မိူဝ်ႈလိူၼ်သႅပ်ႊထႅမ်ႊပိူဝ်ႊ 12 ဝၼ်း ပီ 2025 ႁွင်ႈၵၢၼ်သိုဝ်ႇ BBC ႁၢႆးငၢၼ်းဝႃႈ ၵေႃႉၸမ်ၸႂ် လႄႈ ပဵၼ်ၵူၼ်းဢၼ်မိၼ်းဢွင်ႇလၢႆႇ ဝႆႉဝၢင်းၸႂ်လိူဝ်ပိူၼ်ႈသုတ်း ၸွမ်သိုၵ်းလူင်ၵဝ်ႇ ဢူးဢွင်ႇလိၼ်းတူၺ်း လႄႈ ၸဝ်ႈသိုၵ်းလူင် ၼႂ်းတပ်ႉသိုၵ်းမၢၼ်ႈ တေယူႇၼႂ်းပႃႇတီႇ သၢင်ႇသီႈ (USDP) သေ ၶဝ်ႈပၢင်လိူၵ်ႈတင်ႈၸွမ်း ၼႆယူႇ။

 ဝၢႆးလင်ၼၼ်ႉထႅင်ႈဝၼ်းၼိုင်ႈ လႆႈငိၼ်းၶၢဝ်ႇဝႃႈ ၸိူဝ်းမီးၸၼ်ႉၸွမ်သိုၵ်းလူင် ဢၼ်ပဵၼ်ထႅၼ်ႈ ၼႂ်းတပ်ႉသိုၵ်းမၢၼ်ႈယိုတ်းမိူင်း တႃႇ 6 ၵေႃႉ ၶၢႆႉၶဝ်ႈၵႂႃႇယူႇၼႂ်းပႃႇတီႇသၢင်ႇသီႈဝႃႈၼႆ။ လၢႆးႁဵတ်းသၢင်ႈလႄႈ ၵၢၼ်ႁၢင်ႈႁႅၼ်း ပၢင်လိူၵ်ႈတင်ႈ ဢၼ်သိုၵ်းမၢၼ်ႈယိုတ်း မိူင်း တေၸတ်းႁဵတ်း ၼႂ်းႁၢင်ပီ 2025 ၼႆႉ ငၢႆးမိူၼ်ၵၢၼ်ႁၢင်ႈႁႅၼ်း ပၢင်လိူၵ်ႈတင်ႈ မိူဝ်ႈပီ 2010 ၼၼ်ႉၼႆၵေႃႈ ဝႃႈလႆႈယဝ်ႉ။

ၽွင်းၼၼ်ႉၵေႃႈ ဢူးတၢၼ်းသူၺ်ႇ တဵၵ်းၸႂ်ႉၽူႈမီးၸၼ်ႉၸွမ်သိုၵ်းလူင်၊ ၸဝ်ႈသိုၵ်းလူင် ၼႂ်းတပ်ႉသိုၵ်းမၢၼ်ႈ လႄႈ ၶွင်ႊသီႊၵတ်း ယဵၼ်သႃႇယႃႇ လႄႈ ႁုၼ်ႈမုၼ်း ၶိုၼ်ႈယႂ်ႇ ၵူၼ်းၸိူဝ်းမၼ်းတမ်းၸႂ်၊ ၸမ်ၸႂ်ၵၼ်တင်းမၼ်းၼၼ်ႉ ထွၼ်တူဝ်ဢွၵ်ႇၼႂ်းတပ်ႉသိုၵ်းသေ ၵႂႃႇၶဝ်ႈႁဵတ်းၵၢၼ်ၼႂ်းပႃႇတီႇသၢင်ႇသီႈၶိုၼ်း။

ၸွမ်းၼင်ႇၶၢဝ်ႇႁူင်လိုဝ်းၵၼ်မိူဝ်ႈလဵဝ်ၼႆႉ ၽူႈမီးၸၼ်ႉ ၼႂ်းတပ်ႉသိုၵ်းမၢၼ်ႈၸိူဝ်းၺႃးၸႂ်ႉထွၼ်တူဝ်ဢွၵ်ႇၼႂ်းတပ်ႉသိုၵ်းသေ ၵႂႃႇၶဝ်ႈႁဵတ်းၵၢၼ်ၼႂ်းပႃႇတီႇသၢင်ႇသီႈ (USDP) ၼႆႉ ပဵၼ်ဢူးဢွင်ႇလိၼ်းတူၺ်း လႄႈ ၸွမ်သိုၵ်း တေႇၸၵျေႃႇ (တေဇကျော်) (DSA “28) ၽူႈၵွၼ်းတပ်ႉၶိုၵ်ႉတွၼ်း မၢႆ (3)၊ ၸွမ်သိုၵ်း တႅတ်ႉပူင်ႇ (သက်ပုံ) (DSA “29) ၽူႈၵွၼ်းတပ်ႉၶိုၵ်ႉတွၼ်း မၢႆ (6)၊ ၽူႈၵွၼ်းငဝ်ႈသိုၵ်း ၸွမ်သိုၵ်း ၽူင်းမျၢတ်ႉ (OTS-73)၊ ၽူႈၵွၼ်းႁွင်ႈၵၢၼ်ၾၢႆႇပၼ်ၸၼ်ႉထၢၼ်ႈၼႂ်းသိုၵ်း ၸွမ်သိုၵ်း လိၼ်းဢွင်ႇ (DSA-26)၊ ၽူႈၵွၼ်း ၾၢႆႇႁွင်ႈၵၢၼ်ၵူတ်ႇထတ်းသဵၼ်ႈမၢႆ ၼႂ်းတပ်ႉ (ၼမ်ႉ၊ လိၼ်၊ လူမ်း) ၸွမ်သိုၵ်း ၸူဝ်းတိၼ်ႉၼၢႆႇ (OTS-75) ၊ ၽူႈၵွၼ်း ၾၢႆႇႁဵတ်းဢွၵ်ႇ ၶိူင်ႈၸႂ်ႉတိုဝ်းၵၢၼ်သိုၵ်း ၸွမ်သိုၵ်း ၵၢၼ်ႇမျိၼ်ႉတၢၼ်း (OTS-66)  ၸဵမ်ၸိူဝ်းၼႆႉ ဝႃႈၼႆ။

