ဝၼ်းတီႈ 24/11/2025 ဝၼ်းၸၼ်ဝူင်ႈၼႆႉ လူင်ပွင်ၸိုင်ႈမိူင်းဢမေႊရိၵၼ်ႊပိုၼ်ၽၢဝ်ႇ တေႁုပ်ႈသိမ်းၶိုၼ်းၶပ်ႉမၢႆ ဢၼ်ပၼ်ၶႂၢင်ႉၵူၼ်းမိူင်းႁူမ်ႈတုမ်မၢၼ်ႈ ၸိူဝ်းႁွတ်ႈထိုင်ဝႆႉတီႈမိူင်းဢမေႊရိၵၼ်ႊသေ ယူႇသဝ်းဝႆႉၸူဝ်ႈၶၢဝ်း လူၺ်ႈ TPS (Temporary Protected Status)ၼၼ်ႉ ဝႃႈၼႆ။
တီႈၼႂ်းလိၵ်ႈပိုၼ်ၽၢဝ်ႇၼၼ်ႉ ပႃးဝႆႉဝႃႈ – ငဝ်းလၢႆးမိူင်းမၢၼ်ႈယၢမ်းလဵဝ် မီးလွင်ႈႁူမ်ႇလူမ်ႈတွၼ်ႈတႃႇၵူၼ်းမိူင်းယဝ်ႉလႄႈ ယူႇတီႈမိူင်းဢမေႊရိၵၼ်ႊ တေၵိုတ်းလိုဝ်ႈၶပ်ႉမၢႆၵႅတ်ႇၶႄတူၺ်းထိုင်ၵၼ် TPS။ ယွၼ်ႉလႆႈႁၼ်ငဝ်းလၢႆး ၵၢၼ်ဢုပ်ႉပိူင်ႇၽွင်းငမ်းၼႂ်းမိူင်းမၢၼ်ႈ မီးလွင်ႈၼိမ်တဵင်ႈၶိုၼ်ႈယႂ်ႇမႃးယဝ်ႉလႄႈ ယူႇတီႈႁွင်ႈၵၢၼ် ၾၢႆႇႁူမ်ႇလူမ်ႈၸိုင်ႈမိူင်းဢမေႊရိၵၼ်ႊ ၸင်ႇလႆႈတႅပ်းတတ်းတေႁုပ်ႈသိမ်းၶိုၼ်းၶပ်ႉမၢႆဢၼ်ၼႆႉ ဝႃႈၼႆ။
ဝၢႆးလင်သိုၵ်းမၢၼ်ႈယိုတ်းဢႃႇၼႃႇၸိုင်ႈမိူင်း ပီ 2021 မႃးၼႆႉ ၵူၼ်းမိူင်းႁူမ်ႈတုမ်မၢၼ်ႈ ဢွၼ်ၵၼ်ပၢႆႈၵႂႃႇထိုင်တီႈ မိူင်းဢမေႊရိၵၼ်ႊသေ ယူႇသဝ်းဝႆႉတင်းၼမ်။ ၼႂ်းၼၼ်ႉ မၢင်ၸိူဝ်းဢမ်ႇပွၵ်ႈမႃးမိူင်းၶိုၼ်းလႄႈ ယူႇတီႈလူင်ပွင်ၸိုင်ႈ မိူင်းဢမေႊရိၵၼ်ႊ ၸင်ႇႁၢင်ႈႁႅၼ်းၶပ်ႉမၢႆပၼ်ၶႂၢင်ႉသိုပ်ႇယူႇသဝ်းၵႂႃႇ ၼႂ်းမိူင်းဢမေႊရိၵၼ်ႊ ၸူဝ်ႈၶၢဝ်း။ မိူဝ်ႈပၢၼ် ၸွမ်ၸိုင်ႈ(ၵေႃႉၵဝ်ႇ) မိူင်းဢမေႊရိၵၼ်ႊ ၵျူဝ်ႊပၢႆႊတႅၼ်ႊၼၼ်ႉ ယိုတ်ႈတေႃႇပၼ်ဢႃယု ၶပ်ႉမၢႆပၼ်ၶႂၢင်ႉယူႇသဝ်းၸူဝ်ႈၶၢဝ်း (TPS) ၼႆႉမႃး ၵူႈပီ။
