ပေႃးထိုင်မႃး ဝၼ်းတီႈ 28 လိူၼ်ၻီႊသႅမ်ႊပိူဝ်ႊ ႁၢင်ပီ 2025 ၼႆႉ သိုၵ်းမၢၼ်ႈယိုတ်းမိူင်း တေဢွၼ်ၼမ်းၸတ်းပၢင်လိူၵ်ႈတင်ႈ ၼႂ်းမိူင်းႁူမ်ႈတုမ်ပတ်းပိုၼ်ႉၸိုင်ႈမိူင်း။ ပႃႇတီႇၸိူဝ်းတၢင်ႇမၢႆၾၢင်ပဵၼ်တၢင်းၵၢၼ်သေ မီးသုၼ်ႇၶဝ်ႈပၢင်လိူၵ်ႈတင်ႈလႆႈ ႁူမ်ႈသဵၼ်ႈမီး 57 ပႃႇတီႇ။

ၼႂ်းၼၼ်ႉ ပႃႇတီႇၸိူဝ်းမီးသုၼ်ႇ ၶဝ်ႈပၢင်လိူၵ်ႈတင်ႈလႆႈ မိူင်းႁူမ်ႈတုမ်ပတ်းပိုၼ်ႉၼၼ်ႉ မီးယူႇ 6 ၸုမ်း။ တႃႇ 51 ၸုမ်းၼႆႉ မီးသုၼ်ႇ ၶဝ်ႈပၢင်လိူၵ်ႈတင်ႈလႆႈ ၼႂ်းၸႄႈတိူင်း လႄႈ ၸႄႈမိူင်းၵူၺ်း။

မိူဝ်ႈဝၼ်းတီႈ 23 လိူၼ်သႅပ်ႊထႅမ်ႊပိူဝ်ႊ ၶွမ်ႊမသျိၼ်ႊပၢင်လိူၵ်ႈတင်ႈ မိူင်းႁူမ်ႈတုမ် တႂ်ႈသိုၵ်းမၢၼ်ႈၵုမ်းၵမ် ပိုၼ်ၽၢဝ်ႇဢွၵ်ႇ ႁူဝ်ၼပ်ႉ ၼေႃႇတႅၼ်းၽွင်း ၸိူဝ်းတေၶဝ်ႈပၢင်လိူၵ်ႈတင်ႈ ပီ 2025 ၼႆႉ ႁူမ်ႈသဵၼ်ႈမီးယူႇ 4963 ၵေႃႉ။ ၼႂ်းၼၼ်ႉ ပႃႇတီႇသိူဝ်ၽိူၵ်ႇ ဢၼ်လုၵ်ႉတီႈ ၸိုဝ်ႈ “တီႇမူဝ်ႇၶရႅၵ်ႉတိၵ်ႉပႃႇတီႇၸၢဝ်းၶိူဝ်းတႆး” ပိၼ်ႇလႅၵ်ႈပဵၼ် “ပႃႇတီႇ တႆး လႄႈ ၸၢဝ်းၶိူဝ်း တီႇမူဝ်ႇၶရႅၵ်ႉတိၵ်ႉ” ၼႆၼၼ်ႉ လႆႈတၢင်ႇသဵၼ်ႈမၢႆ ၼေႃႇတႅၼ်းၽွင်းၵႂႃႇတီႈ ၶွမ်ႊမသျိၼ်ႊပၢင်လိူၵ်ႈတင်ႈမိူင်းႁူမ်ႈတုမ် မီးယူႇ 584 ၵေႃႉ။

ၼေႃႇတႅၼ်းၽွင်းပႃႇတီႇသိူဝ်ၽိူၵ်ႇ 584 ၵေႃႉၼႆႉ တႃႇသၽႃးၵူၼ်းမိူင်း မီး 159 ၵေႃႉ၊ သၽႃးၸိူဝ်ႉၸၢတ်ႈ မီး 76 ၵေႃႉ၊ သၽႃးၸႄႈ တိူင်း လႄႈ မိူင်း မီး 341 ၵေႃႉ လႄႈ ၼေႃႇတႅၼ်းၽွင်း ဢၼ်ပဵၼ်တႃႇၼႂ်းသၽႃးၸၢဝ်းၶိူဝ်းၼၼ်ႉ မီးယူႇ 8 ၵေႃႉ ၼႆယဝ်ႉ။

ပၢင်လိူၵ်ႈတင်ႈ ၼႂ်းႁၢင်ပီ 2025 ၼႆႉ ၵူၼ်းၸိူဝ်းႁဵတ်းၵၢၼ်မိူင်း လႄႈ ၵူၼ်းၼုမ်ႇ ဢိၵ်ႇပႃး ၵူၼ်းမိူင်းၵမ်ႈၼမ် ဢွၼ်ၵၼ်ထတ်းသၢင် ဝႃႈ ပၢင်လိူၵ်ႈတင်ႈၼႆႉ တေဢမ်ႇပဵၼ်ထမ်းတႃႇၵူၼ်းမိူင်း၊ တေဢမ်ႇမီးလွင်ႈၽဵင်ႇပဵင်း၊ ပဵၼ်ပၢင်လိူၵ်ႈတင်ႈဢၼ်သိုၵ်းမၢၼ်ႈ ၶႂ်ႈႁဵတ်း ၽၢမ်းတႃလွၵ်ႇလႅၼ်တေႃႇ လူင်ပွင်ၸိုင်ႈတၢင်ႇမိူင်း ၸိူဝ်းၵမ်ႉထႅမ်ႁၼ်လီၶဝ်ၼၼ်ႉၵူၺ်းၼႆယူႇ။

ၵူၺ်းၵႃႈ ယူႇတီႈပႃႇတီႇသိူဝ်ၽိူၵ်ႇသေ ယွၼ်ႉသင်လႄႈ တႅပ်းတတ်း ၶဝ်ႈၸွမ်းပၢင်လိူၵ်ႈတင်ႈပွၵ်ႈၼႆႉ၊ ယုမ်ႇယမ်ၼိူဝ်ပၢင်လိူၵ်ႈတင်ႈ ပွၵ်ႈၼႆႉၸိူင်ႉႁိုဝ်၊ ၼႂ်းၶၵ်ႉၵၢၼ်တႃႇၶဝ်ႈႁူမ်ႈၸွမ်းပၢင်လိူၵ်ႈတင်ႈၼႆႉ ပႃႇတီႇသိူဝ်ၽိူၵ်ႇႁၢင်ႈႁႅၼ်းထိုင်ၸၼ်ႉလႂ်ယဝ်ႉ။ ၼႂ်းသဵၼ်ႈမၢႆ ၼေႃႇတႅၼ်းၽွင်း ၸိူဝ်းပၼ်ၵႂႃႇတီႈ UEC ၼႆႉ ၸွင်ႇပႃးၸၢဝ်းၶိူဝ်းတႆး၊ ပႃးလၢႆၵေႃႉလႄႈ လၢႆ (% )၊  တႃႇၵၢၼ်သူၼ်းတုမ်လူး တေ ၸတ်းၵၢၼ်ၵႂႃႇၸိူင်ႉႁိုဝ်၊ ၼေႃႇတႅၼ်းၽွင်းၸိူဝ်းတေၶဝ်ႈလိူၵ်ႈတင်ႈၼၼ်ႉ လႆႈသဵင်ႈမူတ်းယဝ်ႉႁိုဝ်ၸဵမ်ၸိူဝ်းၼႆႉ ၶႃႈႁဝ်း ၼၢင်းၽူၺ်းၼုမ်ႇ ၸုမ်းၶၢဝ်ႇၽူႈတွႆႇႁွၵ်ႈ လႆႈၵပ်းသိုပ်ႇ တွင်ႈထၢမ် ႁူဝ်ပဝ်ႈပႃႇတီႇသိူဝ်ၽိူၵ်ႇ ၸၢႆးဢၢႆႈပဝ်းဝႆႉ ၼင်ႇၼႆၶႃႈဢေႃႈ။

ထၢမ်။        ။ ပႃႇတီႇသိူဝ်ၽိူၵ်ႇ တၢင်ႇသဵၼ်ႈၸိုဝ်ႈၼေႃႇတႅၼ်းၽွင်းဝႆႉ 584 ၵေႃႉၼႆႉ တႃႇၼႂ်းမိူင်းတႆးပတ်းပိုၼ်ႉ ၶဝ်ႈပႃးဝႆႉလၢႆၵေႃႉၶႃႈ။ ပဵၼ်တီႈဝဵင်းလႂ်လၢႆလၢႆၶႃႈ။

