ၵူၼ်းၵိုၵ်းပိုၼ်းၵမ်ႈၼမ် ပၼ်ဝႆႉ တွၼ်ႈသွၼ် တႃႇႁဝ်းၶႃႈ ဢမ်ႇပိူင်ၼိုင်ႈၵေႃႈပိူင်ၼိုင်ႈ ဢမ်ႇၼမ်ၵေႃႈဢေႇ။ ယူႇတီႈႁဝ်းႁႃး တေမေႃထတ်းသၢင် လိူၵ်ႈဢဝ်ၸိူင်ႉႁိုဝ်ၼႆၵူၺ်း။
ၼႂ်းမိူင်းႁူမ်ႈတုမ်မၢၼ်ႈ ဢၼ်ၸိူဝ်းႁဝ်းႁႃး လႆႈယူႇႁူမ်ႈၵၼ်မႃးၼႆႉ လႆႈၸႂ်ၵေႃႈလီ ဢမ်ႇလႆႈၸႂ်ၵေႃႈလီ ၵူၼ်းၵိုၵ်းပိုၼ်းတႄႉ တိုၼ်းမီးဝႆႉ ။ ၼႂ်းၼၼ်ႉ ၸိူဝ်းလူႉႁၢႆတၢႆၵႂႃႇသေ ၵိုၵ်းပိုၼ်းဝႆႉၵေႃႈမီး ၊ ၸိူဝ်းပႆႇတၢႆပႆႇႁၢႆသေ တိုၵ်ႉသိုပ်ႇတႅမ်ႈပိုၼ်းယူႇၵေႃႈမီး။
မိူၼ်ၼင်ႇ တေႃႇဢွင်ႇသၢၼ်းၸူႉၵျီႇ လုၵ်ႈယိင်း ၸွမ်ႁၢၼ်ဢွင်ႇသၢၼ်း ဢၼ်ၸၢဝ်းၶိူဝ်းသၼ်လွႆ လူင်းလၢႆးမိုဝ်း ဢဝ်မိူင်းလွတ်ႈတႂ်ႈၽူႈၶႂၢၵ်ႈမိူင်း ၶူဝ်ႊလူဝ်ႊၼီႊမႃးၼႆႉၵေႃႈ တိုၵ်ႉသိုပ်ႇတႅမ်ႈပိုၼ်းမၼ်းယူႇမိူၼ်ၵၼ် ။ မၼ်းၼၢင်းၵိုၵ်းပိုၼ်း ဢၼ်တူၵ်းၶွၵ်ႈယွၼ်ႉၵၢၼ်မိူင်းမႃး လၢႆၵမ်း။

ထိုင်မိူဝ်ႈလဵဝ်ၵေႃႈ တိုၵ်ႉၸူမ်ယူႇၼႂ်းၶွၵ်ႈ ။ လီလီၸႃႉၸႃႉ ၽႂ်ပႆႇႁူႉၸွမ်းလွင်ႈၵိၼ်လွင်ႈယူႇမၼ်းၼၢင်း ။ ၵူၺ်းၵႃႈ မိူဝ်ႈမၼ်းၼၢင်း တူၵ်းၶွၵ်ႈမႃးပၢၼ်သိုပ်ႇပၢၼ်ၼႆႉ မၼ်းၼၢင်းမီးၾိင်ႈယၢမ်ႈသင်ၽွင်ႈၼႆၼၼ်ႉ လီသူၼ်ၸႂ်တႄႉတႄႉ ။
သိုၵ်းမၢၼ်ႈယိုတ်းမိူင်း ပီ 2021 ၼႆႉ ဢမ်ႇတွၼ်ႉပိုၼ်ၽၢဝ်ႇပဵၼ်တၢင်းၵၢၼ်ဝႃႈ ၶင်တူဝ်တေႃႇဢွင်ႇသၢၼ်းၸူႉၵျီႇ ဝႆႉၸိူင်ႉႁိုဝ် မီးႁိုဝ်ပဵၼ်ႁိုဝ် ၼႆသေပွၵ်ႈ ။ ဢွင်ႈတီႈဢၼ်ၶင်ဝႆႉ ပဵၼ်ႁိူၼ်းႁႃႉ ပဵၼ်ၶွၵ်ႈၸိူင်ႉႁိုဝ်ၼႆ ဢမ်ႇမီးၽႂ်ၶဝ်ႈၸမ်ႁူႉႁၼ်လႆႈ လိူဝ်သေ ၸုမ်းသိုၵ်းမၢၼ်ႈၶဝ်။

