မိူင်းႁူမ်ႈတုမ်မၢၼ်ႈၼႆႉ ယူႇဝႆႉတႂ်ႈမိုဝ်းသိုၵ်းမၢၼ်ႈလႄႈ မၼ်းၶႂ်ႈၸႅၵ်ႇၶႂ်ႈထႅၵ်ႇၸိူင်ႉႁိုဝ်ၵေႃႈ ၵမ်ႈၸႂ်မၼ်းဝႃႈ။ မီးဝႆႉလူင်ပွင်ၸိုင်ႈၸူဝ်ႈၵၢင် NUG ဝႆႉယူႇဝႃႈၼႆသေတႃႉၵေႃႈ သမ်ႉဢမ်ႇၵုမ်းသင်ၼႂ်းမိူင်းလႆႈလႄႈ ဢမ်ႇထၢင်ႇႁၢင်ႈလႆႈလူင်းမိုဝ်းၵႅဝ်ၸွမ်းၵၢၼ်ဝၢၼ်ႈၵၢၼ်မိူင်းၵႃႈႁိုဝ် ။ မိူဝ်ႈလဵဝ်ၵေႃႈ လူတ်းယွၼ်ႇပၼ်ၵူၼ်းၸိူဝ်းတူၵ်းၶွၵ်ႈၵၢၼ်မိူင်းဝႃႈၼႆသေတႃႉ ဢၼ်ပႆႇလွတ်ႈၵေႃႈတိုၵ်ႉၼမ်။ ၵူၼ်းမိူင်းၵေႃႈ ပႆႇၸၢင်ႈတမ်းၸႂ်လႆႈ ။

ၵူၼ်းၸိူဝ်းႁဵတ်း CDM သေ သၢၼ်ၶတ်းသိုၵ်းယိုတ်းမိူင်းၸိူဝ်းၼႆႉၵေႃႈ တိုၵ်ႉလႆႈၵူဝ်။ ထႅင်ႈလွင်ႈၼိုင်ႈၵေႃႈ ပိူင်ၵဵပ်းသိုၵ်းမၢၼ်ႈတိုၵ်ႉမီးယူႇလႄႈ ၵူၼ်းၼုမ်ႇၵေႃႈ ဢမ်ႇထၢင်ႇၵႂႃႇမႃးၶဝ်ႈဢွၵ်ႇၼႂ်းမိူင်း ။

ဝၼ်းဢၼ်သိုၵ်းမၢၼ်ႈ မၵ်းမၼ်ႈဝႆႉ တေလိူၵ်ႈတင်ႈၼၼ်ႉၵေႃႈ ၵိုတ်းလိူၼ်လဵဝ်ၵူၺ်းယဝ်ႉ ။ တေထိုင်လိူၵ်ႈတင်ႈယဝ်ႉလႄႈ သိုၵ်းမၢၼ်ႈၵေႃႈ ၶိုင်ႁႃလၢႆးတၢင်းႁႂ်ႈၵူႈၸိုင်ႈမိူင်းႁၼ်လီၼိူဝ်တၢင်းႁဵတ်းတၢင်းသၢင်ႈၶဝ် ။
သိုၵ်းမၢၼ်ႈ ၸင်ႇပိုၼ်ၽၢဝ်ႇ လူတ်းယွၼ်ႇတူတ်ႈတၢမ်ႇလႄႈ ပွႆႇလွတ်ႈပၼ်ၵူၼ်းတူၵ်းၶွၵ်ႈၵၢၼ်မိူင်း ၵမ်ႈၽွင်ႈ ။ ၼႂ်းၼၼ်ႉ ၵူၼ်းဢၼ်ၺႃးဢဝ်လိူင်ႈဢမူႉၶတီးဝႆႉၵေႃႈ လူတ်းယွၼ်ႇပၼ် 5580 ၵေႃႉသေ ၊ ၵူၼ်းၸိူဝ်းဢၼ် တူၵ်းၶွၵ်ႈၵၢၼ်မိူင်းဝႆႉ 2361 ၵေႃႉၼၼ်ႉၵေႃႈ ဢမ်ႇပွႆႇလွတ်ႈသေတႃႉ ပူတ်းပႅတ်ႈတၢင်းၽိတ်း 505 က ၼၼ်ႉပၼ်။