တွပ်ႇ။       ။ ဝၼ်းဢွၵ်ႇၶူင်း 9 ဝဵင်းၼႆႉ ပဵၼ်မိူင်းတူၼ်၊ မိူင်းသၢတ်ႇ၊ တႃႈၶီႈလဵၵ်း၊ မိူင်းယွင်း၊ မိူင်းၽျႅတ်ႈ၊ မိူင်းပဵင်း၊ ၵဵင်းတုင်၊ မိူင်းၶၢၵ်ႇ၊ မိူင်းယၢင်း။ တူင်ႇၸၢၼ်း ၸေႈတွၼ်ႈလၢင်းၶိူဝ်း 3 ဝဵင်း၊ ၸေႈတွၼ်ႈလွႆလႅမ် 7 ဝဵင်း၊ ၸေႈဝဵင်းတူၼ်ႈတီးၼႆႉ တႄႉ သီႇသႅင်ႇ၊ ႁူဝ်ပူင်း၊ ယႂႃႇငၢၼ်ႇ၊ ၾၢႆၶုၼ်ၼႆႉတႄႉဢမ်ႇပႃး။ ၼွၵ်ႈလိူဝ်ၼၼ်ႉ ၶဝ်ႈၵူႈဝဵင်းယဝ်ႉ။ မိူင်းတႆးပွတ်းႁွင်ႇၼႆႉ လႃႈသဵဝ်ႈ၊ မိူင်းယႆ၊ တၢင်ႉယၢၼ်း၊ ၼွင်ၶဵဝ် လႄႈ သဵၼ်ႈၸိုဝ်ႈၼေႃႇတႅၼ်းၽွင်း တႃႇဝဵင်းသီႇပေႃႉ တင်း ၵျွၵ်ႉမႄးၵေႃႈ တၢင်ႇဝႆႉပႃးယဝ်ႉ။ ယွၼ်ႉဝႃႈ ဢမ်ႇႁိုင်ဢမ်ႇ ၼၢၼ်း ၸၢင်ႈတေပဵၼ်လႆႈပွႆးလိူၵ်ႈၵဵပ်းၼႆလႄႈ ၸင်ႇတၢင်ႇဝႆႉ။ တႃႇမိူင်းတႆးပတ်းပိုၼ်ႉၼႆႉ ႁဝ်းတေၶဝ်ႈ လိူၵ်ႈတင်ႈ မီးယူႇ 30 ဝဵင်း။

ထၢမ်။        ။ ၼႂ်းၼေႃႇတႅၼ်းၽွင်းတႃႇ 584 ၵေႃႉၼႆႉ ပႃးၸၢဝ်းၶိူဝ်းတႆးလၢႆၵေႃႉ လႄႈ တႃႇလၢႆ % ၶႃႈ။

တွပ်ႇ။       ။ ၼႆႉတႄႉႁဝ်းပႆႇလႆႈႁဵတ်းသဵၼ်ႈမၢႆမၼ်းတႅတ်ႈတေႃး။ တိုၵ်ႉၸဝ်ႉႁႅင်းၼႃႇ။ တီႈတေႉမၼ်းၾၢႆႇႁဝ်းတၢင်ႇဝႆႉသဵၼ်ႈၸိုဝ်ႈ ၼေႃႇတႅၼ်းၽွင်းတႃႇ 603 ၵေႃႉ။ ၵူၺ်းလႆႈပႄႇပႅတ်ႈ 19 ၵေႃႉ။

ယွၼ်ႉဝႃႈ ဢမ်ႇတၼ်းၶိုတ်း။ မိူၼ်ဝႃႈ ၵေႃႉဢၼ်ႁဝ်းတေဢဝ်ႁဵတ်းၼေႃႇတႅၼ်းၽွင်းၼႆႉ ယူႇဝႆႉတႃႈၶီႈလဵၵ်း။ တီႈၼၼ်ႉသမ်ႉ ဢမ်ႇမီးၵူၼ်းတႃႇႁတ်းႁဵတ်းၼေႃႇတႅၼ်းၽွင်းလႄႈ လႆႈဢဝ်တၢင်ႇဝဵင်းၵႂႃႇသႂ်ႇဝႆႉ။ ပေႃးဢဝ်တၢင်ႇဝဵင်းၵႂႃႇသႂ်ႇၼႆ လူဝ်ႇလႆႈၶဝ်ႈၼႂ်း ပူင်ႇၸၢမ်ႇ 10 ။ ဢမ်ႇပႆႇပႃႈၶဝ်ႈလႆႈၼႂ်းပုင်ႇၸၢမ်ႇ 66/6 ၼႂ်းဢဵင်ႇထွင်ႇၸုသယႃး (ဝႂ်မုင်ႉႁေႃႁိူၼ်း) ၼႆလႄႈ ဢဝ်ဢမ်ႇမီးၶၢဝ်းယၢမ်း ပႅတ်ႈ။ တႃႇၼႂ်းမိူင်းတႆးၼႆႉ ၸင်ႇလႆႈႁၢမ်းၵႂႃႇ 17 ၵေႃႉ တႃႇတိူင်းယၼ်ႇၵုင်ႇၼႆႉ ႁၢမ်းၵႂႃႇ 2 ၵေႃႉ။

မၢင်ၸိူဝ်းသမ်ႉ မႃးမီးပၼ်ႁႃတီႈဢွင်ႇလၵ်ႉမတ်ႉ (ဝႂ်ဢွင်ႇပူၼ်ႉၸၼ်ႉသိပ်း)။ တႃႇလႆႈဝႂ်ၼၼ်ႉ ၵုမ်ႇလႆႈၵႂႃႇတီႈၼိုင်ႈယဝ်ႉတီႈၼိုင်ႈ။ မိူၼ်ၼင်ႇ မၢင်ၸိူဝ်းၵႂႃႇၶိုၼ်ႈၸၼ်ႉသိပ်း ဢွင်ႇပူၼ်ႉၸၼ်ႉသိပ်းဝႆႉ တီႈမိူင်းရၶႅင်ႇၼႆ ယၢမ်းလဵဝ် တႃႇၵႂႃႇဢဝ် ဝႂ်ဢွင်ႇပူၼ်ႉၸၼ်ႉသိပ်း တီႈရၶႅင်ႇၼႆႉသမ်ႉ ဢမ်ႇပဵၼ်လႆႈယဝ်ႉ။ တၢင်းယၢပ်ႇၽိုတ်ႇၸိူင်ႉၼႆၵေႃႈ မၼ်းမီးၼမ်ၼႃႇ။ ယွၼ်ႉၼၼ်ၸင်ႇဝႃႈ လုတ်ႈႁၢမ်းၵႂႃႇ။

ၵူၺ်းဝႃႈႁိုဝ်ၵေႃႈ ၼင်ႇႁိုဝ်မၼ်းတေဢွင်ႇပေႉၼႆႉတႄႉ လူဝ်ႇၶိုၼ်းၶတ်းၸႂ်ဢိူဝ်ႈ။ ဢေႇရိယႃႇတႆး (ပိုၼ်ႉတီႈတႆး) ၼႆႉတႄႉ ပဵၼ်တႆး လွၼ်ႉလွၼ်ႉယဝ်ႉ။ ၸၢဝ်းၶိူဝ်းတၢင်ႇဢၼ်တႄႉ တေပႃးလႃးႁူႇၸိူဝ်းၼႆႉဢိတ်းဢွတ်းယူႇ။ ပုင်ႇၸၢမ်ႇပႃႇတီႇသိူဝ်ၽိူၵ်ႇႁဝ်းၼႆႉ ဢမ်ႇၸႂ်ႈဝႃႈ ယိူင်းတႃႇတႆးလၢႆလၢႆ။ ပဵၼ်တႃႇ တႆး လႄႈ ၸၢဝ်းၶိူဝ်းတင်းသဵင်ႈ။  

ထၢမ်။        ။ ယၢမ်းလဵဝ် ယွၼ်ႉၵူၼ်းၼုမ်ႇတႆး၊ ၵူၼ်းမိူင်းတႆးပတ်းပိုၼ်ႉ ဢွၼ်ၵၼ်ပၢႆႈယၢၼ်ဢွၵ်ႇမိူင်းၼမ်ႁႅင်းလူၼ်ႉဢႃးလႃးလႄႈ ၼေႃႇတႅၼ်းၽွင်းၼႆႉ ၸွင်ႇႁႃယၢပ်ႇၶႃႈ။

