ႁူဝ်ပဝ်ႈပႃႇတီႇၵူၼ်းမိူင်း People Party၊ ႁူဝ်ပဝ်ႈပႃႇတီႇဢွၼ်ၼႃႈၸၢဝ်းရၶႅင်ႇ AFP လႄႈ ႁူဝ်ပဝ်ႈပႃႇတီႇသိူဝ်ၽိူၵ်ႇ SNDP ၸိူဝ်းၼႆႉ ဝၢႆးပၢင်လိူၵ်ႈတင်ႈယဝ်ႉ တေၸၢင်ႈပဵၼ်မႃးၵႅမ်ၸွမ်ၸိုင်ႈယူႇသေၵေႃႉၵေႃႉၼႆ မီးၵႂၢမ်းလၢမ်းၶၢတ်ႈၵၼ်တင်းၼမ်၊ ၵူၺ်းၵႃႈ ၽိူဝ်ႇဝႃႈလိူၵ်ႈတင်ႈယဝ်ႉယႃႇ ၽၼ်ႁၼ်ၵၢၼ်မိူင်းဢၼ်ၼၼ်ႉ လႆႈႁူင်ႈႁၢႆၵႂႃႇပႅတ်ႈ။
ပွင်ႇဝႃႈ ၸုမ်းသိုၵ်းယိုတ်းမိူင်းၼႆႉ ၸႂ်ႉၵိၼ် ၾၢင်ငဝ်းၵၢၼ်မိူင်းၶဝ်ယဝ်ႉၵေႃႈ ထိုမ်ႈပႅတ်ႈငၢႆႈငၢႆႈငႅမ်ႈငႅမ်ႈၵွႆးၼၼ်ႉယဝ်ႉ။ ထႃႈဢမ်ႇပႃး ပႃႇတီႇလုၵ်ႈႁဵၼ်း88 ဝႃႇ ပႃႇတီႇၸၢဝ်းၶိူဝ်း ၸိူင်ႉၼင်ႇ ရၶႅင်ႇ၊ မွၼ်း လႄႈ တၢင်ႇဢၼ်လႂ် ၸိူဝ်းၵႂႃႇၶႅပ်ႇ ၶၢင်ႈၸွၼ်ၸဵင်ႇၸွမ်းၼၼ်ႉပႄႇ ၾၢင်ႁၢင်ႊၵၢၼ်လိူၵ်ႈတင်ႈၶဝ် တေႁုၵ်းႁၢႆႉလိူဝ်ၼႆႉလၢႆလၢႆပုၼ်ႈ။
ဢၼ်ၾုင်ယႂ်ႇၵူၼ်းၼမ် တေတေႃႉတႄႉမီး ပႃႇတီႇသၢင်ႇသီႈ၊ ပႃႇတီႇတူၼ်ႈၶဝ်ႈ လႄႈ ပႃႇတီႇၸဝ်ႈႁႆႈၸဝ်ႈၼႃးၵွႆး။ တေႃႈၼင်ႇ ၸိူဝ်းၶႅပ်ႇၶၢင်ႈၸွၼ်ၸဵင်ႇၶဝ်ႈပႃးၸွမ်းယူႇၵေႃႈ ၽူႈတၢင်တူဝ် UN ဢၼ်ၵဵဝ်ႇၸွမ်းမိူင်းမၢၼ်ႈ လႄႈ APHR ၸုမ်းၽူႈတႅၼ်းၽွင်း ၵဵဝ်ႇလိူင်ႈသုၼ်ႇလႆႈၵူၼ်းASEAN ၸိူဝ်းၼႆႉ ယင်းဢမ်ႇႁၼ်လီၸွမ်း ၽွၼ်းၵၢၼ်ပၢင်လိူၵ်ႈတင်ႈ။
ပဵၼ်ႁိုဝ်ပဵၼ် ၸုမ်းသိုၵ်းယိုတ်းမိူင်းတႄႉ ၵဵဝ်ႇလူၺ်ႈဢႃႇၼႃႇမႃး မၼ်းတိုၼ်းဢမ်ႇတူၺ်းတေႃႇ သလေႇၼႃႈတႃၽႂ်၊ ၽိူဝ်ႇၸမ်လိူၵ်ႈတင်ႈ ယႃႉပႅတ်ႈပႃႇတီႇၵုပ်းၵၢပ်ႇ NDF၊ ပူတ်းပႅတ်ႈ ႁူဝ်ၼႃႈပႃႇတီႇ PPP ၸိူဝ်းၼႆႉ ပဵၼ်တၢင်းႁဵတ်းသၢင်ႈဢၼ်ၼေၶူၵ်းၼႂ်းၶဝ် ဢမ်ႇမီးသႅတ်ႉၸႃႇ၊ ဢမ်ႇႁူႉၵေႈၸူးၼၼ်ႉတႅၵ်ႇလႅင်းယဝ်ႉ။
