႇလႆႈသုၼ်ႇပဵၼ် ၼႂ်းၼႃႈၵၢၼ်ၸိူဝ်းၼႆႉ ။ ပေႃႈလဵင်ႉၼၢႆးၸၢင်ႈ ၸွင်ႇၵႂႃႇ တၢင်ႇသဵၼ်ႈၸိုဝ်ႈတီႈလူင်ပွင်ၸိုင်ႈပဵၼ်တၢင်းၵၢၼ်ၼႆၸိူဝ်းၼႆႉ ။

သင်ဝႃႈ ပဵၼ်ၽေးၵိုင်ႉၵၢင်ႉမႃးသေလွင်ႈလွင်ႈ ပေႃးဢမ်ႇၸႂ်ႈတၢင်းၵၢၼ် တေၸၢင်ႈမီးလွင်ႈၶွင်ႈၶမ်။ ၵူၺ်းၵႃႈ ၵမ်းလိုၼ်း သင်ပေႃႈလဵင်ႉၼၢႆးၸၢင်ႈ ဢမ်ႇတၢင်ႇသဵၼ်ႈၸိုဝ်ႈပဵၼ်တၢင်းၵၢၼ်ၵေႃႈယႃႇ သင်ထူပ်းၽေးမႃး ႁႂ်ႈလၢတ်ႈၸုမ်းၵဵဝ်ႇၶွင်ႈ ၵႄႈလိတ်ႈပၼ်ၵေႃႈလႆႈ ။ ၸင်ႇၼၼ်လႄႈ ႁႂ်ႈလဵပ်ႈႁဵၼ်းႁူႉဝႆႉ ပိူင်ႁႅင်းၵၢၼ်လီလီ ။

ၼွင်ႉဢွၼ်း ၸုမ်းႁႅင်းၵၢၼ်ယိင်းတႃႇလွင်ႈၽဵင်ႇပဵင်း WJG လၢတ်ႈၼႄဝႆႉၼင်ႇၼႆ –

ဢမ်ႇဝႃႈ တေၵႂႃႇတီႈလႂ် ပဵၼ်ၼႂ်းၼၢမ်းၶွမ်ႊပၼီႊႁႃႉ သုၼ်ႇတူဝ်သေ ႁပ်ႉႁင်းၵူၺ်းႁႃႉ ။ ယိင်ႈႁပ်ႉႁင်းၵူၺ်း ယိင်ႈၶႅၼ်းလူဝ်ႇလႆႈႁူႉ။ၵၢၼ်ဢၼ်ႁဝ်းၵႂႃႇႁဵတ်းမႄႈဝၢၼ်ႈ မၼ်းဢမ်ႇမီးဢၼ်တွၵ်ႇဝတ်းတွၵ်ႇဝႂ် ယၢမ်းၶဝ်ႈယၢမ်းဢွၵ်ႇမၼ်း။ ပေႃးပဵၼ်ၼၼ် ႁႂ်ႈထၢႆႇႁၢင်ႈမၢႆတွင်း ၵဵပ်းဝႆႉလီလီ ၶဝ်ႈၵၢၼ်ဢွၵ်ႇၵၢၼ်မိူဝ်ႈလႂ်ၼႆၸိူဝ်းၼႆႉ။ ဢၼ်လမ်ႇလွင်ႈသုတ်း ႁႂ်ႈႁူႉၸၵ်းၸိုဝ်ႈတႄႉပေႃႈလဵင်ႉမႄႈလဵင်ႉ ၸိုဝ်ႈၶိူဝ်းႁိူၼ်း ၼၢမ်းသၵုၼ်ႊ ၸိူဝ်းၼႆႉလႄႈ တီႈယူႇၶဝ် တီႈၵပ်းသိုပ်ႇၶဝ်ၸိူဝ်းၼႆႉ လမ်ႇလွင်ႈသုတ်း ပေႃးထူပ်းၽေးမႃး

