သိုၵ်းမၢၼ်ႈတႄႉ မူႇလႂ်ၸုမ်းလႂ် ၶႂ်ႈမၵ်းမၼ်ႈ ဢမ်ႇမၵ်းမၼ်ႈၵေႃႈ ၵၢၼ်ဢၼ်မၼ်းႁဵတ်းလႆႈၼၼ်ႉ ႁဵတ်းၵႂႃႇယူႇၶိူဝ်းယႂ်း ။ ဢၼ်တၢင်ႇမူႇတၢင်ႇၸုမ်းၵႆႉတၵ်ႉဝႃႈ သိုၵ်းမၢၼ်ႈၼႆႉ ဢမ်ႇၸွမ်းပၵ်းပိူင် ဢမ်ႇၸႂ်ႈတၢင်းၵၢၼ်ၼႆၼၼ်ႉ မၼ်းဢမ်ႇသူၼ်ၸႂ် ဢမ်ႇသႂ်ႇၸႂ် ။ သမ်ႉပၢႆ ပိုၼ်ၽၢဝ်ႇႁႂ်ႈၸုမ်းပႃႇတီႇၵၢၼ်မိူင်းၸိူဝ်းၽွမ်ႉၶဝ်ႈလိူၵ်ႈတင်ႈ လူင်းသူၼ်းတုမ်ႁႃသဵင်လႆႈ ၼႆလူးၵွၼ်ႇ ။ မိူၼ်ၼင်ႇ ၸႄႈဝဵင်းမိူင်းယွင်း ၸိုင်ႈတႆးပွတ်းဢွၵ်ႇၼႆႉ ၶွမ်ႊမသျိၼ်ႊပၢင်လိူၵ်ႈတင်ႈတႂ်ႈသိုၵ်းမၢၼ်ႈ မႃးတိတ်းပၢႆႉပိုၼ်ၽၢဝ်ႇဝႆႉ သဵၼ်ႈၸိုဝ်ႈတႅၼ်းၽွင်းပႃႇတီႈလႂ်ပဵၼ်ၽႂ် ၼႆၸိူဝ်းၼႆႉ ။ တႅၼ်းၽွင်းမၢင်ၸိူဝ်း ဢမ်ႇယၢမ်ႈႁၼ် တူင်ႉၼိုင်ၼႂ်းၵၢၼ်တူင်ႇၵူၼ်းသေပွၵ်ႈ သမ်ႉမႃးၶဝ်ႈလိူၵ်ႈတင်ႈလႄႈ ၵူၼ်းမိူင်းၵူဝ်ၺႃးတႅၼ်းၽွင်းဢၼ်ဢမ်ႇပၼ်ၽွၼ်းလီတူင်ႇၵူၼ်း ဝႃႈၼႆ ။  

တီႈၸႄႈဝဵင်းမိူင်းယွင်း ၸိုင်ႈတႆးပွတ်းဢွၵ်ႇၼႆႉ ၸဵမ်မိူဝ်ႈလိူၼ်ဢေႃႊၵတ်ႉသ်ၼၼ်ႉမႃး  ၶွမ်ႊမသျိၼ်ႊပၢင်လိူၵ်ႈတင်ႈၾၢႆႇသိုၵ်းမၢၼ်ႈ လူင်းပၼ်ပိုၼ်ႉႁူႉပၵ်းပိူင်ပၢင်လိူၵ်ႈတင်ႈ လႄႈ တႃႇတွတ်ႈၶႅပ်းၵၢင်ၸႂ် တီႈလုမ်းၾၢႆႇပွင်ႇၶၢဝ်ႇ( ပြန်ကြားရေးရုံး) မႃးတႃႇသေႇ။

လိူဝ်သေ လူင်းပၼ်ပၢင်သွၼ်ၼႂ်းပိုၼ်ႉတီႈ ၸွမ်းၶႅပ်ႇဝဵင်း ၸွမ်းဝၢၼ်ႈဢွၼ်ႇဝၢၼ်ႈဢိတ်းၸိူဝ်းၼႆႉယဝ်ႉ ပၢႆၸတ်းလၢႆးၵၢၼ် Talk Show ၵဵဝ်ႇလူၺ်ႈပၢင်လိူၵ်ႈတင်ႈၼႂ်းဢွၼ်ႊလၢႆႊ တႃႇၵူၼ်းမိူင်းယွင်းၶေႃၶေႃထႅင်ႈ – ၼႆ ၵူၼ်းပိုၼ်ႉတီႈလၢတ်ႈ ။