တေႃႈၼင်ႇၵူၼ်းၶဝ်ၼင်ႇၵၼ် ယင်းသိူဝ်းလႆႈႁဵတ်းတီႈၵၼ် မွၵ်ႈပႃႇတီႇၸၢဝ်းၶိူဝ်းၼႆႉ တႃႇဝႃႈၶဝ်တေတူၺ်းလူၵူၸွႆႈ တိုတ်ႉတၢႆးႁွင်ႈႁိၵ်ႈပၼ်တီႈယူႇဢၼ်ဝႃႈၼၼ်ႉ ၵႆသေၵႆလေႃႇ။
ၵူၺ်းၼၼ်သေတႃႉ ႁူမ်ႈဝႃႈၶိုင်ႁဵတ်းႁႂ်ႈပႃႇတီႇသၢင်ႇသီႈ ဢွင်ႇပေႉလူၼ်ႉႁိုၵ်းလူၼ်ႉၾင်ႇၵႂႃႇယဝ်ႉၵေႃႈ ၾႆးၼႂ်းၶဝ်လႅပ်ႈတိုၵ်ႉလုၵ်ႉယူႇ၊ ၸိူဝ်းႁူဝ်ၼႃႈပႃႇတီႇသၢင်ႇသီႈၵဝ်ႇၵဝ်ႇ လႄႈ ၸိူဝ်းၸင်ႇႁႃလွၼ်ႈၶူဝ်းသိုၵ်းသေ ၵိုင်ႉၵၢင်ႉၸိမ်ၶဝ်ႈမႃးပဵၼ်ယႂ်ႇၼၼ်ႉ ႁူႉတေမင်လႆႈမင်ႁူဝ်ၵၼ်ယူႇယဝ်ႉ။
ၵေႇသုတ်းမၼ်း တႃႇပၼ်တီႈၼင်ႈၸွမ်ၽွင်းလူင် တီႈတိူင်း လႄႈ ၸေႊမိူင်းၼၼ်ႉၵွႆး သိုၵ်းထၢၵ်ႈၵဝ်ႇ လႄႈ သိုၵ်းထၢၵ်ႈမႂ်ႇၶဝ် တေလႆႈၶဵင်ႈၶႅင်ႁိမ်ႁုၵ်ႉၵၼ် ဢမ်ႇႁၢင်ႉယဝ်ႉ။
ၼႂ်းၼင်ႇၼၼ် လွင်ႈတေလႆႈၶႆႈၸႂ် တႃႇၸၢဝ်းၶိူဝ်းၼႂ်းၸုမ်းသၢင်ႇသီႈၶဝ်ၵေႃႈ မီးထႅင်ႈၵွၼ်ႇလႄႈ ပႆႇပႃႈၼပ်ႉပႃးတၢင်ႇပိူင် ၽီတွင်လိူင်ပေႃးလိမ်ႇႁူဝ်ၶဝ်ပၼ်ႇၵၼ်ယူႇယဝ်ႉ။
သုတ်းတီႈ ပၢင်လိူၵ်ႈတင်ႈပေႃးယဝ်ႉယဝ်ႈ တိုၵ်ႉပုတ်ႈပိၼ်ႇ ၶုၼ်ၽွင်းလူင်ၽၢႆႇၼႂ်းမိူင်းယူႇၼႆႉ ပိူင်းၼေလွင်ႈဝႃႈ တႃႇတေၶၢၼ်းတမ်းတီႈယူႇ ၵႂႃႇ ၼႂ်းၸုမ်းလူင်ပွင်ၸိုင်ႈမႂ်ႇတေမႃးၼၼ်ႉ ပႆႇပႃႈတူၵ်းၶွင်ႉတူၵ်းဢႅၵ်ႇၵွၼ်ႇၼႆယဝ်ႉ။
