ဢိင်ၼိူဝ် ငဝ်းလၢႆးၵၢပ်ႈဝၢၼ်ႈပၢၼ်မိူင်းသေ ၵူၼ်းၶိူဝ်းတႆးလႆႈယူႇ ၵေႃႉတီႈၵေႃႉတၢင်း တႃႇၶွၼ်ႈႁႅင်းၵၼ် ယူႇပဵၼ်မုၵ်ႉပဵၼ်ၵေႃၼၼ်ႉ ဢမ်ႇငၢႆႈ ။ ဝႃႈၼၼ်သေတႃႉ တႆးၸိူဝ်းႁွတ်ႈဝႆႉတၢင်ႇၸိုင်ႈမိူင်းတႄႉ ပေႃးထိုင်ဝၼ်းဢၼ်လမ်ႇလွင်ႈတႃႇၸိူဝ်ႉၶိူဝ်းမႃးၼႆ တေၵႆႉဢွၼ်ၵၼ်ႁူပ်ႉထူပ်း သၢင်ႈလွင်ႈမိုတ်ႈၵိုဝ်းၸမ်ၸႂ်ၵၼ်  ။ မိူၼ်ၼင်ႇ  ၵူၼ်းတႆး ဢၼ်ႁွတ်ႈဝႆႉ တီႈမိူင်းၵျပၼ်ႊၵေႃႈ ပီ 2026 ၼႆႉ ႁူမ်ႈၵၼ်ၸတ်းဝၼ်းၸိူဝ်ႉၸၢတ်ႈၸိုင်ႈတႆး ၶွပ်ႈၶူပ်ႇ 79 ပီ မိူၼ်ပီႈၼွင်ႉတႆးၵူႈတီႈတီႈ ။

ဢဝ်တိုဝ်ႉတၢင်းဝၼ်းၸိူဝ်ႉၸၢတ်ႈၸိုင်ႈတႆး ၶွပ်ႈၶူပ်ႇ 79 ပီ ၼႂ်းဝၼ်းတီ 2/7/2026 ၼၼ်ႉသေ ၵေႃလိၵ်ႈလၢႆးလႄႈၾိင်ႈငႄႈတႆး တီႈ မိူင်းၵျပၼ်ႊ ဢွၼ်ၼမ်းၸတ်း ပၢင်ႁူပ်ႉထူပ်း သၢင်ႈလွင်ႈမိုတ်ႈၵိုဝ်းၸမ်ၸႂ်ၵၼ် တီႈဝဵင်းတူဝ်ႊၵဵဝ်ႊ ၶၢဝ်းယၢမ်းၵျပၼ်ႊ ႁူဝ်ၶမ်ႈ 6 မူင်းၶိုင်ႈ ထိုင် 9 မူင်း ၼင်ႇႁိုဝ်တူင်ႇတႆးၼင်ႇၵၼ် တေၵွင်ႉသၢၼ်ၵၼ်ငၢႆႈ ဝႃႈၼႆ ။

တႆးၸိူဝ်းႁွတ်ႈဝႆႉ တီႈမိူင်းၵျပၼ်ႊၼႆႉ ယၢမ်ႈၸတ်းဝၼ်းၸိူဝ်ႉၸၢတ်ႈၸိုင်ႈတႆးမႃး 27 ပီသေ လႆႈၵိုတ်းၵႂႃႇ ၶၢဝ်းတၢင်း 5 ပီ ယွၼ်ႉတၢင်းပဵၼ်ၶူဝ်ႊဝိတ်ႉ လၢမ်းၽႄႈ မိူဝ်ႈ 2019 – 2020 ၼၼ်ႉ ။ ထိုင်မႃး ပီ 2026 ၼႆႉ ၸင်ႇၶိုၼ်းသိုပ်ႇၸတ်းထႅင်ႈ ပဵၼ် ပွၵ်ႈၵမ်း 28  ၼႆ ၼႂ်းလိၵ်ႈၽိတ်ႈမွၵ်ႇၼၼ်ႉ ပႃးဝႆႉၼင်ႇၼႆ။

