ၶၢဝ်းတၢင်းသိုၵ်းမၢၼ်ႈ ယိုတ်းမိူင်းမႃးသေ ၵူၼ်းမိူင်းႁူမ်ႈတုမ်မၢၼ်ႈ ၽူင်ႉပၢႆႈၶဝ်ႈမိူင်းထႆးၼမ် ။ မိူဝ်ႈ 1996-97 ၸိူဝ်းၼၼ်ႉတႄႉ ၵမ်ႈၼမ် တေပဵၼ်ၵူၼ်းမိူင်းတႆးၵူၺ်း ဢၼ်ၼပ်ႉႁူဝ်ႁဵင် ပၢႆႈၸူးမိူင်းထႆး ။ ပွတ်းတၢင်းမိူင်းမၢၼ်ႈ တေဢမ်ႇသူႈပၢႆႈၶဝ်ႈထႆး ။ ၸွမ်ၸိၵ်းသိုၵ်းမၢၼ်ႈမိၼ်းဢွင်ႇလၢႆႇ ယိုတ်းဢႃႇၼႃႇၸိုင်ႈမိူင်းမႃးၶၢဝ်းတၢင်း 4-5 ပီၼႆႉ ၵူၼ်းမိူင်းမၢၼ်ႈပတ်းပိုၼ်ႉ ၶၢႆႉၶဝ်ႈမိူင်းထႆးၼမ် ။

ၵူၼ်းမိူင်းမၢၼ်ႈဢၼ်ၶဝ်ႈမိူင်းထႆး ၵူၼ်းၵဝ်ႇၵူၼ်းမႂ်ႇမႃးလေႃးၵၼ်ၼမ် ၊ ပၼ်ႁႃၵေႃႈၼမ် ။ ပၼ်ႁႃဢၼ်ၼိုင်ႈပႆႇယဝ်ႉ ပၼ်ႁႃထႅင်ႈဢၼ်ၼိုင်ႈသိုပ်ႇထႅင်ႈ ။ ႁႅင်းၵၢၼ်မိူင်းမၢၼ်ႈ ပွတ်းတၢင်း ၸႄႈတွၼ်ႈ ၶျူၼ်ႊပူႊရီႊ မီးပၼ်ႁႃၵၼ် လူင်းတိၼ်လူင်းမိုဝ်းပေႃႉထုပ်ႉၵၼ် ထိုင်တီႈလိူတ်ႈတူၵ်းယၢင်ဢွၵ်ႇ ။ ႁဵတ်းႁႂ်ႈၵူၼ်းမိူင်းထႆးႁၼ်ဝႃႈ ၵူၼ်းမိူင်းမၢၼ်ႈ မႃးၵေႃႇၵၢၼ်ႁၢႆႉ ႁဵတ်းႁႂ်ႈမိူင်းထႆးသုၵ်ႉ ။ ၸင်ႇၼၼ်လႄႈ ၸုမ်းလူလွမ်ႁႅင်းၵၢၼ်ဢွၵ်ႇသင်ႇ ႁႂ်ႈႁႅင်းၵၢၼ်မေႃယူႇမေႃၵိၼ်ၼႆယူႇ။

ဝၼ်းတီႈ 13/01/2026 ပူၼ်ႉမႃးၼႆႉ ၸုမ်းႁႅင်းၵၢၼ်မိူင်းမၢၼ်ႈ ဢၼ်မႃးႁဵတ်းၵၢၼ်တၢင်းၸႄႈတွၼ်ႈၶျူၼ်ႊပူႊရီႊၼၼ်ႉ ၽိတ်းၽႅၵ်ႇၵၼ် ထိုင်တီႈ လူင်းမိုဝ်းႁဵတ်းတီႈၵၼ် ၽၼ်းၵၼ် ပေႃႉထုပ်ႉၵၼ် ။

ဝၼ်းတီႈ 20/01/2026 ၼႆႉၵေႃႈ LGBT ၵူၼ်းမိူင်းမၢၼ်ႈၵေႃႉၼိုင်ႈ ပဵၼ်ၵူၼ်းၸိုဝ်ႈလိုဝ်းၼႂ်းတိၵ်ႊတွၵ်ႊ ၵမ်ႈၼမ်ႁူႉဝႃႈ ဢေႇယႃႇဝတီႇမ ၺႃးၶႃႈတၢႆသေ ၺႃးၸူၼ်ဢဝ်ၵႂႃႇၶိူင်ႈႁွႆႈၶိူင်ႈတိုဝ်းမၼ်းၸိူဝ်းၼႆႉ တင်းၼမ် ၼႆယဝ်ႉ။