 တိုၵ်းသူၼ်းႁႂ်ႈၵူၼ်းဝၢၼ်ႈၵူၼ်းသူၼ် ၵႂႃႇတူၺ်းသဵၼ်ႈၸိုဝ်ႈတႃႇပၼ်ၶႅပ်းၵၢင်ၸႂ်။ သင်ဝႃႈ ဢမ်ႇပႃးၸိုဝ်ႈၸဝ်ႈၵဝ်ႇ ႁႂ်ႈဢဝ် ဝႂ်( ပုံစံ ၃ ) သေ တၢင်ႇယိုၼ်ႈၶိုၼ်း ။သင်ဝႃႈ ပဵၼ်ၵူၼ်းပိုၼ်ႉတီႈမိူင်းယွင်းသေ သမ်ႉၵႂႃႇယူႇဝႆႉတၢင်ႇတီႈ 6 လိူၼ်ၶိုၼ်ႈၼိူဝ်ယဝ်ႉၸိုင် ႁႂ်ႈဢဝ် ဝႂ် ( ပုံစံ ၃ (က) ) သေ ယိုၼ်ႈတႃႇပၼ်သဵင်ၵၢင်ၸႂ် ။

 ပေႃးဝႃႈ ၶေႃႈမုလ်းၸဝ်ႈၵဝ်ႇၽိတ်းဝႆႉၼႆ ႁႂ်ႈဢဝ်ဝႂ် ( ပုံစံ ၄ (ဂ) ) သေ ယိုၼ်ႈမႄးၶိုၼ်း။ သင်ဝႃႈ ၼႂ်းသဵၼ်ႈမၢႆ တႃႇပၼ်သဵင်ၵၢင်ၸႂ်ပၢင်လိူၵ်ႈတင်ႈၼၼ်ႉ ပႃးၸိုဝ်ႈၵူၼ်းဢၼ်ဢမ်ႇၵိုင်ႇလီပႃးၼႆ ႁႂ်ႈဢဝ်ဝႂ်  ( (ပုံစံ ၄) သေ သၢၼ်ၶတ်းလႆႈယူႇ ဝႃႈၼႆဝႆႉပႃး ။

သင်ဝႃႈ ဢမ်ႇၸႂ်ႈၵူၼ်းပိုၼ်ႉတီႈသေ ထိုင်ဝႆႉၼႂ်းမိူင်းယွင်းၸိုင် ႁႂ်ႈဢွၼ်ၵၼ် ဢဝ်ဝႂ် (ပုံစံ ၁၅ ) ယိုၼ်ႈ ဝႂ်တႃႇတွတ်ႈ ၶႅပ်းၵၢင်ၸႂ်လူင်ႈၼႃႈလႆႈ ။ တႃႇယိုၼ်ႈဝႂ်သႅၼ်းၼႆႉ ဝၼ်းတီႈ 17/10/2025 ႁႂ်ႈပဵၼ်ဝၼ်းလိုၼ်းသုတ်း ၼႆ ပိုၼ်ၽၢဝ်ႇဝႆႉ ၼင်ႇၼၼ်။

ပၢင်လိူၵ်ႈတင်ႈ ဢၼ်သိုၵ်းမၢၼ်ႈတေဢွၼ်ၼမ်းၸတ်းပီ 2025 ၼႆႉ ဢမ်ႇၸႂ်ႈတေယဝ်ႉပွၵ်ႈလဵဝ် ။ ၸႅၵ်ႇဝႆႉ ပဵၼ် တွၼ်ႈၼိုင်ႈ တွၼ်ႈသွင် တွၼ်ႈသၢမ် – ၼႆလႄႈ  မိူင်းယွင်းၼႆႉ တေပႃးၼႂ်းတွၼ်ႈသွင် ၼႆ ဢူးမူဝ်းဝိၼ်း ၽူႈမီး ပုၼ်ႈၽွၼ်းၼႂ်းၶွမ်ႊမသျိၼ်ႊပၢင်လိူၵ်ႈတင်ႈ ၵိင်ႇၽႄမိူင်းယွင်း လၢတ်ႈၼႂ်းလၢႆးၵၢၼ် Talk Show ၼၼ်ႉ ၼင်ႇၼၼ်။