ပီႈၼွင်ႉတႆး လၢႆလၢႆမိူင်းၵေႃႈ ဝႆႉတၢင်းယိူင်းသုင်ႁင်းၽႂ်မၼ်းသေ ဢွၼ်ၵၼ်ၸတ်းဝၼ်းၸိူဝ်ႉၸၢတ်ႈၸိုင်ႈတႆး ။ ပိူင်လူင်ၵေႃႈ ၼင်ႇႁိုဝ် တေတိုတ်ႉတၢႆး ႁႂ်ႈသႅၼ်းႁုၼ်ႈမႂ်ႇ မေႃႁူႉႁၼ်ၵႃႈၶၼ်ၸိူဝ်ႉၶိူဝ်း လႄႈ ႁႂ်ႈမေႃသိုပ်ႇႁၵ်ႉသႃပႂ်ႉပႃးၵႂႃႇထႅင်ႈ ၸူဝ်ႈလုၵ်ႈပၢၼ်လၢၼ်။  

ဢိင်ၼိူဝ်လွင်ႈၼႆႉ ၼၢင်းၶမ်းမူဝ်ထုၼ်း ၼႂ်းၸုမ်းပွင်ၵၢၼ်ပၢင်ပွႆးဝၼ်းၸိူဝ်ႉၸၢတ်ႈၸိုင်ႈတႆး တီႈၵျပၼ်ႊ လၢတ်ႈၼႄဝႆႉၼင်ႇၼႆ –

 တၢင်းယိူင်းဢၢၼ်းတႄႉၵေႃႈ ၼင်ႇႁိုဝ်တေပဵၼ်ၵၢၼ် ပႂ်ႉပႃးၵၢၼ်ၸိူဝ်ႉၶိူဝ်း လႄႈ ၾိင်ႈငႄႈၾိင်ႈထုင်း ။ ယဝ်ႉၵေႃႈ ဝၼ်းၸိူဝ်ႉၸၢတ်ႈၸိုင်ႈတႆးၼႆႉ  မၼ်းမီးမႃး ၵွၼ်ႇၼႃႈလိၵ်ႈႁူမ်ႈမၢႆပၢင်လူင်လူးၵွၼ်ႇ။ ၼင်ႇႁိုဝ် ၵူၼ်းၼုမ်ႇတႆး ပေႃးတေဢမ်ႇလူင်ဢမ်ႇလိုမ်း ၸင်ႇလႆႈၸတ်းပၢင်ႁူပ်ႉထူပ်းၵၼ်ၸိူင်ႉၼႆ။ မိူဝ်ႈလဵဝ်ၵေႃႈ ငဝ်းလၢႆးဝၢၼ်ႈမိူင်းႁဝ်း ပႆႇၼိမ် ပႆႇၵတ်းယဵၼ်လႄႈ မၢင်တီႈပဵၼ်ၸတ်း မၢင်တီႈၵေႃႈ ဢမ်ႇပဵၼ်ၸတ်း လွင်ႈၼႆႉပွင်ႇၸႂ်ယူႇ။ ဢၼ်ၶႂ်ႈလၢတ်ႈတႄႉ တႃႇမိူင်းႁူမ်ႈတုမ်ႁဝ်းတေၵတ်းယဵၼ်ၼၼ်ႉ မိူင်းတႆးလူဝ်ႇၵတ်းယဵၼ်ဢွၼ်တၢင်းၵွၼ်ႇ ၸင်ႇတေႁၼ်တၢင်းၵတ်းလႆႈ ။

