ၾိင်ႈမိူင်းပႃႇထိူၼ်ႇ Law of the jungle ၼႆႉ ပဵၼ်လၢႆးတၢင်းၵၢၼ်မိူင်း ဢၼ်ဢမ်ႇၼပ်ႉသွၼ်ႇထိုင် လွင်ႈတဵင်ႈထမ်းသေ ဢဝ်မႃႇႁႅင်းပဵၼ်ယႂ်ႇ ပေႉပုၼ်ႈတေႃႇပိူၼ်ႈၼၼ်ႉၼႆ ပွင်ႇၸႂ်ၵၼ်လႆႈ ငၢႆႈငၢႆႈယူႇ။
ၸဝ်ႈဢႃႇၼႃႇသိုၵ်း ဢၼ်ၶႃႈငႅၼ်းတဵၵ်းတဵင်တေႃႇၵူၼ်းမိူင်းၼၼ်ႉလႂ်၊ ၸုမ်းသိုၵ်းဢၼ်တူ ၺ်းတႃႇၸိူဝ်ႉၶိူဝ်းလဵဝ် ၸုမ်းၸၢဝ်းလဵဝ်သေ ပူၼ်ႉပႅၼ်တေႃႇပၵ်းပိူင်ၵူႈမိူင်းမိူင်းၼၼ်ႉလႂ်ၼႆၵေႃႈ တေလႆႈၼပ်ႉသွၼ်ႇသႂ်ႇၼႂ်း သဵၼ်ႈမၢႆၵူၼ်းလိူင်း ၸႂ်ႉတိုဝ်းၾိင်ႈမိူင်းပႃႇထိူၼ်ႇယူႇၵွႆးယဝ်ႉ။
ငဝ်းလၢႆးၼႂ်းမိူင်းယၢမ်းလဵဝ် မီးၵွင်ႈၸင်ႇမီးသူပ်းလႆႈလႄႈ ယိင်ႈၶႅၼ်းႁဵတ်းႁႂ်ႈၾိင်ႈမိူင်းပႃႇထိူၼ်ႇၼၼ်ႉ ႁိူင်းထႃးလၢမ်းၵႃးၸွတ်ႇထိုင်ၵူႈငွၼ်ႈယဝ်ႉ။
ပေႃးတူၺ်းၾိင်ႈမိူင်းလုမ်ႈၾႃႉ World Order ၼႆၵေႃႈ ဝႆႉမႃႇႁႅင်းၵွႆးပဵၼ်ယႂ်ႇ၊ ၽႂ်ဢမ်ႇၶႂ်ႈသႂ်ႇၸႂ်ၼိူဝ် တၢင်းၸိုဝ်ႈၸႂ်ႈယဝ်ႉ။ US, ရတ်ႉသျႃး၊ မိူင်းၶႄႇၸိူဝ်းၼႆႉ ၽႂ်တၼ်းမၼ်းၽိတ်ႇသေ ၵႂၢတ်ႇဢဝ်မိူင်းဢွၼ်ႇမိူင်းဢိတ်း ၸိူဝ်းတိတ်းၸမ်လၢပ်ႈလိၼ်ၶဝ်ယူႇၼၼ်ႉၵေႃႈ ႁၼ်ၺႃးၵၼ်ယူႇသၵ်းသၵ်း။တေႃႈၼင်ႇ UN လုမ်းၸၢတ်ႈၸိုင်ႈလုမ်ႈၾႃႉ ၵွႆးလႆႈၵူင်သူပ်းတူၺ်းယူႇၵေႃႈမီးယဝ်ႉ။