ၵူၼ်းၸိူဝ်းဢၼ်ၺႃးဢဝ်လိူင်ႈဝႆႉ မတ်ႉတႃ 505 (က) ၼၼ်ႉလွင်ႈလဵဝ်တႄႉ ပွႆႇဢွၵ်ႇၶွၵ်ႈ 724 ၵေႃႉ။ ၵမ်ႈၼမ် ပဵၼ်ၵူၼ်းၸိူဝ်းဢၼ်ၺႃးတီႉၺွပ်းၵုမ်းၶင်ဝႆႉ ၸဵမ်မိူဝ်ႈတႄႇမီးပၢင်လုၵ်ႉႁိုၼ်ႇၼႄၵၢင်ၸႂ်ၶၢဝ်းႁွင် ပီ 2021 ။
ၵူၼ်းၸိူဝ်း ဢၼ်လွတ်ႈဢွၵ်ႇမႃးၸိူဝ်းၼၼ်ႉ လၢတ်ႈဝႃႈ ဢၼ်ပွႆႇလွတ်ႈၼႆႉ ပႆႇၸႂ်ႈတင်းမူတ်း ၼႂ်းၶွၵ်ႈၵိုတ်းထႅင်ႈတင်းၼမ် ယွၼ်ႉၼၼ် ပႆႇသိူဝ်းၸႂ်လႆႈ ၼႆယူႇ။ ၵူၼ်းတူၵ်းၶွၵ်ႈၼႆႉ မုင်ႈမွင်းတႃႇလွတ်ႈဢွၵ်ႇၶွၵ်ႈလႆႈယူႇသေတႃႉ ၵူၼ်းၸိူဝ်းၺႃးသိုၵ်းမၢၼ်ႈႁဵတ်းႁၢႆႉထိုင်လူႉသုမ်းသၢႆၸႂ်ဝႆႉၸိူဝ်းၼၼ်ႉတႄႉ ဢမ်ႇၸၢင်ႈမုင်ႈမွင်းႁႂ်ႈလုၵ်ႉမႃးၶိုၼ်းၼႆ – ၵူၼ်းၼုမ်ႇတူင်ႉၼိုင်ႈၵၢၼ်မိူင်းၵေႃႉၼိုင်ႈလၢတ်ႈ။

ၾၢႆႇသိုၵ်းမၢၼ်ႈတႄႉ ပၼ်ၶေႃႈဢၢင်ႈဝႃႈ ဢၼ်ပွႆႇလွတ်ႈပၼ်ၼႆႉ ယွၼ်ႉဝႃႈ တူၺ်းႁၼ်ၵၢင်ၸႂ်ၵူၼ်းမိူင်း ။ ပၢင်လိူၵ်ႈဢၼ်တေပဵၼ်မႃးၼႆႉၵေႃႈ ႁႂ်ႈပေႃးပဵၼ်မႃးလႆႈ ပႃႇတီႇၸုမ်ႇၵူႈ ၊ ၵူၼ်းမိူင်းပတ်းပိုၼ်ႉၵေႃႈ ႁႂ်ႈမီးသုၼ်ႇလႆႈပၼ်ၶႅပ်းၵၢင်ၸႂ်မိူၼ်ၵၼ် ဝႃႈၼႆဝႆႉ။
ၽူႈလဵပ်ႈႁဵၼ်းၵၢၼ်မိူင်းၶဝ်တႄႉ ထတ်းသၢင်ဝႃႈ – “ ပွႆႇလွတ်ႈမႃး ႁႂ်ႈလၢႆၸိုင်ႈမိူင်း ႁၼ်လီၸွမ်းၵူၺ်း ။ ႁဵတ်းဢဝ်ပိူၵ်ႇမၼ်းၵူၺ်း တီႈတႄႉမၼ်း ၼႂ်းၶွၵ်ႈၼၼ်ႉ တိုၵ်ႉမီးဝႆႉ ၵူၼ်းၸိူဝ်းတူင်ႉၼိုင်ၵၢၼ်မိူင်းလိုၵ်ႉလိုၵ်ႉလမ်ႇလမ်ႇ မီးတင်းၼမ် ” – ဝႃႈၼႆ။
မတ်ႉတႃ 505 (က) ဢၼ်ဝႃႈၼႆႉ ပဵၼ်ပိူင်ဢၼ်တေၸၢင်ႈဢဝ်လိူင်ႈ ပၼ်တူတ်ႈတၢမ်ႇ ၵူၼ်းၸိူဝ်းဢၼ် ၸီႉၸမ်ႁီႉၼႄး ၽူႈမီးၸၼ်ႉၼႂ်းတပ်ႉသိုၵ်းမၢၼ်ႈလၢႆလၢႆထၢၼ် မိူၼ်ၼင်ႇ တပ်ႉလိၼ် တပ်ႉၼမ်ႉ တပ်ႉလူမ်း ၸိူဝ်းၼႆႉ။