ၼႂ်းလိူၼ်ၵျုၼ်ႊ 19 ပီ 2025 ပူၼ်ႉမႃးၼႆႉ ဢႃယုမၼ်းၼၢင်း တဵမ် 80 ပီယဝ်ႉ။ မၼ်းၼၢင်းတူၵ်းၶွၵ်ႈ ၵမ်းၼႆႉ ဢမ်ႇမိူၼ်ၼင်ႇ မိူဝ်ႈပွၵ်ႈဢၼ်ပူၼ်ႉမႃး။ ဢမ်ႇမီးၽႂ်ၵပ်းသိုပ်ႇတိတ်းတေႃႇလႆႈ။ တေႃႈၼင်ႇ လုၵ်ႈၸၢႆးမၼ်း ၵပ်းသိုပ်ႇယင်းဢမ်ႇလႆႈ။
ၵူၺ်းၵႃႈ ၽွင်းမၼ်းၼၢင်း ၶမ်ႈၶွၵ်ႈ ယူႇတူဝ်ၵေႃႉလဵဝ်ယူႇၼၼ်ႉ ဢၼ်ပဵၼ်ၵေႃႉမၼ်းၼၢင်းၵေႃႈ တေပဵၼ်ပပ်ႉလိၵ်ႈၸိူဝ်းဢၼ်မၼ်းၼၢင်း ၶႂ်ႈလူဢၢၼ်ႇလႄႈ မီးသုၼ်ႇလႆႈလူဢၢၼ်ႇၸိူဝ်းၼၼ်ႉ။ ယူႇတီႈသိုဝ်ႇၶၢဝ်ႇ BBC လႆႈၶေႃႈမုလ်းဝႆႉတႄႉ ၶၢဝ်းတၢင်း ၸွမ်ၸိၵ်းသိုၵ်းမၢၼ်ႈမိၼ်းဢွင်ႇလၢႆႇ ၵုမ်းဝႆႉ ၶၢဝ်းတၢင်း 4 ပီပၢႆၼႆႉ မၼ်းၼၢင်း လူဢၢၼ်ႇပပ်ႉလိၵ်ႈယဝ်ႉယဝ်ႉ 200 ပပ်ႉလိူဝ်လိူဝ် ၼႆယူႇ ။

တေႃႇဢွင်ႇသၢၼ်းၸူႉၵျီႇၼႆႉ ယူႇသဝ်းၼွၵ်ႈမိူင်းသေ ပွၵ်ႈၶိုၼ်းမႃး တူင်ႉၼိုင်ၵၢၼ်မိူင်း ၼႂ်းမိူင်းႁူမ်ႈတုမ်မၢၼ်ႈ ၽွင်းဢႃယု တိုၵ်ႉမီး 43 ပီ ။ မိူဝ်ႈလဵဝ် ဢႃယု 80 ယဝ်ႉလႄႈ ပွင်ႇဝႃႈ မူတ်းၶၢဝ်းယၢမ်းၼႂ်းမိူင်းႁူမ်ႈတုမ်မၢၼ်ႈၼႆႉမႃး ၶၢဝ်းတၢင်း 37 ပီ။
ၼႂ်းၵႃႈ 37 ပီၼၼ်ႉ မၼ်းၼၢင်းယူႇၼႂ်းမိုဝ်းဢၼ်သိုၵ်းမၢၼ်ႈၵုမ်းၶင်ဝႆႉ 20 ပီ ၼပ်ႉပႃး 2025 ၼႆႉ ။ ၼႂ်းၶၢဝ်းတၢင်း မၼ်းၼၢင်းၶမ်ၶွၵ်ႈၼႆႉ မၼ်းၼၢင်းဝႆႉၶၢဝ်းယၢမ်း ႁႂ်ႈမီးၵႃႈၶၼ် ။ မၼ်းၼၢင်းတေၵႆႉလူလိၵ်ႈ ။ ဢၼ်မၼ်းၼၢင်း ၵႆႉလူၼႆႉ ပဵၼ်ၽႃသႃ ၾရင်ႊသဵတ်ႊ ။

