ၸွမ်းၼင်ႇ ထုင်းၵႂၢမ်းမီးဝႆႉဝႃႈ ၵူၼ်းႁူႉၼမ် ၵူၼ်းၵမ်ဢေႇ ၼႆၼၼ်ႉ ၵၢပ်ႈပၢၼ်လႄႈငဝ်းလၢႆး မိူင်းႁူမ်ႈတုမ်တုမ်မၢၼ်ႈ ပႃးၸဵမ်မိူင်းတႆးပတ်းပိုၼ်ႉယၢမ်းလဵဝ် ပဵၼ်ၼၼ်ဝႆႉ။ တၢင်းႁူႉတၢင်းႁၼ်ၼမ်သေတႃႉ တႃႇတေတိုဝ်းၵမ်ၸွမ်းလၢႆးတၢင်းလီၼၼ်ႉ ဢေႇၼႃႇ။ ၵူၼ်းၼုမ်ႇသႅၼ်းႁုၼ်ႈမႂ်ႇယၢမ်းလဵဝ် ႁူႉၸွတ်ႇႁၼ်ၸေးသေတႃႉ ႁႂ်ႈပႆၸွမ်းသဵၼ်ႈတၢင်းဢၼ်ထုၵ်ႇၼၼ်ႉ ဢေႇလူင်း ။ မိူၼ်ၼင်ႇ ပွတ်းတၢင်းမိူင်းၼၢႆး ၸိုင်ႈတႆးပွတ်းၸၢၼ်းၼႆႉ ၵူၼ်းတိတ်းၸပ်းယိၼ်ႉယႃႈမဝ်းၵမ်ၵေႃႈလိူင်ႇ ၵူၼ်းသႅၼ်းမႂ်ႇ ဢႃယု ပႆႇထူၼ်ႈထိုင်သေ ပႆတၢင်းၽိတ်းၵေႃႈၼမ် ။ ဢၼ်ၵူၼ်းမိူင်းမုင်ႈမွင်းႁႂ်ႈမီးၵူၼ်းၼုမ်ႇပဵၼ်မႃးၽူႈဢွၼ်ႁူဝ်လီၼႆၼၼ်ႉ မိူဝ်ႈလႂ်တေမီးမႃး ။ လီၼၵ်းၸႂ် ဢၼႃႇၵၢတ်ႈၽဝၵူၼ်းၼုမ်ႇၼႃႇၼႆ ၵူၼ်းမိူင်းၼၢႆးလၢတ်ႈ ။

တၢင်းႁူႉတၢင်းႁၼ်ၼႆႉ လူၺ်ႈဢမ်ႇလူဝ်ႇမီးၶူးသွၼ်မေႃသွၼ်သေ ႁဵၼ်းႁူႉဢဝ်ႁင်းၵူၺ်းလႆႈ ၼိူဝ်ဢွၼ်ႊလၢႆႊ ၼိူဝ် Platform လၢႆဢၼ်လႆႈယူႇသေတႃႉ တႃႇၵူၼ်းၼုမ်ႇဝၼ်းမိူဝ်ႈၼႆႉ ပေႃးတေမေႃပွင်ႇၸႂ်ႁူႉႁၼ်သေ ႁဵတ်းၸွမ်းလွင်ႈလီၼၼ်ႉတႄႉ ဢမ်ႇငၢႆႈ။

ပိူင်လူင်ၵေႃႈ ပဵၼ်ယွၼ်ႉ ၵၢၼ်မိူင်းၵၢၼ်သိုၵ်းသုၵ်ႉယုင်ႈသေ ပၢင်ပၼ်တၢင်းႁူႉဢေႇလူင်း ။ တႃႇတေမီး ၸုမ်း တူင်ႇၵူၼ်း လူင်းပိုၼ်ႉတီႈပၼ်တၢင်းႁူႉၵေႃႈ ဢိင်ၼိူဝ်ငဝ်းလၢႆးဝၢၼ်ႈမိူင်းသေ ဢမ်ႇထၢင်ႇႁၢင်ႈ ။ ၸုမ်းတူင်ႇၵူၼ်း ၵမ်ႈၼမ်ၸိူဝ်းဢၼ်လႆႈပိုင်ႈငိုၼ်းၵွင်ၵၢင်ၼွၵ်ႈမိူင်းသမ်ႉ ၺႃးတတ်းငိုၼ်း ၽွင်း ၸွမ်ၸိုင်ႈ ဢမေႊရိၵၼ်ႊ ၵိုတ်းပႅတ်ႈၵၢၼ်ၵမ်ႉၸွႆႈၵူႈမိူင်းမိူင်း။

