ၸုမ်းလုၵ်ႈႁဵၼ်းသင်ၶတႆး တီႈဝဵင်းလမ်းပုၼ်း မိူင်းထႆးႁူမ်ႈၵၼ် ၸတ်းပၢင်သုတ်ႇမုၼ်းသိုပ်ႇၸႃတႃ ဝၼ်းၵိူတ်ႇၸဝ်ႈၶူးလူင်ထမ်မသႃမိ ၶွပ်ႈတဵမ် 61 ပီ (ၽူႈၵေႃႇတင်ႈၸၼ်ႉၸွမ်ပုတ်ႉထမိူင်းတႆး ) တီႈဝတ်ႉႁူဝ်ၶူဝ် ဢိူင်ႇဝဵင်းယွင်း ၸႄႈဝဵင်းလမ်းပုၼ်း ။
ပၢင်လူႇသွမ်းတေႃႇလူင် သုတ်ႇမုၼ်းၼႆႉၸတ်းႁဵတ်းၵႂႃႇ ၼႂ်းဝၼ်းတီႈ 22/11/2025။ မီးသင်ၶလႄႈလုၵ်ႈႁဵၼ်းဢိၵ်ႇတၵ်ႉၵႃႇသတ်ႉထႃး ၵဵင်းမႂ်ႇ လမ်းပုၼ်း လမ်းပၢင်း မႃးၶဝ်ႈႁူမ်ႈဢဵၼ်ႁႅင်းမွၵ်ႈ 60 ၵေႃႉ။
ၸဝ်ႈလႅင်းၶွၼ်းၼုမ် ၸုမ်းပွင်ႇၵၢၼ် လုၵ်ႈႁဵၼ်းသင်ၶတႆး ဝဵင်းလမ်းပုၼ်းလၢတ်ႈတီႈၽူႈတွႆႇႁွၵ်ႈဝႃႈ − “ဢၼ်လႆႈၸတ်းပၢင်ၼႆႉၵေႃႈ ယိူင်းဢၢၼ်းတႃႇႁႂ်ႈပဵၼ်ၽွၼ်းလီၵုသူလ် သူင်ႇထိုင်ၸဝ်ႈၶူးလူင်ႁဝ်းၶႃႈ Prof.Dr. ၶမ်းမၢႆထမ်မသႃမိ (Dphil. Oxford) ၽူႈၵေႃႇတင်ႈၸၼ်ႉၸွမ်ပုတ်ႉထမိူင်းတႆး။ ထႅင်ႈလွင်ႈၼိုင်ႈၵေႃႈ ႁႂ်ႈပဵၼ်လွင်ႈယုၵ်ႉယွင်ႈၼပ်ႉယမ်ထိုင် ၸဝ်ႈၶူးလူင် ဢၼ်လႆႈပွင်သၢင်ႈ ၼႂ်းၵၢၼ်သႃသၼႃ၊ ၵၢၼ်ၽႃသႃၸိူဝ်ႉၶိူဝ်း မႃးပီယၢဝ်းၶၢဝ်းႁိုင်သေ ႁႂ်ႈၸဝ်ႈယူႇလီသုင်းဝၢၼ် ဢႃယုယိုၼ်းယၢဝ်း ထၢင်ႇႁၢင်ႈပွင်သၢင်ႈ ၵႂႃႇထႅင်ႈၶၢဝ်းၵႆ ငၢႆႈလူမ်ၵႂႃႇၼႆသေ ၸင်ႇလႆႈၸတ်းႁဵတ်းမႃး” – ဝႃႈၼႆ။