သင်ဝႃႈ မီးၵူၼ်းသၢင်ႈႁႂ်ႈဝၢၼ်ႈမိူင်းယုင်ႈ ဢမ်ႇၼၼ် ဢီးတင်းၽိတ်းသႂ်ႇ ၽူႈၵဵဝ်ႇၶွင်ႈသိုၵ်းမၢၼ်ႈၸိူဝ်းၼႆႉၵူၺ်းၵေႃႈ ၸၢင်ႈၺႃးတူတ်ႈတၢမ်ႇၶွၵ်ႈလႆႈ ။ ၼႆႉပဵၼ် ပိူင်မတ်ႉတႃ 505 (က) ဢၼ်သိုၵ်းမၢၼ်ႈ သႂ်ႇၸႂ်မၵ်းမၼ်ႈၸႂ်ႉမႃး ဝၢႆးလင်ယိုတ်းမိူင်း 2021 ၼႆႉ ။
လူတ်းပၼ်တူတ်ႈတၢမ်ႇ ဢၼ်ၵဵဝ်ႇလူၺ်ႈမတ်ႉတႃ 505 (က) ၼႆႉယဝ်ႉ ဝႃႈၼႆသေတႃႉ ပိူင်ဢၼ်ပၼ်တၢမ်ႇၵူၼ်းမိူင်းဝႆႉလၢႆလၢႆသႅၼ်းသမ်ႉ ပႆႇလူတ်းယွၼ်ႇပၼ် ။

27/11/2025 ၼႆႉ ယူႇတီႈၸုမ်းလူလွမ်ၵူၼ်းတူၵ်းၶွၵ်ႈၼႂ်းမိူင်းမၢၼ်ႈ AAPP ပိုၼ်ၽၢဝ်ႇဝႆႉတႄႉ ၼႂ်းမိူင်းႁူမ်ႈတုမ်မၢၼ်ႈၼႆႉ ၵူၼ်းတူၵ်းၶွၵ်ႈဢၼ်ၵဵဝ်ႇၶွင်ႈၵၢၼ်မိူင်း မီး 22702 ၵေႃႉ ။ ၼႆႉ ပဵၼ်ၶေႃႈမုလ်းယိုၼ်းထိုင်လႆႈၵူၺ်း ဢၼ်ဢမ်ႇႁူႉၸွမ်းၵေႃႈ မီးထႅင်ႈလူးၵွၼ်ႇ ဝႃႈၼႆ။