မိူဝ်ႈသိုၵ်းမၢၼ်ႈပႆႇယိုတ်းမိူင်း ၵွၼ်ႇၼႃႈပီ 2021 ၼၼ်ႉတႄႉ ၶၢဝ်းတၢင်း 4-5 ပီ ဝၢၼ်ႈမိူင်းဢမ်ႇမီးပၢင်တိုၵ်းသိုၵ်းသိူဝ်လႄႈ လႆႈဝႃႈ မီးလွင်ႈႁုၼ်ႈမုၼ်းၶိုၼ်ႈယႂ်ႇမႃးယူႇၵမ်းၼိုင်ႈ ။ ၵူၺ်းၵႃႈ ဝၢႆးသေသိုၵ်းမၢၼ်ႈယိုတ်းမိူင်းၵမ်းၼႆႉယဝ်ႉ မိူၼ်ႁၢင်ႈႁူၼ်လင်ၵႂႃႇၶိုၼ်း လၢႆသိပ်းပီ ။

ၼႂ်းလိူၼ်ထူၼ်ႈသွင် ပီ 2024 ၼၼ်ႉ သိုၵ်းမၢၼ်ႈတႄႇပိုၼ်ၽၢဝ်ႇ ႁွင်ႉၵူၼ်းၼုမ်ႇၵႂႃႇၾိုၵ်းၵၢၼ်သိုၵ်းလႄႈ ဢဝ်ပဵၼ်ပၼ်ႁႃလူင်ဢၼ်ၼိုင်ႈ ႁဵတ်းႁႂ်ႈၵူၼ်းၼုမ်ႇၽူင်ႉပၢႆႈဢွၵ်ႇမိူင်းသေ သဵၼ်ႈတၢင်းၶိုၼ်ႈယႂ်ႇၵူၼ်းၼုမ်ႇၶၢတ်ႇႁၢႆဝႆႉ ။

ဝၢႆးသေ သိုၵ်းမၢၼ်ႈဢွၵ်ႇပိူင်ၵဵပ်းသိုၵ်းယဝ်ႉ သိုၵ်းၸၢဝ်းၶိူဝ်းၸိူဝ်းဢမ်ႇၸႂ်ႈသိုၵ်းမၢၼ်ႈၵေႃႈ ဢွၵ်ႇပိူင်ၵဵပ်းသိုၵ်းမိူၼ်ၵၼ် ။ သမ်ႉၵဵပ်းဢဝ် ၸွမ်းဝဵင်းဢၼ်ၶဝ်ၶဝ်ႈထိုင်လႆႈမွၵ်ႈၼၼ်ႉၵူၺ်း ။

မိူၼ်ၼင်ႇ ၼႂ်းမိူင်းတႆးၵေႃႈ ၵူၼ်းမိူင်းဢွၼ်ၵၼ်ထၢင်ႇဝႃႈ ပေႃးၶဝ်ႈႁၢပ်ႇၵၢၼ်သိုၵ်း ၼႂ်းသိုၵ်းၸၢဝ်းၶိူဝ်းၽႂ်မၼ်းယဝ်ႉ တေလွတ်ႈပိူင်သိုၵ်းမၢၼ်ႈၼႆသေတႃႉ ၵမ်းလိုၼ်း ဢမ်ႇလွတ်ႈသေၾၢႆႇ။

