ဝၢႆးလင်မိူင်းဢမေႊရိၵၼ်ႊ တင်း မိူင်းဢီႊရၼ်ႊ ယိုဝ်းၵၼ်မႃး ႁိုင်ၶၢဝ်းတၢင်းသၢမ်ဝူင်ႈ ၵူၼ်းမိူင်းႁူမ်ႈတုမ် ၵေႃႈ ႁူပ်ႉပၼ်ႁႃၼမ်ႉမၼ်းၸၢၵ်ႈႁၢဝ်ႈႁႅင်း သိုၵ်းမၢၼ်ႈယိုတ်းမိူင်း ၵိုင်ႉ ၵၢင်ႉယုၵ်ႉၶၼ်ၼမ်ႉ မၼ်း ၸၢၵ်ႈ ပုင်ႈၶိုၼ်ႈၵႂႃႇထိုင် 55 % တီႈဝဵင်းတႃႈၵုင်ႈ ထိုင်ၵႂႃႇ ၼိုင်ႈလီႇတႃႇလႂ် 8,000 ပျႃး ၼႆယဝ်ႉ။

ယွၼ်ႉပၼ်ႁႃပၢင်တိုၵ်းၼႂ်းဝၼ်းဢွၵ်ႇၵၢင်ၼႆႉသေ သိုၵ်းမၢၼ်ႈယိုတ်းမိူင်းႁူမ်ႈတုမ်ၵေႃႈ ပိုၼ်ၽၢဝ်ႇဢွၵ်ႇ လွင်ႈၵၢၼ်သိုဝ်ႉ လႄႈ ၸႂ်ႉတိုဝ်းၼမ်ႉမၼ်းၸၢၵ်ႈ ၵူႈၸႄႈမိူင်း၊ ၵူႈၸႄႈဝဵင်း ထိုင်တီႈၸတ်းပိူင်ႁဵတ်း QR code ဢၼ်ပႃးၶေႃႈမုၼ်းသုၼ်ႇတူဝ် ၸဝ်ႈၶွင်ရူတ်ႉၵႃး ၸိူဝ်းတၢင်ႇမၢႆၾၢင်ဝႆႉ (Wheel Tax) ၼၼ်ႉ သႂ်ႇဝႆႉၼႂ်း Application သေ ႁႂ်ႈၵူၼ်းၸိူဝ်းတေ သိုဝ်ႉ သၵႅၼ်း Scan QR code ယဝ်ႉၸင်ႇသႂ်ႇလႆႈ ၼႆယဝ်ႉ။

ၶၼ်ၼမ်ႉမၼ်းၸၢၵ်ႈပုင်ႈၶိုၼ်ႈသုင်ႁႅင်းၵူၺ်းဢမ်ႇၵႃး ဝဵင်းလႂ်ဝဵင်းၼၼ်ႉၵေႃႈ ဢွၼ်ၵၼ်ႁႃသိုဝ်ႉ ယၢပ်ႇ ႁင်းၽႂ်မၼ်းလႄႈ ၵူၼ်းႁဵတ်းၵၢၼ်ၵႃႉၶၢႆ ၸဝ်ႈရူတ်ႉၵႃးၸိူဝ်းႁပ်ႉတေႃႉသူင်ႇ ၵူၼ်း တင်း ၸဝ်ႈသူၼ် ၸဝ်ႈၼႃး ဢိၵ်ႇပႃး ၵူၼ်းမိူင်းၸိူဝ်းတေ လႆႈဢွၵ်ႇၶၢဝ်းတၢင်းၵႆၸိူဝ်းၼႆႉ ႁူပ်ႉပၼ်ႁႃတၢင်းယၢပ်ႇၵိၼ်း ႁင်းၽႂ် မၼ်းယူႇ ၼႆယဝ်ႉ။

ၵူၼ်းမိူင်းၵေႃႉယူႇမိူင်းတႆးပွတ်းႁွင်ႇ လၢတ်ႈတီႈၽူႈတွႆႇႁွၵ်ႈဝႃႈ “ဢိင်ၼိူဝ်လၢၼ်ႉလႂ်လၢၼ်ႉၼၼ်ႉဢေႃႈ။ ပႅင်ႈၼင်ႇၶဝ်မီးၼၼ်ႉတႄႉ ၶဝ်ၶၢႆပၼ်ယူႇ။ ပႆႇဢိုတ်း လႄႈ ပႆႇမၵ်းတတ်းသင်တေႉတေႉၼင်ႇၵဝ်ႇၶႃႈ။ ၵူၺ်းဝႃႈ ၵႃႈၼမ်ႉမၼ်းတႄႉ တီႈမူႇၸေႊ ၼိုင်ႈလီႇတႃႇၼႆႉ ထိုင်ၵႂႃႇ 12000 ပျႃးယဝ်ႉ။ ပေႃးတီႈပၢမ်ႉလူင်မၼ်းတႄႉ ၼိုင်ႈလီႇတႃႇၼႆႉ မႅၼ်ႈ 9,000 ၵူၺ်းၼင်ႇၵဝ်ႇ။ ၼိုင်ႈတီႈလႄႈ ၼိုင်ႈတီႈၵေႃႈ မၼ်းဢမ်ႇမိူၼ်ၵၼ်။ မၢင်လၢၼ်ႉတႄႉၵေႃႈ ဢမ်ႇႁပ်ႉသႂ်ႇပၼ်ႁႄ ဢိုတ်းဝႆႉယဝ်ႉဢေႃႈ” ဝႃႈၼႆ။