တွပ်ႇ။       ။ ပေႃးတေလၢတ်ႈတေႉတေႉၼႆ ၼေႃႇတႅၼ်းၽွင်းတႃႇမိူင်းတႆးႁဝ်းၼႆႉ ႁႃယၢပ်ႇၼႃႇၶႃႈ။ ၵူၺ်းၵႃႈ ၼေႃႇတႅၼ်းၽွင်းႁဝ်း တၢင်းမိူင်းယွင်းၼႆႉၼႆ ပဵၼ်ၵူၼ်းလႆႈပွႆႉၵူၺ်းၵူၺ်း။ လႆႈယွင်ႈယေႃးၶဝ်တေႉတေႉ။ လုၵ်ႈဢွၼ်ႇတႆးႁဝ်း ဢၼ်တေၵႂႃႇၶေႉၶဵင်ႇၼႆႉ ပဵၼ်ၵူၼ်းလႆႈပွႆႉၵမ်ႈၼမ်ယဝ်ႉ။ ႁႂ်ႈပေႃးဝႃႈ လႆႈပွႆႉတင်းမူတ်းၵူႈၵေႃႉတႄႉၵေႃႈ ဢမ်ႇႁတ်းဝႃႈၼင်ႇၵဝ်ႇ။

ထၢမ်။        ။ မိူဝ်ႈလဵဝ် ပႃႇတီႇသိူဝ်ၽိူၵ်ႇပိုတ်ႇလုမ်းဝႆႉၼႂ်းမိူင်းတႆး တီႈဝဵင်းလႂ်လၢႆလၢႆယဝ်ႉၶႃႈ။

တွပ်ႇ။       ။ လုမ်းတႄႉ ပိုတ်ႇယဝ်ႉၵူႈဝဵင်းယဝ်ႉၶႃႈ။ ဝၼ်းဢွၵ်ႇၶူင်း 9 ဝဵင်းၵေႃႈ ပိုတ်ႇယဝ်ႉတင်းသဵင်ႈယဝ်ႉ။ တၢင်းပွတ်းၸၢၼ်း မိူၼ်ၼင်ႇ ဝဵင်းတူၼ်ႈတီး၊ ၵၢတ်ႇလေႃႉ၊ ယွင်ႁူၺ်ႈ၊ ဝဵင်းမွၵ်ႇမႆႇ၊ လၢင်းၶိူဝ်း၊ မိူင်းပၼ်ႇ၊ မိူင်းၼၢႆး၊ ၵုၼ်ႁဵင်၊ ၼမ်ႉၸၢင်၊ မိူင်းပဵင်း၊ လၢႆးၶႃႈ၊ မိူင်းၵိုင်၊ ၵေးသီး၊ မိူင်းသူႈၸိူဝ်းၼႆႉ ပိုတ်ႇဝႆႉတင်းသဵင်ႈယဝ်ႉ။ မိူင်းတႆးပွတ်းႁွင်ႇသမ်ႉ ဝဵင်းၼွင်ၶဵဝ်၊ မိူင်းယႆ၊ တၢင်ႉယၢၼ်း၊ လႃႈသဵဝ်ႈ၊ မူႇၸေႊၸိူဝ်းၼႆႉ မီးသဵင်ႈသဵင်ႈယဝ်ႉ။ ဝဵင်းၸိူဝ်းတူၵ်းယူႇၼႂ်းၼႃႈတီႈ ထၼူႉၼႆႉ မိူၼ်ၼင်ႇ ပင်းတရႃႉ၊ ယႂႃႇငၢၼ်ႇ ၸိူဝ်းၼႆႉ ႁဝ်းဢမ်ႇမီးလုမ်း။

ထၢမ်။        ။ လႆႈငိၼ်းဝႃႈ ၸေႈဝဵင်းၸိူဝ်းပႃႇတီႇသိူဝ်ၽိူၵ်ႇၶဝ်ႈလိူၵ်ႈတင်ႈၼႆႉ ႁႃၼေႃႇတႅၼ်းၽွင်းယၢပ်ႇႁႅင်းၼႃႇလႄႈ တေႃႇထိုင်ယၢမ်းလဵဝ်ၵေႃႈ ပႆႇလႆႈၼေႃႇတႅၼ်းၽွင်းၸိူဝ်းတေၶဝ်ႈလိူၵ်ႈတင်ႈၸွမ်းပႃႇတီႇၼႆ ၸွင်ႇမႅၼ်ႈၶႃႈ။

တွပ်ႇ။       ။ ဢမ်ႇၸႂ်ႈၶႃႈ။ ယၢမ်းလဵဝ် ႁဝ်းႁႃလႆႈသဵင်ႈသဵင်ႈယဝ်ႉ။ မိူၼ်ၼင်ႇ မိူင်းၽျၢၵ်ႈၼႆႉ ႁဝ်းႁႃၼေႃႇတႅၼ်းၽွင်းၼႂ်းပိုၼ်ႉတီႈ ဢမ်ႇလႆႈၵေႃႈ ႁႃဢဝ်ၵူၼ်းတၢင်ႇဝဵင်းမႃးသႂ်ႇ။ ယဝ်ႉၵေႃႈ ဢဝ်ပုင်ႇၸၢမ်ႇ 10 ၶဝ်ၶၢႆႉၵႂႃႇတီႈမိူင်းၽျၢၵ်ႈ။ ႁဝ်းႁဵတ်းၸိူင်ႉၼၼ်။ ႁႃၵူၼ်း ၵတ်ႉၵူၼ်းၼုမ်ႇမႃးႁဵတ်းဢဝ်။

ဝၢႆးမႃး ပေႃးမိူင်းတႆးႁဝ်းၵတ်းယဵၼ်ၵႂႃႇယဝ်ႉၼႆႉ လူဝ်ႇႁဵတ်းႁႂ်ႈၵူၼ်းတႆးႁဝ်းၵတ်ႉ လူဝ်ႇႁႂ်ႈၵူၼ်းတႆးႁဝ်းမီးပၺ်ႇၺႃႇၼမ်ၶိုၼ်ႈမႃးထႅင်ႈ ၼႆႉလူဝ်ႇႁဵတ်းဢိူဝ်ႈ။ လွင်ႈတၢင်းဢၼ်ႁဝ်းၶဝ်ႈၸွမ်း ပွႆးလိူၵ်ႈၵဵပ်း (ပၢင်လိူၵ်ႈတင်ႈ) ၼႆႉၵေႃႈ ယိူင်းဢၢၼ်းၶႂ်ႈႁႂ်ႈဝၢၼ်ႈမိူင်းႁဝ်း မီးလွင်ႈ ၵတ်းယဵၼ်ၵူၺ်း။

ပေႃးဝၢၼ်ႈမိူင်းၵတ်းယဵၼ်ယဝ်ႉ ၶႂ်ႈႁႂ်ႈၵူၼ်းမိူင်းမီးၵၢၼ်ငၢၼ်းႁဵတ်း၊ ၵၢၼ်ၵႃႉၶၢႆ၊ ၵၢၼ်ၽုၵ်ႇသွမ်ႈ၊ ၵၢၼ်လဵင်ႉလူသတ်းၸိူဝ်းၼႆႉ ၵူႈသမ်ႇသႅၼ်ပိူင် ႁႂ်ႈၶိုၼ်ႈယႂ်ႇတိူဝ်းတွၼ်းမႃးႁႄ ႁႂ်ႈၵူၼ်းမိူင်းလႆႈႁႃၵိၼ်ငၢႆႈငၢႆႈငႅမ်ႈငႅမ်ႈ။ ႁႂ်ႈမၢၵ်ႈမီးလီပဵၼ်မႃးၼၼ်ႉယဝ်ႉ။ ပေႃးႁဝ်းဢွင်ႇပေႉပၢင်လိူၵ်ႈတင်ႈမႃးၼႆႉ ဢဵၼ်းဢၢၼ်းဝႆႉ တေႁဵတ်းႁႂ်ႈၵူၼ်းမိူင်းၸႂ်ႉလႆႈၾႆးၾႃႉလီလီငၢမ်းငၢမ်း။

ၼင်ႇႁိုဝ်ပႃႇတီႇသိူဝ်ၽိူၵ်ႇ တေႁဵတ်းသၢင်ႈပၼ်ႁႂ်ႈၵူၼ်းမိူင်းလႆႈယူႇၵတ်းယဵၼ်လႄႈ ၼင်ႇႁိုဝ်တေဢမ်ႇမီးၸုမ်း လႄႈ ၵူၼ်းၵေႃႉတေႃႇ ၵေႃႉ ႁဵတ်းသၢင်ႈလွင်ႈတဵၵ်းတဵင်ၼိူဝ်ၵၼ်လႆႈၼၼ်ႉ ပႃႇတီႇသိူဝ်ၽိူၵ်ႇတေၶတ်းၸႂ်ႁဵတ်းသၢင်ႈပၼ်ၵႂႃႇ။

