လုၵ်ႉမႃးတီႈ ၸဝ်ႈမုၼ်ဝႃႊလႅၼ်ႊထၢႆႊ ( St. Valentine ) ၽွင်းပၢၼ်ၶုၼ်ႁေႃၶမ်းၶလေႃႊ ၻီႊဢွတ်ႉသ် ( Claudius ) တူၼ်ထိ 2 ဝဵင်းရူမ်ႊ ( Rome ) မိူင်းဢီႊတီႊလီႊ ( Italy ) ယၢမ်းလဵဝ် ။
ၵွပ်ႈဝႃႈ ၶုၼ်ႁေႃၶမ်း တၵ်းလႆႈဢွၼ်သိုၵ်းဢွၵ်ႇ တိုၵ်းလႄႈ ႁႂ်ႈၵူၼ်းၸၢႆးၼႂ်းဝၢၼ်ႈၼႂ်းမိူင်းၵူႈၵေႃႉ ႁၢပ်ႇၵၢၼ်သိုၵ်း ၊ ၸင်ႇႁဵတ်းဢွၵ်ႇမၢႆမီႈ ႁၢမ်ႈတႅင်ႇငၢၼ်းၵူဝ်ႉၵူႈသွၼ်ႉမိင်ႈၵၼ်။ၸဝ်ႈႁေႃၶမ်းယုမ်ႇယမ်ဝႃႈ ပေႃးဢမ်ႇမီးပၢင်ၵူပ်ႉၵူႈသွၼ်ႉမိင်ႈၸိုင် ၵူၼ်းၸၢႆးတေသူၼ်ၸႂ်ၵၢၼ်တိုၵ်ႉသိုၵ်းၼမ်တွၼ်းမႃး။
ၸဝ်ႈမုၼ်ဝႃႊလႅၼ်ႊထၢႆးသမ်ႉ သၢၼ်ၶတ်းမၢႆမီႈ ဢၼ်ၸဝ်ႈႁေႃၶမ်းႁဵတ်းဝႆႉၼၼ်ႉသေ လပ်ႉလပ်ႉဢွၼ်ၸတ်းႁႅၼ်းပၢင်ၵူပ်ႉၵူႈ ပၼ်မၢဝ်ႇသၢဝ်ၸိူဝ်းႁၵ်ႉၵၼ် ။ ဝၼ်းၼိုင်ႈ ၶၢဝ်ႇႁူဝ်ႈၵႂႃႇထိုင်ႁူၸဝ်ႈႁေႃၶမ်း ၶလေႃႊၻီႊဢွတ်ႉသ် လႄႈ ၸဝ်ႈမုၼ်ၼုမ်ႇဝႃႊလႅၼ်ႊထၢႆႊ လႆႈထုၵ်ႇၶုၼ်ႁေႃၶမ်း ၸိသင်ႇႁႂ်ႈသိုၵ်း ၵႂႃႇတိၺွပ်းၶင်ၶွၵ်ႈသေၶႃႈႁဵမ်တၢႆပႅတ်ႈ။
မိူဝ်ႈၽွင်း ၸဝ်ႈမုၼ်ဝႃႊလၢႆးထၢႆႊ တိုၵ်ႉတူၵ်းၶွၵ်ႈယူႇၼၼ်ႉ မီးၽူဝ်လႄႈမေးလၢႆလၢႆၵူႈ ဢၼ်မၼ်းၸဝ်ႈယၢမ်ႈႁဵတ်းပၢင်ၵူပ်ႉၵူႈသွၼ်ႉမိင်ႈပၼ်ၼၼ်ႉ ၵႂႃႇၸႂ်းမၼ်းၸဝ်ႈၶိူဝ်းယႂ်းယႂ်း ။ မၼ်းၸဝ်ႈယင်းလႆႈႁူႉၸၵ်းယိင်းသၢဝ်ႁၢင်ႈလီ လုၵ်ႈၽူႈၵုမ်းၶွၵ်ႈၶင်ၵေႃႉၼိုင်ႈ မၼ်းၼၢင်းၼၼ်ႉၵေႃႈ ၵႆႉၵႂႃႇဢုပ်ႇလၢတ်ႈတေႃႇၸဝ်ႈမုၼ်ၼုမ်ႇဝႃႈ ဢၼ်ၸဝ်ႈႁဝ်းႁဵတ်းၵႂႃႇၼၼ်ႉ ထုၵ်ႇမႅၼ်ႈယဝ်ႉ -ဝႃႈၼႆ ။