ၵူၼ်းၸိူဝ်းၼႆႉပဵၼ်လုၵ်ႈၼွင်ႉလီ တပေးၸႅတ်ႈၸၢင်ႇ ၸွမ်ၸိၵ်းသိုၵ်းမၢၼ်ႈယိုတ်းမိူင်း မိၼ်းဢွင်ႇလၢႆႇ။ မီးသႅတ်ႉၸႃႇ လႄႈ ႁပ်ႉထွမ်ႇ ၶေႃႈပူင်တီႈ မိၼ်းဢွင်ႇလၢႆႇ ၵေႃႉယုၵ်ႉယွင်ႈၸဝ်ႈၵဝ်ႇ ၶိုၼ်ႈပဵၼ်ၸၼ်ႉၸွမ်ၸိုင်ႈမိူင်းႁူမ်ႈတုမ်ဝႆႉ။ ၵွၼ်ႇၼႃႈတေထိုင်ဝၼ်းၸတ်း ႁဵတ်းပၢင်လိူၵ်ႈတင်ႈၼႆႉ ၵူၼ်းၸိူဝ်းၼႆႉ ၶၢမ်ႇသုမ်းၸၼ်ႉၸဝ်ႈၵဝ်ႇသေ ထွၼ်တူဝ်ဢွၵ်ႇၼႂ်းတပ်ႉသိုၵ်းၼႆႉ ပဵၼ်ၵၢၼ်ႁၢင်ႈႁႅၼ်းတႃႇ မႃးယူႇၼႂ်းပႃႇတီႇသၢင်ႇသီႈ ႁႂ်ႈၵႂႃႇပဵၼ်ႁႅင်းၵမ်ႉယၼ်ပၼ်ၸုမ်းသိုၵ်းမၢၼ်ႈ ၼႂ်းၸုမ်းလူင်ပွင်ၸိုင်ႈ ဢၼ်တေၶွတ်ႇၽွတ်ႈမႂ်ႇ ဝၢႆးလင် ပၢင်လိူၵ်ႈတင်ႈၼၼ်ႉၵွႆး။

သင်လဵပ်ႈႁဵၼ်းတူၺ်းၵူၼ်းၸိူဝ်းဢွၵ်ႇၼႂ်းတပ်ႉသိုၵ်းၸိူဝ်းၼႆႉၵမ်းၵေႃႉၵေႃႉၸိုင် ဢူးဢွင်ႇလိၼ်းတူၺ်း ၵေႃႉဢၼ်ၶွမ်ႊမသျိၼ်ႊ သိုၵ်း မၵ်းမၼ်ႈယိုၼ်ႈတၢင်ႇပၼ်ၸၼ်ႉ ပဵၼ်ၸွမ်ပွင်ၵၢၼ်ၼႆႉ ပဵၼ်လုၵ်ႈၼွင်ႉ (တပႄး) လီ မိၼ်းဢွင်ႇလၢႆႇ။

ဢူးဢွင်ႇလိၼ်းတူၺ်းၼႆႉ မိူဝ်ႈဢွၼ်တၢင်း ၵူၺ်းလႆႈၸၼ်ႉပဵၼ် ၽူႈၵုမ်းၾၢႆႇၸီႉသင်ႇၼႃႈၵၢၼ်တီႈႁွင်ႈၵၢၼ်ၵဵပ်းမၢႆတွင်း ၼႂ်းတပ်ႉသိုၵ်းမၢၼ်ႈၵွႆး။ မိၼ်းဢွင်ႇလၢႆႇ တူၺ်းလူၶိုၼ်ႈပၼ်ၸၼ်ႉမၼ်းၸၢႆးသေ ထိုင်တီႈလႆႈၸၼ်ႉပဵၼ် ၽူႈၵွၼ်းတိူင်းသိုၵ်း ငဝ်ႈငုၼ်းၸဵင်ႇႁွင်ႇဝၼ်းတူၵ်း (အနောက်မြောက်ပိုင်းတိုင်းစစ်ဌာနချုပ် (နမခ))  လႄႈ ငဝ်ႈငုၼ်းတိူင်းသိုၵ်းပွတ်းဢွၵ်ႇ (အနောက်ပိုင်းတိုင်းစစ်ဌာနချုပ် (နပခ))မႃး။

လုၵ်ႉတီႈၼၼ်ႉသေ လႆႈၸၼ်ႉပဵၼ် ၽူႈၵုမ်းၾိင်ႈမိူင်း/ပၵ်းပိူင်သိုၵ်း။ ဝၢႆးလင်မိၼ်းဢွင်ႇလၢႆႇ ႁိမ်လိပ်းႁိမ်လႅင် ယိုတ်းၵုမ်းဢဝ် ဢႃႇၼႃႇၸိုင်ႈမိူင်းယဝ်ႉဢမ်ႇႁိုင် ဢွင်ႇလိၼ်းတူၺ်းလႆႈပဵၼ်ၽူႈၼမ်းၼႂ်းၶွင် ၶွင်ႊသီႊသိုၵ်းမၢၼ်ႈ။ မိူဝ်ႈႁူဝ်လိူၼ်ဢေႃးၵၢတ်ႉသ် ပီ 2025 မိၼ်းဢွင်ႇလၢႆႇ ပိုၼ်ၽၢဝ်ႇၶွတ်ႇၽွတ်ႈၶွမ်ႊမသျိၼ်ႊသိုၵ်းၶိုၼ်းၼၼ်ႉ သိုပ်ႇလႆႈၸၼ်ႉပဵၼ် ၸွမ်ပွင်ၵၢၼ်မႃးၵမ်းသိုဝ်ႈ။

လႆႈဝႃႈ ဢွင်ႇလိၼ်းတူၺ်းၼႆႉ ပဵၼ်ၵူၼ်းၵေႃႉဢၼ်ထုၵ်ႇၼီႈၵုင်ႇမုၼ် လႄႈ လႆႈႁပ်ႉတၢင်းႁဵတ်းလီတီႈ မိၼ်းဢွင်ႇလၢႆႇတေႉတေႉသေ ပဵၼ်လုၵ်ႈၼွင်ႉ (တပေး) ၸႅတ်ႈၸၢင်ႇ ပဵၼ်ၵူၼ်းၵေႃႉဢၼ်မိၼ်းဢွင်ႇလၢႆႇလဵင်ႉယႂ်ႇမႃးၵမ်းသိုဝ်ႈၼႆၵေႃႈ ဝႃႈလႆႈယဝ်ႉ။ လႆႈႁူႉဝႃႈ တႃႇမူၼ်ႉမႄးပၵ်းပိူင်ၾိင်ႈမိူင်းလႆႈ ၸွမ်းၼင်ႇၵၢင်ၸႂ်မၼ်းၶႂ်ႈပဵၼ်ၼၼ်ႉ ဝၢႆးၸတ်းပၢင်လိူၵ်ႈတင်ႈယဝ်ႉလီငၢမ်း မိၼ်းဢွင်ႇလၢႆႇ ဢၢၼ်းတေဢဝ် ဢူးဢွင်ႇလိၼ်းတူၺ်း ၶိုၼ်ႈပဵၼ်ၸၼ်ႉႁူဝ်ပဝ်ႈသၽႃး ၾၢႆႇၸတ်းပွင်ပၵ်းပိူင်ၾိင်ႈမိူင်း ၼႆယဝ်ႉ။

