ၸွမ်းၼင်ႇၶေႃႈတွပ်ႇဢၼ်လႆႈမႃးမိူဝ်ႈပၢင်လိူၵ်ႈတင်ႈ ပွၵ်ႈၵမ်း 1 တင်း ပွၵ်ႈၵမ်း 2 ၼၼ်ႉ ပႃႇတီႇသၢင်ႇသီႈ ဢွင်ႇပေႉပၢင်လိူၵ်ႈတင်ႈသေ ၼေႃႇၽွင်းတႅၼ်းၶဝ် လႆႈတီႈယူႇဝႆႉ ၼႂ်းသၽႃးၸိူဝ်ႉၸၢတ်ႈ၊ သၽႃးၵူၼ်းမိူင်း၊ သၽႃးၸႄႈမိူင်းလႄႈ တိူင်း တင်း သၽႃးၸၢဝ်းၶိူဝ်းဝႆႉ ၼမ်လိူဝ်ပိူၼ်ႈသုတ်း။

ပၢင်လိူၵ်ႈတင်ႈၼႆႉ ပွၵ်ႈၵမ်း 1 တင်း ပွၵ်ႈၵမ်း 2 တႄႉ ၸတ်းႁဵတ်းယဝ်ႉၵႂႃႇ လူၺ်ႈၵူၼ်းမိူင်းဢမ်ႇတဵမ်ၸႂ်တဵမ် ၶေႃးသေ လႆႈၵႂႃႇတွတ်ႈၶႅပ်းၵၢင်ၸႂ်။ ၼင်ႇႁိုဝ်ပႃႇတီႇသၢင်ႇသီႈ တေလႆႈၶႅပ်းၵၢင်ၸႂ်ၼမ်လိူဝ်ပိူၼ်ႈသုတ်း သေ ၶဝ်ႈယိုတ်းဢဝ်တီႈယူႇ တင်ႇၼင်ႈလႆႈၼႂ်းလုမ်းသၽႃးၼမ်လိူဝ်ပိူၼ်ႈသုတ်းၼၼ်ႉၵေႃႈ ၽူႈယႂ်ႇၵူၼ်းလူင် ၸိူဝ်းၵဵဝ်ႇၶွင်ႈတင်းသိုၵ်းမၢၼ်ႈၼၼ်ႉၸီႉသင်ႇလူင်းတီႈ ၶႃႈႁၢပ်ႇၵၢၼ်ၶုၼ် ၾၢႆႇၽွင်းငမ်းဝၢၼ်ႈ၊ ၽွင်းငမ်းဝဵင်းၶဝ်တင်းသဵင်ႈ တဵၵ်းတဵင်၊ မိပ်ႇငႅၼ်း၊ လွၵ်ႇငိုတ်ႈ ႁႂ်ႈၵူၼ်းမိူင်းၵႂႃႇပၼ်သဵင်ၵၢင်ၸႂ် ၼႂ်းဝၼ်းပၢင်လိူၵ်ႈတင်ႈ။ ၼၼ်ႉၵူၺ်းဢမ်ႇၵႃး သိုၵ်းမၢၼ်ႈၼႆႉ ၸီႉသင်ႇၵူၼ်းၸိူဝ်းယူႇၼႂ်းတပ်ႉသိုၵ်း လႄႈ ႁွင်ႈၵၢၼ်ၸိူဝ်းယူႇတႂ်ႈၽွင်းငမ်းလူင်ပွင်ၸိုင်ႈသိုၵ်းၼၼ်ႉတင်းသဵင်ႈ ႁႂ်ႈသႂ်ႇၶႅပ်းၵၢင်ၸႂ်လူင်ႈၼႃႈ ပၼ်ပႃႇတီႇသၢင်ႇသီႈထႅင်ႈလူးၵွၼ်ႇ။

ပၢင်လိူၵ်ႈတင်ႈဢၼ်ယဝ်ႉတူဝ်ႈၵႂႃႇ တင်းသွင်ၵမ်းၼႆႉ ပႃႇတီႇၵၢၼ်မိူင်းၶဝ် မီးလွင်ႈထဵင်မေႃးၵၼ်ယူႇ လၢႆလၢႆလွင်ႈဢမ်ႇယဝ်ႉဢမ်ႇဝၢႆး။ ၵွပ်ႈၼၼ် ပၢင်လိူၵ်ႈတင်ႈၼႆႉ မၵ်းမၼ်ႈလႆႈဝႃႈ ဢမ်ႇတဵမ်ထူၼ်ႈ မီးလွင်ႈယူပ်ႈယွမ်းယူႇတင်းၼမ်လၢႆ။ ပၼ်ႁႃ မိူဝ်ႈပွၵ်ႈၵမ်းၼိုင်ႈၼၼ်ႉ ဢမ်ႇတၼ်းၵႄႈလိတ်ႈၵၼ်ယဝ်ႉ သိုပ်ႇတေႃႉမႃးၽိူမ်ႉသႂ်ႇထႅင်ႈ ၼႂ်းပွၵ်ႈၵမ်း 2။ ပွၵ်ႈၵမ်းသၢမ် ဢၼ်တေၸတ်းႁဵတ်းၼႂ်းဝၼ်းတီႈ 25 လိူၼ်ၵျႅၼ်ႊၼိဝ်ႊရီႊၼႆႉလူး ၸွင်ႇတေမီးပၼ်ႁႃၸိူင်ႉႁိုဝ်ထႅင်ႈၼႆ တေလႆႈဢွၼ်ၵၼ်ပၵ်းတႃပႂ်ႉတူၺ်း ၵဵပ်းၶေႃႈမုၼ်းဝႆႉ ႁႂ်ႈပဵၼ်မၢႆတွင်း ၵိုၵ်းပိုၼ်း ၼႂ်းလွင်ႈႁဵတ်းသၢင်ႈသိုၵ်းမၢၼ်ႈယိုတ်းမိူင်းၼၼ်ႉယူႇ။