ပဵၼ်ႁိုဝ်ၵေႃႈယဝ်ႉ ပေႃးၵႂႃႇႁဵတ်းၵၢၼ်မႄႈဝၢၼ်ႈ ပဵၼ်ၵူၼ်းႁဵတ်းၵၢၼ်ၼႂ်းႁိူၼ်းၼႂ်းယေးၸိုင် ႁႂ်ႈႁူႉ ၼႃႈၵၢၼ်ဢၼ်တေလႆႈႁဵတ်း ၊ ၶၢဝ်းႁဵတ်းၵၢၼ် ၶၢဝ်းလိုဝ်ႈ ႁႂ်ႈမီးတႅတ်ႈတေႃး ။ ႁဵတ်းၵေႃႉလဵဝ်ႁႃႉ ႁဵတ်းလၢႆၵေႃႉၼႆၵေႃႈ ႁႂ်ႈႁူႉ။ တေၸၢႆႇၵႃႈႁႅင်း လၢႆးလိူၼ် ႁႃႉ လၢႆးဝၼ်း ။ တေၸၢႆႇပၼ်ဝၼ်းလႂ်ၶၢဝ်းလႂ်ၼႆၵေႃႈ ႁႂ်ႈႁူႉတႅတ်ႈၼႅတ်ႈဝႆႉ ။ ႁႂ်ႈလူင်းလိၵ်ႈၵိၼ်ၵႅၼ်ႇၵၼ်တင်းပေႃႈလဵင်ႉမႄႈလဵင်ႉဝႆႉသေ ၵဵပ်းဝႆႉလၵ်းထၢၼ်မၼ်းဝႆႉလီလီ ၸုမ်းႁႅင်းၵၢၼ်ၼၢင်းယိင်း တႃႇလွင်ႈၽဵင်ႇပဵင်း သင်ႇဝႆႉၼင်ႇၼႆ ။

ၵူၼ်းႁဵတ်းၵၢၼ်ၼႂ်းႁိူၼ်းၼႂ်းယေးၼႆႉ ယၢမ်ႈသုမ်းသုၼ်ႇၵၼ်မႃးၼမ်လႄႈ ၸုမ်းၵဵဝ်ႇၶွင်ႈတင်းလုမ်ႈၾႃႉ ၸင်ႇမၵ်ႈမၼ်ႈမီးမႃး ဝၼ်းၵူၼ်းႁဵတ်းၵၢၼ်ၼႂ်းႁိူၼ်းယေး လုမ်ႈၾႃႉ (ဝၼ်းမႄႈ ဝၢၼ်ႈ လုမ်ႈၾႃႉ) လိူၼ်ၵျုၼ်ႊ ဝၼ်းတီႈ 16 ။

Chiang Mai
Photo by – MIC/ ပၢင်ဢုပ်ႇဢူဝ်း လွင်ႈဝၼ်းမႄႈဝၢၼ်ႈ လုမ်ႈၾႃႉ


ႁွင်ႈၵၢၼ်ၾၢႆႇႁႅင်းၵၢၼ်ၼႂ်းမိူင်းထႆးၵေႃႈ တိုၵ်းသူၼ်းႁႂ်ႈႁႅင်းၵၢၼ် ႁဵတ်းဝႆႉ ဝႂ်ႁပ်ႉႁွင်းပၢႆးယူႇလီ ဝႂ်ပရႃႊၵၼ်ႊသင်ၶူမ်ႊ ၸိူဝ်းၼႆႉ ။