ၸဵမ်မိူဝ်ႈမၼ်းယူႇ ဢွၵ်ႊသၽူတ်ႉ လႄႈ ၼိဝ်ႊယွၵ်ႉ မၼ်းၼၢင်းၵႆႉလူလိၵ်ႈ ၾရင်ႊသဵတ်ႊ ၼႆႉမႃးၵမ်ႈၼမ် ။ မိူဝ်ႈလဵဝ်ၵေႃႈ ယူႇၼႂ်းၶွၵ်ႈသေ သဵင်ႈၶၢဝ်းယၢမ်းၸွမ်းပပ်ႉလိၵ်ႈယူႇ ။ ဢၼ်မၼ်းၼၢင်း လႆႈၸႂ်သမ်ႉ ပဵၼ်ပပ်ႉဢၼ်တႅမ်ႈဝႆႉ ဝွၵ်း ၊ လိၵ်ႈဢၼ်ပၼ်တၢင်းႁူႉ သုတ ရတ လႄႈ ပိုၼ်း ၸိူဝ်းၼႆႉ။

ယူႇတီႈ ၽူႈတၢင်ၼႃႈ ဢၼ်ယၢမ်ႈႁဵၼ်းၵၢၼ်တူင်ႉၼိုင်ၸွမ်းမၼ်းၼၢင်း လၢတ်ႈဝႃႈ ဢၼ်မၼ်းၼၢင်းလူၼႆႉ တေပဵၼ်ၽူႈတႅမ်ႈလိၵ်ႈ ၾရင်ႊသဵတ်ႊ တႅမ်ႈဝႆႉၵမ်ႈၼမ်။
ၼႂ်းၶၢဝ်းတၢင်း 4 ပီမႃးၼႆႉတႄႉ မၼ်းၼၢင်း လိူၵ်ႈ လူပပ်ႉလိၵ်ႈ ဢၼ်ၵဵဝ်ႇၵပ်းလွင်ႈ ၽႃသႃ သႃသၼႃ ၊ သၽႃႇဝၾိင်ႈတိုၼ်းပဵၼ် ၸိူဝ်းၼႆႉ။ ပပ်ႉဢၼ်လိုဝ်းၼႂ်းမိူင်းၵျပၢၼ်ႇ လႄႈ ပပ်ႉဢၼ်ၵဵဝ်ႇလွင်ႈ သိုၵ်းလုမ်ႈၾႃႉပွၵ်ႈသွင် ၸိူဝ်းၼႆႉၵေႃႈပႃး ဝႃႈၼႆ။
တႃႇမၼ်းၼၢင်း တေလူလိၵ်ႈလႆႈၵေႃႈ ဢမ်ႇၸႂ်ႈလွင်ႈငၢႆႈ ၊ ပေႃးမၼ်းၵဵဝ်ႇၵၢၼ်မိူင်းမႃးၼႆ ပပ်ႉလိၵ်ႈၼၼ်ႉ တေဢမ်ႇထိုင်ၼႂ်းမိုဝ်းမၼ်းၼၢင်းငၢႆႈငၢႆႈ ယွၼ်ႉဝႃႈ သိုၵ်းမၢၼ်ႈဢမ်ႇႁႂ်ႈၵူၼ်းတၢင်းၼွၵ်ႈ သူင်ႇပၼ်။