ယွၼ်ႉၾၢႆႇသိုၵ်းမၢၼ်ႈ ၸိူဝ်းဢွၼ်ၼမ်းၸတ်းပၢင်လိူၵ်ႈတင်ႈ ဢမ်ႇၵႄႈလိတ်ႈလႆႈပၼ်ႁႃဢၼ်ၸဝ်ႈၵဝ်ႇ သၢင်ႈၶိုၼ်ႈမႃးၼၼ်ႉလႆႈလႄႈ ပႃႇတီႇၵၢၼ်မိူင်း ၸိူဝ်းယူႇတႂ်ႈဢၢမ်းၼၢတ်ႈ၊ ၶေႃႈပူင်သိုၵ်းမၢၼ်ႈသေ ၶဝ်ႈၶႅင်ႇ ၸွမ်းပၢင်လိူၵ်ႈတင်ႈၼႆႉၵေႃႈ ဢွၼ်ၵၼ်ၶင်းယူႇႁင်းၽႂ်မၼ်း။

ၽွင်းၸတ်းပၢင်လိူၵ်ႈတင်ႈၼႆႉ ပႃႇတီႇၵၢၼ်မိူင်းၶဝ် လႆႈမီးပၼ်ႁႃၵၼ် လွင်ႈၶႅပ်းၵၢင်ၸႂ်လူင်ႈၼႃႈ၊ လွင်ႈၼေႃႇၽွင်းတႅၼ်းပႃႇတီႇ ဢမ်ႇမီးသုၼ်ႇလႆႈၶဝ်ႈၵႂႃႇၼႂ်းႁူင်းပၼ်ၶႅပ်းၵၢင်ၸႂ်၊ လွင်ႈၶိူင်ႈၸၢၵ်ႈ မီးပၼ်ႁႃ ၼႂ်းဝၼ်းလိူၵ်ႈတင်ႈ၊ လွင်ႈသိုဝ်ႇၶၢဝ်ႇလွတ်ႈလႅဝ်းဢမ်ႇမီးသုၼ်ႇၶဝ်ႈၵႂႃႇဢဝ်ၶၢဝ်ႇၼႂ်းပိုၼ်ႉတီႈၸႄႈဝဵင်း ၸိူဝ်းပဵၼ်ပၢင်လိူၵ်ႈတင်ႈ ၸိူဝ်းၼႆႉ။

ပၼ်ႁႃ ၶႅပ်းၵၢင်ၸႂ်လူင်ႈၼႃႈ

သူၵေႃႈ ဝူၼ်ႉတူၺ်းဢဝ်ၵူၺ်းၵေႃႈပွင်ႇၸႂ်လႆႈယူႇၶႃႈၼႃ။ ႁူင်းတွတ်ႈၶႅပ်းၵၢင်ၸႂ် 18 ႁူင်းၼႆႉ တႃႇ 17 ၼႆႉပဵၼ်ၶႅပ်းၵၢင်ၸႂ်သိူဝ်ၽိူၵ်ႇလၢႆလၢႆၶႃႈၼႃႇ။ ၽိူဝ်ႇၵိုတ်းႁူင်းလဵဝ်ၼၼ်ႉ ဢဝ်ၶႅပ်းၵၢင်ၸႂ်လူင်ႈၼႃႈမႃးပွင်းသႂ်ႇလႄႈ ပဵၼ်ပႃႇတီႇသၢင်ႇသီႈၵႂႃႇမူတ်းၼႆ တေလႆႈလၢတ်ႈၸိူင်ႉႁိုဝ်လႃႇ – မၼ်းဢမ်ႇမၢၼ်ႇမႅၼ်ႈသေဢိတ်း ၼၼ်ႉၶႃႈၼႃႇ – ဢမ်ႇၸႂ်ႈႁိုဝ်။