ထႅင်ႈၵေႃႉၼိုင်ႈတႄႉ ၸွမ်သိုၵ်း တေႇၸၵျေႃႇ (တေဇကျော်) (DSA “28) ၽူႈၵွၼ်းတပ်ႉၶိုၵ်ႉတွၼ်း မၢႆ (3)။ မၼ်းၼႆႉ လုၵ်ႉတီႈ ပဵၼ်ၽူႈၵွၼ်း တိူင်းသိုၵ်းပွတ်းႁွင်ႇ ၸႄႈမိူင်းၶၢင် (မပခ) ၼၼ်ႉသေ ဝၢႆးလင် မိၼ်းဢွင်ႇလၢႆႇ ယိုတ်းဢႃႇၼႃႇၸိုင်ႈမိူင်းယဝ်ႉ ပဵၼ်မႃး ၽူႈၸတ်းၵၢၼ်ၶိုၵ်ႉတွၼ်း ၽႅၼ်ၵၢၼ်သိုၵ်း မၢႆ (1)  ဢၼ်လႆႈၵုမ်းၵမ် ငဝ်ႈငုၼ်း တိူင်းသိုၵ်းပွတ်းႁွင်ႇ (မပခ)၊ ငဝ်ႈငုၼ်းတိူင်းသိုၵ်း ၸဵင်ႇႁွင်ႇဝၼ်းတူၵ်း (နမခ) လႄႈ ငဝ်ႈငုၼ်းတိူင်းသိုၵ်းတွၼ်ႈၵၢင် (လပခ) ၸဵမ်ၸိူဝ်းၼႆႉ။

ၼႂ်းၶၢဝ်းတၢင်းသိုၵ်းမၢၼ်ႈယိုတ်းမိူင်းမႃးၼႆႉ ပႅၵ်ႉသမ်ႉဝႃႈ ၵမ်းၵမ်းမီးၵၢၼ်လ်ႅၵ်ႈလၢႆႈ ဢွင်ႈတီႈ ဢမ်ႇၼၼ် ႁွင်ႈၵၢၼ်ၽွင်းလူင်ၾၢႆႇ ၵႅတ်ႇၶႄ ၸုမ်းၽႅၼ်ၵၢၼ်သိုၵ်းၶိုၵ်ႉတွၼ်း (ကစထ) ၼႆသေတႃႉ ၸၼ်ႉထၢၼ်ႈ ဢူးတေႇၸၵျေႃႇၼႆႉတႄႉ ၼိမ်တဵင်ႈမႃးတႃႇသေႇ။ ဢမ်ႇတွၼ်ႉမီးလွင်ႈလႅၵ်ႈလၢႆႈမႃး။

ၽွင်းၶၢဝ်း ၽူႈၵွၼ်းတိူင်းသိုၵ်းပွတ်းႁွင်ႇၼႂ်းၸႄႈမိူင်းၶၢင် (မပခ) ၺႃးဢဝ်တၢင်းၽိတ်း လူၺ်ႈပၼ်ႁႃတၢင်းဝဵင်းၽႃၵၢၼ်ႉၼၼ်ႉ ဢူးတေႇၸၵျေႃႇၼႆႉ ဢိင်လူၺ်ႈမၼ်းၸၢႆးပဵၼ်ၽူႈၵွၼ်းတိူင်းသိုၵ်းၵဝ်ႇ လႄႈ ပဵၼ်ၽူႈၵုမ်းၵွၼ်း ႁွင်ႈၵၢၼ်ၽွင်းလူင်ၾၢႆႇၵႅတ်ႇၶႄ ၸုမ်းၽႅၼ်ၵၢၼ်သိုၵ်းၶိုၵ်ႉတွၼ်းၼၼ်ႉသေ မၼ်းၸၢႆးလွတ်ႈတၢင်းၽိတ်းၼၼ်ႉမႃး။

ယွၼ်ႉၼၼ် လႆႈဝႃႈ မၼ်းၸၢႆးလႆႈပိုင်ႈဢိင် ၵုင်ႇၵုၼ်းမုၼ်ငဝ်းပႃႇရမီႇၶွင် မိၼ်းဢွင်ႇလၢႆႇသေ မီးလွင်ႈၸမ်ၸႂ် လႄႈ ပဵၼ်ၵူၼ်းၵေႃႉ ဢၼ်မိၼ်းဢွင်ႇလၢႆႇ လႆႈပိုင်ႈဢိင် တမ်းၸႂ်ၼိူဝ်မၼ်းတေႉတေႉၼႆယူႇ။ ၵူၼ်းၵေႃႉၼႆႉၵေႃႈ ဝၢႆးပၢင်လိူၵ်ႈတင်ႈယဝ်ႉ မိၼ်းဢွင်ႇလၢႆႇ တေဢဝ်ဢူးတေႇၸၵျေႃႇ ၶဝ်ႈယူႇၼႂ်းၸုမ်းလူင်ပွင်ၸိုင်ႈ ဝႃႈၼႆ။

မိူၼ်ၼႆ ၸွမ်သိုၵ်း တႅတ်ႉပူင်ႇ (သက်ပုံ) (DSA “29) ၽူႈၵွၼ်းတပ်ႉၶိုၵ်ႉတွၼ်း မၢႆ (6) ၼႆႉၵေႃႈ ပဵၼ်ၵူၼ်းၵေႃႉဢၼ်ယၢမ်ႈႁဵတ်းသၢင်ႈ ဢဝ်ၸႂ်ဢဝ်ၶေႃး ထုၵ်ႇမႅၼ်ႈၸႂ်မိၼ်းဢွင်ႇလၢႆႇမႃးတေႉတေႉဝႃႈဝႃႈ။ မိူဝ်ႈပီ 2019 ၶၢဝ်းတၢင်းပဵၼ် ၶူဝ်ႊဝိတ်ႊၼၼ်ႉ မၼ်းၸၢႆးပဵၼ် ၵူၼ်းၵေႃႉၼုင်ႈသိူဝ်ႈၶူဝ်း PPE ၸဝ်ႉလိူဝ်ပိူၼ်ႈသုတ်းသေ ယၢမ်ႈႁဵတ်းၼႄဢဝ်ၼႃႈဢဝ်တႃမႃး။