ထၢမ်။        ။ တၢင်းမိူင်းတႆးပွတ်းႁွင်ႇၼႆႉ ပႃႇတီႇသိူဝ်ၽိူၵ်ႇ လႆႈၼေႃႇတႅၼ်းၽွင်းတႃႇၶဝ်ႈၸွမ်းပၢင်လိူၵ်ႈတင်ႈသဵင်ႈယဝ်ႉၶႃႈၼေႃႈ။

တွပ်ႇ။       ။ ဢႃႉ…လႆႈသဵင်ႈသဵင်ႈယဝ်ႉ။ တႃႇမိူင်းတႆးပွတ်းႁွင်ႇၼႆႉ ၶွမ်ႊမသျိၼ်ႊပၢင်လိူၵ်ႈတင်ႈၶဝ် ႁဵတ်းယၢပ်ႇၸတ်းယၢပ်ႇလိူဝ်ပိူၼ်ႈ ယဝ်ႉ။ ဢွင်ႈတီႈၼေႃႇတႅၼ်းၽွင်းတႃႇ PR -14 ၸေႊဝဵင်းၼႆႉ ႁဝ်းႁႃပၼ်ႁႂ်ႈပေႃးလႆႈတင်းသဵင်ႈ။

 ဝႃႉ 5 ဝဵင်း၊ ၵုၼ်လူင် 6၊ လၢဝ်ႇၵၢႆး 7၊ ၵွင်းၸၢင်ႉ 8၊ 9 သႅၼ်ဝီ၊ 10 ၵူတ်ႉၶၢႆ။ 11 ၼမ်ႉၶမ်း ၼႂ်းမိူင်းတႆးပွတ်းႁွင်ႇ 14 ဝဵင်းၼႆႉ ၵူၺ်းႁဵတ်းလႆႈပၢင်လိူၵ်ႈတင်ႈတႃႇ 2 တီႈၵူၺ်း။ ပဵၼ်ဝဵင်းမူႇၸေႊ တင်း ဝဵင်းလႃႈသဵဝ်ႈၵူၺ်း။ ပိုၼ်ႉတီႈၸႄႈတွၼ်ႈၵျွၵ်ႉမႄးၼႆႉ ၵူၺ်းႁဵတ်းလႆႈတီႈ ၼွင်ၶဵဝ်၊ တၢင်ႉယၢၼ်း၊ မိူင်းယႆၵူၺ်းၼႃႇ။ ၵူၺ်းၵႃႈ တႅၼ်းၽွင်းၼႆႉ PR လႆႈသႂ်ႇပၼ်တီႈ UEC တႃႇ 10 ၵေႃႉၼႃႇ။ သဵၼ်ႈၸိုဝ်ႈ ၼေႃႇတႅၼ်းၽွင်းႁဝ်း တႃႇမိူင်းတႆးပွတ်းႁွင်ႇ 14 ၵေႃႉၼႆႉ ႁဝ်းသႂ်ႇဝႆႉသဵင်ႈသဵင်ႈယဝ်ႉ။ ႁဝ်းၶတ်းၸႂ် ႁႃသဵၼ်ႈၸိုဝ်ႈၼေႃႇတႅၼ်းၽွင်း PR ႁဝ်းယဝ်ႉတင်းသဵင်ႈယဝ်ႉ ၸင်ႇတၢင်ႇသဵၼ်ႈၸိုဝ်ႈၼေႃႇတႅၼ်းၽွင်း FTPP ၼႃႇ။

ၽိူဝ်ႇႁဝ်းသႂ်ႇသဵၼ်ႈၸိုဝ်ႈတႃႇ 14 ၵေႃႉယဝ်ႉႁႄ ငိုၼ်းၵေႃႈသႂၢင်းယဝ်ႉႁႄ UEC သမ်ႉၶိုၼ်းဝႃႈ 3 ၵေႃႉၵူၺ်းၵေႃႈလႆႈယဝ်ႉၼႆႁင်းႁဝ်း။ ၶွမ်ႊမသျိၼ်ႊၵမ်းၼႆႉတႄႉ မၼ်းယၢပ်ႇတေႉတေႉယဝ်ႉ။

ထၢမ်။        ။ ပေႃးပႃႇတီႇသိူဝ်ၽိူၵ်ႇပေႉပၢင်လိူၵ်ႈတင်ႈသေ လႆႈတီႈယူႇၼႂ်းလုမ်းသၽႃးၼႆႉ တေဢၢၼ်းႁဵတ်းၼႃႈၵၢၼ်သင် ဢွၼ်တၢင်းသုတ်းပိူၼ်ႈၶႃႈ။

တွပ်ႇ။       ။ ဢွၼ်တၢင်းသုတ်းႁဝ်းတေႁဵတ်းသၢင်ႈႁႂ်ႈပေႃးလႆႈ လွင်ႈငမ်းယဵၼ်။ မိူဝ်ႈလဵဝ် ၵူၼ်းမိူင်းတႆးပွတ်းႁွင်ႇႁဝ်းၵူႈတီႈ ၵူႈလႅၼ် လႆႈပၢႆႈႁင်းၽႂ်ႇႁင်းမၼ်း။ ၵၢၼ်ငၢၼ်းဢမ်ႇလႆႈႁဵတ်းလီလီ၊ ယၢပ်ႇၽိုတ်ႇတႃႇႁႃၵိၼ်လဵင်ႉတွင်ႉ။ မိူင်းတႆးပွတ်းၸၢၼ်း လႄႈ မိူင်းတႆး ပွတ်းဢွၵ်ႇၶူင်းၼႆႉတႄႉ ၵတ်းယဵၼ်ယူႇၼႆလႄႈ ဢမ်ႇႁူႉတၢင်းယၢပ်ႇၽိုတ်ႇသင်ၵႃႈႁိုဝ်။ တၢင်းမိူင်းတႆးပွတ်းႁွင်ႇၼႆႉ ႁူပ်ႉလွင်ႈတုၵ်ႉၶ တေႉတေႉ။

တီႈတေႉမၼ်း တၢင်းမိူင်းတႆးပွတ်းႁွင်ႇၼႆႉ ပဵၼ်လွၼ်ႉတႆးၵမ်းလဵဝ်ယဝ်ႉ။ တႆးၼမ်သေပိူၼ်ႈၼႆႉ ပဵၼ်တီႈဝဵင်းသီႇပေႃႉတင်း ၵျွၵ်ႉမႄးၼၼ်ႉယဝ်ႉ။ တီႈဝဵင်းသီႇပေႃႉၼႆႉ ပီႈၼွင်ႉတႆး ၶႂ်ႈမီးပဵၼ် သွင်သႅၼ်ယဝ်ႉ။ ႁူဝ်ၼပ်ႉၵူၼ်းတႆးသွင်ဝဵင်းၼႆႉ တဝ်ႉၵၼ်ဝႆႉယဝ်ႉ။ တုၵ်ႉၶၵေႃႈ သမ်ႉတုၵ်ႉၶၼႃႇၼႃႇ။

ယွၼ်ႉၼၼ် ပၢင်တိုၵ်းသိုၵ်းသိူဝ်ၼႆႉ ႁဝ်းဢမ်ႇၶႂ်ႈႁႂ်ႈမၼ်းပဵၼ်ယဝ်ႉ။ ၶႂ်ႈႁႂ်ႈဝၢၼ်ႈမိူင်းႁဝ်းၵတ်းယဵၼ်။ ၵၢၼ်ႁႃၵိၼ်လဵင်ႉတွင်ႉ ၸဵမ်ၵၢၼ်ၽုၵ်ႇသွမ်ႈ၊ ၵၢၼ်ၵႃႉၶၢႆ ၊ လွင်ႈပၢႆးပၺ်ႇၺႃႇၸိူဝ်းၼႆႉ ၵေႃႈႁဝ်းတေႁဵတ်းပၼ်ႁႂ်ႈပေႃးၶိုၼ်ႈယႂ်ႇမႂ်ႇသုင်မႃးလိူဝ်ၵဝ်ႇ။ လူဝ်ႇႁႂ်ႈၵူၼ်းမိူင်းႁဝ်းမီးပၺ်ႇၺႃႇၵူႈၵေႃႉ။ လူဝ်ႇႁႂ်ႈမီးၸႂ်ႁၵ်ႉၸိူဝ်ႉၶိူဝ်း ဝၢၼ်ႈမိူင်းပႃးထႅင်ႈ။