ၶႃႈၵေႃႈဝူၼ်ႉယူႇၼႃ။ ၶႂ်ႈသၢၼ်ၶတ်းယူႇၼႃ။ ၵူၺ်းၵႃႈၶိုၼ်းမႃးဝူၼ်ႉတူၺ်းလီလီ။ ပေႃးတေသၢၼ်ၶတ်းၼႆ တေလႆႈလုၵ်ႉတီႈမူႇၸေႊသေ လူင်းမႃးၼေႇပျီႇတေႃႇၼၼ်ႉၵႃႈတၢင်းတေသဵင်ႈၼမ်။ ပေႃးတေသၢၼ်ၶတ်းၼႆ သမ်ႉတေလႆႈတၢင်ႇယိုၼ်ႈငိုၼ်းဝႆႉ 10 သႅၼ်ပျႃးဢွၼ်တၢင်းၵွၼ်ႇ။ ယဝ်ႉၵေႃႈၵႃႈတၢင်းၵႂႃႇမႃးႁေ၊ ၵႃႈၵူတ်ႇထတ်းသမ်ႉ 50-60 သႅၼ်ပျႃးႁေ ၵႃႈယူႇၵိၼ်ၽွင်းပႂ်ႉလွင်ႈၵူတ်ႇထတ်းႁေၼႆ တေသဵင်ႈငိုၼ်းယူႇမွၵ်ႈႁိမ်း 100 သႅၼ်ပျႃးၼႆႉၼေႈ။ ယွၼ်ႉပိူဝ်ႈႁဝ်းဢမ်ႇမီးငိုၼ်းၵွင်ၵၢင်လႄႈႁဝ်းၵေႃႈၸူး ယၢပ်ႇၽိုတ်ႇတႃႇတေသၢၼ်ၶတ်း- ၼႆ ႁူဝ်ပဝ်ႈပႃႇတီႇသိူဝ်ၽိူၵ်ႇ လုင်းၸၢႆးဢၢႆႈပဝ်း ယၢမ်ႈတွပ်ႇၵႂၢမ်းထၢမ်ဝႆႉတီႈ ၸုမ်းၶၢဝ်ႇၽူႈတွႆႇႁွၵ်ႈဝႆႉၼင်ႇၼႆၶႃႈဢေႃႈ။

လိူဝ်ၼၼ်ႉ ၵေႃႉပဵၼ်ၼေႃႇၽွင်းတႅၼ်း ပႃႇတီႇၼမ်းၼႃႈၵူၼ်းမိူင်း (PPP) ၵေႃႈ ယၢမ်ႈတွပ်ႇလၢတ်ႈၵႂၢမ်းထၢမ် တီႈသိုဝ်ႇၶၢဝ်ႇၸုမ်းၼိုင်ႈဝႃႈ – ၶႅပ်းၵၢင်ၸႂ်လူင်ႈၼႃႈၼႆႉ ပဵၼ်တႃႇၵူၼ်းၸိူဝ်းဢၼ်မီးတၢင်းယၢပ်ႇၽိုတ်ႇ ၸိူဝ်း ဢမ်ႇၸၢင်ႈၵႂႃႇသႂ်ႇၶႅပ်းၵၢင်ၸႂ်လႆႈ ၼႂ်းဝၼ်းလိူၵ်ႈတင်ႈၼၼ်ႉ။ ၵွင်ႇ ပုင်းဢၼ်သႂ်ႇဝႆႉၶႅပ်းၵၢင်ၸႂ်လူင်ႈၼႃႈၼႆႉ တေလႆႈဢဝ်မႃးထိုင်ဝႆႉ တီႈႁူင်းပၼ်သဵင် ၼႂ်းဝၼ်းလိူၵ်ႈတင်ႈၼၼ်ႉ ၵွၼ်ႇပႆႇထိုင်ၶၢဝ်းယၢမ်းၵၢင်ၼႂ် 6 မူင်း။ ၵူၺ်းၵႃႈ ၵွပ်ႈဝႃႈ ၵွင်ႇ ပုင်းဢၼ်သႂ်ႇဝႆႉၶႅပ်းၵၢင်ၸႂ်လူင်ႈၼႃႈၼၼ်ႉ ဢမ်ႇထိုင်မႃးလႄႈ လႆႈႁူပ်ႉပၼ်ႁႃလွင်ႈ ၼႆႉ။

ၸွမ်းၼင်ႇၶွမ်ႊမသျိၼ်ႊၵမ်ၵၢၼ်ပၢင်လိူၵ်ႈတင်ႈမိူင်းႁူမ်ႈတုမ် တႂ်ႈသိုၵ်းမၢၼ်ႈယိုတ်းမိူင်း မၵ်းမၼ်ႈဝႆႉ လူၺ်ႈၾိင်ႈမိူင်းပၢင်လိူၵ်ႈတင်ႈ မတ်ႉတႃ 75 (ဃ) ၼၼ်ႉ -သွင်းၶႅပ်းၵၢင်ၸႂ်လူင်ႈၼႃႈ ဢၼ်ဢမ်ႇပႃးၸုမ်ႈၶွမ်ႊမသျိၼ်ႊၵမ်ၵၢၼ်လိူၵ်ႈတင်ႈ ၸႄႈဝဵင်းၽႂ်မၼ်း မၵ်းမၼ်ႈပၼ်ဝႆႉၼၼ်ႉ ဢမ်ႇၶဝ်ႈတၢင်းၵၢၼ်သေဢၼ် ဝႃႈၼႆ။