တီႈၼႂ်းပၢင်သုတ်ႇမုၼ်းႁႅၼ်းတၢၼ်းဝၼ်းၵိူတ်ႇၸဝ်ႈၶူးလူင်ၼႆႉ သြႃႇၸဝ်ႈသင်ၶၸဝ်ႈလႄႈၸဝ်ႈတႃႇၼ ဝေႇယႃႇဝိၸ်တ တင်းသဵင်ႈႁူမ်ႈၵၼ် တၢင်ႇဢၼေၵၸႃ သုတ်ႇမုၼ်းဝႆႈၽြႃး လူၺ်ႈသဵင်ႇလမ်ႇ ၸဝ်ႈသိလ်ထမ်းၶူးဝႃးဝုၼ်းၸုမ်ႉ။ တၢင်ႇသွမ်းၽြႃးပဵၼ်ၸဝ်ႈ ယေႃးပၢင်းသင်ၶၸဝ်ႈၵဝ်ႈပႃးမႃး ယိူင်းၸူးထိုင်ၸဝ်ႈၶူးလူင်သေ သိုပ်ႇၸႃတႃပၼ် ၸွမ်းၼင်ႇၾိင်ႈငႄႈႁိတ်ႈႁွႆးထုင်းတႆး။ ဝၢႆးၼၼ်ႉ လႆႈယၢတ်ႇၼမ်ႉပိုၼ်ၽႄႈမဵတ်ႉတႃႇ ၸႃႇၵလဵင်ႉလူတၢၼ်းၶဝ်ႈသွမ်းၽၵ်းသွမ်းၵႂႃႇ လႆႈႁူႉၼင်ႇၼႆ။
တီႈၼႂ်းပၢင်သုတ်ႇမုၼ်းၼႆႉ ၼွၵ်ႈလိူဝ် လုၵ်ႈႁဵၼ်းသင်ႇၶတႆးၸၼ်ႉၸွမ်လမ်းပုၼ်းယဝ်ႉ မီးၸုမ်းႁူမ်ႈတုမ်ပီႈၼွင်ႉၸၢဝ်းၶိူဝ်းတႆး ဝဵင်းၵဵင်းမႂ်ႇ မႃးၶဝ်ႈႁူမ်ႈႁဵတ်းပဵၼ်ၵႃႇယၵုသူဝ်ႇဝေႇယႃႇဝိၸ်ၸ ၸၢႆးထုၼ်းဢေး ဝၢၼ်ႈပၢင်ႇၵေႇတုဝဵင်းမိူင်းၵိုင် ၸူဝ်ႈၶၢဝ်းၵဵင်းမႆႇၸိုင်ႈထႆး လႆႈႁပ်ႉပဵၼ်ငဝ်ႈၸဝ်ႈတႃႇၼၵႂႃႇ ။
ၸဝ်ႈၶူးလူင် Prof. Dr. ၶမ်းမၢႆ ထမ်ႇမသႃႇမိၼႆႉ ပဵၼ်လုၵ်ႈၸၢႆး လုင်းၸၢင်းၶမ်းဢေႃး၊ ပႃးၸၢင်းသူၺ်ႇ။ ၵိူတ်ႇမိူဝ်ႈဝၼ်းတီႈ 22/11/1964 တီႈဝၢၼ်ႈၼွင်ပၢင်ႇ၊ ဝဵင်းလၢႆးၶႃႈ။ မီးပီႈၼွင်ႉႁူမ်ႈတွင်ႉၵၼ် 10 ၵေႃႉ၊ (1) ၸၢႆးၶတ်ႉတိယ၊ (2) ၸၢႆးၵၼ်ႇၼ၊ (3) ပႃႈၼၢင်းမျႃႉ (4) ၸၢႆးသႃႇထုၼ်း (သေႃးၽၼ)၊ (5) ၸၢႆးထုၼ်းလူႇ (ၼၼ်တထၸ)၊ (6) ၸၢႆးဢုတ်ႉ (မိၼ်တၵ)၊ (7) ၸၢႆးၶမ်းမၢႆ (ၸဝ်ႈၶူးလူင် ထမ်မသႃမိ)၊ (8) ၼၢင်းယဵၼ်ႇၼူႉ၊ (9) ၼၢင်းၶိၼ်ႇၼူႉ (B.A)၊ (10) ၼၢင်းၶမ်းၼူၼ်း (B.Sc) ၸိူဝ်းၼႆႉ ။