ၵူၼ်းၵေႃႉၼႆႉၵေႃႈ ဝၢႆးလင်လႆႈႁပ်ႉပုၼ်ႈၽွၼ်းပဵၼ် ၽူႈၵွၼ်းတိူင်းသိုၵ်း ငဝ်ႈငုၼ်းတႃႈၵုင်ႈ (ရကတ) လႄႈ ငဝ်ႈငုၼ်းတိူင်းသိုၵ်းၸဵင်ႇ ႁွင်ႇဝၼ်းဢွၵ်ႇ (နမခ) ယဝ်ႉ လႆႈၶိုၼ်ႈၸၼ်ႉပဵၼ် ၽူႈၵွၼ်း (ကစထ) ၵမ်းသိုဝ်ႈ။ ဝၢႆးလင် မိၼ်းဢွင်ႇလၢႆႇယိုတ်းဢႃႇၼႃႇၸိုင်ႈမိူင်းမႃး ၵၢၼ်လႅၵ်ႈလၢႆႈၸၼ်ႉ လႄႈ ႁွင်ႈၵၢၼ်ၼႂ်းတပ်ႉသိုၵ်းမီးၼမ်တၢၼ်ႇႁိုဝ်ၵေႃႈယဝ်ႉ ၸွမ်သိုၵ်း တႅတ်ႉပူင်ႇ လႄႈ ၸွမ်သိုၵ်း တေႇၸၵျေႃႇ ၼႆႉ ၸၼ်ႉထၢၼ်ႈၶဝ်တိုၼ်းမၼ်ႈၵိုမ်းဝႆႉတႃႇသေႇ။

ၸွမ်သိုၵ်းတႅတ်ႉပူင်ႇၼႆႉ “ပေႃးတေလႆႈႁဵတ်းပၼ်တႃႇ မိၼ်းဢွင်ႇလၢႆႇ ၸွမ်ပွင်ၵၢၼ်သိုၵ်းလူင်ၸိုင် တိုၼ်းဝႃႈ ဢမ်ႇႁဵတ်းႁႂ်ႈမီးလွင်ႈ ၽိတ်းပိူင်ႈသေပွၵ်ႈ” ၼႆယူႇ။

ၽူႈၵွၼ်းငဝ်ႈသိုၵ်း ၸွမ်သိုၵ်း ၽူင်းမျၢတ်ႉ (OTS-73) ၼႆႉၵေႃႈ ၽွင်းတၢင်းမိူင်းရၶႅင်ႇ ပဵၼ်ပၢင်တိုၵ်းႁၢဝ်ႈႁႅင်း ပီ 2019 ၼၼ်ႉ လႆႈႁပ်ႉ ပုၼ်ႈၽွၼ်းပဵၼ် ၽူႈၵွၼ်းတိူင်းသိုၵ်း။ ၼၼ်ႉၵွႆးဢမ်ႇၵႃး ၵွၼ်ႇမိၼ်းဢွင်ႇလၢႆႇ ပႆႇပိုၼ်ၽၢဝ်ႇယိုတ်းသိမ်းဢႃႇၼႃႇၸိုင်ႈမိူင်းၼႆႉ ပဵၼ်ဝႆႉၸၼ်ႉ ၵႅမ်ၽွင်းလူင် ၾၢႆႇၸတ်းၵၢၼ်ၸွမ်းလႅၼ်လိၼ်။

ဝၢႆးလင် မိၼ်းဢွင်ႇလၢႆႇ ပိုၼ်ၽၢဝ်ႇယိုတ်းဢႃႇၼႃႇၸိုင်ႈမိူင်းမႃး လႆႈၶိုၼ်ႈၸၼ်ႉပဵၼ် ၽူႈၵွၼ်း (ကစထ) ထႅင်ႈၵေႃႉၼိုင်ႈ။ မိူဝ်ႈလိူၼ် ၵျူႊလၢႆႊ 31 ဝၼ်း ပီ 2025  ၽွင်းပၢင်ၵုမ်ၶွင်ႊသီႇၾၢႆႇႁူမ်ႇလူမ်ႈ လႄႈ ၵၢၼ်ၵႅတ်ႇၶႄၸိူဝ်ႉၸၢတ်ႈ (ကာ/လုံ) ယဝ်ႉသေ မီးလွင်ႈလႅၵ်ႈ လၢႆႈမႃး မိူဝ်ႈၼၼ်ႉ မၼ်းလႆႈႁပ်ႉၸၼ်ႉပဵၼ် ၸွမ်ပွင်သိုၵ်းၶၢဝ်းပွတ်း။

လုၵ်ႉတီႈၵူၼ်းၵေႃႉထုၵ်ႇဢဝ်မူၵ်းယဵတ်ႈဝႆႉ ၸွမ်းၸွၵ်ႉၸွမ်းၸဵင်ႇ ဢမ်ႇမီးၼႃႈတႃ ၼႂ်းႁွင်ႈၵၢၼ်လူင်ပွင်ၸိုင်ႈသေ ၵိုင်ႉၵၢင်ႉလႆႈမီး ၸၼ်ႉ မီးၼႃႈတႃ မီးဢႃႇၼႃႇမႃးတင်းသဵင်ႈပဵၼ်ယွၼ်ႉ မိၼ်းဢွင်ႇလၢႆႇ ပၼ်ၼႃႈလီ တူၺ်းလူလွမ်ပၼ်လႄႈ ႁဵတ်းႁႂ်ႈၵူၼ်းၸိူဝ်းၼႆႉ ပဵၼ်ၵူၼ်းဢၼ်မီးသႅတ်ႉၸႃႇ ၼပ်ႉယမ်ၼိူဝ် မိၼ်းဢွင်ႇလၢႆႇမႃးတေႉတေႉ။

ပေႃးဝၢႆးၸတ်းႁဵတ်းပၢင်လိူၵ်ႈတင်ႈယဝ်ႉလီငၢမ်း မိၼ်းဢွင်ႇလၢႆႇ ၽႅၼ်ၸတ်းဝႆႉ ဢၢၼ်းယုၵ်ႉဢဝ်ၵူၼ်းၸိူဝ်းၼႆႉ ၶဝ်ႈမႃးယူႇၼႂ်းၸုမ်း လူင်ပွင်ၸိုင်ႈမိူင်းႁူမ်ႈတုမ်သေ မူၼ်ႉမႄးလၵ်းမိူင်း၊ ၶိုင်ပွင်ႁဵတ်းသၢင်ႈၽေႃႇၼမ်ႉၼႄတူဝ် ၸွမ်းၼင်ႇၵၢင်ၸႂ်သိုၵ်းၶႂ်ႈပဵၼ် လူၺ်ႈ ဢမ်ႇဝူၼ်ႉၶပ်ႉၼပ်ႉသွၼ်ႇတေႃႇၵူၼ်းမိူင်းၸိူဝ်းႁူပ်ႉလွင်ႈယၢပ်ႇၽိုတ်ႇ တူၵ်းၵိၼ်းယူႇၼၼ်ႉယဝ်ႉ။