ပၢင်ပွႆးဝၼ်းၸိူဝ်ႉၸၢတ်ႈၸိုင်ႈတႆး 79 ပီၼႆႉ လႆႈၸတ်းၵႂႃႇတီႈ ITABASHI – KURITSU GREEN HAW ၼႂ်းၸႄႈဝဵင်းတူဝ်ႊၵဵဝ်ႊ ။ ၽူႈၶဝ်ႈႁူမ်ႈ မီးၸမ်  300 ၵေႃႉ။

ၼႂ်းၶပ်းမၢႆ ပၢင်ပွႆးၼၼ်ႉ မီးပႃး ၶပ်ႉမၢႆ တၵ်ႉယမ်တုင်းၸိူဝ်ႉၸၢတ်ႈ လႄႈ ၽူႈယႂ်ႇၵူၼ်းလူင် ၼႂ်းပိုၼ်ႉတီႈ လႄႈ ၵေႃလိၵ်ႈလၢႆးလႄႈၾိင်ႈငႄႈတႆး မွၵ်ႇလၢတ်ႈၶေႃႈၵႂၢမ်း ။ လိူဝ်ၼၼ်ႉ မီးပႃး ၶပ်ႉမၢႆ ၵူၼ်းၼုမ်ႇ ၼႄတၢင်းၵႃႈလၢႆၸုမ်း  မီးပႃး တၢင်းၵႃႈၼူၵ်ႉတူဝ်း ၊ ပဝ်ႇပီႇ လႄႈ ၼႄတၢင်းၵႃႈလၢႆးတိၼ်လၢႆးမိုဝ်း လၢႆးလႅဝ်းလၢႆးၶွၼ်ႉၸိူဝ်းၼႆႉ ။ မီးပႃး ပၢင်ၵိၼ် တၢင်းၵိၼ်တႆး ႁူမ်ႇမူႇၸွမ်းၵၼ်ထႅင်ႈ။

ၾိင်ႈငႄႈၾိင်ႈထုင်းၼႆႉ မၼ်းလမ်ႇလွင်ႈတႃႇသိုပ်ႇသၢႆၸႂ်ၸိူဝ်ႉၶိူဝ်းလႄႈ ၵူၼ်းတႆးၸိူဝ်းႁွတ်ႈဝႆႉၼွၵ်ႈမိူင်း ၼိုင်ႈပီ ၼိုင်ႈပွၵ်ႈသွင်ပွၵ်ႈ ၼႆႉ ၵိုင်ႇလီ ထူၵ်းဢွၵ်ႇၼႄႁႂ်ႈၵူၼ်းတၢင်ႇၶိူဝ်းတၢင်ႇမိူင်းႁူႉႁၼ်ၸွမ်းယူႇ လွင်ႈဝႃႈ ၵူၼ်းတႆး ယူႇမိူင်းလႂ်ၵေႃႈ တိုၵ်ႉႁၵ်ႉသႃမႅတ်ႇပႅင်းၾိင်ႈထုင်း ယူႇ ၼႆ ၼၢင်းသႅင်ၶမ်း ၽူႈၶဝ်ႈႁူမ်ႈတူင်ႉၼိုင် ၼႂ်းပၢင်ပွႆးဝၼ်းၸိူဝ်ႉၸၢတ်ႈၸိုင်ႈတႆးတီႈၵျပၼ်ႊၼၼ်ႉ  လၢတ်ႈၼႄၼင်ႇၼႆ –