1) တေပႃးႁႅင်းၵၢၼ် ၸိူဝ်းႁဵတ်းၵၢၼ်ၼႂ်းသူၼ် ဢၼ်ၽုၵ်ႇသွမ်ႈၸွမ်းၶၢဝ်းမၼ်း – เกษตรตามฤดูกาล တူဝ် ယၢင်ႇမၼ်း မိူၼ်ၼင်ႇ ၶၢဝ်းပၢတ်ႇၶဝ်ႈ ၊ ၶၢဝ်းၵဵပ်းမၢၵ်ႇၽိတ်ႉ ၵၢၼ်သႅၼ်း ဢၼ်ဢမ်ႇလႆႈႁဵတ်း တင်း ပီၸိူဝ်းၼႆႉ။
2) တေပႃး ၵူၼ်းသႅၼ်းဢၼ်ႁဵတ်းၵၢၼ်ၼႂ်းႁိူၼ်းယေးၵူၺ်း ဢမ်ႇလႆႈၵႂႃႇႁဵတ်း ပၢႆးမၢၵ်ႈမီး သင်ၸွမ်း ပေႃႈလဵင်ႉၼၢႆး ၸၢင်ႈ လိူဝ်သေႁဵတ်းၵၢၼ်ပၼ်ၼႂ်းႁိူၼ်းယေးၸိူဝ်းၼၼ်ႉ။

ၼင်ႇႁိုဝ် ၶဝ်ပေႃးတေၶဝ်ႈၼႂ်းပိူင်ပရႃႊၵၼ်ႊသင်ၶူမ်ႊ ပဵၼ်တၢင်းၵၢၼ်ၼၼ်ႉ ၸင်ႇယိုၼ်ႈယွၼ်း ၵႂႃႇဝႆႉတီႈ ႁွင်ႈၵၢၼ်လူင် 3 ဢၼ် – မိူၼ်ၼင်ႇ ၾၢႆႇၸုမ်းလူင်ပွင်ၸိုင်ႈထႆး၊ ၾၢႆႇ ၽွင်းလူင်ႁႅင်းၵၢၼ် လႄႈ ၾၢႆႇႁွင်ႈၵၢၼ်ပရႃႊၵၼ်ႊသင်ၶူမ်ႊ ၸိူဝ်းၼႆႉ မိူဝ်ႈပီ 2025 ပူၼ်ႉမႃး ။

ဢၼ်ယွၼ်းသုၼ်ႇလႆႈၵႂႃႇၼႆႉ ဢမ်ႇၸႂ်ႈဝႃႈ သႅၼ်းလႂ်သႅၼ်းၼၼ်ႉၵူၺ်း ၸွမ်းၼင်ႇၼႂ်းပိူင်လူင် ပွင်ၸိုင်ႈထႆးမီးဝႆႉၸိူဝ်းၼၼ်ႉၵေႃႈ ႁႂ်ႈႁွင်ႈၵၢၼ် ဢၼ်ၵဵဝ်ႇၶွင်ႈၸိူဝ်းၼႆႉ ႁဵတ်းၸွမ်း။
သုၼ်ႇလႆႈၵမ်ႈၼမ် မီးၼႂ်းပိူင်ပဵၼ်ၽိုၼ်လိၵ်ႈၽိုၼ်လၢႆးၵူၺ်း ဢၼ်လူင်ပွင်ၸိုင်ႈ ဢမ်ႇႁဵတ်းၸွမ်းလႆႈ ၵေႃႈ တိုၵ်ႉၼမ်။ ယွၼ်ႉၼၼ် ႁႂ်ႈသႂ်ႇၸႂ်တူၺ်းထိုင်ၼႆ ႁႅင်းၵၢၼ်ၵေႃႉၼိုင်ႈလၢတ်ႈ။