ၼႂ်းဝၼ်းပၢင်လိူၵ်ႈတင်ႈၼၼ်ႉ ယွၼ်ႉၶႅပ်းၵၢင်ၸႂ်ဢမ်ႇႁွတ်ႈထိုင်ဝႆႉ တီႈႁူင်းပၼ်သဵင် ၵွၼ်ႇၶၢဝ်းယၢမ်းၵၢင်ၼႂ် 6 မူင်းလႄႈ ဢမ်ႇၸၢင်ႈၼပ်ႉတၢင်းၼမ် ၶႅပ်းၵၢင်ၸႂ်လူင်ႈၼႃႈသေဢိတ်း။ လိူဝ်ၼၼ်ႉ တီႈသွင်းၶႅပ်းၵၢင်ၸႂ် လူင်ႈၼႃႈၵမ်ႈၽွင်ႈၼၼ်ႉ ၵမ်ႈၼမ် ဢမ်ႇလႆႈႁၼ်ပႃးဝႆႉ ၸုမ်ႈၶွမ်ႊမသျိၼ်ႊၵမ်ၵၢၼ်လိူၵ်ႈတင်ႈ ဝဵင်းၽႂ်မၼ်း ၼႆ ၽူႈမီးပုၼ်ႈၽွၼ်းၼႂ်းပႃႇတီႇၵၢၼ်မိူင်းၶဝ် လၢတ်ႈၼင်ႇၼႆ။

လွင်ႈပၼ်ႁႃၸိူဝ်းၼႆႉ ႁူဝ်ပဝ်ႈပႃႇတီႇၵူၼ်းမိူင်း ဢူးၵူဝ်ႇၵူဝ်ႇၵျီး တႅမ်ႈလိၵ်ႈသူင်ႇယိုၼ်ႈထိုင်တီႈ ၸွမ်ပွင်ၵၢၼ်သိုၵ်းမၢၼ်ႈ မိူဝ်ႈႁူဝ်လိူၼ်ၵျႅၼ်ႊၼိဝ်ႊရီႇ ဝၼ်းတီႈ 4 ၼၼ်ႉသေတႃႉ ႁၢၼ်ႉတေႃႇထိုင်ဝၼ်းမိူဝ်ႈၼႆႉ ၾၢႆႇသိုၵ်းမၢၼ်ႈဢမ်ႇတုမ်ႉတွပ်ႇသင်မႃးၶိုၼ်းၼႆ ၽူႈၼမ်းၼႂ်း ပႃႇတီႇၵူၼ်းမိူင်း ဢူးၵျေႃႇလိၼ်း လၢတ်ႈၼင်ႇၼႆ။

ဢူးၵျေႃႇလိၼ်း ၽူႈၼမ်းၼႂ်းပႃႇတီႇၵူၼ်းမိူင်း လၢတ်ႈၼႄထႅင်ႈဝႃႈ – ၸိူၵ်ႈဢၼ်မတ်ႉမႃးတီႈပုင်းဢၼ်သႂ်ႇဝႆႉ ၶႅပ်းၵၢင်ၸႂ်လူင်ႈၼႃႈၼၼ်ႉ ဢမ်ႇမီးလွင်ႈႁူမ်ႇလူမ်ႈ။ ပဵၼ်ၸိူၵ်ႈယူဝ်းယူဝ်းဝႆႉၵူၺ်းလႄႈ ပႃႇတီႇၵၢၼ်မိူင်းမၢင်ၸုမ်းၵေႃႈ ယၢမ်ႈသၢၼ်ၶတ်းမႃးယူႇ။ ယဝ်ႉၵေႃႈ ၽွင်းလူင်းၵဵပ်းၶႅပ်းၵၢင်ၸႂ်လူင်ႈၼႃႈ ၼၼ်ႉၵေႃႈ ၾၢႆႇၶွမ်ႊမသျိၼ်ႊပၢင်လိူၵ်ႈတင်ႈ ၸႄႈဝဵင်းၶဝ် ဢမ်ႇပွင်ႇၶၢဝ်ႇတီႈ ပႃႇတီႇၵၢၼ်မိူင်းၸိူဝ်းၶဝ်ႈလိူၵ်ႈတင်ႈၸွမ်းၼၼ်ႉသေဢိတ်း – ၼႆယဝ်ႉ။

ပၢင်လိူၵ်ႈတင်ႈ ပွၵ်ႈၵမ်း 1 တင်း ပွၵ်ႈၵမ်းသွင်ၼႆႉ ပႃႇတီႇသၢင်ႇသီႈ ဢွင်ႇပေႉၵိၼ်ၶၢတ်ႇဝႆႉ ပတ်းပိုၼ်ႉမိူင်းႁူမ်ႈတုမ် လႄႈ လႆႈတီႈၼင်ႈၼႂ်းလုမ်းသၽႃးဝႆႉၼမ်လိူဝ်ပိူၼ်ႈသုတ်း။ ၸွမ်းၼင်ႇပၵ်းပိူင်ပၢင်လိူၵ်ႈတင်ႈမီးဝႆႉၼၼ်ႉ ပႃႇတီႇဢၼ်ဢွင်ႇပေႉပၢင်လိူၵ်ႈတင်ႈသေ လႆႈတီႈၼင်ႈၼႂ်းလုမ်းသၽႃးဝႆႉၼမ်လိူဝ်ပိူၼ်ႈသုတ်းၼၼ်ႉ ႁူဝ်ပဝ်ႈပႃႇတီႇမၼ်း မီးသုၼ်ႇပဵၼ်လႆႈ ၸွမ်ၸိုင်ႈ။