ၸင်ႇၼၼ်လႄႈ ၵူၼ်းၼုမ်ႇၼႂ်းမိူင်းတႆးၵမ်ႈၼမ် ဢွၵ်ႇပၢႆႈယၢၼ်မိူင်းၼမ် ။ ဢၼ်ၵိုတ်းဝႆႉၵေႃႈ တႅၵ်ႇပဵၼ်ဝႆႉလၢႆသႅၼ်း သႅၼ်းဢၼ်ယွင်ႇမဝ်းၸွမ်းၵဵမ်းၵူႈၸိူဝ်း ၸဵမ်ဢဝ် ၵဵမ်းဢွၼ်ႊလၢႆႊ ၊ Slot Game ဢၼ်လႆႈသႂ်ႇငိုၼ်းသေ လဵၼ်ႈၼင်ႇၵၢၼ်တေႃႇလွင်းၵေႃႈမီး။ပႃးၸဵမ်ၼႂ်းၵၢၼ်ၵျႃႊၽျႅၼ်ႉ ၵူၼ်းၼုမ်ႇၶဝ်ႈႁဵတ်း။
သႅၼ်းၵူၼ်းၼုမ်ႇ ဢၼ်ၸူမ်ၸွမ်းယႃႈမဝ်းၵမ်ၵေႃႈမီးၼမ် ။ သႅၼ်းဢၼ်တိုၵ်ႉယႂ်ႇသုင်ၶိုၼ်းမႃးပဵၼ်မၢဝ်ႇပဵၼ်သၢဝ် ဢႃယုပႆႇထူၼ်ႈထိုင်ၵႃႈႁိုဝ်သေ ဢဝ်ပၢၼ်မၢဝ်ႇသၢဝ်လူႉၸွမ်းၵၢၼ်ၵျေႃႇၵၢၼ်မူၼ်ႈၼႂ်းႁၢၼ်ႉ KTV ၵေႃႈမီး။

မိူၼ်ၼင်ႇ တီႈၼႂ်းမိူင်းၼၢႆး ၸိုင်ႈတႆးပွတ်းၸၢၼ်းၼႆႉၵေႃႈ တေႃႈၼၼ် ယၢမ်းလဵဝ် ၵူၼ်းသူႇသမ်းၵိၼ်ယႃႈ ၵေႃႈလိူင်ႇ လႄႈ ၶူဝ်းႁႆႈၶူဝ်းသူၼ်ဢၼ်ဝႆႉၵိုၵ်းထဵင်ႁႆႈထဵင်ၼႃးၵေႃႈ ၵႆႉႁၢႆ ။ တေဝႃႈ ၸႂ်ယႂ်ႇႁႂ်ႈပလိၵ်ႈမၢၼ်ႈတီႉၺွပ်းၵုမ်းၶင် ဢဝ်လိူင်ႈပၼ်ၼႆၵေႃႈ တီႉၺွပ်းလႆႈၵႂႃႇဢမ်ႇတၼ်းႁိုင် 4-5 ဝၼ်းၵူၺ်း ၶိုၼ်းပွႆႇပၼ်ၶိုၼ်း။ လိုၼ်းသုတ်းၶိုၼ်းမႃး ပၼ်တၢင်းမႆႈၸႂ်ၵူၼ်းပိုၼ်ႉတီႈ ၼႆ ၵူၼ်းမိူင်းၼၢႆးလၢတ်ႈ။

မိူဝ်ႈလၢႆသိပ်းပီပူၼ်ႉမႃးတႄႉ မိူင်းၼၢႆးၼႆႉ မီးၵူၼ်းသူႇယႃႈလမ်ၼမ် ၵၢပ်ႈယၢမ်းလဵဝ်တႄႉ မီးၵူၼ်းၵိၼ် ယႃႈမႃႉ ၼမ်လိူဝ် ။ ယွၼ်ႉယႃမႃႉသိုဝ်ႉငၢႆႈၶၢႆထုၵ်ႇ ၽွင်းၾိင်ႈပိူင်မိူင်းလူႉ ႁၢမ်းၶုၼ်လီ ။ မီးငိုၼ်းၼိုင်ႈႁဵင်ပျႃးၵူၺ်းၵေႃႈ သိုဝ်ႉလႆႈယႃႈမႃႉ ပဵၼ် 10 မဵတ်ႉပၢႆ ၼႆ ၵူၼ်းပိုၼ်ႉတီႈလၢတ်ႈၼင်ႇၼႆ –