သင်ဝႃႈ တေဢွၵ်ႇဝၢၼ်ႈဢွၵ်ႇမိူင်းသေ တေႁႃႁဵတ်းၵၢၼ်တၢင်ႇၸိုင်ႈမိူင်းၸိုင် သင်ဢမ်ႇၾၢင်ႉၵူႈသမ်ႇသႅၼ်ပိူင် ၸၢင်ႈထူပ်းၽေး ။ သင်ဝႃႈ ႁႅင်းၵၢၼ်ယၢၼ်မိူင်း တူၵ်းမိူင်းပိူၼ်ႈယဝ်ႉၸိုင် ထူပ်းတၢင်းယၢပ်ႇသင်မႃးၵေႃႈ ၸၢင်ႈၵႄႈလိတ်ႈယၢပ်ႇ။
ဢၼ်ၵူၼ်းတႆး ဢွၼ်ၵၼ် ၶဝ်ႈႁဵတ်းၵၢၼ်ၼမ်လိူဝ်တၢင်ႇတီႈၵေႃႈ ပဵၼ်မိူင်းၸိုင်ႈထႆး ။ ပိူင်လူင်တႄႉ သင်ဝႃႈ ႁွတ်ႈထိုင်ၼွၵ်ႈမိူင်းယဝ်ႉ ဢမ်ႇၼၼ် ႁွတ်ႈထိုင်မိူင်းထႆးယဝ်ႉၼႆၸိုင် ႁႂ်ႈထတ်းတူၺ်း ပပ်ႉဝႂ်ၶၢမ်ႈမိူင်းၸဝ်ႈၵဝ်ႇ ၊ ၽိုၼ်လိၵ်ႈၽိုၼ်လၢႆး ဢၼ်ၵဵဝ်ႇၵၼ်တၢင်းၵၢၼ်ယူႇသဝ်းမိူင်းပိူၼ်ႈလီလီ။

မီးဝႂ်သင်ဝႆႉၵေႃႈ ႁႂ်ႈထတ်းတူၺ်း ႁႂ်ႈၵႆႉတွင်ႈၵႆႉထၢမ်ၵူၼ်းလူင်ႉလႅၼ်ႇၶဝ် ႁႂ်ႈႁူႉတီႈပွင်ႇမၼ်းသေ ၵဵပ်းဝႆႉလီလီ ယႃႇႁႂ်ႈတူၵ်းႁူင်ႈတူၵ်းႁၢႆ ။ ႁဵတ်းဢွၵ်ႇဝႆႉ ၽိုၼ်မိူၼ်မၼ်းလၢႆၽိုၼ်လႄႈသင် ထၢႆႇႁၢင်ႈဝႆႉၼႂ်းၾူၼ်းဝႆႉလႄႈသင်ၸိူဝ်းၼႆႉ ထုၵ်ႇလီၵႅမ်ဝႆႉယူႇ။
ၼွၵ်ႈလိူဝ်ဝတ်းဝႂ်ၸဝ်ႈၵဝ်ႇယဝ်ႉ မၢႆၾူၼ်းဢၼ်ၸဝ်ႈၵဝ်ႇ တေၸၢင်ႈပိုင်ႈလႆႈ ၽွင်းတူၵ်းၵိၼ်းၼၼ်ႉ ႁႂ်ႈဢဝ်ၵႅမ်တူဝ်ဝႆႉယူႇတႃႇသေႇ ။ လႄႈ ႁႂ်ႈလဵပ်ႈႁဵၼ်း ပၵ်းပိူင် သုၼ်ႇလႆႈ ၼႂ်းဢွင်ႈတီႈႁဵတ်းၵၢၼ်ၸဝ်ႈၵဝ်ႇလီလီ ။ ပိူင်လူင် ႁႂ်ႈႁူႉတႃႇဢဝ်တူဝ်လွတ်ႈ ၽွင်းၺႃးၵိၼ်ၸိၵ်းတွၵ်ႇၸွၵ်း။

သင်ဝႃႈ တူဝ်ၸဝ်ႈၵဝ်ႇႁဵတ်းဝတ်းဝႂ်တဵၼ်ထူၼ်ႈယဝ်ႉ ယႃႇဢဝ်ၵႂႃႇမွပ်ႈပၼ်ဝႆႉပေႃႈလဵင်ႉၼၢႆးၸၢင်ႈၸဝ်ႈၵဝ်ႇ ။ ၸဵမ်ဢဝ် ဝႂ်ၽၢတ်ႉသပွတ်ႇၸိူဝ်းၼႆႉ ပေႃးဢမ်ႇလွင်ႈယႂ်ႇတႄႉတႄႉဝႃႈဝႃႈ ယႃႇပၼ်တၢင်ႇၵေႃႉ ဢဝ်ၵႂႃႇ ။ သင်ဝႃႈ တၢင်ႇၵေႃႉယွၼ်း တႃႇၸႂ်ႉသေတီႈတီႈၵေႃႈ ႁႂ်ႈဢဝ်ဝႂ်မိူၼ်မၼ်းသေ ပၼ်ဝႆႉၵူၺ်း ။