ၵွပ်ႈၼၼ် ၵေႃႉပဵၼ်ႁူဝ်ပဝ်ႈပႃႇတီႇသၢင်ႇသီႈ ဢူးၶိၼ်ႇယီႇလူး ၸွင်ႇမၼ်းမီးၽႅၼ်ၵၢၼ်တေႁဵတ်း ၸွမ်ၸိုင်ႈ။ တႃႇႁဵတ်းပဵၼ်လႆႈၸွမ်ၸိုင်ႈၼၼ်ႉ ၸွင်ႇမၼ်းသမ်ႉ ငူပ်ႉငီႉၵၼ်တင်း ၾၢႆႇတပ်ႉသိုၵ်းမၢၼ်ႈယဝ်ႉၼႄႇ။

ဢူးၶိၼ်ႇယီႇ ႁူဝ်ပဝ်ႈပႃႇတီႇသၢင်ႇသီႇတႄႉ ပိုတ်ႇပၢၵ်ႇလၢတ်ႈဢွၵ်ႇမႃးပဵၼ်တၢင်းၵၢၼ်ဝႆႉဝႃႈ – ဢမ်ႇလႆႈမုင်ႈမွင်းပဵၼ်ၸွမ်ၸိုင်ႈ။ ပိူင်ၸိုင်ႈမိူင်းႁဝ်းၵေႃႈ ဢမ်ႇၸႂ်ႈ၊ ဢမ်ႇပဵၼ်ဝႆႉၸိူင်ႉၼၼ်။ ၼႂ်းပိူင်ၸိုင်ႈမိူင်းၼႆႉ ၵူၺ်းလၢတ်ႈဝႆႉဝႃႈ ပေႃးပေႉပၢင်လိူၵ်ႈတင်ႈ ဢွၼ်တၢင်းသုတ်းၼႆႉ တေလႆႈၶွတ်ႇၽွတ်ႈ ၸုမ်းလူင်ပွင်ၸိုင်ႈသေ တႄႇပၼ်ႇၵၢၼ်လုမ်းသၽႃးၵႂႃႇ။ ပေႃးယဝ်ႉၼၼ်ႉၵွၼ်ႇ တေလိူၵ်ႈႁူဝ်ပဝ်ႈ သၽႃးၵူၼ်းမိူင်း သၽႃးၸိူဝ်ႉၸၢတ်ႈ ၼႂ်းပၢင်ၵုမ်သၽႃး ဢၼ်မီးတႅၼ်းၽွင်းၸိူဝ်းဢွင်ႇပေႉပၢင်လိူၵ်ႈတင်ႈ ၵႂႃႇၼၼ်ႉတင်းသဵင်ႈ။ ပေႃးယဝ်ႉၼၼ်ႉၸင်ႇ ၶွတ်ႇၽွတ်ႈထႅင်ႈၸုမ်းဢၼ်တေမီးသုၼ်ႇလိူၵ်ႈ လႄႈ ယုၵ်ႉတၢင်ႇ ၵူၼ်းၵေႃႉလႂ်ၵေႃႉၼိုင်ႈ ပဵၼ်ၸွမ်ၸိုင်ႈ။ ၸုမ်းၼၼ်ႉၵေႃႈ တေလႆႈဢဝ်ၵူၼ်းၼႂ်း လုမ်းသၽႃးၵူၼ်းမိူင်း၊ သၽႃးၸိူဝ်ႉၸၢတ်ႈ လႄႈ ၾၢႆႇတပ်ႉသိုၵ်းၶဝ် မႃးႁူမ်ႈၵၼ်သေ ၶွတ်ႇၽွတ်ႈၸွမ်းၵၼ်ဝႆႉ။ မိူဝ်ႈလဵဝ်တႄႉ ၾၢႆႇပႃႇတီႇသၢင်ႇသီႈ ပႆႇလႆႈငူပ်ႉငီႉသင်ၵၼ် တင်းတပ်ႉသိုၵ်း။ ႁဝ်းၶႃႈတႄႉ တေယၢင်ႈပႆၸွမ်း သဵၼ်ႈတၢင်း လၵ်းမိူင်း 2008 ၼၼ်ႉၵႂႃႇၵူၺ်း ၼႆယဝ်ႉ။