ၽူႈၵွၼ်း ၾၢႆႇႁွင်ႈၵၢၼ်ၵူတ်ႇထတ်းသဵၼ်ႈမၢႆ ၼႂ်းတပ်ႉ (ၼမ်ႉ၊ လိၼ်၊ လူမ်း) ၸွမ်သိုၵ်း ၸူဝ်းတိၼ်ႉၼၢႆႇ (OTS-75) ၵေႃႈ လုၵ်ႉတီႈၸၼ်ႉၽူႈၸတ်းၵၢၼ်ၾၢႆႇတေႃႉသူင်ႇ လႄႈ ၵမ်ႉထႅမ်ၶူဝ်းၶွင်ၼႂ်းတပ်ႉသိုၵ်းသေ ၵိုင်ႉၵၢင်ႉလႆႈၶိုၼ်ႈပဵၼ်ၸၼ်ႉ ၽူႈၵွၼ်းတိူင်းသိုၵ်း (နပခ) မႃး။

ၽွင်းသိုၵ်းမၢၼ်ႈ တင်း သိုၵ်းရၶႅင်ႇ ပဵၼ်ပၢင်တိုၵ်းၵၼ်ႁၢဝ်ႈႁႅင်း ပီ 2018-2019 ၼၼ်ႉ လႆႈႁပ်ႉပုၼ်ႈၽွၼ်းၸၼ်ႉတိူင်းသိုၵ်းသေ ဝၢႆးလင်ၼၼ်ႉဢမ်ႇႁိုင် လႆႈပိၼ်ႇလႅၵ်ႈဢွင်ႈတီႈယူႇၵၼ်တင်း ၽူႈၵွၼ်းတိူင်းသိုၵ်း (နပခ) ၸဝ်ႈသိုၵ်း (ဗိုလ်ချုပ်) ၾူင်းမျႅတ်ႉ။ ၵွၼ်ႇ မိၼ်းဢွင်ႇလၢႆႇ ပႆႇယိုတ်းဢႃႇၼႃႇၸိုင်ႈမိူင်းၼၼ်ႉ မၼ်းၸၢႆးလႆႈတီႈယူႇၼႂ်းၸုမ်းလူင်ပွင်ၸိုင်ႈ ပဵၼ်ၸၼ်ႉ ၵႅမ်ၽွင်းလူင်ၼႂ်းမိူင်း။ ၽွင်းမိၼ်းဢွင်ႇလၢႆႇ ယိုတ်းဢႃႇၼႃႇၸိုင်ႈမိူင်းဝႆႉ ၸွမ်သိုၵ်း ၸူဝ်းတိၼ်ႉၼၢႆႇ သိုပ်ႇလႆႈဢွင်ႈတီႈယူႇ ပဵၼ်ၸၼ်ႉၵႅမ်ၸွမ်ၽွင်းလူင် လုမ်းလူင်ပွင်ၸိုင်ႈ။

လိူဝ်ၼၼ်ႉ မိူဝ်ႈလိူၼ်ၸၼ်ႊၼိဝ်ႊဝႃႇရီႇ ပီ 2023 ၼၼ်ႉ ၸွမ်သိုၵ်း ၸူဝ်းတိၼ်ႉၼၢႆႇ လႆႈပဵၼ်ၽူႈၵုမ်းၵၢၼ် ၾၢႆႇၵၢၼ်ၵူတ်ႇထတ်း လႄႈ ၽူႈၵုမ်းထတ်းသဵၼ်ႈမၢႆ တပ်ႉၼမ်ႉ၊ တပ်ႉပႆလိၼ်၊ တပ်ႉလူမ်း (တပ်ႉၵၢင်ႁၢဝ်) ၼႂ်းတပ်ႉသိုၵ်းမၢၼ်ႈ။ ၵွၼ်ႇဢႃႇယု ၸၼ်ႉၸဝ်ႈ သိုၵ်း၊ ၵႅမ်ၽွင်းလူင် ၸမ်သဵင်ႈယူႇယႅၼ်ႈယႅၼ်ႈၼၼ်ႉ ၵိုင်ႉၵၢင်ႉလႆႈၶိုၼ်ႈပဵၼ်ၸၼ်ႉ ၸွမ်သိုၵ်းၵမ်းသိုဝ်ႈလႄႈ လႆႈဝႃႈ ၵူၼ်းၵေႃႉၼႆႉ ၵေႃႈ ပဵၼ်ၵူၼ်းဢၼ် မီးသႅတ်ႉၸႃႇ ပဵၼ်လုၵ်ႈၼွင်ႉတပႄးႁၵ်ႉၶွင်မိၼ်းဢွင်ႇလၢႆႇၼႆၵေႃႈ ၸႂ်ႈယဝ်ႉ။

ၵူၺ်းၵႃႈ ၽူႈၵွၼ်းႁွင်ႈၵၢၼ်ၾၢႆႇပၼ်ၸၼ်ႉထၢၼ်ႈၼႂ်းသိုၵ်း ၸွမ်သိုၵ်း လိၼ်းဢွင်ႇ (DSA-26) သမ်ႉ ယိုင်ႈၶႅၼ်းမီးလွင်ႈၼိမ်တဵင်ႈ လိူဝ်ယဝ်ႉ။ ၵူၼ်းၵေႃႉၼႆႉ လႆႈႁပ်ႉပုၼ်ႈၽွၼ်းပဵၼ် ၽူႈၵွၼ်းတိူင်းသိုၵ်း ကမ်းရိုးတန်းဒေသတိုင်းစစ်ဌာနချုပ် (ကရခ) လႄႈ ငဝ်ႈငုၼ်းတိူင်းသိုၵ်းပွတ်းဢွၵ်ႇ (ရပခ) ယဝ်ႉ သိုပ်ႇပဵၼ် ၽူႈၵွၼ်းႁွင်ႈၵၢၼ်ၾၢႆႇပၼ်ၸၼ်ႉထၢၼ်ႈၼႂ်းတပ်ႉသိုၵ်းမၢၼ်ႈမႃး။

လွင်ႈၶၢႆႉယၢႆႉၸၼ်ႉၼႂ်းတပ်ႉသိုၵ်းမၢၼ်ႈၼႆႉ ပႅၵ်ႉသမ်ႉဝႃႈ ယုင်ႈယၢင်ႈတၢၼ်ႇႁိုဝ်ၵေႃႈယဝ်ႉ ၸွမ်သိုၵ်း လိၼ်းဢွင်ႇၼႆႉတႄႉ တင်ႇၼင်ႈၸၼ်ႉမၼ်းဢမ်ႇတွၼ်ႉသၼ်ႇၶွၼ်းမႃးသေပွၵ်ႈ။ ယွၼ်ႉၼၼ် လႆႈဝႃႈမၼ်းၵေႃႈ ၶဝ်ႈပႃးၼႂ်းသဵၼ်ႈမၢႆ တပႄးႁၵ်ႉ ဢၼ်မိၼ်းဢွင်ႇလၢႆႇ ၸွမ်ၸိၵ်းသိုၵ်းမၢၼ်ႈယိုတ်းမိူင်း ၵေႃႉယုၵ်ႉယွင်ႈၸဝ်ႈၵဝ်ႇၶိုၼ်ႈပဵၼ်ၸၼ်ႉ ၵႅမ်ၸွမ်ၸိုင်ႈၼႂ်းမိူင်းႁူမ်ႈ တုမ်ၼႆၵေႃႈၸႂ်ႈယဝ်ႉ။