ပေႃးဢမ်ႇမီးၸႂ်ႁၵ်ႉၶိူဝ်း ဝၢၼ်ႈမိူင်းၼႆႉ တႆးႁဝ်းၼႆႉ မၼ်းပၢႆႈၵႂႃႇႁႃႁဵတ်းၵၢၼ်တီႈမိူင်းထႆး ၼမ်ၼႅၼ်ႇယဝ်ႉ။ ဝၢႆးမႃး ယင်းၵူဝ်မိူင်းတႆး ႁၢမ်းၵွၼ်ႇ။ ပေႃးမိူင်းတႆးႁၢမ်း ၵူၼ်းတႆးဢမ်ႇယူႇ ပိူၼ်ႈတၢင်ႇၸၢဝ်းၶိူဝ်းသမ်ႉတေမႃးပုတ်ႈယူႇဢဝ်တီႈလိၼ်ၵႂႃႇ။ မိူင်းတႆးၼႆႉ တေ ၵိုတ်းၸိုဝ်ႈမၼ်းၵူၺ်းယဝ်ႉ။ ၸိူဝ်းၼႆႉႁဝ်းလႆႈမႆႈၸႂ်ႁႅင်းၼႃႇ။ ပေႃးပႃႇတီႇႁဝ်းဢွင်ႇပေႉၼႆႉ ၸိူဝ်းၼႆႉတင်းသဵင်ႈ ႁဝ်းတေဢၢၼ်းႁဵတ်း ႁႂ်ႈမၼ်းပဵၼ်ဢၼ်လီမႃး။ ၵၢၼ်ၽုၵ်ႇသွမ်ႈၼႆၵေႃႈ ႁႂ်ႈပေႃးၶိုတ်းၵၢပ်ႈၶိုတ်းပၢၼ်၊ ၵူၼ်းမိူင်းမီးတၢင်းယၢပ်ႇၽိုတ်ႇသင်ၼႆၵေႃႈ ႁဝ်းတေ ၶတ်းၸႂ်ႁဵတ်းႁႂ်ႈၶိုၼ်ႈယႂ်ႇမႂ်ႇသုင် ႁႂ်ႈၵူၼ်းမိူင်းမၢၵ်ႈမီးလီပဵၼ်မႃး။ ပေႃးၼၼ်ၸင်ႇ ၵူၼ်းမိူင်းႁဝ်း တေဢဝ်လုၵ်ႈလၢင်း ၶိုၼ်ႈၵျွင်း (ႁူင်းႁဵၼ်း) လႆႈလီငၢမ်း။

ထၢမ်။        ။ ပၢင်လိူၵ်ႈတင်ႈပွၵ်ႈၼႆႉ ႁၼ်ထိုင်ဝႃႈ ပႃႇတီႇသိူဝ်ၽိူၵ်ႇတေပေႉလၢႆ % လႄႈ တေပေႉဝဵင်းလႂ်လၢႆလၢႆၽွင်ႈၶႃႈ။

တွပ်ႇ။       ။ ဢႃ…………မိူင်းတႆးတႄႉႁဝ်းဢၢၼ်းပေႉၼမ်ၵႂႃႈ။ မိူၼ်ၼႂ်းၸႄႈတိူင်းတႄႉ ပႃႇတီႇသိူဝ်ၽိူၵ်ႇႁဝ်း ဢၢၼ်းပေႉ တီႈဝဵင်း ပႃႇၵိူဝ်၊ ဢေႇယႃႇဝတီႇ၊ တႃႈၵုင်ႈ (ယၼ်ႇၵုင်ႇ) ၊ မၢၼ်းတလေး (ဝဵင်းလိူဝ်ႇ) ၸိူဝ်းၼႆႉ ဢၢၼ်းပေႉၼမ်ၶႃႈၵႂႃႈ။ ႁဝ်းဢၢၼ်းဝႆႉၼႆႉတႄႉ တီႇဢေႇသုတ်း 50% ၼႆႉတႄႉ ႁဝ်းဢၢၼ်းႁႂ်ႈပႃႇတီႇႁဝ်းပေႉယဝ်ႉ။

ပႃႇတီႇသိူဝ်ၽိူၵ်ႇႁဝ်း တၢင်တူဝ်လႆႈတႃႇတႆးၵူၺ်းဢမ်ႇၵႃး တၢင်တူဝ်ပႃးလႆႈတႃႇ တၢင်ႇၸၢဝ်းၶိူဝ်းလႄႈ ယၢမ်းလဵဝ် ၽူႈၶဝ်ႈ ပႃႇတီႇ ႁဝ်းၼႆႉ မီးၵႂႃႇ 13 သႅၼ်ပၢႆ ၸမ် 14 သႅၼ်ၵေႃႉယဝ်ႉ။

ထၢမ်။        ။ ယၢမ်းလဵဝ် ပီႈၼွင်ႉတႆး တူၵ်းၵိၼ်းယၢပ်ႇၽိုတ်ႇၵၢၼ်ႁႃၵိၼ်လဵင်ႉတွင်ႉ ၵူၼ်းမိူင်းၼပ်ႉႁူဝ်သႅၼ် လႆႈပၢႆႈယၢၼ်ဢွၵ်ႇ ႁိူၼ်းယေး ဝႆႉယူႇၸိူင်ႉၼႆ ပႃႇတီႇသိူဝ်ၽိူၵ်ႇဝူၼ်ႉဝႃႈ ၶဝ်ႈၸွမ်းပၢင်လိူၵ်ႈတင်ႈၶၢဝ်းၼႆႉ တူၵ်းထုၵ်ႇယဝ်ႉၶႃႈၼႄႇ။ လွင်ႈၼႆႉ ႁၼ်ထိုင်ၸိူင်ႉႁိုဝ်ၽွင်ႈၶႃႈ။

တွပ်ႇ။       ။ ပေႃးဢမ်ႇၶဝ်ႈၸွမ်းပၢင်လိူၵ်ႈတင်ႈၼႆႉ လူဝ်ႇပွႆႇပၼ်သိုၵ်းၶဝ်ဢုပ်ႉၵႂႃႇတိၵ်းတိၵ်း။ ပေႃးပဵၼ်ၼႆ ႁဝ်းတေတုၵ်ႉၶ၊ တေဢမ်ႇ ၸၢင်ႈၵႅတ်ႇၶႄလႆႈယဝ်ႉ။ ပၢင်လိူၵ်ႈတင်ႈပွၵ်ႈၼႆႉ ႁဝ်းႁူႉဝႃႈႁဝ်းတေဢွင်ႇပေႉယူႇ။ ႁဝ်းယုမ်ႇယမ်ၸိူင်ႉၼႆ။ ပေႃးႁဝ်းဢွင်ႇပေႉပၢင် လိူၵ်ႈတင်ႈမႃး ႁဝ်းဢဵၼ်းဢၢၼ်းဝႆႉ တႃႇပဵၼ်လူင်ပွင်ၸိုင်ႈမိူင်းတႆးၵူၺ်းဢမ်ႇၵႃး ၼႂ်းလူင်ပွင်ၸိုင်ႈမိူင်းႁူမ်ႈတုမ်ၵေႃႈ ႁဝ်းဢၢၼ်း ၶဝ်ႈလႆႈ။ ၼႂ်းၸႄႈတိူင်းၸိူဝ်းၼႆႉၵေႃႈ ႁဝ်းဢၢၼ်းႁဵတ်းႁႂ်ႈဢွင်ႇပေႉမွၵ်ႈၼိုင်ႈၶိုင်ႈၼႆႉယူႇ။