ဝၢႆးပၢင်လိူၵ်ႈတင်ႈယဝ်ႉတူဝ်ႈၵႂႃႇ သွင်ပွၵ်ႈၼႆႉ ပႃႇတီႇသၢင်ႇသီႈ လႆႈဝႆႉ တႅၼ်းၽွင်း ဢၼ်ပေႉပၢင်လိူၵ်ႈတင်ႈ တႃႇ 229 ၵေႃႉ။ ၼႂ်းပၢင်လိူၵ်ႈတင်ႈ ပွၵ်ႈၵမ်းသၢမ်ၼႆႉၵေႃႈ ပေႃးပႃႇတီႇသၢင်ႇသီႈပေႉထႅင်ႈ တေလႆႈတႅၼ်းၽွင်းၽိူမ်ႉမႃးထႅင်ႈယူႇ။

ပူၼ်ႉမႃးပၢင်လိူၵ်ႈတင်ႈ မိူဝ်ႈပီ 2010 တင်း 2015 ၼၼ်ႉတႄႉ ပႃႇတီႇၸိူဝ်းဢွင်ႇပေႉပၢင်လိူၵ်ႈတင်ႈၼၼ်ႉ ႁဵတ်းလႆႈထိုင် ဢဝ်ႁူဝ်ပဝ်ႈၶိုၼ်ႈပဵၼ်ၸွမ်ၸိုင်ႈသေ ၶွတ်ႇၽွတ်ႈၸုမ်းလူင်ပွင်ၸိုင်ႈမႂ်ႇမႃးယူႇ။

ပွၵ်ႈၼႆႉတႄႉ ပႅၵ်ႉသမ်ႉဝႃႈ ပႃႇတီႇသၢင်ႇသီႈ ပေႉပၢင်လိူၵ်ႈတင်ႈသေတႃႉ တႃႇႁူဝ်ပဝ်ႈၶဝ် တေႁဵတ်းၸွမ်ၸိုင်ႈ ႁိုဝ် ဢမ်ႇႁဵတ်းၼၼ်ႉတႄႉ တၢမ်တူဝ်ႁူဝ်ပဝ်ႈၶဝ် ဢမ်ႇတွပ်ႇလၢတ်ႈဝႆႉပၼ်ႁႂ်ႈၸႅင်ႈလႅင်းလႄႈ မိၼ်းဢွင်ႇလၢႆႇ ၵေႃႉတေႁဵတ်းၸွမ်ၸိုင်ႈႁိုဝ်ၼႆ မီးၶေႃႈထၢမ်ဝႆႉယူႇ။ ပေႃးမိၼ်းဢွင်ႇလၢႆႇ ၽူႈပွင်ၵၢၼ်သိုၵ်းလူင် ၵေႃႉႁဵတ်းၸွမ်ၸိုင်ႈၵႂႃႇ ဢွင်ႈတီႈယူႇ ၽူႈပွင်ၵၢၼ်တပ်ႉသိုၵ်းမၢၼ်ႈၼၼ်ႉလူး ၽႂ်ၵေႃႉတေမႃးပုတ်ႈတႅၼ်းၼႆ ၼၼ်ႉၵေႃႈ ပဵၼ်လွင်ႈငမ်းငဝ်းလႄႈ လီပၵ်းတႃပႂ်ႉတူၺ်းၸွမ်း လွင်ႈႁဵတ်းသၢင်ႈသိုၵ်းမၢၼ်ႈယိုတ်းမိူင်းယူႇ။

ပၢင်လိူၵ်ႈတင်ႈပွၵ်ႈၵမ်းသၢမ်ၼႆႉၵေႃႈ ၼေႃႇၽွင်းတႅၼ်းပႃႇတီႇသၢင်ႇသီႈၵမ်ႈၼမ် ပဵၼ်လုၵ်ႈလၢင်း ၸဝ်ႈသိုၵ်းလူင် ၽူႈၼမ်းၼႂ်းတပ်ႉသိုၵ်းမၢၼ်ႈၵမ်ႈၼမ် ၶဝ်ႈလိူၵ်ႈတင်ႈဝႆႉၼႆ လဵပ်ႈႁဵၼ်းႁၼ်ဝႆႉၼင်ႇၼႆ။

သိုၵ်းမၢၼ်ႈယိုတ်းမိူင်းၼႆႉ လမ်တိုဝ်လမ်တၼ် ၸတ်းႁဵတ်းပၢင်လိူၵ်ႈတင်ႈၵႂႃႇ ႁႂ်ႈပေႃးယဝ်ႉပေႃးတူဝ်ႈလႆႈ ၼႂ်းငဝ်းလၢႆးဝၢၼ်ႈမိူင်းသုၵ်ႉယုင်ႈ၊ ၵူၼ်းမိူင်းလူႉမၢတ်ႇၸဵပ်း လူမ်ႉတၢႆ ပဵၼ်ၵေႃႇပဵၼ်ၵွင်ယူႇၼၼ်ႉ။ ပႃႇတီႇ ၸိူဝ်းၶဝ်ႈလိူၵ်ႈတင်ႈၸွမ်း ၼႂ်းပၢင်လိူၵ်ႈတင်ႈဢၼ်သိုၵ်းမၢၼ်ႈၼမ်းၸတ်းၼႆႉၵေႃႈ ပဵၼ်ပႃႇတီႇၵၢၼ်မိူင်း ဢၼ်သိုၵ်းမၢၼ်ႈလဵင်ႉလူၵမ်ႉထႅမ်မႃး ပၢၼ်သိုပ်ႇပၢၼ်ၵူၺ်းလႄႈ ဢမ်ႇမီးသုၼ်ႇ လႄႈ ဢမ်ႇမီးႁႅင်း ၵမ်ႉ ၶတ်း ၵၼ်တင်း ပႃႇတီႇသၢင်ႇသီႈလႆႈ။

