မၢႆတွင်း ဝၼ်းႁဵတ်းႁၢႆႉၸႃႉတေႃႇၼၢင်းယိင်းႁႂ်ႈႁၢႆဝၢႆး ၼႆသေ ၼႂ်းဝၼ်းတီႈ 24 လိူၼ်ၼူဝ်ႊဝႅမ်ႊပိူဝ်ႊ ဝၼ်းၸၼ်ပူၼ်ႉမႃးၼႆႉ ၸုမ်းၼၢင်းယိင်းၸၢတ်ႈၸိုင်ႈ UN Women လႄႈတင်း လုမ်းၾၢႆႇရႃႇၸဝၢတ်ႈလႄႈယႃႈမဝ်းၵမ်ၸၢတ်ႈၸိုင်ႈ ပိုၼ်ၽၢဝ်ႇဢွၵ်ႇမႃးၽိုၼ်ႁၢႆးငၢၼ်းဝႂ်ၼိုင်ႈ။ ၼႂ်းၼၼ်ႉ တႅမ်ႈႁၢႆးငၢၼ်းဝႆႉဝႃႈ မိူဝ်ႈပီ 2024 ပူၼ်ႉမႃး ၼိူဝ်လုမ်ႈၾႃႉၼႆႉ ၼႂ်းၶၢဝ်းယၢမ်း 10 မိၼိတ်ႉလႂ် ၼၢင်းယိင်း ၵေႃႉၼိုင်ႈ ထုၵ်ႇၵူၼ်းႁိမ်းႁွမ်း ႁဵတ်းႁၢႆႉႁႅမ်တၢႆ ဝႃႈၼႆ။

ၼၢင်းယိင်း၊ ဢွၼ်ႇယိင်း ႁူမ်ႈသဵၼ်ႈႁူဝ်ၵူၼ်း မွၵ်ႈ 50000 ၵေႃႉ တီႈမိူင်း 117 မိူင်းၼႆႉ ၺႃးၵူၼ်းယူႇသဝ်းႁိမ်းၶၢင်ႈ (ဢမ်ႇၼၼ်) ၵူၼ်းႁူမ်ႈႁိူၼ်းလဵဝ်ၵၼ် ႁဵတ်းႁၢႆႉ ႁႅမ်တၢႆပႅတ်ႈ။ ၸွမ်းၼင်ႇၶၢဝ်းယၢမ်းၸိုင် ၼိုင်ႈဝၼ်းၼႆႉ ၼၢင်းယိင်းၼိူဝ်လုမ်ႈၾႃႉ 137 ၵေႃႉ ထုၵ်ႇႁဵတ်းႁၢႆႉႁႅမ်တၢႆၵူႈဝၼ်း။ ၵၢၼ်တိုၵ်းႁႄႉ လွင်ႈႁဵတ်းႁၢႆႉၼိူဝ်ၼၢင်းယိင်း ႁႂ်ႈယုပ်ႈယွမ်းၼႆႉၵေႃႈ ဢမ်ႇထိုင်တီႈ ဝႃႈၼႆ။

ၼၢင်းယိင်းၼိူဝ်လုမ်ႈၾႃႉ ႁူဝ်ၵူၼ်း မွၵ်ႈ 60 % ၼႆႉ ထုၵ်ႇၵူၼ်းႁိမ်းၶၢင်ႈ မိူၼ်ၼင်ႇ ၽူဝ်၊ ဢူႈ၊ လုင်း၊ မႄႈလႄႈ ပီႈၼွင်ႉ ႁဵတ်းႁၢႆႉတေႃႇၵၼ်သေ လူႉတၢႆ။ လွင်ႈၵူၼ်းၸၢႆး ၺႃးၵူၼ်းႁိမ်းႁွမ်းႁဵတ်းႁၢႆႉႁႅမ်တၢႆၼႆႉ မီးဝႆႉ 11 % ၵူၺ်း။

ၼၢင်းယိင်း ဢၼ်ၺႃးႁဵတ်းႁၢႆႉၶႃႈႁႅမ်တၢႆ ၼမ်သုတ်းၼိူဝ်လုမ်ႈၾႃႉၼႆႉ ပဵၼ်တီႈၸိုင်ႈမိူင်း ၼိူဝ်ၵုၼ် ဢႃႊၾရိၵ၊ ၼႂ်းပီ 2024 ပီလဵဝ်ၵူၺ်း ၼၢင်းယိင်းထုၵ်ႇႁႅမ်တၢႆ မွၵ်ႈ 22000 ၵေႃႉ။

လွင်ႈပၢႆးသၢႆႈ ပၢႆးပၺ်ႇၺႃႇ ၶိုၼ်ႈယႂ်ႇၶိုတ်းၵၢပ်ႈမႃးၼႆႉ တိူဝ်းႁႂ်ႈပဵၼ် ၵၢၼ်ႁဵတ်းႁၢႆႉတေႃႇၼိူဝ်ၼၢင်းယိင်း ၼမ်လိူင်ႇမႃး။ ၶေႃႈမုလ်းသုၼ်ႇတူဝ်ၼၢင်းယိင်းၸိူဝ်းၼႆႉ ဢမ်ႇလႆႈ ၶေႃႈတူၵ်းလူင်း လႆႈၸႂ်သေတႃႉ တၢင်ႇၼိူဝ်သိုဝ်ႇတူင်ႇဝူင်း (Social Media) ၼမ်လိူင်ႇ၊ ၸႂ်ႉ AI သေ ၶူင်သၢင်ႈႁဵတ်းႁၢင်ႈငဝ်းတူင်ႉဢမ်ႇလီ Deepfake ၸိူဝ်းၼႆႉ ၼမ်လိူင်ႇမႃးႁႅင်းၼႆ ၼႂ်းလိၵ်ႈႁၢႆးငၢၼ်းၼၼ်ႉ ပႃးဝႆႉၼင်ႇၼႆ။