ၵူၼ်းၵေႃႉၶႃႈႁႅမ်သင်ႇၶၸဝ်ႈတူၼ်ၼိုင်ႈ တီႈၵျွင်းမႁႃပေႃးၻႃႉယူင်ႇ ဢၼ်မီးတီႈ ပွၵ်ႈ 4 ဝဵင်းလႃႈသဵဝ်ႈ မိူင်းတႆးပွတ်းႁွင်ႇ လူႉလွၼ်ႇၵႂႃႇၼၼ်ႉ ပဵၼ်ၵူၼ်းၸၢႆးၼုမ်ႇ သႅၼ်းႁုၼ်ႈမႂ်ႇဢႃႇယု ပႆႇတဵမ် 20 ပီ ၼႆယဝ်ႉ။

ၵူၼ်းၸၢႆးၼုမ်ႇၵေႃႉႁဵတ်းၽိတ်းပၵ်းပိူင်သေ ၶႃႈႁႅမ်မုၼ်ၸဝ်ႈလွၼ်ႇၵႂႃႇၼၼ်ႉ ပဵၼ်ၸၢဝ်းၶိူဝ်းၶႄႇ ယူႇပွၵ်ႉ 5 ဝဵင်းလႃႈသဵဝ်ႈ တိုၵ်ႉပဵၼ်ၽွင်းၶိုၼ်ႈႁူင်းႁဵၼ်းသေ ထိုင်ဝႆႉၸၼ်ႉ 7 တီႈႁူင်းႁဵၼ်းလင်ၼိုင်ႈ ၼႂ်းပွၵ်ႉ 6 ဝဵင်းလႃႈသဵဝ်ႈၼႆ ၵူၼ်းမိူင်းပိုၼ်ႉတီႈလၢတ်ႈၼင်ႇၼႆ။

ၵူၼ်းမိူင်းၵေႃႉယူႇဝႆႉၼႂ်းဝဵင်းလႃႈသဵဝ်ႈသေ ႁူႉၸွမ်းလွင်ႈတၢင်းဢၼ်မုၼ်ၸဝ်ႈၺႃးၶႃႈႁႅမ်တၢႆၼၼ်ႉ လၢတ်ႈတီႈၽူႈတွႆႇႁွၵ်ႈဝႃႈ “လွင်ႈတၢင်းမၼ်းၼႆႉ ၵွၼ်ႇၼႃႈမုၼ်ၸဝ်ႈပႆႇတၢႆ သွင်သၢမ်ဝၼ်းၼၼ်ႉ လုၵ်ႈဢွၼ်ႇၶဝ် ႁွင်ႉၵၼ်ၸူဝ်းၵၼ်ၵႂႃႇ ပေႃႉထုပ်ႉၵၼ်တီႈႁိမ်းၵျွင်းမုၼ်ၸဝ်ႈၼၼ်ႉ။ မုၼ်ၸဝ်ႈသမ်ႉႁၼ်ႁႄ ၸူးဢဝ်ၵၢင်ႇပိုတ်းသႂ်ႇ ၶဝ်။ မၢၵ်ႇၵၢင်ႇၵွၼ်သမ်ႉ ၵႂႃႇတိူဝ်ႉၺႃး ၶႅၼ်ဢၢႆႈဢွၼ်ႇဢၼ်မႃးဢဝ် မုၼ်ၸဝ်ႈတၢႆၼၼ်ႉၼႆ။ ထိုင်ၵၢင်ၼႂ်ဝၼ်းဢၼ်မုၼ်ၸဝ်ႈလွၼ်ႇၼၼ်ႉ လုၵ်ႈဢွၼ်ႇသွင်ၵေႃႉ ပႃးမႃး မုင်ႉႁိၼ်းငႃး ၼိုင်ႈဝၢၼ်ႇ၊ မွၵ်ႇ သပ်ႉပေႇႁဵဝ်ႇဢွၼ်ႇၼိုင်ႈမတ်ႉ၊ ငိုၼ်းသၢမ်ႁဵင်ႁႄ ဝႃႈတေမႃးၵၼ်ႇတေႃး ၸဝ်ႈသြႃႇၼႆႁႄ ၽိူဝ်ႇၸဝ်ႈသြႃႇၼၼ်ႉမႃးၵေႃႈ လုၵ်ႈဢွၼ်ႇၼႆႉ ဢဝ်ၵျွၵ်ႉလႄႉ တမ်သႂ်ႇၸွမ်းၼႃႈဢူၵ်း ၸဝ်ႈသြႃႇၼၼ်ႉၵႂႃႇ ပဵၼ် 5 ၵမ်း 6 ၵမ်းႁႄ ဢဝ်ၶွၼ်ႉၸွၵ်းတွႆႇသႂ်ႇၵွၵ်းႁူဝ်ၸဝ်ႈသြႃႇလူမ်ႉတၢႆၵႂႃႇ” ၼႆယဝ်ႉ။