ၸွမ်းၼင်ႇ သဵၼ်ႈၸိုဝ်ႈ ၼေႃႇတႅၼ်းၽွင်း ၼႂ်းမိူင်းယွင်းၼႆႉ တေၸႅၵ်ႇဝႆႉပဵၼ်သွင်တွၼ်ႈ ။   ၼႂ်းတွၼ်ႈ ၶဝ်ႈလိူၵ်ႈ လၢႆးၽႂ်ပေႉၵိၼ်ၶၢတ်ႇၼၼ်ႉ တေပႃးဝႆႉၸိုဝ်ႈၼေႃႇတႅၼ်းၽွင်းသၽႃးၸႄႈဝဵင်း 3 ၵေႃႉ။ ၼႂ်းၼၼ်ႉ ပဵၼ် ၸၢႆးပုၼ်းသီ ပႃႇတီႇသၢင်ႇသီႈ ၊ ၼၢင်းၶၢၼ်ၶမ်း ၶဝ်ႈလိူၵ်ႈၼႂ်းပႃႇတီႇသိူဝ်ၽိူၵ်ႇ လႄႈ ဢူးပျီးလူဝ်ႇ(ႁိုဝ်)ပီးဢူဝ် ၶဝ်ႈလိူၵ်ႈၼႂ်း ပႃႇတီႇမုၼ်းလႅင်းၶိုၼ်ႈယႂ်ႇဢႃးၶႃႇ (အားခါအမျိုးသားဖွံ့ဖြိုးတိုးတက်ရေးပါတီ) ။

သဵၼ်ႈၸိုဝ်ႈၼေႃႇတႅၼ်းၽွင်းသၽႃးၵူၼ်းမိူင်းသမ်ႉ မီးဝႆႉ ၸၢႆးၶူၼ်ၶမ်း ပႃႇတီႇသိူဝ်ၽိူၵ်ႇ ၊ ၸၢႆးဢွင်ႇၶမ်း ပႃႇတီႇသၢင်ႇသီႈ ၊ ဢူးမျိၼ်ႉမွင်ႇ ပႃႇတီႇၸၢဝ်းၶိူဝ်းၽွမ်ႉႁူမ်ႈ(တိုင်းရင်းသားစည်းလုံးညီညွှတ်ရေးပါတီ) လႄႈ ဢူးယႃးဢီႇၵျီႉ ပႃႇတီႇ PPP ( ပြည်သူ့ရှေ့ဆောင်ပါတီ) ။

ၼႂ်းသဵၼ်ႈၸိုဝ်ႈၼေႃႇတႅၼ်းၽွင်းသၽႃးမိူင်းတႆး ( ရှမ်းပြည်လွတ်တော်) ဢၼ်ၶဝ်ႈၶႄႉၶႅင်ႇလၢႆးၼပ်ႉဝၢၵ်ႈသမ်ႉ ပႃးဝႆႉ ၸိုဝ်ႈ ၸၢႆးၶိတ်ႉၼွႆႉ(ၵူၼ်းမိူင်းယွင်း) ဢၼ်တေၶဝ်ႈလိူၵ်ႈ ၼႂ်း ပႃႇတီႇသိူဝ်ၽိူၵ်ႇ ၼႆ  ပိုၼ်ၽၢဝ်ႇဝႆႉ မိူဝ်ႈဝၼ်းတီႈ 19/10/2025 ။

မိူင်းယွင်း ၸဵမ်မိူဝ်ႈသိုၵ်းမၢၼ်ႈယိုတ်းမိူင်းမႃး ၶၢဝ်းတၢင်း ၸမ် 5 ပီၼႆႉသေ ၵၢၼ်ၶုတ်းႁႄႈၶုတ်းၶမ်း ႁၢင်ႈႁၢႆႉမႃး လိူဝ်ၵဝ်ႇ။ ၵူၼ်းမိူင်းတႄႉ ဢမ်ႇႁၼ်လီၸွမ်းသေတႃႉ ဢၼ်ၶုတ်းယူႇၸိူဝ်းၼၼ်ႉသမ်ႉ ပဵၼ်ၵူၼ်းမီး ဢႃႇၼႃႇ ဢွၼ်ၸတ်းလၢႆလၢႆ ။ ပႃႇတီႇဢၼ်တေၶဝ်ႈလိူၵ်ႈတင်ႈၸိူဝ်းၼႆႉၵေႃႈ ပဵၼ်သၢႆလဵဝ်ၵၼ်ၵူၺ်းလႄႈ ၵူၼ်းမိူင်းယွင်း ၵူဝ်ၺႃး ၵူၼ်းယွင်ႇဢႃႇၼႃႇၶဝ်မႃးယုင်ႈၸွမ်းဝၢၼ်ႈၸွမ်းသူၼ်ထႅင်ႈ ၼႆ ၼၢင်းယိင်းၵူၼ်းမိူင်းယွင်းၵေႃႉၼိုင်ႈ လၢတ်ႈၼႄဝႆႉၼင်ႇၼႆ –