ယွၼ်ႉၵၢၼ်မိူင်း မိူင်းႁိမ်းႁွမ်းသေ ၼႂ်းဝၼ်းမိူဝ်ႈလဵဝ် ၸုမ်းၸၢဝ်းတႆး ဢမ်ႇၸၢင်ႈတၵ်းသဵင်တူင်ႉတူဝ်လႆႈၼႆႉ ၵေႃႈ လႆႈႁူပ်ႉလႆႈႁၼ်ယူႇ။ လူဝ်ႇႁွမ်ႁႅင်းမၢၵ်ႈမီး၊ လူဝ်ႇသၢင်ႈႁႅင်းသိုၵ်းယႂ်ႇ၊ လူဝ်ႇပူၵ်းပွင်တူင်ႇဝူင်းၵူၼ်းၼႆ တင်းႁွင်ႉတင်းႁဵတ်းယူႇၼႆ ဝႃႈသေၵွၼ်ႇ။ လိၼ်မိူင်းႁဝ်း ႁဝ်းဢမ်ႇလႆႈယူႇထၢင်ႇႁၢင်ႈ၊ ၵူၼ်းမိူင်းႁဝ်း ႁဝ်းဢမ်ႇၸၢင်ႈၵွပ်ႇၵူႈ၊ ၼေႃႇတႅၼ်းၶိူဝ်းႁဝ်း ႁဝ်းဢမ်ႇၸၢင်ႈပူၵ်းပွင်လႆႈထိုင်တီႈပေႃးၼႆ ယွၼ်ႉၾိင်ႈမိူင်းပႃႇထိူၼ်ႇ သုမ်ႇငုမ်းၵွႆးႁႃႉ၊ ဢမ်ႇၼၼ် ပႃးၸဵမ်ယွၼ်ႉႁဝ်း ဢမ်ႇႁူမ်ႇလူမ်ႈပၼ်လႆႈႁိုဝ်ၼႆ တၵ်းလႆႈၼပ်ႉသၢင်ႈထတ်းထွင်ၶိုၼ်းယူႇယဝ်ႉ။
မိူဝ်ႈဝၼ်းတီႈ 5/1/2026 ပုၼ်ႉ MNDAA ၸုမ်းသိုၵ်းၶႄႇၵဝ်ႈၵၢင်ႉ ပိုၼ်ၽၢဝ်ႇဝႃႈ “ ၵၢၼ်လုၵ်ႉၽိုၼ်ႉၼႆႉ ၽိူဝ်ႇမီးမႃး 14 ပီႊၵေႃႈ ဢဝ်လႆႈၶိုၼ်းတီႈလိၼ်ပိူင်ႇငမ်းႁဝ်းၸဵမ်ပိုင်းၼၼ်ႉ တင်းသဵင်ႈယဝ်ႉ” ၼႆသေ မၵ်းတတ်းပႃး ၵုၼ်လူင်၊ ၵူတ်ႉၶၢႆ၊ သႅၼ်ဝီ ပဵၼ်ၼႃႈတီႈ ၶွင်တူဝ်ၵဝ်ႇၶဝ်ၽွင်းငမ်းၵႂႃႇ။
ယွၼ်ႉပိူဝ်ႈ တိုၵ်းပေႉသိုၵ်းမၢၼ်ႈယဝ်ႉလႄႈ ဢမ်ႇတၢပ်ႈၼပ်ႉသွၼ်ႇ သၢႆပိုၼ်း၊ ၵၢင်ၸႂ်ၵူၼ်းမိူင်းပိုၼ်ႉတီႈ ဢိ ၵ်ႇပႃး ပၵ်းပိူင်သင်သေၵေႃႈ ႁဵတ်းလိပ်းႁဵတ်းလႅင်ၵႂႃႇ။ ပၼ်ႁႃၼႆႉ တႄႇငဝ်ႈမႃး တီႈသိုၵ်းမၢၼ်ႈယိုတ်းမိူင်း ၼၼ်ႉသေ ၸိူဝ်းလုၵ်ႉၽိုၼ်ႉၵေႃႈ ယဵပ်ႇယၼ်ၸွမ်းႁွႆးတိၼ် ၽူႈၶဵၼ်ၶိုၼ်းၼၼ်ႉယိုင်။
