“ ႁဝ်းတိုၵ်းသိုၵ်းၼႆႉ ပိူဝ်ႈတႃႇဢုပ်ႇၵုမ်ၵၢၼ်မိူင်းယဝ်ႉ၊ ပေႃးဢမ်ႇတိုၵ်းပေႉၶဝ်ႁေ ၵႂႃႇဢုပ်ႇသမ်ႉ ၵမ်ႈၼမ်ၵႆႉ ႁၼ်ထိုင်ဝႃႈ ယွၼ်ႉသုမ်းၵွတ်းၸင်ႇ ၵႂႃႇႁႃသွၼ်ႈတႂ်ႈၶဝ်ၼႆလႄႈ ၸင်ႇဝႃႈသိုၵ်းၵေႃႈလူဝ်ႇတိုၵ်း၊ ၵၢၼ်မိူင်းၵေႃႈလူဝ်ႇၾိုၵ်းယဝ်ႉ ” ၼႆ ယၢမ်ႈငိၼ်းၸွမ်သိုၵ်းၵုၼ်ႇမေႃႇ လၢတ်ႈၼႂ်းပၢင်ဢုပ်ႇဢူဝ်းၵၼ်ယူႇ။
မိူဝ်ႈ 5/2/2026 ဝၼ်း မၼ်းၸဝ်ႈလၢတ်ႈဝႃႈ ထၢမ်ဝႆႉတၢင်းၼေႇပျီႇတေႃႇယဝ်ႉ ၸွင်ႇၶႂ်ႈဢုပ်ႇၸွမ်း NUG ၼႆၼၼ်ႉ တေတွင်း ၵၼ်ယူႇ။ မိူဝ်ႈၼၼ်ႉၵေႃႈ ပဵၼ်ၶဝ်ၸၢမ်းပွႆႇငိူၼ်ႈၸူးသိုၵ်းမၢၼ်ႈၵွႆးၼႆ ၸိူဝ်းလၢမ်းႁူႉထိုင် မီးယူႇတင်းၼမ်၊ ၶႅၼ်ႈသေလိူၼ်႞ တဵမ်တဵမ် ၼႂ်းဝၼ်းတီႈသီႇပူၼ်ႉမႃးၼႆႉ လုၵ်ႉတီႈၸဝ်ႈသိုၵ်းလူင် Naw Bu ၵေႃႉပဵၼ်ၽူႈၶၢၼ်ပၢၵ်ႇ KIA လၢတ်ႈၵႂႃႇ တီႈ DVB ထႅင်ႈၵမ်း႞ “ ဢမ်ႇမီးၶေႃႈမၵ်းတတ်းလူင်ႈၼႃႈသင်သေ ပေႃးတေမုင်ႈၼႃႈၸူး လွင်ႈလႅၵ်ႈလၢႆႈၵၢၼ်မိူင်းၸိုင် တူဝ်ႈတၼ်းဝႆႉတႃႇဢုပ်ႇၸွမ်းၶွင်ႇသီႇသိုၵ်းမၢၼ်ႈယူႇ” ဝႃႈၼႆ။
KIA ၼႆႉ ၾၢႆႇ႞ တိုၵ်းယူႇတေႃးယူႇသေ ထႅင်ႈၽၢႆႇ႞သမ်ႉ ၽၢၼ်ႇတီႈၸုမ်းငူပ်ႉငီႉၵၢၼ်ငမ်းယဵၼ် ၸိူင်ႉၼင်ႇ Peace Creative Group လႂ်သေ ၵွင်ႉသၢၼ်ၸွမ်းၼေႇပျီႇတေႃႇယူႇ ဢမ်ႇပၼ်ၶၢတ်ႇသေၽဝ်ႇ။ ၵူၺ်းၵႃႈ ၵိုင်ႉၵၢင်ႉၼႂ်းဝႆးဝႆးတႄႉ တေပႆႇပဵၼ်လႆႈ။ တႃႇတေဢုပ်ႇၵၼ်ပဵၼ်တၢင်းၵၢၼ်ၼႆႉ တေလႆႈပႂ်ႉထႃႈႁႂ်ႈၸုမ်းလူင်ပွင်ၸိုင်ႈမႂ်ႇ ၼင်ႈမၼ်ႈလႆႈလီငၢမ်းၵွၼ်ႇယဝ်ႉ။ ယၢမ်းၼၼ်ႉမႃး KPDF