ၵူၼ်းၸိူဝ်းဢၼ် ၺႃးသိုၵ်းမၢၼ်ႈပိုၼ်ၽၢဝ်ႇမၵ်းမၢႆႈဝႆႉ တႃႇဢဝ်လိူင်ႈ 505 (က) ၸိူဝ်းၼၼ်ႉ သိုၵ်းမၢၼ်ႈလၢတ်ႈဝႃႈ ဢမ်ႇလူဝ်ႇပၢႆႈၵႂႃႇတၢင်းလႂ်ယဝ်ႉ ပွၵ်ႈၶိုၼ်းဝၢၼ်ႈၵဝ်ႇမိူင်းလင်ၸဝ်ႈၵဝ်ႇလႆႈယဝ်ႉ ၼႆယူႇ။ ၵူၺ်းၵႃႈ ၽႂ်ပႆႇတမ်းၸႂ်လႆႈ ၊ ၵူၼ်းၸိူဝ်းဢၼ်ယၢမ်ႈပဵၼ်ၶႃႈႁၢပ်ႇၵၢၼ်ၶုၼ်မႃးၼႂ်းႁွင်ႈၵၢၼ်တႂ်ႈလူင်ပွင်ၸိုင်ႈ ဢၼ်ႁဵတ်းဝႆႉ CDM ၸိူဝ်းၼၼ်ႉၵေႃႈ ပႆႇတမ်းၸႂ် ၵွပ်ႈဝႃႈ ၺႃး Black list ဝႆႉ ။

သင်ပိုၼ်ၽၢဝ်ႇဢွၵ်ႇသဵၼ်ႈၸိုဝ်ႈပၼ်ဝႃႈ ၵေႃႉၼၼ်ႉၵေႃႉၼႆႉ ထွၼ်ဢွၵ်ႇပၼ် Black list ယဝ်ႉၼႆႉတႄႉ တေၸၢင်ႈယုမ်ႇၽွင်ႈယူႇ ၊ မိူၼ်မိူဝ်ႈလဵဝ်တႄႉ ပႆႇတမ်းၸႂ်ၼႆ ၵူၼ်းယၢမ်ႈႁဵတ်းၵၢၼ်ၼႂ်းလုမ်းမိူင်းမၢၼ်ႈ CDM ၵေႃႉၼိုင်ႈ လၢတ်ႈတီႈၽူႈတွႆႇႁွၵ်ႈၼင်ႇၼႆ။
တေႃႈၼင်ႇ ၵူၼ်းၸိူဝ်းဢၼ်လွတ်ႈဢွၵ်ႇၶွၵ်ႈမႃးၵမ်းၼႆႉၵေႃႈ သိုၵ်းမၢၼ်ႈယင်းလွၵ်ႇငိုတ်ႈဝႆႉထႅင်ႈဝႃႈ ၽႂ်ႁဵတ်းၽိတ်းပိူင်သင်ထႅင်ႈၵေႃႈ တေၺွပ်းသႂ်ႇၶွၵ်ႈၶိုၼ်း ဝႃႈၼႆယူႇ။

ဢၼ်ႁၢင်ႈႁၢႆႉၵေႃႈ ပိူင်ၵဵပ်းသိုၵ်းၶဝ် ပႆႇလူတ်းပႆႇယွၼ်ႇ ဢၼ်ၵဵပ်းၵူၼ်းၵေႃႉတိုၵ်ႉၵဵပ်း ။ ဢွင်ႈတီႈဢၼ် ဢမ်ႇလႆႈတူဝ်ၵူၼ်းၵေႃႈ သမ်ႉတဵၵ်းယွၼ်းငိုၼ်းၵူၼ်းမိူင်း ၼပ်ႉႁူဝ်သိပ်းသႅၼ်ပျႃး။

ၵူၼ်းၼုမ်ႇၸိူဝ်းဢွၵ်ႇတႃႈဢွၵ်ႇတၢင်းၵေႃႈ တိုၵ်ႉလႆႈၵူဝ်သိုၵ်းမၢၼ်ႈမိူၼ်ၵဝ်ႇ ၼႆ ၵူၼ်းၼုမ်ႇမိူင်းတႆးၵေႃႉၼိုင်ႈလၢတ်ႈ ၼင်ႇၼႆ –