ဝၼ်းတီႈ 20/01/2026 ၼႆႉၵူၺ်းၼင်ႇၵဝ်ႇ ႁႅင်းၵၢၼ်မိူင်းမၢၼ်ႈ တီႈမႄႈသွတ်ႇ ၵေႃႉၼိုင်ႈ ယိုဝ်းပလိၵ်ႈထႆး မၢတ်ႇၸဵပ်း သေ ပၢႆႈလွတ်ႈဝႆႉ ။ ၼႆႉၵေႃႈ ႁဵတ်းႁႂ်ႈ တူင်ႇၵူၼ်းထႆး ႁၼ်ဝႃႈ ၵူၼ်းမိူင်းမၢၼ်ႈ ႁႃၵေႃႇၵၢၼ်ႁၢႆႉ ၼႂ်းမိူင်းထႆး ၼႆ ႁၼ်သိုဝ်ႇၶၢဝ်ႇထႆး လၢႆဢၼ် ဢွၵ်ႇဝႆႉ။
ပူၼ်ႉမႃး မိူဝ်ႈဝၼ်းတီႈ 11 ၼႆႉၵေႃႈ ႁႅင်းၵၢၼ်ၵူၼ်းမိူင်းမၢၼ်ႈလႄႈ ၵူၼ်းထႆး (ၵူၼ်းႁပ်ႉသူင်ႇၶူဝ်းၶွင်တၢင်းၵိၼ်) ၽိတ်းမေႃးၵၼ် တီႈၼႃႈႁၢၼ်ႉတၢင်းၵိၼ် The One၊ ၵူၼ်းထႆး 3 ၵေႃႉ ၺႃးပေႃႉထုပ်ႉ ။

ယွၼ်ႉပိူင်ပဵၼ်ၼႆႉသေ ႁႅင်းၵၢၼ်ၵူၼ်းမိူင်းမၢၼ်ႈ 6 ၵေႃႉ လႆႈယွမ်းၼွမ်းထိုင် ၵူၼ်းထႆးလႄႈ လႆႈသၢႆႈငိုၼ်းပၼ် တႃႇမႄးၶိုၼ်းရူတ်ႉၶိူင်ႈ ၵူၼ်းထႆး။ လိူဝ်ၼၼ်ႉ ႁႅင်း ၵၢၼ်ၵူၼ်းမိူင်းမၢၼ်ႈ 6 ၵေႃႉ ၺႃးပူတ်းၵၢၼ်ဢွၵ်ႇပႅတ်ႈ ဝႃႈၼႆ။

ဢိင်ၼိူဝ်ပၼ်ႁႃၸိူဝ်းၼႆႉသေ ၽူႈၸွႆႈထႅမ်ႁႅင်းၵၢၼ်ၵူၼ်းမိူင်းမၢၼ်ႈ တိုၵ်းသူၼ်းပၼ်ၾၢင်ႉဝႆႉဝႃႈ – ပလိၵ်ႈထႆးဢမ်ႇၼၼ် ၸုမ်းႁၵ်ႉၸိူဝ်ႉၸၢတ်ႈဝၢၼ်ႈမိူင်းထႆး ၸၢင်ႈလူင်းပိုၼ်ႉတီႈၵူတ်ႇထတ်းတီႉၺွပ်း ဢမ်ႇၼၼ်ႁႃတၢင်းၽိတ်းႁဵတ်းႁၢႆႉတေႃႇ ႁႅင်းၵၢၼ်ၵူၼ်းမိူင်းမၢၼ်ႈလႄႈ ၸိူဝ်းမႃးသွၼ်ႈယူႇဝႆႉၼႂ်းမိူင်းထႆးၼႆႉ ႁႂ်ႈၾၢင်ႉယူႇၾၢင်ႉၵိၼ် ႁဵတ်းၸွမ်းမၢႆမီႈမိူင်းထႆးသေၵမ်း ဝႃႈၼႆ။