တႃႇၸတ်းပၢင်ပွႆးၼႆႉ လႆႈ ႁၢင်ႈႁႅၼ်း ၼိုင်ႈလိူၼ်ယွမ်းဢိတ်းဢိတ်း ၊ မိူဝ်ႈတႄႇမၼ်း မုင်ႈမွင်းဝႆႉ ၵူၼ်းၶဝ်ႈႁူမ်ႈ မွၵ်ႈ 100 200 ၼႆႉၵူၺ်း ။ မိူဝ်ႈလဵဝ် မီးႁမ်း 300 ။ မၼ်းၵေႃႈ ၼမ်ၵႂႃႇတေႉတေႉ။ ႁဝ်းၸိူဝ်း ယူႇတီၵျပၼ်ႊၼႆႉ ၼိုင်ႈပီၼိုင်ႈပွၵ်ႈ  ဢမ်ႇၼၼ် သွင်ပွၵ်ႈၼႆႉတႄႉ ႁဝ်းၵေႃႈ လူဝ်ႇလႆႈမႃးၼႄၾိင်ႈငႄႈႁဝ်း ႁဝ်းမႃးထူပ်းၵၼ် ။ ပီၼႆႉတႄႉၵေႃႈ ၼင်ႇၵႃႈပွင်ပဵၼ်လႆႈတႄႉ ၶတ်းၸႂ်ႁဵတ်းၵႂႃႇယဝ်ႉ ၼၼ်ႉၶႃႈၼႃႇၼေႃႈ

ၼႂ်းပၢင်ဝၼ်းၸိူဝ်ႉၸၢတ်ႈၸိုင်ႈတႆး 79 ပီ တီႈၵျပၼ်ႊၼႆႉ မီးလၢႆၸၢဝ်းၶိူဝ်းၼႂ်းမိူင်းႁူမ်ႈတုမ်မၢၼ်ႈ ဢၼ်ထိုင်ဝႆႉတီႈၵျပၼ်ႊ ဢွၼ်ၵၼ် မႃးၶဝ်ႈႁူမ်ႈၸွမ်းၼမ် ၊  ၵူၼ်းတႆးၸိူဝ်းယူႇပွတ်းတၢင်းထုင်ႉႁူဝ်ၵဵဝ် ၸိူဝ်းၼႆႉၵေႃႈ မႃး ၼႂ်းပၢင်ၼႆႉ လႆႈဝႃႈ ၵူၼ်းမႃးၸေးလၢႆတီႈလၢႆတၢင်း လႄႈ ၸၢင်ႈသၢင်ႈလႆႈတူင်ႇၵူၼ်း ငၢႆႈ။

ဝၼ်းၸိူဝ်ႉၸၢတ်ႈၸိုင်ႈတႆး ၶွပ်ႈၶူပ်ႇ 79 ပီၼႆႉ ၼႂ်းမိူင်းတႆး လၢႆလၢႆဝဵင်းၵေႃႈ ဢွၼ်ၵၼ်ႁၢင်ႈႁႅၼ်းၸတ်း ။ ပႃးၸဵမ် ပီႈၼွင်ႉတႆး ပွတ်းတၢင်း မိူင်းမၢၼ်ႈထုင်ႉပဵင်း တိူင်းတႃႈၵုင်ႈ တိူင်းပႃႇၵိူဝ် ၸိူဝ်းၼႆႉၵေႃႈ ဢွၼ်ၵၼ်ၸတ်းပၢင်ႁူပ်ႉထူပ်း ႁႂ်ႈပဵၼ်တီႈမၢႆတွင်းၼႂ်းဝၼ်းၸိူဝ်ႉၸၢတ်ႈ မိူၼ်ၵၼ် ။

ပၢင်ဝၼ်းၸိူဝ်ႉၸၢတ်ႈၸိုင်ႈတႆး ပီၼႆႉ ဢၼ်ၸတ်းၶိုၵ်ႉယႂ်ႇသေၵူႈတီႈတီႈတႄႉ ပၼ်ငဝ်ႈၸိုင်ႈလွႆတႆးလႅင်း ။ ၼႂ်းပၢင်ၼၼ်ႉ ၸွမ်သိုၵ်းလူင်ယွတ်ႈသိုၵ်း RCSS/SSA မွၵ်ႇလၢတ်ႈၶေႃႈၵႂၢမ်းပိုတ်ႇပၢင်ၵႂႃႇဝႃႈ – ယွၼ်ႉၽူႈဢွၼ်ႁူဝ်ၶၢတ်ႇထမ်းတြႃးၽႃႇၵၢင်ဝၢင်းၶိုင်ႈလႄႈ ဝၢၼ်ႈမိူင်းဢမ်ႇၶိုၼ်ႈယႂ်ႇ ဝႃႈၼႆ။