ယွၼ်ႉၾူၼ်းလုၵ်ႈဢွၼ်ႇသွင်ၵေႃႉ ဢၼ်ၶႃႈႁႅမ်မုၼ်ၸဝ်ႈလူႉလွၼ်ႇၵႂႃႇၼၼ်ႉ တူၵ်းဝႆႉတီႈၼႂ်းၵျွင်းလႄႈ ၾၢႆႇၸဝ်ႈၼႃႈတီႈပလိၵ်ႈ တင်းၽူႈမီးပုၼ်ႈၽွၼ်းၶဝ် ၸင်ႇၸွမ်းသွၵ်ႈႁႃ တီႉၺွပ်းဢဝ်လႆႈ ၼုမ်ႇၸၢႆး သွင်ၵေႃႉၼၼ်ႉသေ ယဵတ်ႈၶွၵ်ႈၶင် တီႈႁူင်းပလိၵ်ႈဝဵင်းလႃႈသဵဝ်ႈဝႆႉ ၼႆယဝ်ႉ။

လႆႈႁူႉဝႃႈ လုၵ်ႈဢွၼ်ႇၸၢဝ်းၶႄႇၼၼ်ႉ ဢႃႇယု ပႆႇတဵမ် 20 ပီ တိုၵ်ႉပဵၼ်ၽွင်းဢႃႇယုမွၵ်ႈ 15-16 ပီၵူၺ်း၊ ၾၢႆႇၼိုင်ႈၵေႃႈ လိူင်ႈဢမူႉၼႆႉ ၵဵဝ်ႇၵွင်ႉၵၼ်တင်း ႁူင်းႁဵၼ်းလူင်ပွင်ၸိုင်ႈသိုၵ်းမၢၼ်ႈလႄႈ ဢမ်ႇပႆႇမီးၽႂ် ႁတ်းတူင်ႉတိုၼ်ႇသင်ၸွမ်း ၽူႈတွႆႇႁွၵ်ႈၵေႃႈပႆႇလႆႈၶေႃႈယိုၼ်ယၼ်တီႈပလိၵ်ႈမၢၼ်ႈ ယွၼ်ႉဝႃႈတိတ်းတေႃႇဢမ်ႇလႆႈ။