ယႃႈလမ်ၼႆႉ ဢမ်ႇမီးယဝ်ႉ ၵူၼ်းၵိၼ်မၼ်းၶႂ်ႈႁၢႆမူတ်းယဝ်ႉ။သူၼ်မၼ်းၵေႃႈ ပိူၼ်ႈဢမ်ႇႁဵတ်းယဝ်ႉၼႃႇၼႆ။ ၸူဝ်ႈၶဝ်ႈၵၢပ်ႇႁိူင်းမႃးၼႆႉ သူၼ်ယႃႈႁၢႆယဝ်ႉ။ ၸႃႉၵူၼ်းၵိၼ်မၼ်းၵေႃႈ ၵိုတ်းၸႃႉၵူၼ်းထဝ်ႈထဝ်ႈ ၼၼ်ႉၵူၺ်း ယဝ်ႉ။ဢၼ်ၸွႆးဝႆႉမိူဝ်ႈၵူႈပွၵ်ႈၵူၺ်းယဝ်ႉ။ၵူၼ်းၼုမ်ႇမိူဝ်ႈလဵဝ်တႄႉ ၶဝ်တေၵိၼ်ယႃႈမႃႉၵူၺ်း ။ ဢၼ်လိူဝ်ႁႅင်းတႄႉ မီးဢၼ်ၸႃႉပႅတ်ႈလၢႆမၼ်း ဢမ်ႇမိူဝ်းႁိူၼ်းမိူဝ်းယေးၸိူဝ်းၼၼ်ႉ။ ပေႃးသႅၼ်းၸိူဝ်းၼႆႉၼႆ ၶႅၼ်းၼႃႇ ။ မေႃလၵ်ႉဢေႃႈ ၸိူဝ်းၼႆႉ

ၽွင်းပီၶရိတ်ႉ 2000 လိူဝ်လိူဝ် ၸိူဝ်းၼၼ်ႉတႄႉ ၵမ်ႈၼမ် ႁပ်ႉႁူႉဝႃႈ ယႃမႃႉၼႆႉ ၵိၼ်ယဝ်ႉၵႆႉ ၵိၼ်ယဝ်ႉဢမ်ႇႁိူဝ်ႉဢမ်ႇဢူၼ်ႈ ႁဵတ်းၵၢၼ်လႆႈၽႂ်းၶၼ် ၼႆၸိူဝ်းၼႆႉ ။
ယႃႈမႃႉၼႆႉ ပေႃးၶႆႈၶိုၼ်းငိူၼ်ႈမၼ်းတႄႉ ၼႂ်းပၢင်တိုၵ်းလုမ်ႈၾႃႉပွၵ်ႈသွင်ၼၼ်ႉၵေႃႈ သိုၵ်း ယင်းဢဝ်ပဵၼ် ယႃႁႅင်းတႃႇတေႃႇသူႈယူႇလွတ်ႈလႆႈၼႂ်းၵႄႈပၢင်တိုၵ်းမႃးယူႇ ၼႆ ၼႂ်း Wikipedia ၾၢႆႇထႆး လၢတ်ႈဝႆႉၼင်ႇၼႆ။

ၵူၺ်းၵႃႈ ယၢမ်းလဵဝ်တႄႉ ၵမ်ႈၽွင်ႈ ၵိၼ်ယႃႈမႃႉ ၼႃးပေႃးႁၢမ်း ၵမ်ႈၽွင် ၵိၼ်ၵၢၼ်ပေႃးလူႉ ၼႃႈႁိူၼ်းတႅၵ်ႇယၢႆႈ လုၵ်ႈလၢင်းၶၢတ်ႇၵၢၼ်ႁဵၼ်းႁူႉ ။
မိူဝ်ႈၼႂ်းပီ 2013 – 2019 ၸိူဝ်းၼၼ်ႉတႄႉ ပဵၼ်ပၢၼ်လူင်ပွင်ႈၸိုင်ႈဢၼ်ၵူၼ်းမိူင်းလိူၵ်ႈတင်ႈ လႆႈတီႈယူႇဝႆႉလႄႈ ၵူၼ်းႁဵတ်းၵၢၼ်တူင်ႇၵူၼ်းၽွင်းၼၼ်ႉ ပၼ်ႇၵၢၼ်ငၢႆႈငႅမ်ႈလိူဝ်သေ ငဝ်းလၢႆးမိူဝ်ႈလဵဝ် ။