ဢၼ်ပဵၼ်တိၼ်သၢႆႉမိုဝ်းၶႂႃမၼ်းၼၼ်ႉလႂ်၊ K2C ဢၼ်ပဵၼ်ဢူၺ်းလီၵၢၼ်မိူင်းမၼ်းလႂ်ၼၼ်ႉ တေသိုပ်ႇယၢင်ႈၸိူင်ႉႁိုဝ်ၼႆ ပဵၼ်ဝႆႉၶေႃႈထၢမ်လူင်ယူႇယဝ်ႉ။ ၸၢမ်းႁႂ်ႈ KIA ၵိုတ်းတိုၵ်းယဝ်ႉလေႃႇ ယၢင်း၊ ယၢင်းလႅင်၊ ၶျၢင်း လႄႈ NUG ၸိူဝ်းၼႆႉ ၸွင်ႇတေယိုဝ်ႈယိုတ်းၵႂႃႇပႅတ်ႈႁိုဝ်၊ AA ဢၼ်မႃႇၶႅင်ႁႅင်းၵိုမ်းသေ ၶိုၼ်ႈၼႃႈယူႇႁိုၼ်ႉႁိုၼ်ႉၼၼ်ႉလူး ထႃႈဢမ်ႇမီးၵေႃႉၸၼ်ႁႅင်းၾႆးပၼ်တၢင်းလင် ၸွင်ႇတေၸၢင်ႈသိုပ်ႇမင်ယဝ်ႉႁိုဝ်ၼႆ ပဵၼ်ဝႆႉၶေႃႈထၢမ်ယႂ်ႇလူင် တႃႇၸုမ်းၸၢဝ်းလုၵ်ႉၽိုၼ်ႉတင်းလၢႆႁေႈႁူပႂ်ႉတူၺ်းယူႇယဝ်ႉ။
K2C + NUG ၼႆႉ မိူဝ်ႈပီႊဢွၼ် 2024/01/31 ၸဵမ်မိူဝ်ႈၶဝ်ႁူမ်ႈၵၼ် ပိုၼ်ၽၢဝ်ႇဢွၵ်ႇမႃး ၶေႃႈၸုၵ်းမၼ်ႈၵၢၼ်မိူင်းၶဝ်ႁူၵ်းၶေႃႈ ဢၼ်ပႃးဝႃႈ ႁႂ်ႈတပ်ႉသိုၵ်းထွႆဢွၵ်ႇၼႂ်းလိူင်ႈၵၢၼ်မိူင်း၊ ႁႂ်ႈပူတ်းယႃႉပႅတ်ႈ ပိူင်ငဝ်ႈပိုင်းမိူင်း 2008 ၸဵမ်ၸိူဝ်းၼႆႈၼၼ်ႉ ၵွပ်ႈသင် KIA ဢမ်ႇၶဝ်ႈပႃးၼႆ ပေႃးမီးၵႂၢမ်းထၢမ် လင်ယွၼ်ႈ မႃးယဝ်ႉ။ ၶၢင်၊ ယၢင်း၊ ယၢင်းလႅင် လႄႈ ၶျၢင်း (CNF) ၼႆႉ တင်းၼမ်ႁူႉၸၵ်းၵၼ်ပဵၼ် K3C ဢၼ်ၶွတ်ႇၽၼ်ႈပၼ်ႈၵႅၼ်ႇ ၵၼ်မႃး တႃႇၸုမ်းၸၢဝ်းလုၵ်ႉၽိုၼ်ႉ လႆႈၸႂ်ယႂ်ႇမႃးလူင်လၢင် ဝၢႆးလင်တပ်ႉသိုၵ်းယိုတ်းမိူင်းၼၼ်ႉလႄႈ ၵွပ်ႈ သင် ၸုမ်းၶၢင်ဢမ်ႇပႃးၸွမ်းယဝ်ႉၼႆ ယၢမ်းၼင်ႇၼၼ် ပဵၼ်တီႈလႆႈငမ်းငဝ်းထၢင်ႇထိူမ်ၸွမ်းတေႉယဝ်ႉ။ မိူဝ်ႈလဵဝ်ၸင်ႇလၢမ်းႁၼ်ၵၼ်မႃးဝႃႈ ယွၼ်ႉၶေႃႈႁပ်ႉႁၼ်ၼိူဝ်လွၵ်းၵေႈၵၢၼ်မိူင်းၶဝ် ႁိူင်ႈႁၢင်ႇၵၼ်လူင်ၼႆယဝ်ႉ။