လႆႈႁူႉဝႃႈ ဝၢႆးလင်ၸတ်းႁဵတ်းပၢင်လိူၵ်ႈတင်ႈ ဢၼ်ၵူၼ်းမိူင်းပတ်းပိုၼ်ႉသၢၼ်ၶတ်းဢမ်ႇႁၼ်လီၸွမ်းယူႇၼႆႉယဝ်ႉတူဝ်ႈလီငၢမ်းၸိုင် မိၼ်းဢွင်ႇလၢႆႇ မီးၽႅၼ်ၵၢၼ်ဢၢၼ်းဢဝ် ၸွမ်သိုၵ်း လိၼ်းဢွင်ႇ ၶိုၼ်ႈပဵၼ် ႁူဝ်ပဝ်ႈ လုမ်းသၽႃး ၼႆယူႇ။

ၵေႃႉလိုၼ်းသုတ်း ၽူႈၵွၼ်း ၾၢႆႇႁဵတ်းဢွၵ်ႇ ၶိူင်ႈၸႂ်ႉတိုဝ်းၵၢၼ်သိုၵ်း ၸွမ်သိုၵ်း ၵၢၼ်ႇမျိၼ်ႉတၢၼ်း (OTS-66) ၼႆႉတႄႉ ပဵၼ်တူဝ်ၵူင်း လူင်ၼႂ်းတပႄးႁၵ်ႉတင်းသဵင်ႈ ၶွင်မိၼ်းဢွင်ႇလၢႆႇသေ မၼ်းၸၢႆးၼႆႉ မီးတူဝ်ထူပ်းၼမ်လိူဝ်ပိူၼ်ႈသုတ်းၼႆယူႇ။

ၸွမ်သိုၵ်းၵၢၼ်ႇမျိၼ်ႉတၢၼ်းၼႆႉ ပဵၼ်ၵူၼ်းၵေႃႉၶူင်သၢင်ႈႁဵတ်းဢွၵ်ႇ ၶိူင်ႈလၢၵ်ႈၼၢၵ်ႈၵွင်ႈၵၢင်ႇတင်းသဵင်ႈ ၼႂ်းၶၢဝ်းတၢင်းမိၼ်းဢွင်ႇ လၢႆႇယိုတ်းမိူင်းၼႆႉ ပႃးၸဵမ်မၢၵ်ႇႁိူဝ်းမိၼ် လႄႈ ၶိူင်ႈၸႂ်ႉတိုဝ်းၼႂ်းၵၢၼ်သိုၵ်းတင်းမူတ်း ဢမ်ႇတွၼ်ႉပၼ်ၶူဝ်းၶွင်ၶၢတ်ႇၵွႆးဢမ်ႇၵႃး ဢမ်ႇတွၼ်ႉႁဵတ်းႁႂ်ႈ မိၼ်းဢွင်ႇလၢႆႇ ႁၼ်ၽိတ်းၼိူဝ်မၼ်းမႃးသေပွၵ်ႈ။

ၵဵဝ်ႇလူၺ်ႈ ႁူင်းၵၢၼ်ႁဵတ်းဢွၵ်ႇၶိူင်ႈၶူဝ်းတႃႇၸႂ်ႉတိုဝ်းၼႂ်းၵၢၼ်သိုၵ်း (ကပစ) သေ ၸွမ်သိုၵ်း ၵၢၼ်ႇမျိၼ်ႉတၢၼ်းၼႆႉ ယၢမ်ႈႁဵတ်း ၽိတ်းမၢႆမီႈမႃးလၢႆပွၵ်ႈယူႇသေတႃႉ ၵူၼ်းၵေႃႉၼႆႉ မၼ်းဢမ်ႇတွၼ်ႉလႆႈႁပ်ႉတၢင်းၽိတ်း ၼႂ်းတွၼ်ႈ ပဵၼ်ၵူၼ်းႁပ်ႉပုၼ်ႈၽွၼ်းၾၢႆႇ ၼႆႉမႃးသေပွၵ်ႈ။

ၸွမ်သိုၵ်းၵၢၼ်ႇမျိၼ်ႉတၢၼ်းၼႆႉ မၼ်းႁဵတ်းသၢင်ႈပၼ်လႆႈၸွမ်းၼင်ႇၵၢင်ၸႂ်မိၼ်းဢွင်ႇလၢႆႇၶႂ်ႈပဵၼ်ၼၼ်ႉမႃးတႃႇသေႇ။ ႁဵတ်းပၼ်ႁႂ်ႈ ထုၵ်ႇမႅၼ်ႈၸႂ်မိၼ်းဢွင်ႇလၢႆႇလႄႈ ၸင်ႇလႆႈႁပ်ႉၸၼ်ႉ ၽူႈၵွၼ်းသုင်သုတ်း ၼႂ်းၵၢၼ်ႁဵတ်းဢွၵ်ႇၶိူင်ႈၸႂ်ႉတိုဝ်း ၼႂ်းတပ်ႉသိုၵ်းမၢၼ်ႈ ။ လႆႈႁူႉဝႃႈ ပေႃးဝၢႆးလင်ပၢင်လိူၵ်ႈတင်ႈယဝ်ႉတူဝ်ႈလီငၢမ်း ၵူၼ်းၵေႃႉၼႆႉ တေလႆႈပဵၼ်ႁူဝ်ပဝ်ႈသၽႃး ၾၢႆႇၶဵၼ်တႅမ်ႈ လႄႈ မူၼ်ႉမႄး ပၵ်းပိူင်ၾိင်ႈမိူင်း ၼႆယဝ်ႉ။

ပေႃးမႃးႁုပ်ႈတူၺ်းတင်းသဵင်ႈၸိုင် မိၼ်းဢွင်ႇလၢႆႇၼႆႉ တင်ႈၸႂ်ဢဝ်လုၵ်ႈၼွင်ႉတပႄးႁၵ်ႉ ၸိူဝ်းဢမ်ႇႁတ်းသၢၼ်ၶတ်း လႄႈ ထွမ်ႇၶေႃႈပူင်မၼ်းၼၼ်ႉ ဢွၵ်ႇၼႂ်းတပ်ႉသိုၵ်းသေ ႁႂ်ႈၶဝ်ႈလိူၵ်ႈတင်ႈၼႂ်းပႃႇတီႇသၢင်ႇသီႈ (USDP) ဢၼ်ၵမ်ႉထႅမ်ပၼ်သိုၵ်းမၢၼ်ႈ မႃးတႃႇသေႇ။ လႆႈဝႃႈ ၼႆႉပဵၼ်ၵၢၼ်ႁၢင်ႈႁႅၼ်းတႃႇ လူင်ပွင်ၸိုင်ႈမႂ်ႇ ဢၼ်တေၵိူတ်ႇပဵၼ်မႃး ၼႂ်းပီ 2026 ၼၼ်ႉၵေႃႈၸႂ်ႈယဝ်ႉ။