ၵူၼ်းႁဵတ်းၵၢၼ်တူင်ႇၵူၼ်းတီႈမိူင်းၼၢႆးၽွင်းၼၼ်ႉ ၸူႉတုမ်ၵူၼ်းသူႇသမ်းၵိၼ်ယႃႈ လႆႈမွၵ်ႈ 100 ပၢႆၼႆႉသေ သူင်ႇထိုင်ၸုမ်းဢၼ်ဢဝ်ပုၼ်ႈၽွၼ်းတတ်းယိၼ်ႉယႃႈပၼ် ၼႆ ၵူၼ်းပိုၼ်ႉတီႈလၢတ်ႈ။

ႁူဝ်ပီ 2026 ၼႆႉၵေႃႈ မီးၸုမ်းဢၼ်ဢဝ်ပုၼ်ႈၽွၼ်းတတ်းယိၼ်ႉယႃႈ ၼႂ်းပိုၼ်ႉတီႈ မႃးတီႉၺွပ်းဢဝ် ၵူၼ်းသူႇသမ်းၵိၼ်ယႃႈ တီႈမိူင်းၼၢႆးၵႂႃႇ ဢမ်ႇယွမ်း 30 ၵေႃႉ – ၼႆ ၵူၼ်းပိုၼ်ႉတီႈလၢတ်ႈ။

မိူဝ်ႈလဵဝ်တႄႉ ပၢင်ပၼ်တၢင်းႁူႉၵေႃႈ ၵႆၵႆမီးၼိုင်ႈပွၵ်ႈၼိုင်ႈၵမ်း မၼ်းဢမ်ႇတူဝ်ႈထိုင်လႆႈၵူၼ်းသႅၼ်းႁုၼ်ႈမႂ်ႇၵူႈၵေႃႉ ။ ၸင်ႇၼၼ်လႄႈ ၵူၼ်းၼုမ်ႇၵေႃႈ ဢွၼ်ၵၼ်ပႆသဵၼ်ႈတၢင်းၽိတ်း လတ်းၸူးလပ်းသိင်ႇမႃးၵမ်းလွႆးလွႆး ။ လုၵ်ႈဢွၼ်ႇၼုမ်ႇမၢင်ၸိူဝ်း ပိုၼ်ႉႁူႉၵႅမ်တူဝ်ဢေႇလႄႈ ပၢၼ်သိၵ်ႉႁိၵ်ႉ တႄႇၼႃႈႁိူၼ်းၸဝ်ႉသေ ၶၢတ်ႇၵၢၼ်ႁဵၼ်းၵၢၼ်သွၼ် တႃႇပူၵ်းပွင်ၼႃႈႁိူၼ်းၵေႃႈ ယၢပ်ႇထႅင်ႈ။

ဢိင်ၼိူဝ်လွင်ႈ ၵူၼ်းၼုမ်ႇ ၾိင်ႈယၢမ်ႈလူႉမႃးၼႆႉသေ ၵူၼ်းမိူင်းၼၢႆးၵေႃႉၼိုင်ႈလၢတ်ႈၼႄၼင်ႇၼႆ –