မိူဝ်ႈၸွမ်ၸိၵ်းသိုၵ်းမၢၼ်ႈမိၼ်းဢွင်ႇလၢႆႇ တႄႇၵုမ်းၶင်မၼ်းၼၢင်းမႃး မိူဝ်ႈ 2021 ၼႆႉ မၼ်းၼၢင်းသင်ႇပပ်ႉလိၵ်ႈဢွၼ်တၢင်းသုတ်းၵေႃႈ ပဵၼ် ပပ်ႉဢၼ်ၵဵဝ်ႇလွင်ႈ သႃသၼႃ ။ မၼ်းၼၢင်းသင်ႇ ၼႂ်းလိူၼ်မၢတ်ႉၶျ် 2025 ၼၼ်ႉ။
ပဵၼ်ပပ်ႉလိၵ်ႈ ဢၼ်ၸဝ်ႈပတိတ ဦးပဏ္ဍိတ တႅမ်ႈ ၵဵဝ်ႇလွင်ႈ သတိပထၢၼ်ႇ လႄႈ ပပ်ႉၸဝ်ႈၸၼၵႃႇပိဝမ်ႇသ ဢၼ်ၵဵဝ်ႇလွင်ႈ လၢႆးၵျၢင်ႉၵမ်ဢၽိထမ်ႇမႃႇ ။

ဢၼ်မၼ်းၼၢင်းလိူၵ်ႈလူပပ်ႉလိၵ်ႈၸိူဝ်းၼႆႉတႄႉ ယွၼ်ႉဝႃႈမၼ်းၼၢင်းယၢမ်ႈထွမ်ႇဢဝ် ၶေႃႈသင်ႇသွၼ်ပုတ်ႉထတီႈၸဝ်ႈပၼ်ႇတိတ မိူဝ်ႈမၼ်းၼၢင်း တိုၵ်ႉယၢမ်ႈတူၵ်းၶွၵ်ႈ ပီ 1990 ။ ၽွင်းၼၼ်ႉ ၺႃးၶင်တူဝ်ဝႆႉတီႈႁိူၼ်းၵူၺ်းလႄႈ မီးသုၼ်ႇလႆႈထူပ်းၵူၼ်းတၢင်းၼွၵ်ႈယူႇၵမ်ႈၽွင်ႈ။

မၼ်းၼၢင်း လႆႈႁူႉလွင်ႈဝႆႉဝၢင်းၸႂ် လူၺ်ႈလွၵ်းလၢႆးသႃသၼႃပုတ်ႉထ မိူၼ်ၼင်ႇ ၼင်ႈသမႃႇထိ တူၺ်းလူမ်းၶဝ်ႈလူမ်းဢွၵ်ႇၸိူဝ်းၼႆႉလႄႈ ယူႇၼႂ်းၶွၵ်ႈၵေႃႈ ပၢႆးတူဝ်ပၢႆးၸႂ်တိုၵ်ႉၶႅင်ႁႅင်းလီ။
ဢိင်ၼိူဝ် တၢင်းႁူႉလႄႈသတိ ဢၼ်လႆႈမႃးတီႈထမ်းတြႃးၸိူဝ်းၼၼ်ႉသေ ၼႂ်းပပ်ႉ ဢၼ်မၼ်းတႅမ်ႈဝႆႉ ”မြန်မာပြည်က ရေးတဲ့စာ” ၼၼ်ႉ ယင်းသႂ်ႇဝႆႉပႃးႁူဝ်ၶေႃႈ ဢၼ်ဝႃႈ ”ခရီးသွားများ” ၼႆၼၼ်ႉယူႇ။ တႂ်ႈႁူဝ်ၶေႃႈၼၼ်ႉ မၼ်းတိုၼ်းပိူင်းၼႄ လွင်ႈဢမ်ႇမၼ်ႈဢမ်ႇၵိုမ်းၼႂ်းလေႃးၵလူင်ၼႆႉ ။