ဢၼ်လမ်ႇလွင်ႈထႅင်ႈဢၼ်ၼိုင်ႈၵေႃႈ ပေႃးတၢင်ႇၵေႃႉ ၸႂ်ႉလူင်းလၢႆးမိုဝ်း ၸိုင် ယႃႇၵိုင်ႉၵၢင်ႉၼႅတ်ႈလူင်း လူၺ်ႈဢမ်ႇတၼ်းလူတၼ်းဢၢၼ်ႇသေ ၵူဝ်ဢမ်ႇႁူႉတီႇပွင်ႇမၼ်းလီလီ။

ဢၢၼ်ႇယဝ်ႉႁူမ်ႈပၼ်တၢင်းႁၼ်ထိုင်တီႈၼႆႈ

promotion

SHAN Membership

฿ 19฿ 169 /mo
  • ၶဝ်ႈႁူမ်ႈ ႁဵၼ်းဢဝ်ၵၢၼ်ၶၢဝ်ႇ၊ ရေႊတီႊဢူဝ်ႊ၊ ထႆႇႁၢင်ႈ၊ Blogger, Vlog ထႆႇဝီႊတီႊဢူဝ်ႊ တတ်းတေႃႇ ႁဵတ်းဢွၵ်ႇ ပိုၼ်ၽႄႈ
  • ၶဝ်ႈႁူမ်ႈၵၢၼ်တူင်ႉၼိုင်ၸုမ်းၶၢဝ်ႇၽူႈတွႆႇႁွၵ်ႈ ၼႂ်းၶၵ်ႉၵၢၼ်ပူၵ်းပွင်ၵၢၼ်သိုဝ်ႇ
  • ၶဝ်ႈႁူမ်ႈပၢင်လႅၵ်ႈလၢႆႈပိုၼ်ႉႁူႉပၢႆးႁၼ် ဢၼ်ၸုမ်းၶၢဝ်ႇၽူႈတွႆႇႁွၵ်ႈၸတ်းႁဵတ်း
  • ၶဝ်ႈႁူမ်ႈပၢင်ဢုပ်ႇဢူဝ်းတွင်ႈထၢမ် ၵဵဝ်ႇၵပ်းငဝ်းလၢႆးၵၢၼ်မိူင်း၊ ၵၢၼ်မၢၵ်ႈမီး၊ ပၢႆးမွၼ်း လႄႈ ႁူဝ်ၶေႃႈ ဢၼ်ၶႂ်ႈႁူႉၶႂ်ႈငိၼ်း။
  • လႆႈႁပ်ႉဢၢၼ်ႇ ၶၢဝ်ႇၶိုၵ်ႉတွၼ်း ပိူင်ပဵၼ်ဝူင်ႈလႂ်ဝူင်ႈ ၼၼ်ႉ။