ငဝ်ႈငႃႇပၼ် ႁႃလူင်တႄႉ ယွၼ်ႉတၢင်းယွင်ႇမဝ်းၼိူဝ်ဢႃႇၼႃႇဢၼ် ၸွမ်ပွင်ၸိုင်ႈၵေႃႈၶႂ်ႈပဵၼ်၊ ၸွမ်ပွင်သိုၵ်းၵေႃႈ ၶႂ်ႈသိုပ်ႇႁဵတ်းၼၼ်ႉယဝ်ႉ။ ၽိူဝ်ႇႁေႈႁူထွမ်ႇတူၺ်း ၸွမ်ၸိုင်ႈသိုဝ်ၸိၼ်ႉၽိၼ် ဢၼ်မၼ်း ဝႆႉပဵၼ်တႅၼ်ႈတႅၵ်ႈတူဝ်ယၢင်ႇသမ်ႉ ထိုင်တီႈပေႃးလႆႈလမ်လိၼ် ၶိၼ်ပတ်ႉႁေႉၵင်ႈပလၢင်ႇတူဝ်ၵဝ်ႇယူႇႁဵတ်းတေႉလႄႈ တၢမ်တူဝ်ႁူဝ်ၼႃႈၸုမ်းသိုၵ်းယိုတ်းမိူင်းၼႆႉ ႁဵတ်းပဵၼ်လႆႈပၢင်လိူၵ်ႈတင်ႈယူႇသေတႃႉ ႁႃတီႈယဵၼ်ၸႂ်တေပႆႇမီးလႆႈလႃးလႃး။
ပေႃးၸႂ်ႈၼင်ႇၶၢဝ်ႇမီးဝႃႈၸိုင် လူင်ပွင်ၸိုင်ႈမႂ်ႇၼႆႉ ၸွမ်းလူၺ်ႈလႆႈတူၵ်းလူင်းၵၼ်တင်း ၸွမ်ၸိုင်ႈမိူင်းၶႄႇသေ တေလႆႈပွႆႇလွတ်ႈပၼ်ၵူၼ်းတူၵ်းၶွၵ်ႈၵၢၼ်မိူင်း၊ တေလႆႈႁွင်ႉဢုပ်ႇၵၢၼ်ၵိုတ်းတိုၵ်း၊ တေလႆႈၶိုၼ်းပၼ်သုၼ်ႇလႆႈ တႃႇပႃႇတီႇပၢႆးမိူင်းၶဝ်တၢင်ႇမၢႆၾၢင် ၸဵမ်ၸိူဝ်းၼႆႉယူႇ။ ၵူၺ်းၵႃႈ ပေႃးမိူၼ်ၼင်ႇ ၶမ်းတၢႆတၢင်ၶဝ်ဢွၵ်ႇပၢၵ်ႇဝႆႉၸိုင် ASSK ၼႆႉ ဢမ်ႇၸႂ်ႈၵူၼ်းတူၵ်းၶွၵ်ႈၵၢၼ်မိူင်း ဝႃႈၼႆလူး၊ ၵွပ်ႈၼႆ ၼႂ်းၶဝ်တေပွႆႇလွတ်ႈၼၼ်ႉ ၸွင်ႇတေပႃးမၼ်း။
ထႅင်ႈလွင်ႈၼိုင်ႈ ဢၼ်ဝႃႈတေ ႁွင်ႉဢုပ်ႇၵၢၼ်ၵိုတ်းတိုၵ်းၼၼ်ႉ ၸွင်ႇတေပဵၼ်လႆႈ မိူၼ်ၸိူင်ႉပၢၼ်ၸွမ်ၸိုင်ႈတဵင်းၸဵင်ႇၼၼ်ႉႁိုဝ်၊ ၸွင်ႇတေမီးၸုမ်းၸၢဝ်းလုၵ်ႉၽိုၼ်ႉ ဢၼ်ယုမ်ႇယမ်သေႁပ်ႉဢုပ်ႇၸွမ်းၼႄႇ။ PDF ဢၼ်တဵမ် မိူင်းယူႇၼၼ်ႉ ၸွင်ႇတေၵွတ်ႇၵႆႇတူၺ်းလၢႆဝႆႉႁိုဝ်၊ တိူၵ်ႈတီႈဝႃႈ ၸုမ်းဢွၼ်ႇၸုမ်းဢိတ်းၵမ်ႈၽွင်ႈ ၸၢင်ႈယွမ်းႁပ်ႉယူႇၵေႃႈ ၸုမ်းၸၢဝ်းၸိူဝ်းယၼ်ႇၸႂ်ဝႆႉ တႃႇၶိုၼ်းသၢင်ႈပဵၼ်ၸိုင်ႈမိူင်းမႂ်ႇတႄႉ တႃႇတေယွမ်းႁပ်ႉ ဢမ်ႇႁၼ်။