မၼ်းလီၵူဝ်တႄႉဢေႃႈ ၵၢၼ်ဢွၵ်ႇတၢင်း မိူင်းႁူမ်ႈတုမ်မၢၼ်ႈၼႆႉ ယႃႇပေၶႂ်ႈဢွၵ်ႇတၢင်းလႃးလႃးလႃႈ ပေႃးဢမ်ႇမီးၵေႃႉမိးသႄႈ ။ မိူဝ်ႈလဵဝ်ၼႆႉ ပေႃးဝႃႈ လုၵ်ႉမိူင်းတူၼ်ႈတီး မိူဝ်းမိူင်းသူႈၼႆႉ ၵဵတ်ႉၼမ်မႃးဢေႃႈ ။ ၵဵတ်ႉမၢၼ်ႈၵေႃႈယဝ်ႉ ၵဵတ်ႉတႆးၵေႃႈယဝ်ႉ မၼ်းၼမ်ၶိုၼ်ႈမႃးၼၼ်ႉၼႃႇၼႆ။ မိူၼ်ၸိူင်ႉၼင်ႇ တပ်ႉမၢၼ်ႈၼႆ တီႈမိူင်းပွၼ် ဢမ်ႇမီးၶႃႈလူး ။ မီးၵေႃႈ မၼ်းဢမ်ႇၸႅတ်ႈ ။ မိူဝ်ႈလဵဝ်မီးမႃးယဝ်ႉ ။ ၵူႈပွၵ်ႈၼႆ တၢင်းၶဝ်ႈလၢႆးၶႃႈၵေႃႈ ဢမ်ႇမီး။ မီးၵေႃႈ ၶဝ်ဢမ်ႇၸႅတ်ႈ။ မိူဝ်ႈလဵဝ်တႄႉ ၶႂ်ႈဝႃႈ ၵူႈဝဵင်းယဝ်ႉ။ပေႃးတေၶဝ်ႈၵေႃႈၸႅတ်ႈ။ ၵႃးလႅင်းၼၼ်ႉၼႃႇ ဢၼ်ၶဝ်ၸႅတ်ႈ ၵႃးသုၼ်ႇတူဝ်တႄႉ ၸႅတ်ႈသေတႃႉ ဢမ်ႇပေႃးၵႃႈႁိုဝ်။ ၸႅတ်ႈၵူႈတီႈယဝ်ႉ မိူဝ်ႈလဵဝ်ၼႆႉ။

သိုၵ်းမၢၼ်ႈပိုၼ်ၽၢဝ်ႇ လူတ်းယွၼ်ႇတူတ်ႈတၢမ်ႇပၼ်ၵူၼ်းတူၵ်းၶွၵ်ႈၵၢၼ်မိူင်းဝႃႈၼႆသေတႃႉ ထႅင်ႈၾၢႆႇၼိုင်ႈသမ်ႉ ပႆႇႁၼ်ပိုၼ်ၽၢဝ်ႇ ပွႆႇလွတ်ႈပၼ်ပႃး ၵူၼ်းၸိူဝ်းတူင်ႉၼိုင်ၼႂ်းၸုမ်းပႃႇတီႇၼူၵ်ႉယုင်းၸိူဝ်းၼၼ်ႉ။ ဢၼ်လုမ်ႈၾႃႉ ပၵ်းတႃတူၺ်းၵေႃႈ လွင်ႈတေႃႇဢွင်ႇသၢၼ်းၸူႉၵျီႇ ။

ၼႂ်းလိူၼ်ၼူဝ်ႊဝႅမ်ႊပိူဝ်ႊၼႆႉၵူၺ်း သီႊႁႃသၵ်ႊ ၽွင်းလူင်ၾၢႆႇၼွၵ်ႈမိူင်း ၸိုင်ႈထႆး ယင်းတူၵ်ႇလၢတ်ႈပႃးလွင်ႈ တေႃႇဢွင်ႇသၢၼ်းၸူႉၵျီႇ ။ လၢတ်ႈဝႃႈ ထိုင်ၶၢဝ်း လီဝူၼ်ႉသွၼ်ႇပၼ် တႃႇပွႆႇလွတ်ႈမၼ်းၼၢင်းယဝ်ႉ ။ ပၢႆးယူႇလီမၼ်းၼၢင်းၵေႃႈ ဢမ်ႇမီးၽႂ်ႁူႉႁၼ်ၸွမ်းတႄႉတႄႉ ၼႆ လၢတ်ႈၵႂႃႇမိူဝ်ႈဝၼ်းတီႈ 25/11/2025 ၼၼ်ႉၼင်ႇၼႆ။