ဢိင်ၼိူဝ် မၼ်းၼၢင်းလႆႈလူလိၵ်ႈ ၊ လႆႈၾိုၵ်းဝႆႉဝၢင်းၸႂ်ၸွမ်းသေ မၼ်းယင်းသပ်းလႅင်းတႅမ်ႈၼႄဝႃႈ လွင်ႈၼင်ႈသမႃႇထိၼၼ်ႉ မိူၼ်လႆႈဢွၵ်ႇၶၢဝ်းတၢင်း ။
မၼ်းႁူႉလႆႈဝႃႈ ၸႂ်ဢၼ်ႁပ်ႉႁူႉၼၼ်ႉ ႁူႉႁၼ်ၸွမ်းလွင်ႈၼိုင်ႈယဝ်ႉလွင်ႈၼိုင်ႈ။ ၸႂ်ၼႆႉ လႅၵ်ႈလၢႆႈယူႇၵူႈၵမ်းၵမ်း ။ ဢၼ်ႁူႉၸွမ်းၵူႈၵမ်းၼၼ်ႉသမ်ႉ ပဵၼ်သတိလႄႈ ပွင်ႇဝႃႈ ၶၢဝ်းတၢင်း သတိ ဢၼ်ၼိုင်ႈလႄႈ ဢၼ်ၼိုင်ႈ ဢွၵ်ႇမႃးၶပ်ႉၶပ်ႉတၢမ်းတၢမ်းၼၼ်ႉ ပဵၼ်ၶၢဝ်းတၢင်း မၼ်းၼၢင်းၼႆယဝ်ႉ။ ၸင်ႇၼၼ်လႄႈ တင်ႈႁူဝ်ၶေႃႈဝႃႈ ”ခရီးသွားများ”။

လွင်ႈၾိုၵ်းၸႂ်မၼ်းၼၢင်းၼၼ်ႉ လႆႈတွၼ်ႈသွၼ်မႃးၼႂ်းပပ်ႉၵျၢင်ႉၵမ်ဢၽိထမ်ႇမႃႇ ။ ယွၼ်ႉမၼ်းၼၢင်းယုမ်ႇယမ်ဝႃႈ လွၵ်းလၢႆးၾိုၵ်းၾိင်ႈယၢမ်ႈလီ တီႈၸႂ် ၼႆႉ ပဵၼ်ၸၼ်ႉသုင်သုတ်းၼႂ်းသႃသၼႃပုတ်ႉထၼႆယဝ်ႉ။

ၼႂ်းပပ်ႉဢၼ်မၼ်းၼၢင်း တႅမ်ႈ Freedom From Fear – ကြောက်ရွံ့ခြင်းမှလွတ်ကင်းရေး ၼၼ်ႉၵေႃႈ မၼ်းပိူင်းၼႄဝႃႈ လၢႆးၾိုၵ်းႁႂ်ႈၸႂ်ၽိူၵ်ႇၸိုၼ်ႈၶၢဝ်သႂ်ၼၼ်ႉ ပဵၼ်ပိူင်ထၢၼ်ၵူၼ်းႁဝ်းတေလႆႈမီး။ တေလႆႈမေႃသွၵ်ႈႁႃသဵၼ်ႈတၢင်းဢၼ်ႁဵတ်းႁႂ်ႈၸႂ်ၸိုၼ်ႈသႂ် ။ၸင်ႇတေလွတ်ႈတၢင်းလိူတ်ႇမႆႈၵူဝ်ႁႄ ဝႃႈၼႆဝႆႉ။

မိူဝ်ႈ 1862 ၼၼ်ႉ တေႃႇဢွင်ႇသၢၼ်းၸူႉၵျီႇ ယၢမ်ႈလူ ပပ်ႉလိၵ်ႈ ဢၼ်ၽူႈတႅႈလိၵ်ႈၾရင်ႊသဵတ်ႊ Victor Hugo တႅမ်ႈ။ မၼ်းၼၢင်းသူင်ၵျိုၵ်ႈပပ်ႉဢၼ်ၼႆႉတႄႉတႄႉ။
မၼ်းၼၢင်းယၢမ်ႈလၢတ်ႈၼႄ ၽူႈယူႇၸမ်မၼ်းၼၢင်းဝႃႈ ယွၼ်ႉပပ်ႉဢၼ်ၼႆႉလႄႈ ႁဵတ်းႁႂ်ႈမၼ်းၼၢင်း ယိူၼ်ႉယူႇလႆႈၼႂ်းၶွၵ်ႈၶၢဝ်းတၢင်းႁိုင်ၼႆယူႇ ။ ၼႂ်းပပ်ႉၼၼ်ႉ တေပႃးလွင်ႈ တၢင်းတုၵ်ႉတၢင်းယၢၵ်ႈၵူၼ်းတူၵ်းၶွၵ်ႈ ဢၼ်မီးၸိုဝ်ႈဝႃႈ Jean Valjean ၼႆၼၼ်ႉယူႇ။