ႁူမ်ႈဝႃႈ ဢမ်ႇပိုၼ်ၽၢဝ်ႇဢွၵ်ႇပၢၵ်ႇၵေႃႈ KNU လႄႈ KIA ၼႆႉ တိုၼ်းသၢႆႉၶႃၵၼ်မႃး ၸဵမ်ပၢၼ်တႄႇဢဝ် လွတ်ႈလႅဝ်း သဝ်းၶေႃ တေႃႇထိုင်ပၢၼ်ဢဝ်လွင်ႈငမ်းယဵၼ်ၸွမ်း နဝတ/နအဖၼၼ်ႉယဝ်ႉ။ မိူဝ်ႈလဵဝ်ၵေႃႈ KNU, CNF လႄႈ ဢူၺ်းလီၶဝ် ၸိူင်ႉၼင်ႇ NUG, PDF, Unit မၢၼ်းတလေး၊ ၸေႊၵႅင်း၊ မၵူၺ်းၸဵမ်ၸိူဝ်းၼႆႉ ယုမ်ႇယမ်ႁၼ်ထိုင်ဝႃႈ ၸိုင်ႈမိူင်းၼႆႉ တၵ်းလႆႈၵေႃႇသၢင်ႈၶိုၼ်းမႂ်ႇမႂ်ႇ လူၺ်ႈယူးၼိတ်ႉလၢႆလၢႆဢၼ် မႃးႁူမ်ႈၵၼ်၊ ၼင်ႇဢၼ်ၶဝ်ဝႃႈ လၢႆး Bottom-Up Federalism ၼၼ်ႉယဝ်ႉ။ ၵူၼ်ႇမူၺ်ႉပႅတ်ႈ တပ်ႉသိုၵ်းဢၼ်ငမ်ဝၵ်ႉဢႃႇၼႃႇၸိုင်ႈမိူင်းမႃး ၸဵမ်မိူဝ်ႈ 1962 ၼၼ်ႉသေ တေလႆႈသၢင်ႈၶိုၼ်း New Nation ၸိုင်ႈမိူင်းမႂ်ႇမႂ်ႇ လူၺ်ႈလၢႆးတၢင်းမႂ်ႇမႂ်ႇ ၶႂ်ႈဝႃႈၼႆယဝ်ႉ။
KIA တႄႉ ဢမ်ႇယွမ်းယိုၼ်ပဵၼ် Unit ပဵင်းၵၼ်တင်း ၸေႊၵႅင်း၊ မၵူၺ်း၊ မၢၼ်းတလေး ၸဵမ်ၸိူဝ်းၼႆႈ သႄႈ။ တေလႆႈဝႃႈ ၸေႊမိူင်းၶၢင် ဢၼ် KIA ဢၢၼ်းတင်ႈပဵၼ် ၸေႊမိူင်းထၢင်ႇႁၢင်ႈၽွင်းငမ်း တႅပ်းတတ်း ၸတ်းပွင်ႁင်းၶေႃၼၼ်ႉ ဢဝ်ၽႃႇဝႃႇၵၢၼ်မိူင်းဝႃႈ တိုၼ်းထၢၼ်ႈသုင်လိူဝ် Unit ဢၼ်ဝႃႈမႃးတီႈၼိူဝ်ၼၼ်ႉ ယူႇ ၼႆယဝ်ႉ။ ဢၼ်KIA ဝူၼ်ႉၼႆႉ တေလႆႈဝႃႈ ပဵၼ်လၢႆးဝၢၵ်ႈႁႃၶိုၼ်းငဝ်ႈငႃႇမိူင်းႁူမ်ႈတုမ်ၼၼ်ႉယဝ်ႉ။ လၢႆးၼႆႈလႅပ်ႈမိူၼ်ၵၼ်တင်း ပၢႆးဝူၼ်ႉၵၢၼ်မိူင်း ၶွင်ၸုမ်းၸၢဝ်းတႆးႁဝ်းႁႃး ဢမ်ႇတၢပ်ႈၶဝ်ႈၵႂၢမ်းၵၼ်သေ ၶႆႈၸႂ်ဢၢင်ႈ ဢၢၼ်းဝႆႉၽႂ်မၼ်းၼၼ်ႉယူႇယဝ်ႉ။ ငဝ်ႈႁၢၵ်ႈတူၼ်ႈတေႃမိူင်းႁူမ်ႈတုမ်ၼႆႉ တႄႇသၼ်ႇထေႇၵေႃႇမုင်ႈမႃး တီႈလိၵ်ႈႁူမ်ႈမၢႆပၢင်လူင်ၼၼ်ႉလႄႈ တေလႆႈၶူၼ်ႉသွၵ်ႈၽၢၼ်ႉပူၶိုၼ်းၸင်ႇ တေလႅပ်ႈလွႆႈၼင်ႈမၼ်ႈလႆႈၼင်ႇ ၶေႃႈဢဵၼ်းဢၢၼ်းၵေႃႇတင်ႈမိူင်းႁူမ်ႈတုမ်မႃး မိူဝ်ႈ 1947 ၼၼ်ႉယဝ်ႉ လႅပ်ႈၶႂ်ႈဝႃႈၼၼ်ယူႇ။
ပေႃးႁုပ်ႈၶိုၼ်းၸိုင် ပၢႆးႁၼ်ၵဵဝ်ႇလွင်ႈၵၢၼ်မႄးမိူင်းၼႆႉ ၼႂ်းၸုမ်းလုၵ်ႉၽိုၼ်ႉၼင်ႇၵၼ်ၵွႆး ပေႃးပႅၵ်ႇၵၼ်ယူႇသွင်ယၢင်ႇယဝ်ႉ။ လိူဝ်ၼႆႉ ယင်းမီးထႅင်ႈ ၸုမ်းဝႃႉ UWSA လႄႈ ၸုမ်းရၶႅင်ႇ AA ဢၼ်ပၵ်းတူဝ် ပၵ်းၸႂ် ၶိုင်သၢင်ႈပဵၼ်မိူင်းထၢင်ႇႁၢင်ႈ ထၢၼ်ႈပဵင်းၵၼ်တင်းငဝ်ႈမိူင်းမိူင်းမၢၼ်ႊသေ ႁဵတ်းမိူၼ် Confederation ၼၼ်ႉၵွၼ်ႇ။ ဢၼ်လၢတ်ႈမႃးတင်းသၢမ်ယၢင်ႇၼႆႉ ဢမ်ႇၸႂ်ႈႁွႆႈလဵဝ်ၵၼ်တင်း လၢႆးတၢင်း 2008 ၼၼ်ႉသေဢၼ်ၼႆ ၾၢင်ႉၺႃးၵၼ်ယူႇယဝ်ႉလႄႈ ၼႂ်းၸႂ်ၽႂ်မၼ်းၵေႃႈ တၵ်းယုၵ်ႉႁူႉဝႃႈ ၸိုင်ႈမိူင်း ၼိမ်မၼ်ႈၵတ်းယဵၼ်ၼၼ်ႉ တိုၵ်ႉၵႆယူႇၼႆ ဢမ်ႇႁၢင်ႉသႄႈ။ ပဵၼ်ႁိုဝ်ၵေႃႈယႃႇ ပေႃးတင်းဝႃႈ KIA ႁပ်ႉဢုပ်ႇ ၸွမ်း တပ်ႉသိုၵ်းမၢၼ်ႈတႄႉ AA ၵေႃႈ ၵႃႈတေလႆႈၶႆႈၸႂ် တႃႇၵိုတ်းတိုၵ်းယဝ်ႉ။ AA ၼႆႉ ၵႃႈပေႉၶႂ်ႈလိမ်ႇ ႁူဝ်ၵိၼ် ၸိၵ်းလႆႈၼိူဝ် တပ်ႉသိုၵ်းလႃႈ ပေႃးၵဵဝ်ႇလိူင်ႈရူဝ်ႁိင်ၵျႃႇမႃး ဢမ်ႇယွမ်းႁေႈႁူ ထွမ်ႇတၢင်း မိူင်းႁိမ်းႁွမ်းမၼ်း ပင်းၵလႃးတဵတ်ႉၼၼ်ႉ တိုၼ်း ဢမ်ႇလႆႈ။