ၸဝ်ႈမုၼ်ၼုမ်ႇ ဝႃႊလႅၼ်ႊထၢႆႊ လႆႈထုၵ်ႇဢဝ်တၢႆၼႂ်းၶွၵ်ႈ မိူဝ်ႈဝၼ်းတီႈ 14 လိူၼ်ၾႅပ်ႊပိဝ်ႊရီႊ ပီၶရိတ်ႉ 296 ။ မိူဝ်ႈပႆႇတၢႆၼၼ်ႉ လႆႈတႅမ်ႈလိၵ်ႈပွတ်းဢွၼ်ႇထိုင် လုၵ်ႈယိင်းထိုင်လုၵ်ႈယိင်းသၢင်ၽူႈၵုမ်းၶွၵ်ႈသေ ၶွတ်ႇယွတ်ႈပၢႆၵႂၢမ်းလူပ်းလိုၼ်းဝႃႈ “ တၢင်းႁၵ်ႉဢၼ်လုၵ်ႉၶႃႈတီႈ ဝႃႊလႅၼ်းထၢႆးသူ ( Love From your Valentine) ” ။
ထိုင်မႃး ပီၶရိတ်ႉ 496 ၸဝ်ႈမုၼ်လူင်ၽူႈၵုမ်းၼမ်းသႃသၼႃ ပူဝ်ႊ ၵျီႊလႃႊသီဢုတ်ႉသ် ( Gelasius) ထုၵ်ႇယွင်ႈဢဝ်ဝၼ်းတီႈ 14 လိူၼ်ၾႅပ်ႊပိဝ်ႊရီႊ ပဵၼ်ဝၼ်း ဝႃႊလႅၼ်ႊထၢႆႊ ႁႂ်ႈပဵၼ်တီႈတွင်းၵိုမ်း ၶုၵ်းထူပ်းထိုင် ၸဝ်ႈမုၼ်ၼုမ်ႇ ၵေႃႉႁတ်းႁၢၼ် ၊ ဢၼ်ပိုၼ်ႉပွႆႇတူဝ်ၸႂ် ပုၼ်ႈတၢင်းႁၵ်ႉ ။ ႁိုင်ၼၢၼ်းမႃး ဝၼ်းဝႃႊလႅၼ်ႊထၢႆႊ ဢဝ်ၸႂ်ႉပဵၼ်ဝၼ်းတၢင်းႁၵ်ႉမၢဝ်ႇသၢဝ်ၵမ်ႈၼမ်သေ ၵူၼ်းၼုမ်ႇသိၵ်ႉႁိၵ်ႉႁၢတ်ႈႁၢႆး ၶဝ်သူင်သိုဝ်ႉမွၵ်ႇၵုလၢပ်ႇ(မွၵ်ႇမၼ်းမူၺ်) တင်းၶဝ်ႈမုၼ်း ( ၶျွၵ်ႉၵလႅတ်ႉ ) ၾၢၵ်ႇယွၼ်းၵၼ်။
ဝၢႆးၼၼ်ႉ ၵူၼ်းမိူင်းရူဝ်ႊမၼ်ႊၵေႃႈ မီးတၢင်းဢေးလူၼိူဝ်မၼ်းၸၢႆးသေ ဢွၼ်ၵၼ်တႅမ်ႈလိၵ်ႈ တႅမ်ႈဝွၵ်း တႅမ်ႈၸိူင်းပွတ်း ယုၵ်ႉယွင်ႈ ပိုၼ်ၽေႈမႃး ပီယၢဝ်းၶၢဝ်းႁိုင် ။ ၸင်ႇၽႄႈၸွတ်ႇတူဝ်ႈတင်းလုမ်ႈၾႃႉ ။ ဝၼ်းႁၵ်ႉၵၼ် ၼႆၼၼ်ႉ ၵေႃႈ ဢဝ်ၸိုဝ်ႈၸဝ်ႈမုၼ်ၼုမ်ႇ ဝႃႊလႅၼ်ႈထၢႆႈမႃးၸႂ်ႉတႅၼ်း။ ပေႃးႁွတ်ႈဝၼ်းတီႈ 14 လိူၼ်2 မိူဝ်ႈလႂ်ၵေႃႈႁွင်ႉဝႃႈ – ဝၼ်းဝႃႊလႅၼ်ႊထၢႆႊ တိၵ်းတိၵ်း။
ဢဝ်မႃးၼႂ်းပပ်ႉၵွၼ်းၶေႃ မၢႆ 253 လိူၼ် February ပီ 2009
ဢၢၼ်ႇယဝ်ႉႁူမ်ႈပၼ်တၢင်းႁၼ်ထိုင်တီႈၼႆႈ