ၵဵဝ်ႇၵပ်းလူၺ်ႈ လွင်ႈႁူမ်ႇလူမ်ႈ ၼႂ်းဝဵင်းလႃႈသဵဝ်ႈသေ ၵူၼ်းမိူင်းၵေႃႉယူႇဝႆႉၼႂ်းပိုၼ်ႉတီႈတႄႉ လၢတ်ႈတီႈၽူႈတွႆႇႁွၵ်ႈဝႃႈ “လၢတ်ႈသုတ်းသုတ်းသိုဝ်ႈသိုဝ်ႈ ဝဵင်းၼိုင်ႈဝဵင်းၼႆႉ မီးယႃႈမဝ်းၵမ်၊ မီးႁူင်းမႄႈမွၵ်ႇယႃႈၼမ်ၼႆႉ ယွၼ်ႉၸဝ်ႈၼႃႈတီႈၸိူဝ်းဢဝ်ႁူမ်ႇလူမ်ႈၶဝ်ဢဝ်ငိုၼ်းဝႆႉၼၼ်ႉယဝ်ႉဝႃႈ။ ၵူၼ်းၶၢႆယႃႈၵေႃႈၶဝ်လဵင်ႉ၊ ၵူၼ်းၶၢႆတူဝ်၊ ၵႃႉယႃႈၵႃႉၾိၼ်ႇ၊ ၵႃႉၵွင်ႈ ၵေႃႈၶဝ်လဵင်ႉ ၶဝ်တေႁဵတ်းႁိုဝ် ၺွပ်းလႆႈယဝ်ႉလႃႇ ၵူၼ်းၸိူဝ်းၼႆႉ” ဝႃႈၼႆ။

ဝၢႆးလင်တၢင်းမိူင်းတႆးပွတ်းႁွင်ႇ ၵိူတ်ႇပဵၼ်ပၢင်တိုၵ်းၽႅၼ်ၵၢၼ်ယၼ်ႇသိုၵ်း 1027 ယဝ်ႉၼႆႉ သိုၵ်းၵဝ်ႈၵၢင်ႉ လႄႈ ၸုမ်းဢူၺ်းလီၶဝ် ၶဝ်ႈၵုမ်းၵမ်ဝဵင်းလႃႈသဵဝ်ႈ ပၼ်ႇၵၢၼ်ၽွင်းငမ်း ၵႂႃႇ ႁိုင်ယူႇမွၵ်ႈ 9 လိူၼ်။ ၼႂ်းၶၢဝ်းတၢင်းၼၼ်ႉ ပၢင်တေႃႇလွင်း၊ ႁူင်းမိပ်ႇၼူတ်ႈၵူႈသႅၼ်းသႅၼ်း လိူင်ႇၼမ်မႃးႁႅင်းတေႉတေႉဝႃႈဝႃႈ။ ၵူၼ်းမိူင်းၸိူဝ်းႁဵတ်းၵၢၼ်ဢၼ်မီးလွင်ႈသိုဝ်ႈသႂ် (သမႃႇဢႃႇၸီႇဝ) ႁႃၵိၼ်လဵင်ႉတွင်ႉယၢပ်ႇမႃးလိူဝ်ၵဝ်ႇ။

ဝဵင်းလႃႈသဵဝ်ႈၼႆႉသိုၵ်းၵဝ်ႈၵၢင်ႉ (MNDAA) ပိုတ်းယိုဝ်းသိုၵ်းမၢၼ်ႈသေဢွင်ႇပေႉယိုတ်းၵုမ်းလႆႈ ၸဵမ်မိူဝ်ႈၽႅၼ်ယၼ်ႇသိုၵ်း 1027 ႁိုင်ၼၢၼ်းၶၢဝ်းတၢင်း 9 လိူၼ်။ ဢိင်ၼိူဝ်မိူင်းၶႄႇ ၵုမ်းၵမ်ပၼ်ႁႅင်းဢီးသေ သိုၵ်းၵဝ်ႈၵၢင်ႉ ၶိုၼ်းလႆႈထွႆပၼ်သိုၵ်းမၢၼ်ႈၶိုၼ်း မိူဝ်ႈလိူၼ်ဢေႊပရိူဝ်ႊလ် ပီ 2024 ။ ယၢမ်းလဵဝ် ပဵၼ်သိုၵ်းမၢၼ်ႈ ယိုတ်းမိူင်း ၵုမ်းၵမ် ပၼ်ႇၵၢၼ်ၽွင်းငမ်းဝႆႉ ပဵၼ်တၢင်းၵၢၼ်။