ၸဝ်ႈၶူးလူင်ၶမ်းမၢႆ ထမ်ႇမသႃႇမိၼႆႉ ၼုင်ႈလိူင်သၢင်ႇၵၢၼ်းၸဵမ်မိူဝ်ႈဢႃယုလႆႈ 9 ၶူပ်ႇ။ ပဵၼ်ၸဝ်ႈဢၼ်မီးပၺ်ၺႃလႅတ်းၽၢႆ ။ ၸဝ်ႈလႆႈႁဵၼ်းထမ်ႇမႃႇၸရိယယဝ်ႉ ၸဵမ်မိူဝ်ႈတိုၵ်ႉပဵၼ်ၸဝ်ႈသၢင်ႇ၊ ဝၢႆး ၸဝ်ႈၶူးလူင်လႆႈသိုပ်ႇၵႂႃႇၶိုၼ်းႁဵၼ်ႈထႅင်ႈတီႈမိူင်း သီႇရိလင်ႇၵႃႇ၊ မိူင်းထႆး၊ ဝၢႆးသေႁဵၼ်းယဝ်ႉ B.A., M.A. ယဝ်ႉ၊ လႆႈဢွၵ်ႇၶၢဝ်းတၢင်းၵႂႃႇပိုၼ်ၽေသႃႇသၼႃႇတီႈမိူင်းဢိင်ႇၵလၼ်ႇ သေဝၢႆးမႃးလႆႈသိုပ်ႇၶိုၼ်ႈ Ph.D တီႈၸၼ်ႉၸွမ် ဢွၵ်ႊသၾူတ်ႉ ။ လႆႈသိုပ်ႇပိုၼ်ၽေသႃႇသၼႃႇၵႂႃႇထႅင်ႈ တီႈၼႂ်းမိူင်းဢိင်းၵိတ်ႉ လႄႈမိူင်းၼႂ်းၵုၼ်ယူးရူပ်ႉ ။ လႆႈတူင်ႉၼိုင်ၸွႆႈထႅမ်ၼႃႈၵၢၼ်သႃသၼႃ ၼႂ်းမိူင်းမၢၼ်ႈ မိူင်းထႆး မိူင်းသီႇရိလင်ႇၵႃႇ ဢမ်ႇၶၢတ်ႇ။
မိူဝ်ႈၸဝ်ႈၶူးလူင် လႆႈပွၵ်ႈမႃးမိူင်းတႆး လႆႈမႃးပိုတ်ႇပၢင်ၵုမ်လိၵ်ႈလူင်ယဝ်ႉႁူၵ်းပွၵ်ႈ ပီ 2013 ထိုင် 2018 လႄႈလႆႈမႃးၵေႃႇသၢင်ႈၸၼ်ႉၸွမ်ပုတ်ႉထမိူင်းတႆး မိူဝ်ႈပီ 2014 ၊ မိူဝ်ႈပီ 2020 လႆႈမႃးဢွၼ်ႁူဝ်ပိၼ်ႇလႅၵ်ႈလၢႆႈလၵ်းသုတ်ႇမႂ်ႇ ပရိယတ်ႉတိသတ်ႉထမ်ႇမပႃႇလၵႅၼ်ႇၸဝ်ႈ ပဵၼ်ၵဝ်ႈၸၼ်ႉထႅင်ႈ၊ တီႈၼိူဝ်ဢွၼ်ႇလၢႆးၸဝ်ႈၶူးလူင်လႆႈႁေႃးတြႃးၽၢႆႇမၢၼ်ႈၽၢႆႇတႆး ၽၢႆႇထႆး ၽၢႆႇဢင်းၵိတ်ႉ သိုပ်ႇပိုၼ်ၽေသႃႇသၼႃႇၵႂႃႇ ဢမ်ႇၵိုတ်းဢမ်ႇလိုဝ်ႈ တေႃႇထိုင်ယၢမ်းလဵဝ် ။
ဢၢၼ်ႇယဝ်ႉႁူမ်ႈပၼ်တၢင်းႁၼ်ထိုင်တီႈၼႆႈ