ယွၼ်ႉၵူၼ်းၸိူဝ်းၼႆႉ ထွတ်ႇၶူဝ်းသိုၵ်း ပူၼ်ႉၸၼ်ႉဢွၵ်ႇပႅတ်ႈ ပိူဝ်ႈတႃႇယူႇၼႂ်းပႃႇတီႇသၢင်ႇသီႈသေ ၶဝ်ႈပၢင်လိူၵ်ႈတင်ႈ ႁၢင်ႈႁႅၼ်း ဢဝ် တီႈယူႇၸၼ်ႉသုင် ၼႂ်းၸုမ်းလူင်ပွင်ၸိုင်ႈမႂ်ႇလႄႈ ယၢမ်းလဵဝ် ၼႂ်းတပ်ႉသိုၵ်း ဢွင်ႈတီႈၸၼ်ႉၵူၼ်းၸိူဝ်း ထွၼ်တူဝ်ဢွၵ်ႇၵႂႃႇ ၼၼ်ႉ ပဝ်ႇႁၢမ်းဝႆႉ တႃႇ 6 တီႈ။ မိၼ်းဢွင်ႇလၢႆႇ တေဢဝ်ၽႂ်မႃးႁပ်ႉပုၼ်ႈၽွၼ်း တႅၼ်းတၢင်ၵူၼ်းၸိူဝ်းၼႆႉၼႆ လူဝ်ႇလႆႈပၵ်းတႃပႂ်ႉ တူၺ်းၸွမ်းယူႇ။

ပိူဝ်ႈတႃႇ ၸၼ်ႉၽူႈၵွၼ်း ၾၢႆႇႁဵတ်းဢွၵ်ႇၶူဝ်းၸႂ်ႉတိုဝ်းၼႂ်းၵၢၼ်သိုၵ်းၼၼ်ႉတႄႉ ၵမ်ႈၽွင်ႈၵေႃႈ ဢွၼ်ၵၼ်လၢမ်းၶၢတ်ႈဝႃႈ တေပဵၼ် ၸဝ်ႈသိုၵ်း (ဗိုလ်ချုပ်) မဵဝ်းဢွင်ႇ မႃးႁပ်ႉႁဵတ်းတႅၼ်း ၼႆယူႇ။

ၽူႈၵွၼ်းတိူင်းသိုၵ်း ၸိူဝ်းၸိုဝ်ႈသဵင်လိုဝ်းလင်ဝႆႉ တႃႇမႃးတႅၼ်းဢွင်ႈတီႈ ၸၼ်ႉၸွမ်သိုၵ်းၸိူဝ်းထွၼ်တူဝ်ဢွၵ်ႇၵႂႃႇၼၼ်ႉတႄႉ ပဵၼ် ၸဝ်ႈသိုၵ်း မဵဝ်းမိၼ်းထုၼ်း ၽူႈၵွၼ်းတိူင်းသိုၵ်းဝၼ်းဢွၵ်ႇၵၢင် (ရလခ) ၵေႃႉၸမ်ၸႂ်ၵၼ်တင်း မိၼ်းဢွင်ႇလၢႆႇ ၽွင်းႁပ်ႉပုၼ်ႈၽွၼ်း ၾၢႆႇတပ်ႉပႆလိၼ်။ ၸဝ်ႈသိုၵ်း ၸူဝ်းလၢႆႇ ၽူႈၵွၼ်းတိူင်းသိုၵ်း သၢမ်ၸဵင်ႇၶမ်း (တသခ) ၵေႃႉယၢမ်ႈႁဵတ်း ၽူႈမီးၸၼ်ႉသုၼ်ႇတူဝ် (ကိုယ်ရေးအရာရှိ) ၶွင်မိၼ်းဢွင်ႇလၢႆႇ၊ ၸဝ်ႈသိုၵ်း ၸူဝ်းမိၼ်း ၽူႈၵွၼ်းတိူင်းသိုၵ်းၼေႇပျီႇတေႃႇ ၵူၼ်းၵေႃႉၼႆႉ မီးၶၢဝ်ႇႁူင်လိုဝ်းဝႃႈ ယၢမ်ႈပဵၼ်လုၵ်ႈၼွင်ႉတပႄး ၽွင်းမိၼ်းဢွင်ႇလၢႆႇ လႆႈႁပ်ႉၸၼ်ႉၼႂ်းသိုၵ်းပဵၼ် တပ်ႉမမူး (တပ်မမှူး) ၊ ၸဝ်ႈသိုၵ်း ၵျီႇတၢႆႉ ၽူႈၵွၼ်း တိူင်းသိုၵ်းပွတ်းၸၢၼ်း (တပခ) ၵူၼ်းၵေႃႉၼႆႉ ၽွင်းမိၼ်းဢွင်ႇလၢႆႇ ပဵၼ်ၽူႈၵွၼ်းႁူင်းႁဵၼ်းသွၼ်ၵၢၼ်သိုၵ်း တီႈၸၼ်ႉၸွမ်သိုၵ်း DSA ၼၼ်ႉ မၼ်းၸၢႆးလႆႈႁပ်ႉၸၼ်ႉပဵၼ် နည်းပြဗိုလ်ကြီး၊ ယၢမ်းလဵဝ် ပဵၼ်ၵူၼ်းၵေႃႉဢၼ် ႁပ်ႉပုၼ်ႈၽွၼ်း မႄးၵုမ်းၵေႃႇသၢင်ႈ ၶိုၼ်း ႁေႃၵဝ်ႇ ၼင်ႇၵၢင်ၸႂ်မိၼ်းဢွင်ႇလၢႆႇၶႂ်ႈလႆႈၶႂ်ႈပဵၼ်ၼၼ်ႉယူႇ၊ ၸဝ်ႈသိုၵ်း ပျေႉၸူင်ႇလိၼ်း ၽူႈၵွၼ်းတိူင်းသိုၵ်း တႃႈၵုင်ႈ (ယၼ်ႇၵုင်ႇ) စစ်ဦးစီး ဗိုလ်မှူးချုပ်ဟောင်း ၸဵမ်ၸိူဝ်းၼႆႉ။

