ယၢမ်းလဵဝ် ၼႂ်းဝဵင်းတူၼ်ႈတီး ၸိုင်ႈတႆးပွတ်းၸၢၼ်းၼႆႉ ၽူႈလၵ်ႉၸၵ်ႉၶုတ်ႈလိူင်ႇၼမ်ႁႅင်း ႁဵတ်းႁႂ်ႈၵူၼ်းမိူင်းဢမ်ႇမီးလွင်ႈႁူမ်ႇလူမ်ႈ ၸွမ်းၼႂ်းပွၵ်ႉၼႂ်းယွမ်ႇလႄႈ ၸွမ်းသဵၼ်ႈတႃႈသၢႆတၢင်း ၸိူဝ်းၼႆႉ။

ၵူၼ်းပိုၼ်ႉတီႈ ဝဵင်းတူၼ်ႈတီး လၢတ်ႈတီႈၽူႈတွႆႇႁွၵ်ႈဝႃႈ – “ဢၼ်ပဵၼ်ၵႂႃႇၼႆႉ ၵမ်ႈၼမ် ၸွမ်းသဵၼ်ႈတၢင်းလဵပ်ႈဝဵင်း ၾၢႆႇတူၵ်း။ တီႈၵၢတ်ႇၵၢင်ၼႂ် 4 မူင်း ဢၼ်မီးတီႈသဵၼ်ႈတၢင်းလဵပ်ႈဝဵင်း ႁိမ်းႁူင်းႁႅမ်းၶျႄႇရီႇၵုၼ်း၊ ၾၢႆႇၼႃႈလၢၼ်ႉသၼုတ်းၵိူဝ်ႉ ၸိူဝ်းၼႆႉ။ မိူဝ်ႈဝၼ်းၼၼ်ႉ မီးၵူၼ်းသွင်ၵေႃႉ ႁႄႉရူတ်ႉၶိူင်ႈၵိုတ်းသေ ဢဝ်တႃမိုဝ်းထုပ်ႉသႂ်ႇၼႃႈ ၵူၼ်းႁေႃႈရူတ်ႉ ၶိူင်ႈ ပေႃးယွၵ်းယွႆ။ ပေႃးယဝ်ႉႁိမ်ဢဝ်ရူတ်ႉၶိူင်ႈၵႂႃႇ။ ၵူၼ်းႁၢႆႉၼၼ်ႉၵေႃႈ မီးသေႃးမိုဝ်း၊ မီးၵွင်ႈ၊ သႂ်ႇၶူဝ်းမဵတ်ႇမၢႆပျီႇတူႉၸိတ်ႉဝႆႉ”- ဝႃႈၼႆ။

ၽွင်းၽူႈလၵ်ႉၸၵ်ႉၶုတ်ႈ လိူင်ႇၼမ်မႃး ၼႂ်းဝဵင်းတူၼ်ႈတီးၼႆႉ ၵူၼ်းမိူင်းဢွၼ်ၵၼ်ၵႂႃႇတိူင်ႇလၢတ်ႈတီႈ ၽူႈမီးပုၼ်ႈၽွၼ်း ႁူင်းပလိၵ်ႈယူႇသေတႃႉ ၵူၺ်းၵႃႈ ဢမ်ႇမီးလွင်ႈႁႃတီႉၺွပ်းဢဝ်လိူင်ႈပၼ်။ ယွၼ်ႉၼၼ် ၵႂႃႇတိူင်ႇလၢတ်ႈၵေႃႈ လႆႈသဵင်ႈငိုၼ်းၸွမ်း – ၵူၼ်းပိုၼ်ႉတီႈလၢတ်ႈ။  

“တီႈႁူင်းပလိၵ်ႈတႄႉ လႆႈၵႂႃႇတိူင်ႇလၢတ်ႈဝႆႉယဝ်ႉ။ ၵူၺ်းၵႃႈ မၼ်းဢမ်ႇထူးသင်။ ဢၼ်ပဵၼ်ယူႇၸိူင်ႉၼႆ ၼႂ်းဝဵင်းတူၼ်ႈတီးၼႆႉ ၶႂ်ႈဝႃႈပဵၼ်ပုင်ႇမၢၼ်ႇယဝ်ႉ။ သင်ဝႃႈ မီးလွင်ႈၸူၼ် ၵၼ် ၵႂႃႇတိူင်ႇလၢတ်ႈတီႈႁူင်း ပလိၵ်ႈၸိုင် သဵင်ႈငိုၼ်းလၢႆလၢႆၵူၺ်း။ ၶဝ်ဝႃႈ တေဢမ်ႇပိုတ်ႇဢဝ်လိူင်ႈယဝ်ႉ တေသဵင်ႈငိုၼ်းၵူၺ်း၊ တႃႇတေလႆႈၶိုၼ်းၵေႃႈ မွၵ်ႈ 80 % ၼႆႉ ဢမ်ႇလႆႈ ၶိုၼ်းယဝ်ႉ”။

ၼႂ်းလိူၼ်သႅပ်ႊထႅမ်ႊပိူဝ်ႊၼႆႉၵူၺ်း ၵူၼ်းၼုမ်ႇၸၢႆး ၶၢႆၽၵ်းၶဵဝ် ၸွမ်းၼႂ်းပွၵ်ႉၼႂ်းယွမ်ႇ ၵေႃႉၼိုင်ႈ ၼၼ်ႉၵေႃႈ ၺႃးၵူၼ်းႁၢႆႉပေႃႉထုပ်ႉသေ ၸူၼ်ဢဝ်ၵႂႃႇရူတ်ႉၶိူင်ႈ၊ ငိုၼ်းလႄႈ ၾူၼ်း ၸိူဝ်းၼႆႉၵႂႃႇ။