မိူဝ်ႈလဵဝ်ၵေႃႈ မၼ်းၼၢင်းယူႇၼႂ်းၶွၵ်ႈသေ ၶႂ်ႈၶိုၼ်းလူလိၵ်ႈပပ်ႉၼႆႉၶိုၼ်းယူႇ ဝႃႈၼႆ။ ထႅင်ႈပပ်ႉၼိုင်ႈၵေႃႈ ပပ်ႉဢၼ်မီးၸိုဝ်ႈဝႃႈ Politics of Nature ဢၼ် ၽူႈတႅမ်ႈလိၵ်ႈ ၾရင်ႊသဵတ်ႊၵေႃႉၼိုင်ႈ Bruno Latour တႅမ်ႈဝႆႉ။
ပပ်ႉၼႆႉၵေႃႈ ႁဵတ်းႁႂ်ႈ မၼ်းၼၢင်း မီးပၢႆးဝူၼ်ႉၵၢၼ်မိူင်း ။ လၢႆးၵႄႈလိတ်ႈပၼ်ႁႃၵၢၼ်မိူင်းၸိူဝ်းၼႆႉၼႆယူႇ။ ၼႂ်းပပ်ႉၼၼ်ႉ ပိူင်လူင်မၼ်းတေဢဝ် သၽေႃးတြႃး သိင်ႇဝႅတ်ႉလွမ်ႉ ၾိင်ႈတိုၼ်းပဵၼ် တႅမ်ႈဝႆႉ။ မၼ်းဢိင်ၼိူဝ်လွင်ႈၼၼ်ႉသေ တေႃႈၼင်ႇ ၼႂ်းပပ်ႉ ဢၼ်မၼ်းၼၢင်းတႅမ်ႈဢွၵ်ႇ ပီ 2011 ”မြန်မာပြည်က ရေးတဲ့စာ” ၼၼ်ႉ ယင်းပႃးဝႆႉဝႃႈ ”ၼူၵ်ႉဢွၼ်ႇၶဝ်ၵေႃႈ ၸၢင်ႈပဵၼ်ဢူၺ်းၵေႃႉ ၵူၼ်းတူၵ်းၵိၼ်းၶမ်ၶွၵ်ႈ ယူႇ ” – ဝႃႈၼႆဝႆႉ။

ပပ်ႉဢၼ် ဢွၵ်ႇမိူဝ်ႈ ပီ 1930 “1066 and All That” ၼၼ်ႉၵေႃႈ ပဵၼ်ပပ်ႉဢၼ်မၼ်းၼၢင်းလူဢၢၼ်ႇဝႆႉ။ ပပ်ႉဢၼ်ၼႆႉသမ်ႉ မိူၼ်ၵိူဝ်ႉလဵၼ်ႈ ငဝ်းလၢႆးဝၢၼ်ႈမိူင်းမိူဝ်ႈလဵဝ်ဝႆႉၼႆယူႇ။
ဢိင်ၼိူဝ်ပပ်ႉလၢႆလၢႆသႅၼ်း ဢၼ်မၼ်းၼၢင်းလူဢၢၼ်ႇၼၼ်ႉသေ မၼ်းၼၢင်းလႆႈလွၵ်းလၢႆးဝႆႉဝၢင်းၸႂ်မႃးလၢႆလွင်ႈ ။ တူဝ်မၼ်းၼၢင်းထူပ်းလွင်ႈသင်ၵေႃႈ ဢဝ်တၢင်းႁူႉၼႂ်းပပ်ႉၸိူဝ်းၼၼ်ႉ မႃးၸႂ်ႉတိုဝ်းၵႄႈလိတ်ႈၼႆယူႇ။
မၼ်းၼၢင်း ယူႇၼႂ်းၶွၵ်ႈ ဢၼ်ၵႆႁူၵႆတႃပိူၼ်ႈ ၊ ဢမ်ႇမီးသုၼ်ႇ လႆႈတူၺ်းထီးဝီး ၊ ဢမ်ႇလႆႈထွမ်ႇ ဢွမ်လူမ်း ရေႇတီႇယူဝ်ႇ ၊ ဢမ်ႇလႆႈလူလိၵ်ႈၽိုၼ်ၶၢဝ်ႇ ၸိူဝ်းၼႆႉ။ ဢမ်ႇမီးၾူၼ်းတႃႇၵပ်းသိုပ်ႇၵူၼ်းၼွၵ်ႈ ။ ၵူၺ်းၵႃႈ ၶတ်းၸႂ် တၢင်ႇယိုၼ်ႈယွၼ်း ပပ်ႉလိၵ်ႈဢၼ်မၼ်းၼၢင်းၶႂ်ႈလူၶႂ်ႈဢၢၼ်ႇ ။ ပပ်ႉမၢင်သႅၼ်းၵေႃႈ ဢမ်ႇထိုင်မၼ်းၼၢင်း။