ၵူၺ်းၵႃႈ ထိုင်မႃးၼႂ်းပၢၼ် ၸွမ်ၸိုင်ႈ(ၵေႃႉမႂ်ႇ) တေႃႊၼႄႊလ်ထရမ်ႉ ၼႆႉတႄႉ ပိုၼ်ၽၢဝ်ႇဝႃႈ တႄႇဢဝ်ဝၼ်းတီႈ 25/11/2025 ၼႆႉၵႂႃႇ တေႁုပ်ႈသိမ်းၶိုၼ်း ၶပ်ႉမၢႆဢၼ်ပၼ်ၶႂၢင်ႉၵူၼ်းမိူင်းမၢၼ်ႈ ယူႇသဝ်းဝႆႉၼႂ်းမိူင်းဢမေႊရိၵၼ်ႊ ၸူဝ်ႈၶၢဝ်း(TPS) ၼၼ်ႉယဝ်ႉ ဝႃႈၼႆ။
ၵူၼ်းမိူင်းမၢၼ်ႈ ၸိူဝ်းယူႇသဝ်းဝႆႉၸွမ်း ၶပ်ႉမၢႆ TPS ၼႆႉ ဢႃယုလွင်ႈလႆႈၶႂၢင်ႉယူႇသဝ်း ၼႂ်းမိူင်းဢမေႊရိၵၼ်ႊ တေမူတ်းၼႂ်းဝၼ်းတီႈ 26/1/2026။ လွင်ႈလႆႈၶႂၢင်ႉႁဵတ်းၵၢၼ်ၵေႃႈ တေသဵင်ႈၵႂႃႇၸွမ်းၵၼ်။ ၵွပ်ႈၼၼ်လႄႈ တေၸၢင်ႈမီးလွင်ႈသူင်ႇတူဝ်ပွၵ်ႈမိူင်းၶိုၼ်းယူႇ – ၽူႈလဵပ်ႈႁဵၼ်း လွင်ႈမိူင်းႁူမ်ႈတုမ်မၢၼ်ႈၶဝ်ၵမ်ႈၽွင်ႈ ထတ်းသၢင်လၢတ်ႈဝႆႉ ၼင်ႇၼႆ။
ဝၢႆးလင်သိုၵ်းမၢၼ်ႈ ယိုတ်းဢႃႇၼႃႇၸိုင်ႈမိူင်းမႃး ယွၼ်ႉငဝ်းလၢႆးၵၢၼ်မိူင်းၼႂ်းမိူင်းႁူမ်ႈတုမ်မၢၼ်ႈဢမ်ႇၼိမ်သဝ်းသေ ၸိူဝ်းဢမ်ႇပွၵ်ႈမိူင်းၶိုၼ်း၊ ယူႇသဝ်းဝႆႉတီႈမိူင်းဢမေႊရိၵၼ်ႊ လူၺ်ႈ TPS ၼၼ်ႉ မီးႁိမ်းၸမ် 4000 ၵေႃႉ။ ၼႂ်းၼၼ်ႉပႃး ၵူၼ်းၸိုဝ်ႈသဵင်ယႂ်ႇ ၼႂ်းသိုဝ်ႇတူင်ႇဝူင်းၵူၼ်း လႄႈ တႅၼ်းၽွင်းသၽႃးၵမ်ႈၽွင်ႈ။
ၵူၼ်းမိူင်း ၸိူဝ်းယူႇသဝ်းလႆႈ ၼႂ်းမိူင်းဢမေႊရိၵၼ်ႊ လူၺ်ႈၶပ်ႉမၢႆ TPS ၼၼ်ႉ ပဵၼ်ၵူၼ်းမိူင်း ၸိူဝ်းၺႃးၽေးသၽႃႇဝႁၢဝ်ႈႁႅင်း၊ ၸိုင်ႈမိူင်းၸိူဝ်းမီးပၢင်တိုၵ်းဝႆႉၼႂ်းမိူင်း လႄႈ ၵူၼ်းမိူင်းၸိူဝ်းၺႃးလူင်ပွင်ၸိုင်ႈ၊ ၽူႈဢုပ်ႉပိူင်ႇၽွင်းငမ်း တဵၵ်းတဵင်ပေႉၵိၼ် ႁဵတ်းႁၢႆႉၸႃႉတေႃႇ ၸဵမ်ၸိူဝ်းၼႆႉ ၼႆယဝ်ႉ။
ဢၢၼ်ႇယဝ်ႉႁူမ်ႈပၼ်တၢင်းႁၼ်ထိုင်တီႈၼႆႈ