“ဝၢႆးသေ ဢၢႆႈၸၢႆးၵေႃႉၼၼ်ႉ ၺႃးၵေႃႈ ဢမ်ႇပေႃးႁိုင် ၵူၼ်းဢၼ်လႄႇႁႃၶၢႆၽၵ်းၶဵဝ် ၸွမ်းၼႂ်းပွၵ်ႉ တီႈႁိမ်းသဵၼ်ႈတၢင်းဝႃးပျႃး (ဝါးပြား) ႁိမ်းၵျွင်းမုၼ်ၸဝ်ႈတွင်ႇၵျွၵ်ႉ (တောင်ကျေက်) ၼၼ်ႉၵေႃႈ ၺႃးၸူၼ်ၵႂႃႇထႅင်ႈ၊ ၼၼ်ႉၵေႃႈ မီးၵူၼ်းၸၢႆးသၢမ်ၵေႃႉ ႁူမ်ႈၵၼ်ထုပ်ႉမၼ်းၸၢႆးသေ ႁိမ်ဢဝ်ရူတ်ႉၶိူင်ႈမၼ်းၵႂႃႇ တင်းငိုၼ်း 3 သႅၼ်ပျႃးလႄႈ ၾူၼ်း ပႃးၵႂႃႇၸွမ်း။ တီႈတူၼ်ႈတီးၼႆႉ ၵႆႉပဵၼ်ၼႆမႃးယဝ်ႉ”- ၵူၼ်းပိုၼ်ႉတီႈလၢတ်ႈ။

ယၢမ်းလဵဝ် ၽူႈလၵ်ႉၸၵ်ႉၶုတ်ႈ လိူင်ႇၼမ်မႃးသေတႃႉ ၾၢႆႇၽူႈမီးပုၼ်ႈၽွၼ်းၶဝ်တႄႉ ဢမ်ႇၸွႆႈတူၺ်း ထိုင်ပၼ်လႆႈလွင်ႈႁူမ်ႇလူမ်ႈၵူၼ်းမိူင်းလႄႈ ထိုင်တီႈၵူၼ်းမိူင်း ပေႃးလႆႈၾၢင်ႉသတိ ဢဝ်ႁူမ်ႇလူမ်ႈယူႇၵႂႃႇႁင်းၽႂ်မၼ်း ၼႆယဝ်ႉ။  

“တေႃႈလဵဝ်ၼႆႉ ႁဝ်းၶႃႈ ၵူၼ်းမိူင်း လူဝ်ႇလႆႈၾၢင်ႉသတိႁင်းၽႂ်မၼ်းၵူၺ်းယဝ်ႉ။ ပေႃးၶီႇရူတ်ႉၶိူင်ႈၼႆ ဢမ်ႇပေလၢတ်ႈၾူၼ်း ပိူၼ်ႈတေၸၼ်ၾူၼ်းႁဝ်းသေပၢႆႈ။ သင်ၵိုတ်းရူတ်ႉၶိူင်ႈၵေႃႈ ၵိုတ်းတီႈဢၼ်ႁဝ်းႁၼ်။ ပေႃးမီးသၢႆလဵၵ်းၵေႃႈ ၶတ်းသၢႆလဵၵ်းဝႆႉ”- ၵူၼ်းပိုၼ်ႉတီႈ လၢတ်ႈၼႄၼင်ႇၼႆ။

ၼႂ်းဝဵင်းတူၼ်ႈတီးၼႆႉ ၶၢဝ်းတၢင်းလိူၼ်လဵဝ်ၵူၺ်း ၵူၼ်းမိူင်းၺႃးၸူၼ်ရူတ်ႉၶိူင်ႈၵႂႃႇ လၢႆလမ်းယဝ်ႉ။ လိူဝ်ၼၼ်ႉ ၵူၼ်းၸိူဝ်းၺႃးၸူၼ်ဢဝ်ၵႂႃႇထူင်ငိုၼ်း ၸိူဝ်းၾၢႆႇၼႃႈႁၢၼ်ႉၶၢႆၵုၼ်ႇ Ocean ၸိူဝ်းၼၼ်ႉၵေႃႈမီး။ မိူၼ်ၼင်ႇ လုၵ်ႈႁဵၼ်းၸၼ်ႉၸွမ် ၸိူဝ်းၼႆႉၵေႃႈ ၽွင်းၵႂႃႇၶိုၼ်ႈႁဵၼ်းၼၼ်ႉ ၵႆႉၺႃးၸူၼ်ဢဝ်ၶူဝ်းၶွင် ၸွမ်းသဵၼ်ႈတႃႈသၢႆတၢင်းၵေႃႈမီး။

ယွၼ်ႉၼၼ် ၵမ်ႈၽွင်ႈၵေႃႈဝႃႈ ၽွင်းဝၢၼ်ႈမိူင်းဢမ်ႇၼိမ်သဝ်း ဢမ်ႇမီးလွင်ႈႁူမ်ႇလူမ်ႈ တွၼ်ႈတႃႇၵူၼ်းမိူင်းၼႆႉ လီလႆႈၾၢင်ႉသတိသေ ယူႇၵႂႃႇႁင်းၽႂ်မၼ်း၊ ၽွင်းၵႂႃႇမႃးၸွမ်းသဵၼ်ႈတၢင်းၵေႃႈ ဢမ်ႇထုၵ်ႇလီၵႂႃႇႁင်းၵူၺ်းၵေႃႉလဵဝ်၊ ထုၵ်ႇလီပႃး ဢူၺ်းၵေႃႉဢူၺ်းသေႈၵႂႃႇၸွမ်းတႃႇသေႇ ၼႆယဝ်ႉ။

တႅမ်ႈ – ၶုၼ်ၶိင်း