ၼင်ႇႁိုဝ်မၼ်းၼၢင်း တေလွတ်ႈဢွၵ်ႇမႃးၶိုၼ်းၼၼ်ႉ ယူႇတီႈၸၢတ်ႈၸိုင်ႈလုမ်ႈၾႃႉ ၊ ဢမေႊရိၵၼ် ၊ မိူင်းပရိတ်ႊထဵင်ႊ ၸိူဝ်းၼႆႉလႄႈ ၸိုင်ႈမိူင်းဢၼ်ပႃးၼႂ်းဢႃႊသီႊယၼ်ႊၸိူဝ်းၼႆႉ ဢွၼ်ၵၼ်တိုၵ်းသူၼ်းႁႂ်ႈသိုၵ်းမၢၼ်ႈပွႆႇလွတ်ႈ။
ၼႂ်းတူင်ႇတႆးလႄႈလၢႆၸၢဝ်းၶိူဝ်းတႄႉ မၢင်ၸိူဝ်းၵေႃႈ ႁၼ်လီၼိူဝ်မၼ်းၼၢင်း မၢင်ၸိူဝ်းၵေႃႈဢမ်ႇႁၼ်လီ ။ ၵူၺ်းၵႃႈ ၼင်ႇလၢတ်ႈမႃး ပႃႈၼိူဝ်ၼၼ်ႉ ၵူၼ်းၵိုၵ်းပိုၼ်းၼႆႉ ဢၼ်လီဢဝ်တွၼ်ႈသွၼ် ၼမ်လႄႈဢေႇတႄႉ တိုၼ်းမီး ။ ယူႇတီႈတူဝ်ၸဝ်ႈၵဝ်ႇ တေမေႃဢဝ် တီႈတွၼ်ႈလႂ် ၼႆၼၼ်ႉၵူၺ်း။

ပေႃးႁုပ်ႈသေ လၢတ်ႈၵေႃႈ ၵူၼ်းဢၼ်မီးၾိင်ႈယၢမ်ႈလူလိၵ်ႈၼၼ်ႉ ၸၢင်ႈမေႃၵႄႈလိတ်ႈပၼ်ႁႃ ဢၼ်ၵိုင်ႉၵၢင်ႉလႆႈထူပ်းလႆႈၺႃး။ ဢမ်ႇသၢင်ႇတေႃႇ ထိုင်တီႈတူၵ်းၵမ်းၵိၼ်းမႃးၵေႃႈ မေႃဝႆႉဝၢင်းၸႂ်ယဝ်ႉလႄႈ တုၵ်ႉၵေႃႈ ဢမ်ႇထိုင်တီႈပွႆႇသုမ်းၵၢၼ်ႉၸၢတ်ႈပၢၼ်ၵူၼ်း ။ သိူဝ်းၵေႃႈ ဢမ်ႇထိုင်တီႈၵျေႃႇလူၼ်ႉပူၼ်ႉလိူဝ် သုမ်းၼိူဝ်ႉသုမ်းတူဝ်။ ႁဝ်းႁႃးၵူႈၵေႃႉ ႁႂ်ႈမေႃသႂ်ႇၸႂ် လူလိၵ်ႈဢၼ်ပၼ်တၢင်းႁူႉတၢင်းၼမ်ၼမ်တႃႉ။