တီႈၼႆႈ တေလႆႈၶႆႈၸႂ်ပႃး ၶေႃႈၵႂၢမ်းၸွမ်သိုၵ်းၵုၼ်ႇမေႃႇ ယၢမ်ႈလၢတ်ႈတီႈ ASSK မႃးၼၼ်ႉယူႇ။ တေဢမ်ႇၽၢတ်ႇဢွၵ်ႇမိူင်းႁူမ်ႈတုမ်ၼႆတႄႉ KIA ဢမ်ႇႁပ်ႉပၢၵ်ႇ၊ ၵူၺ်းၵႃႈ ၼင်ႇႁိုဝ်ၸၢင်ႈလႆႈယူႇႁူမ်ႈၵၼ်ၵႂႃႇ တေၶတ်းၸႂ်သႂ်ႇၶေႃးယူႇ ဝႃႈၼႆယဝ်ႉ။ ယၼ်ၼိူဝ်ၸုမ်းသိုၵ်းယိုတ်းမိူင်း လၢႆသိုပ်ႇလၢႆပၢၼ် လိမ်ႇႁူဝ်ပၼ်ႇၽ
ၼ်ၸိၵ်းၸွၵ်းၸၢဝ်းၶိူဝ်းမႃး ဢမ်ႇယဝ်ႉဢမ်ႇဝၢႆးသေ ၸိူဝ်းၸုမ်းၸၢဝ်းလုၵ်ႉၽိုၼ်ႉၵေႃႈ လႆႈလဵၼ်ႈလၢႆလွၵ်း လႆႈလိင်ႉလၢႆလၢႆးသေ တေႃႇသူႈယူႇလႄႈ တေဢဝ်ဢၼ်လႂ်ပဵၼ်ပိူင် ပေႃးဢမ်ႇၶႂ်ႈၸၢင်ႈယဝ်ႉ။ မိူၼ်ၸိူင်ႉ KIA ၼႆ တေႁူမ်ႈတင်း ယူးၼိတ်ႉၶျၢင်း ယူးၼိတ်ႉၼႃႇၵသေ ဢၢၼ်းတင်ႈမိူင်းၼႆၵေႃႈဝႃႈ၊ တေဢုပ်ႇၸွမ်း တပ်ႉသိုၵ်းမၢၼ်ႈ သေ မႄးလတ်းထႅဝ်ၵၢၼ်မိူင်းၼႆၵေႃႈပၢၵ်ႇဢွၵ်ႇလႄႈ တေလႆႈဝႃႈလႅၼ်ႇလၢႆး ၶွၼ်ႉၵၢၼ်မိူင်းသွင် ႁူဝ်တေႉယူႇယဝ်ႉ။ ပေႃးတူၺ်းလီလီတႄႉၵေႃႈ တေႁၼ်လႆႈၾႆးတၢင်းၼႂ်းမၼ်း ဢဝ်ၸဵမ်ပတိၵ်ႈၶၢတ်ႈ တႆးလႅင်၊ ရဝၢင်ႇ၊ လီႉသေႃးၶဝ် ယုင်ႈယၢင်ႈၶဵင်ႈၶႅင်တေႃႇမၼ်းလႂ်၊ ၾႆးတၢင်းၼွၵ်ႈ ဢၼ်ႁုပ်ႇႁွၼ်ႉယူႇတင်းၶိင်ႇ ဢၼ်ပဵၼ်မိူင်းၶႄႇလူင် ၵမ်ၵိၼ်းလႂ်ၸိူဝ်းၼႆႉ ဢမ်ႇၼပ်ႉၸင်ႈပႃး ဢမ်ႇလႆႈ လႃးလႃး။ ၼၼ်လႄႈ ႁူမ်ႈဝႃႈတိုၵ်းပေႉယူႇၵေႃႈ လိုၼ်းလၢႆးဝၢႆးႁၢင် တၵ်းလႆႈဢဝ်လၢႆးဢုပ်ႇဢူဝ်း လူပ်းၸွမ်ၸင်ႇ တေၸၢင်ႈႁႃႁၼ်လႆႈၶေႃႈၵေႈၵၢၼ်မိူင်းယဝ်ႉ၊ ၵူၺ်းၵႃႈ ပေႃးဢမ်ႇပေႉသိုၵ်းသေ ၵႂႃႇဢုပ်ႇၸွမ်းၸိုင် တၵ်းၺႃးၼေးဝႃႈ သုမ်းၵၢၼ်ႉလႄႈယွမ်းသွၼ်ႈၶဝ်ႈတၵ်းၽူႈၶဵၼ်ၵွႆးၼႆ ယွၼ်းပၢႆးၼေၵၼ် မွၵ်ႈၼႆႈၵွၼ်ႇဢေႃႈ။
ဢၢၼ်ႇယဝ်ႉႁူမ်ႈပၼ်တၢင်းႁၼ်ထိုင်တီႈၼႆႈ