ၶၢဝ်ႇဢၼ်ၵဵဝ်ႇၶွင်ႈ

ၶၢဝ်ႇလိုၼ်းသုတ်း

ပၼ်ႁႃၵႂၼ်းၵွင်ႉ PM 2.5

0
ပၼ်ႁႃလွင်ႈမိူင်းမူဝ်းယွၼ်ႉၾုၼ်ႇ PM 2.5 ၼႆႉ ဢမ်ႇၸႂ်ႈဝႃႈ ပဵၼ်ပၼ်ႁႃ  မိူင်းလႂ်မိူင်းၼိုင်ႈၵူၺ်း၊ ၾုၼ်ႇၵႂၼ်းမၼ်းပိဝ်ၸွမ်းလူမ်းလႄႈ  မၼ်းတေၶၢမ်ႈဝၢၼ်ႈၶၢမ်ႈမိူင်းႁွတ်ႈထိုင်ဝၢၼ်ႈတႂ်ႈမိူင်းၼိူဝ်ဢၼ်လႅၼ်လိၼ်တိတ်းၸပ်းၵၼ်။ မိူၼ်ၼင်ႇမိူင်းႁူမ်ႈတုမ်မၢၼ်ႈၼႆၵေႃႈ ၸုမ်းထတ်းလူမ်းၼႂ်းလုမ်ႈၾႃႉထတ်းႁၼ်မၵ်းမၼ်ႈဝႃႈ ပဵၼ်မိူင်းဢၼ်မီးၾုၼ်ၵႂၼ်းမီးၵွင်ႉငူၼ်ႉမိူင်းၼိုင်ႈ ၼႂ်း 10 မိူင်းဢၼ်မီးၽေးသုတ်းၼႂ်းလုမ်ႈၾႃႉ။ ၾုၼ်ႇၵႂၼ်းၵွင်ႉ PM 2.5 လုၵ်ႉတီႈလႂ်မႃး ? ၾုၼ်ႇ PM 2.5 ပဵၼ်ၾုၼ်ႇသႅၼ်းလဵၵ်ႉၽွင် 2.5 မႆႊၶရွၼ်ႊ။...

ၼုမ်ႇၸၢႆးၵူၼ်းလၢႆးၶႃႈၵေႃႉၼိုင်ႈ ၸူမ်ၼမ်ႉလူႉသဵင်ႈ တီႈၾၢႆလူင်မႄႈၵူင်း ၵဵင်းမႂ်ႇ

ဝၼ်းတီႈ 29/03/2026 ဝၢႆးဝၼ်း 2 မူင်း (ယၢမ်းထႆး) ၼုမ်ႇၸၢႆး ႁႅင်းၵၢၼ်ယၢၼ်မိူင်း ၵေႃႉၼိုင်ႈ ၵႂႃႇလဵၼ်ႈၼမ်ႉ တီႈ ၾၢႆလူင်မႄႈၵူင်း ( ၶိူၼ်ႇမႄးၵူင်း) ၸႄႈဝဵင်းလွႆသၵဵတ်း ၸႄႈတွၼ်ႈၵဵင်းမႂ်ႇ သေ ၸူမ်ၼမ်ႉလူႉသဵင်ႈသၢႆၸႂ် ။ ၵေႃႉဢၼ် လူႉသဵင်ႈၵႂႃႇၼႆႉ ၸိုဝ်ႈ ၸၢႆးၸၢမ်ႇလူႇ  ဢႃယု 24...
Heng Kayong