တေ ဝႃႈ TNLA ၼႆၵေႃႈ ဝၢႆးၶဝ်ပွႆႇၾႃႈ မိူင်းၵုတ်ႈ၊ မိူင်းမိတ်ႈယဝ်ႉ ၶွၼ်ႈႁႅင်းဢုပ်ႉပိူင်ႇၶဝ် ၼႂ်းၼမ်ႉတူႈ၊ ၼမ်ႉၶမ်းၼၼ်ႉၵႅၼ်ႇၵႅၵ်းသေ ၸႂ်ႉလၢႆးဢွမ်ႈပိုၼ်ၽၢဝ်ႇပဵၼ် ၼႃႈတီႈၽွင်းငမ်းႁင်းတူဝ်ၵဝ်ႇၶဝ်ယူႇယဝ်ႉ။ ၼႂ်းသွင်သၢမ်ဝၼ်းၼႆႉ PNO ၵေႃႈ ႁူမ်ႈမိုဝ်းၸွမ်းတပ်ႉမၢၼ်ႊသေ ထူဝ်းၶိုၼ်ႈၵႂႃႇတၢင်း ၵိူၼ်ႇတူ၊ မွၵ်ႇမႆႇပုၼ်ႉယူႇယႂ်းယႂ်း။ ၼႂ်းလၢပ်ႈမိူင်းပၢႆး၊ ယွင်ႁူၺ်ႈ လႄႈ သီႇသႅင်ႇၵေႃႈ ၽေႃႇသၢင်ႈပၢင်တိုၵ်း ၶိုင်ႁဵတ်းႁႂ်ႈပဵၼ်ၼႃႈတီႈၶဝ်ၵုမ်းၵမ်ယူႇၸိူဝ်းၼႆႉ လၢမ်းၶိုပ်ႈႁၼ်လႆႈ ၶေႃႈဢၢင်ႈ ဢၢၼ်းၵၢၼ်မိူင်း ၶဝ်ယူႇသႄႈ။
ၼႂ်းငဝ်းလၢႆးမိူင်းတႆးပဵၼ်ၼင်ႇၼႆ တေၼပ်ႉသွၼ်ႇဝႃႈ ဝၢႆးပၢင်လိူၵ်ႈတင်ႈယဝ်ႉယႃႇၵႂႃႇ ၸွမ်းၼင်ႇလၵ်းမိူင်း 2008 ပူင်ပၢႆးတမ်းမီးသေ ၸုမ်းသိုၵ်းလုၵ်ႉၽိုၼ်ႉ ၸိူဝ်းၶႂၢၵ်ႈလႆႈဝႆႉ ၼႃႈတီႈမႂ်ႇမႂ်ႇၼၼ်ႉ ၵႃႈတေလႆႈမွပ်ႈ ပၼ်ၶိုၼ်း ၼႂ်းမိုဝ်းလူင်ပွင်ၸိုင်ႈမႂ်ႇယူႇၼႆၸိုင် တေမိူၼ်ပၢင်တၢႆးမွင်းၼွၵ်ႇၵွႆးသႄႈ။
ဝႆႉဝႃႈ ပၢင်လိူၵ်ႈတင်ႈ ပွင်ႈသွင် ပွင်ႈသၢမ် ယဝ်ႉတူဝ်ႈၵႂႃႇလီငၢမ်းၵေႃႈယႃႇ တႃႇတေၶွတ်ႇၽွတ်ႈၸုမ်းလူင်ပွင် ၸိုင်ႈမႂ်ႇ ၼၼ်ႉ တိုၵ်ႉတေလႆႈမွတ်ႇယဵၼ် ၾႆးတၢင်းၼႂ်းၶဝ်တင်းၼမ်ၵွၼ်ႇ။ ၼင်ႇႁိုဝ်ၵၢၼ်လိူၵ်ႈတင်ႈတေယဝ်ႉတူဝ်ႈ ၵႃႈလႆႈပိုင်ႈၸုမ်းႁူမ်ႇလူမ်ႈ ၵၢၼ်မၢၵ်ႈမီးၶွင်ၶႄႇ ၸိမ်ၶဝ်ႈၼႂ်းမိူင်းရၶႅင်ႇမႃး၊ ဢမ်ႇႁိုင် တီႈမိူင်းၶၢင် လႄႈ မိူင်းတႆးၵေႃႈ တေႁပ်ႉဢဝ်ၸုမ်းႁူမ်ႇလူမ်ႈ ၾၢႆၼမ်ႉၵဵဝ် ဢိၵ်ႇ တၢင်းလူတ်ႉၾႆးၼၼ်ႉ ၶဝ်ႈမႃးၶႅၼ်ႈၵၢင်ပႅတ်ႈၼႆၼၼ်ႉ လၢမ်းႁၼ်ၵၼ်လႆႈယူႇ။ ၵူၺ်းၵႃႈ တႃႇတေပွႆႇႁႂ်ႈပိုတ်းတိုၵ်းၶိုၼ်း ၸုမ်းလုၵ်ႉၽိုၼ်ႉၶဝ်ၼၼ်ႉ ၸွင်ႇမိူင်းၶႄႇ တေၸွမ်းၸႂ်လႆႈယူႇႁိုဝ်။
ၸၢမ်းႁႂ်ႈၸီႉသင်ႇဝႃႈ ယူႇၵႂႃႇမူဝ်ဢမ်ႇၸမ်ႉ ၼမ်ႉဢမ်ႇၶုၼ်ႇၵွႆးလႃႈၼႆလူး မိူင်းတႆးဢၼ်ဝႃႈၼႆႉ ၼွၵ်ႈလိူဝ်ၵိုတ်းၸိုဝ်ႈ တေမီးသင်လိူဝ်ယဝ်ႉၼႆ တႃႉလီၶႆႈၸႂ်ၸွမ်းတေႉယဝ်ႉ။
ၸင်ႇၼၼ် ပႅၵ်ႉသမ်ႉႁဝ်းႁႃး ႁၵ်ႉသႃလွင်ႈတဵင်ႈထမ်း၊ ႁဝ်းႁႃးဢမ်ႇယွမ်းႁပ်ႉ ၾိင်ႈၵၢၼ်မိူင်းထိူၼ်ႇပႃႇၼၼ်ႉသေတႃႉ ယွၼ်ႉၾိင်ႈၵၢၼ်မိူင်းထိူၼ်ႇပႃႇ ဢၼ်ဢမ်ႇၶလႃႇတေႃႇ လွင်ႈတဵင်ႈထမ်းၼၼ်ႉ ပေႃးသုမ်ႇငုမ်းပူၼ်ႉပႅၼ်လိူဝ်ႁႅင်းမႃးၸိုင် ၵွၼ်ႇပႆႇလိုၼ်ႈႁွႆႈတႄႉ တၵ်းလႆႈၽိုၼ်ႉတူဝ်ၽိုၼ်ႉၸႂ် ပိၼ်ႇဝၢႆႇတုမ်ႉတွပ်ႇၶိုၼ်းၸင်ႇ တေၵိုင်ႇတင်းႁဝ်းလၢတ်ႈဝႃႈ ႁဝ်းႁၵ်ႉလိၼ်မိူင်းၸိူဝ်ႉၶိူဝ်းတေႉယူႇၼၼ်ႉယဝ်ႉၼႆ ယွၼ်းပၢႆးၼေမွၵ်ႈၼႆႉသေ တေၶွတ်ႇယွတ်ႈၵွၼ်ႇဢေႃႈ။
ဢၢၼ်ႇယဝ်ႉႁူမ်ႈပၼ်တၢင်းႁၼ်ထိုင်တီႈၼႆႈ