ၵူၼ်းၸိူဝ်းလၢတ်ႈမႃးတင်းသဵင်ႈ ၸိူဝ်းထွၼ်တူဝ်ဢွၵ်ႇၼႂ်းတပ်ႉသိုၵ်းသေ ႁၢင်ႈႁႅၼ်းတႃႇယူႇၼႂ်းပႃႇတီႇသေ ၶဝ်ႈပၢင်လိူၵ်ႈတင်ႈ တႃႇပဵၼ်ၵၢၼ်ႁၢင်ႈႁႅၼ်း ၶဝ်ႈဢဝ်ၸၼ်ႉထၢၼ်ႈဢွင်ႈတီႈယူႇၼႂ်းၸုမ်းလူင်ပွင်ၸိုင်ႈၵေႃႈလီ၊ ၽူႈၵွၼ်းတိူင်းသိုၵ်း ၸိူဝ်းမီးၶၢဝ်ႇႁူင်လိုဝ်းဝႃႈ တေလႆႈၶိုၼ်ႈၸၼ်ႉမႃးတႅၼ်းတၢင် ၵူၼ်းၸိူဝ်းထွၼ်တူဝ်ဢွၵ်ႇၼႂ်းတပ်ႉသိုၵ်းၵႂႃႇၼၼ်ႉၵေႃႈယဝ်ႉ တင်းသဵင်ႈၼႆႉ ပဵၼ်ၵူၼ်းၸိူဝ်းဢၼ်တေႁပ်ႉထွမ်ႇၶေႃႈပူင်တီႈ မိၼ်းဢွင်ႇလၢႆႇသေ ႁဵတ်းၸွမ်းၼင်ႇ ၵၢင်ၸႂ်မိၼ်းဢွင်ႇလၢႆႇ ၶႂ်ႈလႆႈၶႂ်ႈပဵၼ် ၼင်ႇႁူဝ်ပဵတ်းႁူဝ်ၵႆၼၼ်ႉယဝ်ႉ။

မိူင်းႁူမ်ႈတုမ်မျႅၼ်ႇမႃႇၼႆႉ ဢဝ်လွတ်ႈလႅဝ်းသဝ်းၶေႃမႃး ႁိုင်ၼၢၼ်း 77 ပီယဝ်ႉၼႆသေတႃႉ ၼႂ်းၶၢဝ်းတၢင်း 60 ပီၼႆႉ ၵုမ်ႇပဵၼ် ၸွမ်သိုၵ်း ၼႂ်းတပ်ႉသိုၵ်းမၢၼ်ႈၶဝ် ၶိုင်ၵၢၼ်ၽွင်းငမ်းမႃးတႃႇသေႇ။

မိူဝ်ႈပီ 1962 ၼၼ်ႉ ၸွမ်သိုၵ်းၼေႇဝိၼ်း ယိုတ်းသိမ်းဢႃႇၼႃႇၸိုင်ႈမိူင်းပွၵ်ႈၵမ်းႁႅၵ်ႈ၊ ပီ 1988 ၸွမ်ၸိၵ်းသိုၵ်းမၢၼ်ႈ ၸေႃးမွင်ႇ ယိုတ်းဢႃႇၼႃႇၸိုင်ႈမိူင်းပွၵ်ႈၵမ်းသွင်။ ဝၢႆးလင်ၼၼ်ႉ ၸွမ်ၸိၵ်းသိုၵ်းမၢၼ်ႈ တၢၼ်းသူၺ်ႇ ၵေႃႉပဵၼ်လုၵ်ႈၼွင်ႉတပႄး ၸေႃးမွင်ႇ သိုပ်ႇယိုတ်းဢႃႇၼႃႇၸိုင်ႈမိူင်း ပွၵ်ႈၵမ်းသၢမ်။ ပီ 2021 ၸွမ်ၸိၵ်းသိုၵ်းမၢၼ်ႈ မိၼ်းဢွင်ႇလၢႆႇ သိုပ်ႇယိုတ်းသိမ်းဢဝ်ဢႃႇၼႃႇၸိုင်ႈမိူင်း ထႅင်ႈ။

တႄႇၵၢင်ပီ 2025 ၸွမ်ၸိၵ်းသိုၵ်းမၢၼ်ႈ မိၼ်းဢွင်ႇလၢႆႇ ၵေႃႉယိုတ်းသိမ်းဢႃႇၼႃႇၸိုင်ႈမိူင်း ၸတ်းၵၢၼ်ႁၢင်ႈႁႅၼ်း တႃႇႁႂ်ႈၸိုင်ႈမိူင်းၼႂ်းလုမ်ႈၾႃႉ ႁၼ်ထိုင်ဝႃႈ မိူင်းႁူမ်ႈတုမ်ဢမ်ႇၸႂ်ႈမိူင်းသိုၵ်းၵုမ်းၵမ်ၼႆသေ ၶိုင်ပွင်ၸတ်းႁဵတ်းပၢင်လိူၵ်ႈတင်ႈ ၽွင်းၵူၼ်းမိူင်းႁူမ်ႈတုမ် ႁူပ်ႉၽေးပၢင်တိုၵ်း၊ ၺႃးၶႃႈႁႅမ်တၢႆ လူၺ်ႈဢမ်ႇမီးတၢင်းၽိတ်း၊ ၽွင်းတိုၵ်ႉယၢပ်ႇၵိၼ်ၵၢၼ်ႁႃၵိၼ်လဵင်ႉတွင်ႉ။

တႃႇၸတ်းႁဵတ်းပၢင်လိူၵ်ႈတင်ႈလႆႈၼၼ်ႉၵေႃႈ မိၼ်းဢွင်ႇလၢႆႇ ၶိုင်ၸတ်းၵူႈလၢႆးတၢင်း။ ၼင်ႇႁိုဝ် တေမူၼ်ႉမႄး လႄႈ မၵ်းမၼ်ႈလႆႈ ပၵ်းပိူင်ၾိင်ႈမိူင်းပဵၼ်တၢင်းၵၢၼ်လႆႈၼၼ်ႉၵေႃႈ မၼ်းၸီႉသင်ႇႁႂ်ႈ ၵူၼ်းၸိူဝ်းဝႆႉဝၢင်းၸႂ်လႆႈ ၸိူဝ်းတေယွမ်းၵူမ်ႈၼွမ်း ဢမ်ႇႁတ်းထဵင် ပိုတ်ႇပၢၵ်ႇသၢၼ်ၶတ်းမၼ်းလႆႈၼၼ်ႉ ထွၼ်တူဝ်ဢွၵ်ႇၼႂ်းတပ်ႉသိုၵ်းသေ ႁၢင်ႈႁႅၼ်းၸတ်းၽႅၼ်ဝႆႉပၼ် ဢွင်ႈတီႈၸၼ်ႉၼႂ်းၸုမ်း လူင်ပွင်ၸိုင်ႈမႂ်ႇ ဢၼ်တေၸုမ်းသိုၵ်းမၢၼ်ႈ တေသၢင်ႈၶိုၼ်ႈမႃးၼၼ်ႉယူႇ။