ယွၼ်ႉပိူဝ်ႈဝႃႈ ယၢမ်းလဵဝ် ပိူၼ်ႈယုမ်ႇယမ်တႆးတေႉတေႉ။ ပေႃးၼိူင်းၵၼ်တင်း ၸၢဝ်းၶိူဝ်းတၢင်ႇဢၼ်ၼႆ တႆးၼႆႉ မၼ်းသိုဝ်ႈယူဝ်း၊ ၸႂ်လီၸႂ်ဝၢၼ်ၼၼ်ႉၼႃႇ။ တႃႇပဵၼ်မႃးသိုင်ႇတိူင်းမိူင်းႁူမ်ႈတုမ်ၼႆႉၵေႃႈ တႆးႁဝ်းတင်းမၢၼ်ႈၼႆႉႁူမ်ႈၵၼ်ႁဵတ်းမႃး။ ပီႈၼွင်ႉတႆးႁဝ်း ယူႇၼႂ်းမိူင်းႁူမ်ႈတုမ်ၼႆႉ တုၵ်ႉၶဝႃႈတုၵ်ႉၶယဝ်ႉ။ ယူႇမိူင်းၶၢင်ၵေႃႈတုၵ်ႉၶ၊ ယူႇၼႂ်းမိူင်းတႆးၵေႃႈတုၵ်ႉၶ ယူႇတီႈလႂ်ၵေႃႈတုၵ်ႉၶ ၵူၺ်းၵူၺ်း။ ဢၵျၢင်ႉၵႅၵ်းလႄႈ တူၺ်းတႆးၵူၺ်းဢမ်ႇၸႂ်ႈၼႃ။ ၵႃႈပဵၼ်ၵူၼ်းမိူင်းၼႆႉ တုၵ်ႉၶသဵင်ႈသဵင်ႈယဝ်ႉ။ ႁဝ်းၶႂ်ႈၵႅတ်ႇၶႄႁႂ်ႈၵူၼ်းမိူင်းယူႇၵတ်း ၵတ်းယဵၼ်ယဵၼ်။ ယူႇၸွမ်းပၵ်းပိူင်။ ၼင်ႇႁိုဝ်ၵူၼ်းမိူင်းႁဝ်းပေႃးတေမၢၵ်ႈမီးလီပဵၼ်ၼႆႉ လၢႆးတၢင်းမၼ်းႁဝ်းႁႃဝႆႉယဝ်ႉ။

ပေႃးလူင်ပွင်ၸိုင်ႈၵူၼ်းမိူင်းၶိုၼ်ႈမႃးၼႆႉ ဢၼ်ပိူၼ်ႈဢိုတ်းႁေႉႁၢမ်ႈႁဝ်းဝႆႉတင်းသဵင်ႈတင်းမူတ်းၼႆႉ ၶဝ်တေႁုပ်ႈသိမ်းၵႂႃႇၶိုၼ်းၵူၺ်း။ ၾၢႆႇပႃႇတီႇႁဝ်းၵေႃႈတုၵ်းယွၼ်းဝႆႉတီႈတၢၼ်ႇယူင်း (လုမ်းၽွင်းတၢင်မိူင်းၼွၵ်ႈၶဝ်) ဝႃႈ ပေႃးၸတ်းပၢင်လိူၵ်ႈတင်ႈယဝ်ႉၼႆႉ ႁႂ်ႈၶိုၼ်း ယိုတ်းပၼ် ၶေႃႈႁေႉႁၢမ်ႈ (ပိတ်ဆို့မှု) ၸိူဝ်းၼႆႉ တင်းသဵင်ႈလႄႈ။ ယွၼ်ႉၵၢၼ်ႁေႉႁၢမ်ႈၼႆႉႁႄ ၵူၼ်းမိူင်းၼႆႉတုၵ်ႉၶတေႉတေႉ ၼႆလၢတ်ႈၶဝ်ယူႇ။

လိူၼ်ဢေႇပရႄႇ ဝၼ်းတီႈ 1 ပီ 2026  ၼႆႉ လူင်ပွင်ၸိုင်ႈမႂ်ႇ တေဢွၵ်ႇမႃးယဝ်ႉ။ မိူဝ်ႈၼၼ်ႉတႄႉ တေပဵၼ်ၵူၼ်းမိူင်းဢုပ်ႉမၢၼ်ႈဢုပ်ႉ မိူင်းယဝ်ႉ။ ပႃႇတီႇသိူဝ်ၽိူၵ်ႇႁဝ်းႁူပ်ႉထူပ်းၵၼ်တင်း လုမ်းၽွင်းတၢင်မိူင်းၼွၵ်ႈလၢႆပွၵ်ႈလၢႆၵမ်းႁႄ တုၵ်းယွၼ်းႁႂ်ႈယိုတ်းပၼ်ၶိုၼ်း လွင်ႈႁေႉႁၢမ်ႈ ၵၢၼ်ပၢႆးမၢၵ်ႈမီးၼႂ်းမိူင်းမၢၼ်ႈၼႆႉယူႇ။ တူၺ်းတႄႉ ငဝ်းလၢႆးမၼ်းတေလီမႃးယူႇ။

ႁဝ်းသမ်ႉမီးၸေႇတၼႃႇၶႂ်ႈႁဵတ်းပၼ်ၵူၼ်းမိူင်းလႄႈ ၸင်ႇၶွတ်ႇၽွတ်ႈပႃႇတီႇမႃး။ ၵွပ်ႈပိူဝ်ႈၼႆ ဢမ်ႇၶႂ်ႈႁႂ်ႈၵူၼ်းမိူင်းဝူၼ်ႉၵႂင်။ ယၢမ်းလဵဝ် ၵူၼ်းမိူင်းၼႆႉ ၶႂ်ႈလႅၵ်ႈလၢႆႈၼႃႇယဝ်ႉ။ ပေႃးဝၢၼ်ႈမိူင်းလႅၵ်ႈလၢႆႈပဵၼ် လူင်ပွင်ၸိုင်ႈၵူၼ်းမိူင်းဢုပ်ႉပိူင်ႇမႃးၼႆ တင်းၵမ်ႇၾႃႇ ၵေႃႈတေႁၼ်လီမႃးယဝ်ႉ။

ႁဝ်းတႄႉဢမ်ႇၸႂ်ႈတပႄးၶႄႇ၊ တပႄးၵလႃး၊ တပႄးလၢဝ်း၊ ဢမ်ႇၸႂ်ႈတပႄးၽႂ်။ ႁဝ်းဢဵၼ်းဢၢၼ်းႁဵတ်းၽွၼ်းလီ တွၼ်ႈတႃႇၵူၼ်း မိူင်း။ ပႃႇတီႇသိူဝ်ၽိူၵ်ႇၼႆႉ ဢမ်ႇၸႂ်ႈတႆးၵေႃႉလဵဝ်ၵူၺ်း။ ၼင်ႇၼၼ်ယဝ်ႉ မိူင်းတႆးႁဝ်းၵေႃႈ ဢမ်ႇၸႂ်ႈတႆးၵူၺ်းယူႇသဝ်း။ ၵႃႈပဵၼ်ၸၢဝ်းၶိူဝ်း ယူႇၼႂ်းမိူင်းတႆး လႄႈ ၼႂ်းသိုင်ႇတိူင်းမိူင်းႁူမ်ႈတုမ်တင်းသဵင်ႈ ႁႂ်ႈလႆႈမၢၵ်ႈမီးလီပဵၼ်ၶိုၼ်ႈယႂ်ႇမႂ်ႇသုင်ႁႄ ပႃႇတီႇႁဝ်းၸင်ႇၶဝ်ႈၸွမ်း ပၢင်လိူၵ်ႈတင်ႈ။

ထၢမ်။        ။ ပၢင်လိူၵ်ႈတင်ႈပွၵ်ႈၼႆႉ ပဵၼ်သိုၵ်းၵေႃႉၸတ်းႁဵတ်းတင်းပိုၵ်း။ လူင်ပွင်ၸိုင်ႈၵူၼ်းမိူင်းဢၼ်ဝႃႈၼၼ်ႉၵေႃႈ တေၶိုၼ်းပဵၼ် သိုၵ်းထွတ်ႇၶူဝ်းသိုၵ်းယဝ်ႉ သႂ်ႇၶူဝ်းၵူၼ်းမိူင်းႁႄ ႁဵတ်းၵူၺ်း။ ယွၼ်ႉၼၼ်ႉ မိူဝ်းၼႃႈထႃႈပၢႆမႃးၵေႃႈ မိူၼ်ၵူၼ်းမိူင်းတိုၵ်ႉလႆႈယူႇတႂ်ႈသိုၵ်း မၢၼ်ႈၵုမ်းၵမ်ၶိုၼ်းၵူၺ်းၼႆယူႇ။ လွင်ႈၼႆႉ ႁူဝ်ပဝ်ႈ SNDP  ႁၼ်ထိုင်ၸိူင်ႉႁိုဝ်ၽွင်ႈၶႃႈ။

