ဝၼ်းတီႈ 17 လိူၼ်ၾႅပ်ႉပိဝ်ႊရီႊ ပီ 2026 ၼႆႉ ၶၢဝ်ႇထႆး Bangkok Post ႁၢႆးငၢၼ်းၵႂႃႇဝႃႈ – ၵူၼ်းၼုမ်ႇၼႂ်းမိူင်းထႆး ၸပ်းတၢင်းပဵၼ် HIV ၼမ်ၶိုၼ်ႈမႃးႁႅင်း ဝႃႈၼႆ။

ၸွမ်းၼင်ႇၶေႃႈမုလ်း တီႈႁွင်ႈၵၢၼ်ၽွင်းလူင်ၾၢႆႇပၢႆးယူႇလီၵူၼ်းမိူင်း မိူင်းထႆးလႄႈ ႁွင်ႈၵၢၼ်ၽွင်းလူင် ၾၢႆႇၵုမ်းတၢင်းပဵၼ်ၶဝ် တႅမ်ႈမၢႆဝႆႉၼၼ်ႉ မိူဝ်ႈပီၵၢႆ ၵူၼ်းတိတ်းၸပ်းၸိူဝ်ႉ မႅင်း တၢင်းပဵၼ် HIV ၵူၼ်းမႂ်ႇ တူဝ်ႈမိူင်းထႆးပတ်းပိုၼ်ႉၼႆႉ မီး 13,357 ၵေႃႉ။ ၵွပ်ႈၼၼ်လႄႈ ယၢမ်းလဵဝ် တီႈၼႂ်းမိူင်းထႆးၼႆႉ ၵူၼ်းမီးမူင်ႈမႅင်းတၢင်းပဵၼ် HIV ႁူမ်ႈသဵၼ်ႈ မီးယူႇ 547,556 ၵေႃႉ ဝႃႈၼႆ။

ၽူႈမီးပုၼ်ႈၽွၼ်းၾၢႆႇပၢႆးယူႇလီ လၢတ်ႈဝႃႈ – ၵူၼ်းတိတ်းၸပ်းၸိူဝ်ႉမႅင်းတၢင်းပဵၼ် HIV ၵူၼ်းမႂ်ႇ 35% ၼႆႉ ပဵၼ်ၵူၼ်းၼုမ်ႇ ၼႂ်းၵႄႈဢႃယု 15 ပီ ထိုင် 24 ပီ၊ ၼႂ်းၵူၼ်းတိတ်း ၸပ်းမူင်ႈတၢင်းပဵၼ် HIV – 96.4 % ၼႆႉသမ်ႉ ပဵၼ်ၵူၼ်း ၸိူဝ်းႁူမ်ႈၵႃႇမၸွမ်းၵၼ် လူၺ်ႈဢမ်ႇၸႂ်ႉတိုဝ်းထူင်ယၢင်ႁႄႉၵင်ႈ (Condon) ဝႃႈၼႆ။

ၼႂ်းၵူၼ်းတိတ်းၸပ်းၸိူဝ်ႉမႅင်းတၢင်းပဵၼ် HIV ၵူၼ်းမႂ်ႇ တူဝ်ႈမိူင်းထႆးပတ်းပိုၼ်ႉၼၼ်ႉ တႃႇ 3 ပုၼ်ႈ 1 ပုၼ်ႈပၢႆၼႆႉ ပဵၼ်သႅၼ်းၵူၼ်းၼုမ်ႇ။

ဝဵင်းၵဵင်းမႂ်ႇၼႆႉ ၶဝ်ႈပႃးဝႆႉ ၼႂ်းသဵၼ်ႈမၢႆဝဵင်း ဢၼ်မီးၵူၼ်းတိတ်းၸပ်းၸိူဝ်ႉမႅင်းတၢင်းပဵၼ် HIV ၼမ်ႁႅင်း ဝဵင်းၼိုင်ႈ။ တႄႇဢဝ်လိူၼ်ဢွၵ်ႊထူဝ်ႊပိူဝ်ႊ ပီ 2025 တေႃႇထိုင် လိူၼ်ၵျႅၼ်ႊၼိဝ်ႊရီႊ ပီ 2026 (ၶၢဝ်းတၢင်း ႁိမ်းၸမ် 4 လိူၼ်)ၼႆႉ ၵူၼ်းၸပ်းတၢင်းပဵၼ် HIV တီႈဝဵင်းၵဵင်းမႂ်ႇ မီးဝႆႉ 173 ၵေႃႉ၊ ၼႂ်းၼိုင်ႈလိူၼ်ၼႆႉ ၵူၼ်းတိတ်းၸပ်းမူင်ႈမႅင်း HIV မီးယူႇ မွၵ်ႈ 44 ၵေႃႉ ဝႃႈၼႆ။

လိူဝ်သေ မူင်ႈမႅင်းတၢင်းပဵၼ် HIV ယဝ်ႉ ၵူၼ်းတိတ်းၸပ်းတၢင်းပဵၼ်တၢင်ႇမဵဝ်း ဢၼ်လုၵ်ႉမႃးတီႈ လွင်ႈႁူမ်ႈၵႃႇမၸွမ်းၵၼ်ၼၼ်ႉၵေႃႈ တိူဝ်းၼမ်ၶိုၼ်ႈမႃးဝႆႉ ဝႃႈၼႆ။