ၸူဝ်ႈမၢၼ်ႈယိုတ်းမိူင်းမႃးၼႆႉ ဝၢၼ်ႈမိူင်းယုင်ႈယၢင်ႈသေ ၸုမ်းလႂ်ၵေႃႈ ဢမ်ႇပေႃးလႆႈပၼ်ပိုၼ်ႉႁူႉၵူၼ်းၼုမ်ႇ။ မိူဝ်ႈပႆႇယိုတ်းဢႃႇၼႃႇတႄႉ ၵမ်းၵမ်းတေမီးပၢင်သွၼ် ၊ လႆႈၶိုၼ်ႈပၢင်သွၼ်သေၼႆ မိူၼ်ၼင်ႇ လုၼ်ႈၼွင်ႉႁဝ်းၸိူဝ်းၼႆႉ ၵူၼ်းပႅတ်ႈလၢႆမၼ်းမီးၵေႇႁႅင်းၼႃႇ။မိူဝ်ႈလဵဝ်ၼႆႉ လုၵ်ႈဢွၼ်ႇဢွၼ်ၵၼ်လိူင်းႁႅင်းၼႃႇ ။ ၸုမ်း NGO ၸိူဝ်းၼႆႉၵေႃႈ ဢမ်ႇၶဝ်ႈမႃးပၼ်ပိုၼ်ႉႁူႉယဝ်ႉ။ၸုမ်းလႂ်ၵေႃႈဢမ်ႇမႃး။ မၼ်းဢမ်ႇႁဵတ်းလႆႈလွတ်ႈလွတ်ႈလႅဝ်းလႅဝ်းလႄႈ ၽႂ်ၵေႃႈဢမ်ႇမႃးပၼ်ပိုၼ်ႉႁူႉ ။တီႈတႄႉ ၵူၼ်းၼုမ်ႇၼႆႉ ပေႃးလႆႈတွႆႇပၼ်ဢွၵ်းၶဝ် သွၼ်ပၼ်ၶဝ်ၼႆတႄႉၵေႃႈ ၶဝ်လႅၵ်ႈလၢႆႈဝႆးယူႇၼႃ။ မိူဝ်လဵဝ်တႄႉ ဢမ်ႇမီးၽႂ်သင်ႇသွၼ်

လုၵ်ႈဢွၼ်ႇၵူၼ်းၼုမ်ႇသႅၼ်းႁုၼ်ႈမႂ်ႇ ၵၢပ်ႈပၢၼ်ၼႆႉ တေႁႂ်ႈၽူႈၵွၼ်းၼႃႈႁိူၼ်း ပေႃႈမႄႈ ၽူႈယႂ်ႇၵူၼ်းလူင်ၼႂ်းပွၵ်ႉၼႂ်းယွမ်ႇ သွၼ်ပၼ်ၵူၺ်းဢမ်ႇၵုမ်ႇထူၼ်ႈလႆႈ ။ တၵ်းလူဝ်ႇမီးပိုၼ်ႉတီႈလီလီ ဢၼ်မီးလွင်ႈႁူမ်ႇလူမ်ႈ ဢၼ်ပၼ်တၢင်းဢုၼ်ႇၸႂ်ၶဝ် ၸင်ႇတေဢဝ်ၸႂ်ၵူၼ်းၼုမ်ႇလႆႈ ။
တၵ်းလူဝ်ႇမီး ပိူင်သွၼ်ဢၼ်ၶိုတ်းလၵ်းၸဵင်ၵၢၼ်ႁဵၼ်းၵၢၼ်သွၼ်ၵၢပ်ႈဝၢၼ်ႈပၢၼ်မိူင်းယၢမ်းလဵဝ် ၸင်ႇတေမူၼ်ႉမႄးလႆႈ ၸၢတ်ႈပၢၼ်ၵူၼ်းၼုမ်ႇႁႂ်ႈမေႃလိူၵ်ႈပႆသဵၼ်ႈတၢင်းလီ ။ လွင်ႈမုင်ႈမွင်းၼိူဝ်ၵူၼ်းၼုမ်ႇ ႁႂ်ႈပဵၼ်မႃး ၽူႈဢွၼ်ႁူဝ်လီၼၼ်ႉၵေႃႈ တေၸမ်မႃး ၼႆ ၵူၼ်းမိူင်းၼၢႆးၵေႃႉၼိုင်ႈလၢတ်ႈၼင်ႇၼႆ။