တွပ်ႇ။       ။ ၵႃႈပေႉၶဝ် ထွတ်ႇၶူဝ်းသိုၵ်းႁႄ မႃးၶဝ်ႈၸွမ်းပၢင်လိူၵ်ႈတင်ႈလႃႈ။ ယၢမ်းလဵဝ် ၵူၼ်းမိူင်းၼႆႉဢမ်ႇငိူဝ်ႈယဝ်ႉ။ ၵူၼ်းမိူင်းၼႆႉ လႅတ်းယဝ်ႉ။ ပေႃးၵူၼ်းမိူင်းဢမ်ႇသႂ်ႇတဵၵ်းပၼ်ၶႅပ်းၵၢင်ၸႂ်ၶဝ် ၶဝ်တေႁဵတ်းႁိုဝ်ဢွင်ႇပေႉ။ ၶဝ်တေႁဵတ်းႁိုဝ်လႆႈ။ မိူဝ်ႈ 2015 ၼၼ်ႉၵေႃႈ ၶဝ်လၢႆႈၶူဝ်းသိုၵ်းႁႄ မႃးၶဝ်ႈၶေႉၶဵင်ႇတင်းၼမ်။ ပွၵ်ႈၼၼ်ႉၵေႃႈ ၶဝ်တင်းဢမ်ႇပေႉလူး။ ၶဝ်ၵႃႈပေႉလၢႆႈၶူဝ်းၵူၼ်းမိူင်း လၢႆထၢပ်ႈၵေႃႈယဝ်ႉ ပေႃးၵူၼ်းမိူင်းဢမ်ႇသႂ်ႇပၼ်ၶဝ်ၼႆႉ ၶဝ်တိုၼ်းဢမ်ႇပေႉလႆႈ။

ၵူၼ်းမိူင်းၼႆႉလႅတ်းတေႉတေႉဢိူဝ်ႈ။ ယွၼ်ႉသင်လႄႈႁူဝ်ပဝ်ႈဝႃႈၼၼ်ၼႆ တႆးဢွၼ်ႁူဝ်တႄႇတင်ႈပႃႇတီႇမႃး ၼႂ်းမိူင်း၊ ၼႂ်းတိူင်းပတ်းပိုၼ်ႉၼႆႉ ၵမ်ႉဢွၼ်ႇၵူၺ်း။ ၶၢဝ်းတၢင်း ပီပၢႆ သွင်ပီၵူၺ်း ၵူၼ်းၶဝ်ႈပႃႇတီႇႁူဝ်ပဝ်ႈၶဝ်ၼႆႉ မီးၵႂႃႇပဵၼ်ၼိုင်ႈလၢၼ်ႉ သီႇသႅၼ်ၵေႃႉပၢႆၼႆႉ ဝူၼ်ႉတူၺ်းၶႃႈလႄႈ။ 

ထၢမ်။        ။ ပႃႇတီႇသိူဝ်ၽိူၵ်ႇယုမ်ႇယမ်ဝႃႈ ပၢင်လိူၵ်ႈတင်ႈပွၵ်ႈၼႆႉ တေပဵၼ်ထမ်းတႃႇၵူၼ်းမိူင်းတႆးပတ်းပိုၼ်ႉလႆႈယူႇၶႃႈႁႃႉ။

တွပ်ႇ။       ။ ယုမ်ႇယမ်ၵႂႃႈ။ ႁိူဝ်ႉၸႂ်ႁိူဝ်ႉၶေႃး၊ သဵင်ႈငိုၼ်းသဵင်ႈတွင်း၊ သဵင်ႈၶၢဝ်းယၢမ်း ဢလူဝ်ႉလူဝ်ႉ……ၸိူဝ်းၼႆႉငၢႆႈၵေႃႈဢမ်ႇၸႂ်ႈ။ မိူင်းတႆးႁဝ်း ဝဵင်းသမ်ႉဢမ်ႇၸပ်းၵၼ်ဝႆႉလူး လုၵ်ႉဢဝ်တၢင်းမိူင်းတႆးပွတ်းႁွင်ႇ မင်လူင်ၵႂႃႇထိုင် မိူင်းတူၼ်၊ မိူင်းသၢတ်ႇ၊ မိူင်းၽျၢၵ်ႈ တၢင်းမိူင်းတႆးပွတ်းဢွၵ်ႇၼႆႉ မၼ်းယၢပ်ႇၼႃႇၼႃႇယဝ်ႉ။ ယွၼ်ႉၼၼ် ပေႃးဢမ်ႇယုမ်ႇယမ်ႁဝ်းဢမ်ႇႁဵတ်းၶႃႈ။

ထၢမ်။        ။ ယွၼ်ႉဝႃႈလႆႈႁၼ်ၼေႃႇတႅၼ်းၽွင်းပႃႇတီႇသိူဝ်ၽိူၵ်ႇမၢင်ၵေႃႉတႅမ်ႈတၢင်ႇလွင်ႈႁူၺ်းသူၼ်းယူႇယဝ်ႉၼႆလႄႈ ၵၢၼ်သူၼ်းတုမ်ၼႆႉ တႄႇႁဵတ်းယဝ်ႉၶႃႈႁႃႉ။

တွပ်ႇ။       ။ ပႆႇပႃႈတႄႇ။ UEC ၶဝ်ပႆႇပႃႈပၼ်ၶႂၢင်ႉ။ ပေႃးၶဝ်ပိုၼ်ၽၢဝ်ႇယဝ်ႉ ၸွင်ႇတေလႆႈႁဵတ်းဢိူဝ်ႈ။ ပေႃးၶဝ်ပႆႇပိုၼ်ၽၢဝ်ႇႁႄ ႁဝ်းၵႂႃႇႁဵတ်းၼႆႉ ၵမ်ႉမႃးၶဝ်ယႃႉပႃႇတီႇႁဝ်းဢိူဝ်ႈ။ ပၢႆသလိူဝ်ပႃႇတီႇၸၢဝ်းၶိူဝ်းတႆးၼႆႉ မီးဢၼ်ၼႆႉၵူၺ်းၼႃ။ သမ်ႉပၢႆတၢင်တူဝ်လႆႈပႃး ၸၢဝ်းၶိူဝ်းတင်းမိူင်းပတ်းပိုၼ်ႉၼႆႉ မီးပႃႇတီႇႁဝ်းၵူၺ်း။

ပႃႇတီႇၸၢဝ်းၶိူဝ်းတၢင်ႇၸုမ်းမီးယူႇၵေႃႈ ၶဝ်ဢမ်ႇၶဝ်ႈၶေႉပၢင်လိူၵ်ႈတင်ႈလႆႈၼမ်တၢၼ်ႇႁဝ်း။ ပိူၼ်ႈၶဝ်ႈလႆႈသီႇႁႃႈဝဵင်းၵူၺ်း။ ပႃႇတီႇသိူဝ် ၽိူၵ်ႇႁဝ်းၼႆႉ ၶဝ်ႈပၢင်လိူၵ်ႈတင်ႈလႆႈ တႃႇ 180 ဝဵင်းပၢႆ။ တေႃႈၼင်ႇမိူင်းယၢင်းၽိူၵ်ႇ၊ မိူင်းမွၼ်းၸိူဝ်းၼႆႉ ႁဝ်းတင်းၵႂႃႇၶေႉၶဵင်ႇ။ ၼႂ်းၼၼ်ႉၵေႃႈ မီးတႆးႁဝ်းယူႇၼႃႇ။

မိူင်းမၢၼ်ႈၼႆႉ တိုၵ်းတေႃးၵၼ်မႃးဝၢႆးသေလွတ်ႈလႅဝ်းသဝ်းၶေႃမႃး တေႃႇထိုင်ယၢမ်းလဵဝ် မီးၸမ် 80 ပီမိူင်းယဝ်ႉ။ ၵူၼ်းၼႆႉပေႃးလူဝ်ႇ တၢႆလၢႆၸူဝ်ႈလၢႆၸၢတ်ႈယဝ်ႉၼႃႇ။ ၶၢဝ်းတၢင်းႁိုင်တၢၼ်ႇၼႆႉ တႃႇတေလႆႈၶေႃႈတွပ်ႇၵၢၼ်မိူင်းဢၼ်ဝႃႈၼႆႉ မၼ်းဢမ်ႇငၢႆႈငၢႆႈၼႃႇ။ တ ၼႆႉႁဝ်းႁူႉဢိူဝ်ႈ။ တေႃႇထိုင်ယၢမ်းလဵဝ်ၵေႃႈ ဢမ်ႇလႆႈၶေႃႈတွပ်ႇၵၢၼ်မိူင်းသင်မႃး။