ရူတ်ႉၵႃးၸိူဝ်းၵႂႃႇၶဝ်ႈထႅဝ်သေ ပႂ်ႉသႂ်ႇၼမ်ႉမၼ်းၸၢၵ်ႈၼၼ်ႉၵေႃႈ တဵမ်လူင်ၵႂႃႇၵူႈတီႈလႄႈ ႁၢၼ်ႉၶၢႆ ၼမ်ႉမၼ်းၸၢၵ်ႈ ၸွမ်းဝဵင်းယႂ်ႇဝဵင်းလူင် မိူၼ်ၼင်ႇ ဝဵင်းတူၼ်ႈတီး၊ ဝဵင်းတႃႈ ၵုင်ႈ၊ ဝဵင်းလိူဝ်ႇ (မၢၼ်းတလေး) ၸိူဝ်းၼႆႉတႄႉ လႆႈမၵ်းမၼ်ႈၵႃႈၶၼ်မၼ်းသေ သႂ်ႇပၼ်ၵႂႃႇ ၼိုင်ႈလမ်းလႂ် 2 မိုၼ်ႇ ထိုင် 3 မိုၼ်ႇပျႃး ၼႆယဝ်ႉ။

သိုၵ်းမၢၼ်ႈယိုတ်းမိူင်းၼႆႉ မၵ်းမၼ်ႈ လႅၵ်ႈလၢႆႈပိူင်လၢႆးၸႂ်ႉတိုဝ်း ၶိူင်ႈၸၢၵ်ႈ ဝၼ်းၵိၵ်ႈ တင်း ဝၼ်းၵူႈ တင်း ပိူင်သိုဝ်ႉၼမ်ႉမၼ်းၸၢၵ်ႈၵူၺ်းဢမ်ႇၵႃး သိုပ်ႇပိုၼ်ၽၢဝ်ႇပဵၼ်တၢင်းၵၢၼ်ဝႆႉ ၵူႈဝူင်ႈဝၼ်းပုတ်ႉၼႆႉ ၶႃႈႁၢပ်ႇၵၢၼ်ၶုၼ်တင်းသဵင်ႈ တေဢမ်ႇလႆႈၵႂႃႇၶိုၼ်ႈလုမ်း တေလႆႈယူႇႁိူၼ်း ႁဵတ်းၵၢၼ်ၵူႈၵေႃႉၼႆသေ တေဝၢင်းၶၢႆၼမ်ႉမၼ်းပၼ် ၸဝ်ႈၵႃး တင်း ရူတ်ႉ ၶိူင်ႈ ၼိုင်ႈဝူင်ႈလႂ်ဢေႇသုတ်း ၼိုင်ႈပွၵ်ႈ ဢမ်ႇၼၼ် သွင်ပွၵ်ႈၵူၺ်းယဝ်ႉ ဝႃႈၼႆ။

ၶၼ်ၼမ်ႉမၼ်းၸၢၵ်ႈ ၵိုင်ႉၵၢင်ႉပုင်ႈၶိုၼ်ႈၵႂႃႇႁႅင်းလႄႈ ၵႃႈၶၼ်တေႃႉသူင်ႇၶူဝ်း ၵႃႈၶၼ်ၵုၼ်ႇၵူႈသႅၼ်းသႅၼ်း ၸွမ်းၼႂ်းပိုၼ်ႉတီႈၽႂ်မၼ်း ၵူႈၸႄႈဝဵင်းၼႂ်းမိူင်းတႆးၵေႃႈ ပုင်ႈၶိုၼ်ႈၵႂႃႇ ၸွမ်းလႄႈ တုမ်ႉယွၼ်ႈထိုင် ၵၢၼ်ၵႃႉၶၢႆ တင်း ၵူၼ်းမိူင်းၸိူဝ်းလူဝ်ႇသိုဝ်ႉၶိူင်ႈၸႂ်ႉၶူဝ်းတိုဝ်းၼႂ်းသိုင်ႇၾႆးယူႇၵူႈမိုဝ်ႉဝၼ်း ၼႆယဝ်ႉ။