“ ၼႂ်းမိူင်းယွင်းၼႆႉ ပႃႇတီႇတႆးၵေႃႈမီးသိူဝ်ၽိူၵ်ႇၼၼ်ႉယဝ်ႉ။ ၶဝ်ၵေႃႈႁဵတ်းၵၢၼ် ၸွမ်းမၢၼ်ႈၵူၺ်း။ တႆးလေႃးမၢၼ်ႈ ၼၼ်ႉၼႃႈ။တႆးၸႅတ်ႈၸႅတ်ႈၼႆႉဢမ်ႇမီး။တေမႃးၽွၼ်းလီတႃႇၵူၼ်းမိူင်းၸိူင်ႉႁိုဝ်။တင်းဝၼ်းၵေႃႈ ပႃႇတီႇသၢင်ႇသီႈ ၶဝ်ၵူၺ်း။ၸုမ်းသၢင်ႇသီႈၶဝ်ၼႆႉ ၶဝ်လူင်းၸႄႈၵႅင်းမႃးလူး။ ၵၢၼ်သင်ၵေႃႈမီးတီႈ ၼႂ်းၶဝ်ၵူၺ်း။ဢၼ်ၸူဝ်းပိူၼ်ႈ ၶဝ်ႈဝၢၼ်ႈၶဝ်ႈဝဵင်းမႃးၶုတ်းႁႄႈၶုတ်းၶမ်းၵေႃႈပဵၼ်ၶဝ်ၵူၺ်း။ဢမ်ႇၸႂ်ႈတႆးယွင်းႁဝ်း။ၶဝ်ၵူၺ်းယဝ်ႉ ႁူမ်ႈမၢၼ်ႈ သေႁဵတ်း တိၵ်းတိၵ်း”

ၵူၼ်းဢၼ်တေၶဝ်လိူၵ်ႈတႅၼ်းၽွင်းၸိူဝ်းၼၼ်ႉၵေႃႈ ဢမ်ႇယၢမ်ႈႁၼ်ၸွႆႈထႅမ်တူင်ႇၵူၼ်းမႃးသေပွၵ်ႈ ၊ သမ်ႉဝႃႈ တေမႃးၶဝ်ႈလိူၵ်ႈတင်ႈၼႆႉ ဢမ်ႇႁူႉဝႃႈ ၶဝ်တေမႃးပၼ်ၽွၼ်းလီႁႃႉၽွၼ်းၸႃႉ။ ၵူဝ်ၶဝ်မႃးမီးဢႃႇၼႃႇ တေႃႇ ၵူၼ်းဝၢၼ်ႈ ၵူၼ်းသူၼ်လႆႈ လူၺ်ႈဢမ်ႇမႅၼ်ႈတီႈမႅၼ်ႈတၢင်းၵူၺ်း ၼႆ ၼၢင်းယိင်းၵူၼ်းမိူင်းယွင်းၵေႃႉၼိုင်ႈ လၢတ်ႈၼႄဝႆႉၼင်ႇၼႆ –