ၵူႈၶႅင်ႇဢၼ်တေႉဢၼ်ၸႅတ်ႈၸၢင်ႇၼၼ်ႉသမ်ႉ ၾၢႆႇသိုၵ်းမၢၼ်ႈဢမ်ႇပၼ်သုၼ်ႇလႆႈၶဝ်ႈၶႅင်ႇလူင်းလိူၵ်ႈ တင်ႈၸွမ်းလႄႈ ၸင်ႇဝႃႈပၢင်လိူၵ်ႈတင်ႈ 2025-2026 ၼႆႉ ပဵၼ်ပႃႇတီႇသၢင်ႇသီႈ ပေႉၵိၼ်ၶၢတ်ႇၵႂႃႇ တင်းမိူင်း ပတ်းပိုၼ်ႉ ၸွမ်းၼင်ႇသိုၵ်းမၢၼ်ႈတမ်းဝၢင်းၽႅၼ်ၵၢၼ်ဝႆႉၼၼ်ႉ။

ပေႃးထိုင်မႃး လိူၼ်မၢတ်ႉသ်ၼႆႉ ၾၢႆႇၸုမ်းသိုၵ်းမၢၼ်ႈ တေတႄႇႁွင်ႉဢဝ် ၼေႃႇၽွင်းတႅၼ်းၸိူဝ်းပေႉပၢင် လိူၵ်ႈတင်ႈသေ တႄႇပိုတ်ႇလုမ်းသၽႃးၵႂႃႇသေ ႁၢင်ႈႁႅၼ်းတႃႇၶွတ်ႇၽွတ်ႈလူင်ပွင်ၸိုင်ႈမႂ်ႇ ၼႂ်းလိူၼ်ဢေႊပရႄႇ ပီ 2026 ၼႆႉ ၼႆယဝ်ႉ။  

ပၢင်လိူၵ်ႈတင်ႈဢၼ်သိုၵ်းမၢၼ်ႈၼမ်းၸတ်းၼႆႉ ၾၢႆႇသိုၵ်းတႄႉဝႃႈ ၸိုင်ႈမိူင်းၼွၵ်ႈႁၼ်လီၵမ်ႉထႅမ်ၸွမ်း တေႉတေႉဝႃႈဝႃႈၼႆသေတႃႉ ၸုမ်းၸၢတ်ႈၸိုင်ႈလုမ်ႈၾႃႉ မိူင်းဝၼ်းတူၵ်း လႄႈ ၸိုင်ႈမိူင်းၸိူဝ်းႁဵတ်းၵၢၼ် တီႊမူဝ်ႊၶရေႇၸီႇၶဝ်တႄႉ မၵ်းမၼ်ႈဝႃႈ ပၢင်လိူၵ်ႈတင်ႈၼႆႉ ဢမ်ႇမီးလွင်ႈပူင်ႇသႂ် လႄႈ ဢမ်ႇမီးလွင်ႈၽဵင်ႇ ပဵင်း ၼႆယူႇ။

ၵွပ်ႈၼၼ် ပၢင်လိူၵ်ႈတင်ႈၼႆႉ ပဵၼ်ၸိူင်းပွတ်း ဢၼ်သိုၵ်းမၢၼ်ႈယိုတ်းမိူင်း ၶူင်သၢင်ႈၶိုၼ်ႈမႃး ပိူဝ်ႈတႃႇႁဵတ်း ႁႂ်ႈ ၵၢၼ်ၽွင်းငမ်းသိုၵ်းၶဝ် ၵႅၼ်ႇၶႅင်ယိုၼ်းယၢဝ်းၵႂႃႇမိူဝ်းၼႃႈၵွႆးၼႆ လၢတ်ႈလႆႈတဵမ်ပၢၵ်ႇတဵမ်ၵမ်းၸိူင်ႉၼႆယူႇ။

ပဵၼ်ႁိုဝ်ၵေႃႈလီ သိုၵ်းမၢၼ်ႈယိုတ်းမိူင်းၼႆႉ ၶဝ်ပေႃးလႆႈၶေႃႈတွပ်ႇၼင်ႇယိူင်းဢၢၼ်းဝႆႉၸဵမ်မိူဝ်ႈ ပၢင်လိူၵ်ႈ တင်ႈ ပွၵ်ႈၵမ်း 1 ပွၵ်ႈၵမ်း 2 ၼၼ်ႉယဝ်ႉလႄႈ ပၢင်လိူၵ်ႈတင်ႈပွၵ်ႈၵမ်း 3 ၼႆႉၵေႃႈ တိုၼ်းယုမ်ႇယမ်ဝႃႈ ၶဝ်တေပေႉထႅင်ႈၸွမ်းၼင်ႇတမ်းဝၢင်းၽႅၼ်ၵၢၼ်ဝႆႉၼၼ်ႉၵူၺ်း။