ၸုမ်းၶႄႇၵဝ်ႉၵၢင်ႉ ၶႂ်ႈလမ်းလၢင်ႉပႅတ်ႈသိုၵ်းပလွင်ႈ ပိူဝ်ႈတႃႇသင်

ၸုမ်းၶႄႇၵဝ်ႈၵၢင်ႉ MNDAA ၶႂ်ႈလမ်းလၢင်ႉပႅတ်ႈသိုၵ်းပလွင်ႈ ဢၼ်မီးၸွမ်းသဵၼ်ႈတၢင်းၵႃး ပၢၵ်ႇပၢႆႁႃႈလၵ်း ၼမ်ႉဢုမ် ​​တေႃႇထိုင် ၼမ်ႉၽၵ်းၵႃ၊ ၵူတ်ႉၶၢႆ ၸဵမ်ၸိူဝ်းၼႆႈ ပဵၼ်တႃႇဢီႈသင်ပေႃးဝႃႈၼႆ ​​ၶေႃႈတွပ်ႇဢၼ်ငၢႆႈ သုတ်းတႄႉ ၵွႆးပဵၼ်ပိူဝ်ႈတႃႇၽွၼ်းပၢင်ႈၸုမ်းၸၢဝ်းၶဝ်ၼၼ်ႉယဝ်ႉ။  ပူၼ်ႉပႅၼ်​​တေႃႇသုၼ်ႇလႆႈသုၼ်ႇပဵၼ်ၵူ ၼ်းဢမ်ႇၵႃး လူၼ်ႉလိူဝ်ပႃး ​​ၶေႃႈၵိၼ်ၵႅၼ်ႇၵျီႊၼီႊဝႃႊ​​သေ ပဵၼ်ထိုင်လိူင်ႈၽိတ်းသိၼ်ၵၢၼ်သိုၵ်းယူႇ​​သေတႃႉ ဢမ်ႇမီးၽႂ်လႂ် ​​တေဢဝ်လိူင်ႈ၊ သုတ်းတီႈမိူင်းၶႄႇလူင် ဢၼ်ၵူၼ်းၼမ်ႁၼ်ပဵၼ်​​ပေႃႈလဵင်ႉမၼ်းၼၼ်ႉ ယင်းဢမ်ႇႁၢမ်ႈဢမ်ႇသီးလႄႈ ပူင်ၸႂ်လူလၢႆယူႇတႅၵ်ႇလႅင်းယဝ်ႉ။  ၸင်ႇၼၼ်...

ၶၼ်ၼမ်ႉမၼ်းၸၢၵ်ႈၶိုၼ်ႈသုင် ၸဝ်ႈႁိူဝ်း ၼႂ်းၼွင်ႁၢႆးယႃႈ ယၢပ်ႇၵိၼ်း

ၼႂ်းၶၢဝ်းတၢင်းဝူင်ႈၼႆႉ ၶၼ်ၼမ်ႉမၼ်းၸၢၵ်ႈ ထၢတ်ႈသီႇ၊ ၻီႊသႄႊလ် သိုပ်ႇပုင်ႈၶိုၼ်ႈမႃးထႅင်ႈ ၼိုင်ႈလီႇတႃႇလႂ် ပုင်ႈၶိုၼ်ႈၵႂႃႇ 840 ပျႃး ထိုင် 1,260 ပျႃး ႁဵတ်းႁႂ်ႈ ၸဝ်ႈႁိူဝ်း ၼႂ်းၼွင်ႁၢႆးယႃႈ ၸိုင်ႈတႆးပွတ်းၸၢၼ်း ယၢပ်ႇၵိၼ်းဝႃႈၼႆ ။ ယၢမ်းလဵဝ် ၼႂ်းၼွင်ႁၢႆးယႃႈ ၻီႊသႄႊလ် ၼိုင်ႈၵႃႊလၼ်ႊ 45000 ပျႃး ။...

TNLA ထွၼ်ပၼ်တပ်ႉႁိမ်းၸေႊလၢၼ်ႉ ဝူင်ႈၵၢင်မူႇၸေႊ-ၼမ်ႉၶမ်း MNDAA ပုတ်ႈယူႇ

0
မိူဝ်ႈဝႃး ယၢမ်းဝၢႆးဝၼ်း မွၵ်ႈ 5 မူင်း သိုၵ်းလွႆ ၼပ်ႉႁူဝ်သိပ်း ဢၼ်ပၵ်းယူႇ ဝူင်ႈၵၢင် မူႇၸေႊ - ၼမ်ႉၶမ်း ၼၼ်ႉ ထွၼ်ဢွၵ်ႇ သိုၵ်းၶႄႇ ၵဝ်ႈၵၢင်ႉ MNDAA ပုတ်ႈယူႇ ပၵ်းသဝ်း။ ဝၼ်းတီႈ 27/3/2026 ယၢမ်းၵၢင်ဝၼ်း သိုၵ်းလွႆ တဢၢင်း TNLA...