ၸဵမ်မိူဝ်ႈသိုၵ်းမၢၼ်ႈ တႄႇယိုတ်းမိူင်းပီ 2021 ၼၼ်ႉသေ ၵူၼ်းမိူင်းႁူမ်ႈတုမ်မၢၼ်ႈ လႆၶဝ်ႈမိူင်းထႆး ၼပ်ႉႁူဝ်ႁဵင်ႁူဝ်မိုၼ်ႇ ။
ဢိင်ၼိူဝ်ပၼ်ႁႃၵၢၼ်မိူင်းယုင်ႈသေ ၾၢႆႇလူလွမ်ႁႅင်းၵၢၼ်ၼႂ်းမိူင်းထႆးၵေႃႈ ဢမ်ႇၸၢင်ႈပၼ်ႇၵၢၼ်လႆႈလီလီ ။ ၸဝ်ႈၼႃႈတီႈထႆး ၾၢႆႇႁဵတ်းဝတ်းဝႂ်ႁႅင်းၵၢၼ်ၵေႃႈ ဢမ်ႇပိုတ်ႇႁပ်ႉႁဵတ်းပၼ်ဝတ်းဝႂ်ၵူႈၶၢဝ်း ၊ ၶႂ်ႈပိုတ်ႇၵေႃႈ ပိုတ်ႇ ဢမ်ႇၶႂ်ႈပိုတ်ႇၵေႃႈ ဢမ်ႇပိုတ်ႇသေ ႁဵတ်းႁႂ်ႈ ၵူၼ်းၸိူဝ်းၶဝ်ႈမိူင်းထႆးမႂ်ႇမႂ်ႇ ဢမ်ႇၸၢင်ႈလႆႈဝတ်းဝႂ် တႃႇယူႇလွတ်ႈလႆႈ ။
ၸိူဝ်းလႆႈ ႁဵတ်းဝတ်းဝႂ်ၵေႃႈ ယူႇယူႇ ဢမ်ႇၼပ်ႉယမ်ပိူင်ၸိုင်ႈမိူင်းထႆး ဢမ်ႇၸွမ်းပိူင်သေ ႁဵတ်းႁႂ်ႈၵူၼ်းမိူင်းထႆးၵၢႆးႁူၵၢႆးတႃသေ ၺႃးၵူၼ်းပိုၼ်ႉတီႈၸိူဝ်းပဵၼ်ၸဝ်ႈႁိူၼ်း တၢင်ႇလၢတ်ႈ ႁႂ်ႈၸဝ်ႈၼႃႈတီႈလူင်းၵူတ်ႇထတ်းတီႉၺွပ်းၵေႃႈမီး။

ၼႂ်းႁူဝ်ပီ 2026 ၼႆႉ ၸဝ်ႈၼႃႈတီႈပလိၵ်ႈ ၼႂ်းမိူင်းထႆး လူင်းပိုၼ်ႉတီႈ ၵူတ်ႇထတ်း ႁႅင်းၵၢၼ်ၸိူဝ်းဢမ်ႇမီးဝတ်းဝႂ်တဵမ်ထူၼ်ႈသေ ယူႇဝႆႉၼႂ်းမိူင်းထႆး လႄႈ ၵူၼ်းမိူင်းၼွၵ်ႈႁၢဝ်ႈႁႅင်း။ ၼႂ်းဝူင်ႈဝၢင်ႈၼႆႉ ႁႅင်းၵၢၼ်ၸိူဝ်းလုၵ်ႉတၢင်းမိူင်းႁူမ်ႈတုမ်မၢၼ်ႈ မႃးယူႇၼႂ်းမိူင်းထႆး ၺႃးတီႉၺွပ်းၵႂႃႇၼမ်တေႉတေႉ ဝႃႈၼႆ။
မိူဝ်ႈဝၼ်းတီႈ 15 လိူၼ်ၵျႅၼ်ႊၼိဝ်ႊရီႊ ႁွင်ႈၵၢၼ်ၽွင်းလူင်ၾၢႆႇႁႅင်းၵၢၼ်မိူင်းၼွၵ်ႈ ႁဵတ်းလိၵ်ႈပိုၼ်ၽၢဝ်ႇဢွၵ်ႇဝႆႉပဵၼ်တၢင်းၵၢၼ် ပိူဝ်ႈတႃႇလူင်းၵူတ်ႇထတ်း ၵူၼ်းမိူင်းၼွၵ်ႈ လႄႈ ႁႅင်းၵၢၼ်ၸိူဝ်းလၵ်ႉယူႇ၊ လၵ်ႉႁဵတ်းၵၢၼ်ၽိတ်းပၵ်းပိူင် ၼႂ်းမိူင်းထႆးပတ်းပိုၼ်ႉၼၼ်ႉ။