ယွၼ်ႉသင်လႄႈၼႆ ဢၼ်ပဵၼ်ၸုမ်းယူႇၵၢင်ၵေႃႈပဵၼ်မၼ်းၵူၺ်း။ ၵွပ်ႈၼၼ် ပၢင်လိူၵ်ႈတင်ႈပွၵ်ႈၼႆႉ မိူၼ်ၵၼ်တင်းမီးၸုမ်းလဵဝ် ၶဝ်ႈလိူၵ်ႈတင်ႈဢမ်ႇမီးပႃႇတီႇလႂ်ၸုမ်းလႂ်ၶႅင်ႇမၼ်းတေႉတေႉဝႃႈဝႃႈ။ ၵူၺ်းၵႃႈ ၸိူဝ်းပဵၼ်ႁူဝ်ပဝ်ႈလႄႈ လုၵ်ႈၸုမ်းပႃႇတီႇသၢင်ႇသီႈတႄႉ ဢဝ်ၵၢၼ်ဢွင်ႇပေႉပၢင်လိူၵ်ႈတင်ႈပွၵ်ႈၼႆႉသေ ယုမ်ႉသၢႆႉယုမ်ႇၶႂႃႇဢဝ်ၵုင်ႇဢဝ်မုၼ်မၼ်းယူႇ။

လွင်ႈတီႈပႃႇတီႇသၢင်ႇသီႈ ဢၼ်ၼပ်ႉလႆႈဝႃႈ ပဵၼ်ပႃႇတီႇၶွၼ်ႉတဝ်ႉၶွင်သိုၵ်းမၢၼ်ႈ လႆႈသဵင်ၵၢင်ၸႂ် ၼမ်လိူဝ်ပိူၼ်ႈသုတ်း ၼႂ်းပၢင်လိူၵ်ႈတင်ႈၼႆႉ ဢမ်ႇလၢၵ်ႇလၢႆးသင်ယဝ်ႉ။ ဢွင်ႇပေႉၵႂႃႇၸိူင်ႉႁိုဝ်၊ လႆႈဢႃႇၼႃႇ ၵႂႃႇလၢႆးတၢင်းဢၼ်လႂ်၊ ပၢင်လိူၵ်ႈတင်ႈၼႆႉ ၶဝ်ႈတၢင်းၵၢၼ်ႁႃႉဢမ်ႇၶဝ်ႈတၢင်းၵၢၼ်ၼႆၼၼ်ႉ ဢမ်ႇၸႂ်ႈၵၢၼ်လွမ်ႇလွင်ႈယဝ်ႉ။ လမ်ႇလွင်ႈသုတ်းၼႆႉ တပ်ႉသိုၵ်းလူဝ်ႇလႆႈ သိုပ်ႇယိပ်းၵမ်ဢႃႇၼႃႇၵႂႃႇထႅင်ႈႁႂ်ႈ ပေႃးလႆႈၼၼ်ႉၵူၺ်း။

ႁိုၼ်းၵႃယၢင်း ၽူႈလူင်ႉလႅၼ်ႇၵၢၼ်မိူင်း မိူင်းႁူမ်ႈတုမ်တႄႉ ယၢမ်ႈထတ်းသၢင်ၼိူဝ်ပၢင်လိူၵ်ႈတင်ႈ ဢၼ်သိုၵ်းမၢၼ်ႈယိုတ်းမိူင်းၼမ်းၸတ်းၼၼ်ႉ တီႈၸုမ်းၶၢဝ်ႇၽူႈတွႆႇႁွၵ်ႈဝႆႉဝႃႈ – ပၢင်လိူၵ်ႈတင်ႈ ဢၼ်ဝႃႈႁဵတ်းၸွမ်း​​ၶေႃႈလႆႈၸႂ် ၸွမ်ၸိုင်ႈသျီႊၵျိၼ်ႉၽိင်ႊၼႆႉ လပ်ႉလင်မီးဝႆႉ​​ၶေႃႈ ၵိၼ်ၵႅၼ်ႇသွင်​​ၶေႃႈ၊ ၼိုင်ႈၸမ်ႉ ဝၢႆးလိူၵ်ႈတင်ႈယဝ်ႉယႃႇ ​​တေလႆႈပွႆႇလွတ်ႈပၼ် ASSK၊ ​​ၵေႇသုတ်း ​​တေလႆႈပွႆႇယူႇလူမ် ႁႂ်ႈလႆႈဢုပ်ႇၸွမ်း ၽွင်းတၢင် လႄႈ မုၵ်ႉၸုမ်းၵူႈမိူင်းမိူင်း။ သွင်တႄႉ ​​တေလႆႈၵိုတ်းတိုၵ်းၵၼ်တင်း ၸုမ်းၸၢဝ်းၶိူဝ်းလုၵ်ႉၽိုၼ်ႉ ဝႃႈၼႆယဝ်ႉ။