ထၢမ်။        ။ ၸွင်ႇပႃႇတီႇသိူဝ်ၽိူၵ်ႇမၵ်းမၼ်ႈဝႆႉ ၽူႈၶၢၼ်ပၢၵ်ႇၶႃႈ။

တွပ်ႇ။       ။  ပုၼ်ႈတႃႇတေတွပ်ႇပၼ်ၸုမ်းသိုဝ်ႇၶၢဝ်ႇလႆႈၼႆႉ ပဵၼ်ႁူဝ်ပဝ်ႈၵူၺ်း။ ၽူႈၶၢၼ်ပၢၵ်ႇၼႆႉ တိုၼ်းဝႃႈ ဢမ်ႇပၼ်ၽႂ်လႆႈသေၵေႃႉ။ ပၼ်ဝႆႉၼမ်ၼမ်ၼႆႉ မၼ်းသုၵ်ႉသၵ်ႉ။ ပေႃႇလသီႇႁဝ်း ၵေႃႉၼိုင်ႈလႄႈၵေႃႉၼိုင်ႈၼႆႉ မၼ်းဢမ်ႇမႃးမႅၼ်ႈၵၼ်။ ၵွပ်ႈၼၼ်ႁူဝ်ပဝ်ႈ ၵေႃႈတႅပ်းတတ်းယဝ်ႉ။ ၽူႈၶၢၼ်ပၢၵ်ႇၼႆႉ တိုၼ်းပဵၼ်ႁူဝ်ပဝ်ႈၵေႃႉလဵဝ်ၵူၺ်း။

ထၢမ်။        ။ ၵၢၼ်ႁၢင်ႈႁႅၼ်း တႃႇၶဝ်ႈပၢင်လိူၵ်ႈတင်ႈၼႆႉ ထိုင်ၶၵ်ႉတွၼ်ႈလႂ်ယဝ်ႉၶႃႈ။ ၸွင်ႇမီးလွင်ႈယၢပ်ႇၽိုတ်ႇသင်ၸိူင်ႉႁိုဝ်ၽွင်ႈၶႃႈ။

တွပ်ႇ။       ။ ႁၢင်ႈႁႅၼ်းတႄႉ ႁၢင်ႈႁႅၼ်းယူႇယဝ်ႉ။ တႃႇလူင်းသူၼ်းတုမ်လႆႈၼႆႉ မၼ်းသုၵ်ႉသၵ်ႉၼႃႇ။ ယၢမ်းၼႆႉ တေလႆႈပိုင်ႈဢိင် သိုဝ်ႇတူင်ႇဝူင်းၵူၼ်းႁႄ ႁဵတ်းၵႂႃႇၵူၺ်းယဝ်ႉ။ မိူၼ်မိူင်းတႆးၵေႃႈ မၼ်းယၢပ်ႇၼႃႇ လႃႈသဵဝ်ႈၼႆၵေႃႈ ဢမ်ႇဢွၵ်ႇဝဵင်းလႆႈ။ ၵူဝ်းၵၢင်ႉၶဝ်သိမ်းဝႆႉ။ မူႇၸေႊၵေႃႈ ဢမ်ႇဢွၵ်ႇဝဵင်းလႆႈ။ ပေႃးဢွၵ်ႇၵႂႃႇၵေႃႈ ပဵၼ်ၵူဝ်းၵၢင်ႉ၊ လွႆၸိူဝ်းၼႆႉသိမ်းဝႆႉၼႃႇ။ ၵွပ်ႈၼၼ် ပွႆးလိူၵ်ႈတင်ႈၵမ်းၼႆႉတႄႉ ဢမ်ႇငၢႆႈ။

ထၢမ်။        ။ တၢင်ႇလွင်ႈဢၼ်ၶႃႈဢမ်ႇလႆႈထၢမ်ၺႃးသေ ႁူဝ်ပဝ်ႈသမ်ႉၶႂ်ႈလၢတ်ႈၼၼ်ႉ ၸွင်ႇမီးလွင်ႈသင်ထႅင်ႈၶႃႈ။

တွပ်ႇ။       ။ ႁူဝ်ပဝ်ႈၶႂ်ႈတိုၵ်းသူၼ်း ၵူၼ်းမိူင်းတင်းသဵင်ႈ ပေႃးထိုင်ဝၼ်းပၢင်လိူၵ်ႈတင်ႈမႃးၼႆၸိုင် ၵူၼ်းမိူင်းဢႃႇယု 18 ၶိုၼ်ႈၼိူဝ် ဢွၼ်ၵၼ်မႃးပၼ်ၶႅပ်းၵၢင်ၸႂ်သေၵမ်းၼႆ ၶႂ်ႈတိုၵ်းသူၼ်းၼင်ႇၼႆ။ ပွႆးလိူၵ်ႈၵဵပ်းပွၵ်ႈၼႆႉ မၼ်းၶႅမ်ႉၼႃႇၼႃႇ။ လႆႈၸႂ်ႉၸၢၵ်ႈႁႄ တဵၵ်းပၼ်သဵင်ၵၢင်ၸႂ်ဢဝ်။ 

ႁူဝ်ပဝ်ႈၶဝ်ႈပွႆးလိူၵ်ႈတင်ႈမႃးၼႆႉ တင်ႈတႄႇပီ 1990 ၊ 2010၊ 2015၊ 2020၊ ပွၵ်ႈၼႆႉ 2025  ၼႆႉယၢပ်ႇလိူဝ်ပိူၼ်ႈသုတ်းယဝ်ႉ။ ၵူၺ်းၵႃႈ မၼ်းယၢပ်ႇၼႆသေတႃႉၵေႃႈ တေၶတ်းတႃႉလွင်ႈတၢင်းယၢပ်ႇၸိူဝ်းၼႆႉသေ ႁဵတ်းၵႂႃႇႁႂ်ႈပေႃးလႆႈယူႇ။ ႁဝ်းဢမ်ႇၺၢမ်ႉ။ ႁဝ်းမီးၼမ်ႉၵတ်ႉတၢင်းၵႃႈယူႇၼႆ လူဝ်ႇလႆႈဝႃႈၼႆယဝ်ႉၵမ်းၼႆႉ။

တႆးၵူၺ်းဢမ်ႇၵႃး ၸၢဝ်းၶိူဝ်းတင်းသဵင်ႈ ၸိူဝ်းယူႇၼႂ်းမိူင်းႁူမ်ႈတုမ်တင်းသဵင်ႈ ပေႃးၶႂ်ႈၶိုၼ်ႈယႂ်ႇမႂ်ႇသုင်ၼႆ လၢတ်ႈမႃးတီႈပႃႇတီႇသိူဝ်ၽိူၵ်ႇ၊ ပၼ်ႁႅင်းပႃႇတီႇသိူဝ်ၽိူၵ်ႇသေၵမ်း။

ယႃႇပေဝႃႈ ဢမ်ႇၵႂႃႇႁူင်းပၼ်ၶႅပ်းၵၢင်ၸႂ်ၼႆ ယႃႇဝႃႈလႃးလႃး။ မဵဝ်းလႂ်သေဢမ်ႇဝႃႈ ႁဝ်းတေဢဝ်ပုၼ်ႈၽွၼ်း ႁဵတ်းပၼ်ပေႃႈမႄႈၵူၼ်း မိူင်းတင်းသဵင်ႈ။ ႁဝ်းၶႂ်ႈၸွႆႈပေႃႈမႄႈၵူၼ်းမိူင်းႁဝ်းၶႃႈဢေႃႈ။ လၢတ်ႈသိုဝ်ႈသိုဝ်ႈၵေႃႈ ႁဝ်းဢၢၼ်းၶႂ်ႈႁဵတ်းၶႃႈပေႃႈမႄႈၵူၼ်းမိူင်း ၼၼ်ႉယဝ်ႉ။ 

ႁဝ်းႁၼ်ၼႆႉ ၵူၼ်းမိူင်းႁဝ်း တုၵ်ႉၶၶၢၼ်ၸႂ်ၼႃႇဢိူဝ်ႈ။ ၵူၼ်းၼုမ်ႇႁဝ်းၵေႃႈ ႁဝ်းၶႂ်ႈၸွႆႈ။ ၶႂ်ႈႁႂ်ႈၵူၼ်းၼုမ်ႇမီးပၺ်ႇၺႃႇ။ တႃႇၵူၼ်းၼုမ်ႇ တေၸႂ်ႉတိုဝ်းပၺ်ႇၺႃႇႁႄ ႁႃၵိၼ်လဵင်ႉတွင်ႉၵႂႃႇလႆႈငၢႆႈငႅမ်ႈၼၼ်ႉၵေႃႈ ႁဝ်းၶႂ်ႈႁဵတ်းပၼ်ဢိူဝ်ႈ။

ထၢမ်။        ။ ယိၼ်းၸူမ်းၶွပ်ႈၸႂ်ယႂ်ႇၼမ်ၶႃႈ။ တီႈႁူဝ်ပဝ်ႈႁဝ်းဝႆႉၶၢဝ်းယၢမ်းဢၼ်မီးၵႃႈၶၼ်သေႁပ်ႉတွပ်ႇပၼ်ႁဝ်းၶႃႈဢေႃႈ။

တွပ်ႇ။       ။ ၶွပ်ႈၸႂ်မိူၼ်ၵၼ်ၶႃႈ။