ဝၢႆးလင်ပိုၼ်ၽၢဝ်ႇလိၵ်ႈဢွၵ်ႇၵႂႃႇယဝ်ႉဢမ်ႇႁိုင် ၵူၼ်းၼွၵ်ႈမိူင်း ၸိူဝ်းဢမ်ႇမီးဝတ်းဝႂ်တဵမ်ထူၼ်ႈသေ လၵ်ႉယူႇ၊ လၵ်ႉႁဵတ်းၵၢၼ် ၸိူဝ်းဢမ်ႇထုၵ်ႇမႅၼ်ႈၸွမ်းပၵ်းပိူင်မၢႆမီႈၼႆႉ ၺႃးပလိၵ်ႈထႆး တီႉၺွပ်းၵႂႃႇတင်းၼမ်လႄႈ ႁႅင်းၵၢၼ်ၸိူဝ်းလုၵ်ႉတၢင်းမိူင်းမၢၼ်ႈ ၶဝ်ႈမႃးႁဵတ်းၵၢၼ်ၼႂ်းမိူင်းထႆးၵေႃႈ ထုၵ်ႇလီၾၢင်ႉယူႇၾၢင်ႉၵႂႃႇမႃးၵၼ် ။
မိူဝ်ႈလၢႆသိပ်းပီပူၼ်ႉမႃးတႄႉ ၵမ်ႈၼမ်ႁႅင်းၵၢၼ်ၼႂ်းမိူင်းထႆး တေပဵၼ်ၵူၼ်းမိူင်းတႆးၵမ်ႈၼမ် ။ ၼႂ်းၶၢဝ်းတၢင်း ၸွမ်ၸိၵ်းသိုၵ်းမၢၼ်ႈမိၼ်းဢွင်ႇလၢႆႇ ယိုတ်းမိူင်းမႃးၼႆႉတႄႉ ၵူၼ်းမိူင်းမၢၼ်ႈတူင်ႇပဵင်းၸိူဝ်းၼႆႉၵေႃႈ ၶဝ်ႈမိူင်းထႆးၼမ်။ ၵမ်ႈၼမ် ပဵၼ်ၵူၼ်းပွင်ပဵၼ်လႆႈသေ ၶဝ်ႈမႃးလႄႈ မႃးပိုတ်ႇႁၢၼ်ႉပိုတ်ႇသႅင်ႇၵေႃႈၼမ် ။ ၸိူဝ်းပဵၼ်တၢင်းၵၢၼ်ၵေႃႈ မီးယူႇသေတႃႉ ၸိူဝ်းဢမ်ႇၶဝ်ႈတၢင်းၵၢၼ်ၵေႃႈမီး။

မိူဝ်ႈဢွၼ်တၢင်း ၵူၼ်းမိူင်းတႆးၶဝ်ႈမိူင်းထႆးမႃးၵေႃႈ မႃးႁဵတ်း ၽူႈႁပ်ႉမဝ် ၵေႃႇသၢင်ႈ ၊ ႁဵတ်းလုၵ်ႈလဵင်ႉလုၵ်ႈလေႃးဢွၼ်ႇပိူၼ်ႈၵူၺ်း ။ ၵူၺ်းၵႃႈ ၵူၼ်းမိူင်းမၢၼ်ႈမႃး ပွၵ်ႈၼႆႉသမ်ႉ မႃးပိုတ်ႇႁၢၼ်ႉပိုတ်ႇသႅင်ႇ ၶွင်ႈၵိၼ် ဢၼ်ဢဝ်မႃးတၢင်းမိူင်းမၢၼ်ႈလွၼ်ႉလွၼ်ႉ ။ သင်ပဵၼ်တၢင်းၵၢၼ်ၵေႃႈ ယင်းၶႅၼ်း။ သင်ဢမ်ႇၸႂ်ႈတၢင်းၵၢၼ်သမ်ႉ တေၺႃး ၸဝ်ႈၼႃႈတီႈထႆး လူင်းၵူတ်ႇထတ်းႁႅင်းသေ တေပၢႆႉပႃး ႁႅင်းၵၢၼ်ၸိူဝ်းႁဵတ်းၵၢၼ်လၢႆးဝၼ်းၸိူဝ်းၼၼ်ႉ။

ဢိင်ၼိူဝ်လွင်ႈၼႆႉသေ ၼႆ ထွင်းၶမ်း ၽူႈၵိူဝ်းၵုမ် ၸုမ်းႁႅင်းၵၢၼ် ယၢၼ်မိူင်း MAP Foundation တႄႉလၢတ်ႈၼင်ႇၼႆ –