ၵႃႈၶၼ်ၼမ်ႉမၼ်းၸၢၵ်ႈ ဢၼ်လူင်ပွင်ၸိုင်ႈသိုၵ်းမၢၼ်ႈ မၵ်းတတ်းပၼ်ဝႆႉ ပဵၼ်တၢင်းၵၢၼ်ၼၼ်ႉ ပေႃးပဵၼ် ၼမ်ႉမၼ်းထၢတ်ႈသီႇ သႅၼ်း 95 ၼၼ်ႉၸိုင် မိူဝ်ႈပူၼ်ႉမႃးဝၼ်းတီႈ 4/3/2026 ၼၼ်ႉ ၼိုင်ႈလီႇတႃႇလႂ် မီး 2,480 ပျႃးၵူၺ်းသေတႃႉ ထိုင်ဝၼ်းတီႈ 22/3/2026 မႃး ၵိုင်ႉၵၢင်ႉပုင်ႈၶိုၼ်ႈထိုင် 3,850 ပျႃး။ ၶၢဝ်းတၢင်း သွင်ဝၼ်းၵူၺ်း ၵႃႈၶၼ်ၼမ်ႉမၼ်း ၸၢၵ်ႈပိူင်ႈၵၼ်ၵႂႃႇႁိမ်းႁွမ်း ၸမ် 1,000 ပျႃး ၼႆယဝ်ႉ။

ၽွင်းႁူဝ်လိူၼ်မၢတ်ႉၶျ်ၼႆႉ ၽူႈၶၢၼ်ပၢၵ်ႇသိုၵ်းမၢၼ်ႈယိုတ်းမိူင်း ဢွၵ်ႇမႃးပိုၼ်ၽၢဝ်ႇလၢတ်ႈပဵၼ်တၢင်းၵၢၼ်ဝႃႈ “ၼမ်ႉမၼ်းၸၢၵ်ႈၼႂ်းမိူင်းႁူမ်ႈတုမ်ၼႆႉ တိုၵ်ႉပေႃးၸႂ်ႉတႃႇ 40 ဝၼ်း ၵူၺ်းဢမ်ႇၵႃး ႁိူဝ်းသၢင်းၽေႃးဢၼ်တိုၵ်ႉတၢင်ႇၼမ်ႉမၼ်းၸိူဝ်ႉၾႆးမႃးတီႈ တႃႈႁိူဝ်း (သီလဝါ) ၼၼ်ႉၵေႃႈ မီးမွၵ်ႈ 20 လမ်းယူႇ” ဝႃႈၼႆ။

ၶိူင်ႈၸၢၵ်ႈ လႄႈ ပိူင်ၵၢၼ်လူတ်းယွမ်းၸႂ်ႉတိုဝ်းၼမ်ႉမၼ်းၸၢၵ်ႈ ဢၼ်သိုၵ်းမၢၼ်ႈယိုတ်းမိူင်း ၶူင်ဢွၵ်ႇမႃးမႂ်ႇၼႆႉ တေတႄႇၸႂ်ႉတိုဝ်းၵႂႃႇ တီႈဝဵင်းလူင်ၼေႇပျီႇတေႃႇ၊ ဝဵင်းတႃႈၵုင်ႈ (ယၼ်ႇၵုင်ႇ) ၊ ဝဵင်းလိူဝ်ႇ (မၢၼ်းတလေး) လႄႈ ဝဵင်းတူၼ်ႈတီး ဢွၼ်တၢင်းသုတ်းပိူၼ်ႈ ဝႃႈၼႆ။

ဢိင်ၼိူဝ်ၶၼ်ၼမ်ႉမၼ်းၸိူဝ်ႉၾႆးၵႃႈၶၼ်သုင် ႁႃသိုဝ်ႉယၢပ်ႇမႃးသေ သၢႆၵၢၼ်မိၼ် ၵႃးၵိၵ်ႉလၢႆလၢႆဢၼ်ၼႂ်း မိူင်းမၢၼ်ႈၵေႃႈ ထိုင်တီႈလႆႈၵိုတ်းလိုဝ်ႈဝႆႉ- ႁၢၼ်ႉၶၢႆဝႂ်ၶိူင်ႈမိၼ် လႄႈ ဝႂ် ရူတ်ႉၵႃးမၢင်ႁၢၼ်ႉၼႆႉ တႄႇပၼ်ၶိုၼ်း ငိုၼ်းၵူၼ်းၸိူဝ်းသိုဝ်ႉဝႆႉဝႂ် တႃႇဢွၵ်ႇၶၢဝ်းတၢင်းၸိူဝ်းၼၼ်ႉယူႇယဝ်ႉဝႃႈၼႆ။