“တႅၼ်းၽွင်းမၢင်ၸိူဝ်း တိုၵ်ႉႁႃမႃးလိူၵ်ႈပီၼႆႉၵူၺ်း ဢမ်ႇယၢမ်ႈလိူၵ်ႈမႃးသေပွၵ်ႈ။ မိူၼ်ၼင်ႇ ၸၢႆးၶိတ်ႉၼွႆႉ ၊ ၼၢင်းၶၢၼ်ၶမ်း ဝႃႇၸိူဝ်းၼႆႉ ဢမ်ႇယၢမ်ႈႁဵတ်းမႃးသေပွၵ်ႈ။တေမႃးပဵၼ်ၵူၼ်းလူင်သေၽွင်းငမ်းႁဝ်းတႄႉ ယၢပ်ႇယူဝ်ႉ။တေႃႈၼင်ႇႁဵတ်းၵၢၼ်ႁိူၼ်းယင်းဢမ်ႇပဵၼ်ၼႆၵႃႈ။သင်ဝႃႈၵႂႃႇတွတ်ႈၶႅပ်းၵၢင်ၸႂ်ၵေႃႈ တေဢမ်ႇလိူၵ်ႈသႂ်ႇပၼ်ၵေႃႉၼၼ်ႉၵေႃႉၼႃႈယဝ်ႉ ဢဝ်ၵမ်ႈမၼ်းဝႃႈဢဝ်။”

ၼႂ်းပၢင်လိူၵ်ႈတင်ႈ ပီ 2020 ၼၼ်ႉတႄႉ ပႃႇတီႇဢၼ်ၶဝ်ႈၶႅင်ႇၵၼ် ၼႂ်းၸႄႈဝဵင်းမိူင်းယွင်း မီး ပႃႇတီႇႁူဝ်သိူဝ် SNLD ၊ ပႃႇတီႇ သိူဝ်ၽိူၵ်ႇ SNDP ၊ ပႃႇတီႇမုၼ်းလႅင်းၶိုၼ်ႈယႂ်ႇဢႃးၶႃႇ (အခါအမျိုးသားဖွံ့ဖြိုးတိုးတက်ရေးပါတီ)၊ ပႃႇတီႇၼူၵ်ႉ ယုင်း၊ ပႃႇတီႇသၢင်ႇသီႈ၊ ပႃႇတီႇၸၢဝ်း ၶိူဝ်းၽွမ်ႉႁူမ်ႈ (တိုင်းရင်းသားစည်းလုံးညီညွတ်ရေးပါတီ) လႄႈ ပႃႇတီႇ ၽွမ်ႉႁူမ်ႈၻီႊ မူဝ်ႊၶရႅတ်ႉတိတ်ႉ (ညီညွတ်သောဒီ မိုကရက်တစ်ပါတီ) ၸိူဝ်းၼႆႉ။

 မိူဝ်ႈပၢင်လိူၵ်ႈတင်ႈပီ 2015 ၼၼ်ႉတႄႉ ပႃႇတီႇ ၼူၵ်ႉယုင်း ဢၼ်တေႃႇဢွင်ႇသၢၼ်းသူႉၵျီႇပဵၼ်ၽူႈၼမ်းၼၼ်ႉ ဢွင်ႇပေႉၵိၼ်ၶၢတ်ႇမူတ်း။

ပၢင်လိူၵ်ႈတင်ႈ ဢၼ်တေတႄႇၸတ်းႁဵတ်း ၼႂ်းႁၢင်ပီ 2025 ၼႆႉသမ်ႉ မိၼ်းဢွင်ႇလၢႆႇ တေၸတ်းႁဵတ်းၵႂႃႇ သၢမ်တွၼ်ႈ ။ တွၼ်ႈၼိုင်ႈၼႆႉ တေၸတ်းႁဵတ်းတႃႇ 102 ၸႄႈဝဵင်း၊ တွၼ်ႈသွင် တေၸတ်းႁဵတ်းတႃႇ 100 ၸႄႈဝဵင်း၊ ၸႄႈဝဵင်းၸိူဝ်းၵိုတ်းယူႇၼၼ်ႉ တေၸတ်း ႁဵတ်းၵႂႃႇ ၼႂ်းၶၵ်ႉတွၼ်ႈသၢမ် ၼႆယဝ်ႉ။  

ဝၼ်းတီႈ 28/10/2025 ယၢမ်းၵၢင်ၼႂ်ၸဝ်ႉ 6 မူင်း တေႃႇထိုင် ဝၼ်း တီႈ 26/12/2025 ယၢမ်းၵၢင်ၶိုၼ်း 12 မူင်း ၶၢဝ်းတၢင်း 2 လိူၼ်ၼႆႉ ပႃႇတီႇၵၢၼ်မိူင်းၶဝ် တႄႇလူင်းသူၼ်းတုမ်ၵူၼ်းမိူင်းလႆႈတဵမ်တီႈယဝ်ႉ – ဝႃႈၼႆ။