ပေႃးပိူၼ်ႈ လူင်းၺႅပ်ႉၸွမ်းႁၢၼ်ႉၸွမ်းသႅင်ႇၸိူဝ်းၼႆႉ ပိူၼ်ႈၵေႃႈ ႁူႉဝႃႈ ပီႈၼွင်ႉတႆးပီႈၼွင်ႉမၢၼ်ႈ မႃးပိုတ်ႇၶၢႆတၢင်းၵိၼ်တၢင်းယမ်ႉ။ ပိူၼ်ႈၵေႃႈ သမ်ႉၶႅၼ်းသွၵ်ႈႁႃႁဵတ်းၼႆ။ မၼ်းၵေႃႈ တေၼႃႇ ပီႈၼွင်ႉႁႅင်းၵၢၼ် ဢၼ်တီႈဢမ်ႇလႆႈၵႃႉလႆႈၶၢႆ။ၵူၼ်းႁဵတ်းၵၢၼ်ၵိၼ်ငိုၼ်းလိူၼ် လၢႆးဝၼ်းၸိူဝ်းၼႆႉ တေၼႃႇၸွမ်းၵၼ် မူတ်း။ ၵႂႃႇႁဵတ်းၵၢၼ်တီႈလႂ်ၵေႃႈ ႁႅင်းၵၢၼ်တေၺႃးသွၵ်ႈၵူတ်ႇထတ်းသေ တေၼႃႇၸွမ်းၵၼ်မူတ်းမူတ်းၼၼ်ႉၼႃႇ

မၢင်ၸိူဝ်းၵေႃႈ မႃးယူႇမိူင်းထႆးၵေႃႈ ဝႃႈလႆႈပွင်ပဵၼ်သေ ႁဵတ်းလႆႈဝတ်းဝႂ်ပဵၼ်ၵူၼ်းထႆး ။ ပဵၼ်ၵူၼ်းထႆးတဵမ်တူဝ်ယဝ်ႉၼႆသေ ဢမ်ႇသၢင်းၵိၼ်ၽႂ် ဢမ်ႇဝႆႉပိူင်ၸိုင်ႈမိူင်းပဵၼ်ယႂ်ႇ မေႃသမ်ႇမႅၼ် ၊ ႁဵတ်းၵၢၼ်ၽိတ်းပၵ်းပိူင်သေ ဢဝ်ၵူၼ်းမိူင်းထႆးၸိူဝ်းပဵၼ်ၵူၼ်းၸႃႇတိတႄႉတႄႉမၼ်း ယူႇယၢပ်ႇၸွမ်း ။ ပေႃးၺႃးၵူၼ်းပိုၼ်ႉတီႈ တၢင်ႇလၢတ်ႈၸဝ်ႈၼႃႈတီႈယဝ်ႉ ဢၼ်တုမ်ႉတိူဝ်ႉသမ်ႉ ပဵၼ်ႁႅင်းၵၢၼ် ၸိူဝ်းႁဵတ်းၵၢၼ်သိုဝ်ႈယူဝ်း ၼႆ – ထွင်းၶမ်း MAP Foundation သိုပ်ႇလၢတ်ႈၼင်ႇၼႆ။

ၸွမ်းၼင်ႇ ၾၢႆႇလူလွမ်ႁႅင်းၵၢၼ်မိူင်းထႆး thailand.iom တမ်းၽိုၼ်ႁၢႆးငၢၼ်းဝႆႉတႄႉ တေႃႇထိုင် လိူၼ်သႅပ်ႊထႅမ်ႊပိူဝ်ႊ 2025 ၼႆႉ ႁႅင်းၵၢၼ်ၸိူဝ်း တၢင်ႇယိုၼ်ႈဝႂ်ပရႃႊၵၼ်ႊသင်ၶူမ်ႊ လႄႈ ဝႂ်ဢၼုၺၢတ်ႈႁဵတ်းၵၢၼ်ဝႆႉ ၵူၼ်းမိူင်းႁူမ်ႈတုမ်မျၢၼ်ႇမႃႇ 312214 ၵေႃႉ ၊ လၢဝ်း – 11974 ၵေႃႉ ၊ ၵမ်ႊပူႊၶျႃႊ – 87757 ၵေႃႉ ၊ ဝႅတ်ႉၼၢမ်း – 547 ၵေႃႉ လႄႈ တၢင်ႇၸိုင်ႈမိူင်းလၢႆမိူင်း ႁူမ်ႈ 86007 ၵေႃႉ မိူင်းထႆးပတ်းပိုၼ်ႉ ႁူမ်ႈသဵင် 498499 ၵေႃႉ ဝႃႈၼႆဝႆႉ။ ပႆႇၼပ်ႉပႃး ဝတ်းဝႂ်တၢင်ႇသႅၼ်း မိူၼ်ၼင်ႇ MOU ၸိူဝ်းၼႆႉလႄႈ ၸိူဝ်းဢၼ် လႅၵ်ႈပဵၼ်ဝတ်းဝႂ်ၵူၼ်းထႆးၸိူဝ်းၼၼ်ႉ မီးထႅင်ႈတင်းၼမ် ။