ၸွမ်သိုၵ်းလူင်ယွတ်ႈသိုၵ်း မွၵ်ႇလၢတ်ႈပႃးလွင်ႈ – ပိုၼ်းပဵၼ်မႃးဝၼ်းၸိူဝ်ႉၸၢတ်ႈၸိုင်ႈတႆး ။ ပေႃးဢမ်ႇမီး 7 February ၸိုင်တႃႇတေမီးမႃး ဝၼ်းမိူင်းႁူမ်ႈတုမ် 12 February တေဢမ်ႇပဵၼ်လႆႈ။ ဢၼ်မီးမႃး 1947 February 12 ၼႆႉ မၼ်းပိူင်းၼေဝႃႈ မိူင်းႁူမ်ႈတုမ်ၼႆႉ ဢမ်ႇၸႂ်ႈမၢၼ်ႈဢၼ်လဵဝ်ၵေႃႇတင်ႈၶိုၼ်ႈမႃး။

ၶၢဝ်းတၢင်း 78 ပီ ၼႆႉ ၸၢဝ်းၶိူဝ်းၼႂ်းမိူင်းႁူမ်ႈတုမ် လႆႈတိုဝ်းၵမ်ႁဵတ်းၸွမ်းလိၵ်ႈႁူမ်ႈမၢႆပၢင်လူင်ဢၼ်ၵေႃႇတင်ႈမိူင်းႁူမ်ႈတုမ်ၼၼ်ႉယူႇသေတႃႉ မၢင်ၵေႃႉမၢင်ၸုမ်းၼႂ်းမိူင်းမၢၼ်ႈဢမ်ႇမီးၸႂ်သိုဝ်ႈယူဝ်းလႄႈၸင်ႇႁဵတ်းႁႂ်ႈၵၢၼ်မိူင်းယုင်ႈ။ ယိုတ်းဢႃႇၼႃႇၸိုင်ႈမိူင်းမႃး 3-4 ၵမ်း ။ ပိူင်ပိုင်းၸိုင်ႈမိူင်းၵေႃႈ ၶိုၼ်းမႄးတႅမ်ႈပဵၼ် 14 ပီ။ ပၢင်လိူၵ်ႈတင်ႈၵေႃႈႁဵတ်းမႃးလၢႆၵမ်းယဝ်ႉ။

ယၢမ်းလဵဝ် ဝၢၼ်ႈမိူင်းသုၵ်ႉယုင်ႈလႄႈၵူၼ်းမိူင်းလႆႈပၢႆႈၽေး လႆႈလူႉႁၢႆတႆ ဝၢၼ်ႈလႆႈႁၢမ်းၸိူဝ်းၼႆႉ ပဵၼ်ယွၼ်ႉၽူႈဢွၼ်ႁူဝ်ဝၢၼ်ႈမိူင်း မႃႇၼယႂ်ႇ လေႃးၽယႂ်ႇ ႁဵတ်းၸွမ်းၵၢင်ၸႂ်ၵေႃႉလဵဝ် ဢမ်ႇႁဵတ်းၸွမ်းၵၢင်ၸႂ်ၵူၼ်းမိူင်း ။ ဝၢၼ်ႈမိူင်းဢမ်ႇၶိုၼ်ႈယႂ်ႇၼႆႉပဵၼ်ယွၼ်ႉၽူႈဢွၼ်ႁူဝ်ဝၢၼ်ႈမိူင်း ၶၢတ်ႇတြႃးၽႃႇၵၢင်ဝၢင်းၶိုင် ဝႃႈၼႆ။