ၸုမ်းၸၢဝ်းၶိူဝ်း ၸိူဝ်းတေႃႉတႄႉမွင်းမၢင်ႇလႆႈတင်ႈၸေႊမိူင်းႁင်းၶေႃ လႄႈ ၸိူဝ်းဢၢင်ႈဢၢၼ်းၶႂၢၵ်ႈႁဵတ်း ၼႃႈလိၼ်ၽွင်းငမ်းႁင်းၶေႃၼၼ်ႉတႄႉ ႁူႉတေယွမ်းႁပ်ႉယဝ်ႉ၊ တိူၵ်ႈတီႈ ပေႃးသိူဝ်းလႆႈႁၵ်းလင်တေႃႇဢူၺ်းလီသေ ၼႃႈလိူမ်ႈတေႃႇၵူၼ်းမိူင်းဝႆႉယဝ်ႉလူး။ တႃႇၶိူဝ်းတူဝ်ၵဝ်ႇၶဝ်ပိူင်လဵဝ်သေ ႁူႉတေႁွမ်းလူၺ်ႈၽူႈၶဵၼ်ၶိုၼ်းယူႇၼၼ်ႉယဝ်ႉ။
ပဵၼ်ႁိုဝ်ၵေႃႈလၢႆးလႃႈ ၵၢၼ်ပဵၼ်ပၢင်လိူၵ်ႈတင်ႈၼႆႉ ႁူႉယူႇဝႃႈမၼ်းဢမ်ႇသိုဝ်ႈယူဝ်းၵေႃႈယဝ်ႉ၊ ၸႅင်ႈလႅင်းယူႇဝႃႈ မၼ်းဢမ်ႇၸႂ်ႈႁဵတ်းတႃႇၽွၼ်းလီၵူၼ်းမိူင်းၵေႃႈယႃႇ တႃႇၼႃႈလိၵ်ႈထႅင်ႈၽၢႆႇ႞သမ်ႉ တေလႆႈတူၺ်းႁၼ် မိုဝ်းလမ်လူင်ဢၼ်သုမ်ႇငုမ်းၵုမ်းၵမ်ဝႆႉ တီႈၼိူဝ်ၸုမ်းသိုၵ်း ဢိၵ်ႇ ၸု
မ်းယိပ်းၵွင်ႈၵၢင်ႇၵမ်ႈၼမ်ၼမ်ၼၼ်ႉယူႇလႄႈ ၼင်ႇႁိုဝ်လပ်းသိင်ႇ ဢမ်ႇလိူဝ်တဵင်ႈၶိုၼ်းၼၼ်ႉ ယူႇတီႈၵူႈမိူင်းမိူင်းတႄႉ ၵႃႈတေလႆႈလပ်းႁူလပ်းတႃ သိုဝ်ႇသၢၼ်ၶဝ်ႈဢွၵ်ႇၸွမ်း လူင်ပွင်ၸိုင်ႈမႂ်ႇတေမီးမႃးၼၼ်ႉယူႇယဝ်ႉ။ ယၼ်ၼိူဝ်တၢင်းလူဝ်ႇ ၵၢၼ်မိူင်းၼမ်ႉလိၼ်ႁိၼ်ၽႃသေ ၵႃႈတေလႆႈႁဵတ်းၵေႃႉၽူႈမိူၵ်ႈမႂ်ႈယူႇယဝ်ႉ။ ၼႂ်းသၢႆငၢႆၸိူင်ႉၼင်ႇၼႆ ၼင်ႇႁိုဝ် ၽႅၼ်ႇတီႈမိူင်းတႆး တေဢမ်ႇယၢတ်ႇဢမ်ႇပင်း၊ ၼင်ႇႁိုဝ်ၵူၼ်းၵၢၼ်သိုၵ်းၵၢၼ်မိူင်း တေႁူမ်ႈသၢင်ႈလႆႈ ၽွၼ်းလီ တႃႇၵူၼ်းမိူင်းတႆး ႁႂ်ႈလွတ်ႈလူမ် ထၢင်ႇႁၢင်ႈၼၼ်ႉ တၵ်းလူဝ်ႇလႆႈၶဝ်ႈဢွၵ်ႇၶိုင်ႁႃလၢႆးတၢင်းၵၢႆႇၸူး ၵၼ် ၶၼ်ၶၼ်ဝႆးဝႆးယူႇယဝ်ႉဢေႃႈ။
ဢၢၼ်ႇယဝ်ႉႁူမ်ႈပၼ်တၢင်းႁၼ်ထိုင်တီႈၼႆႈ