ပႃႇထိူၼ်ႇဢၼ်ႁၢင်ႈလီသုတ်းၼႆ့ ပဵၼ်ပႃႇထိူၼ်ႇဢၼ်မီး တူၼ်ႈမႆ့မွၵ်ႇမၢၵ်ႇၵူႈသမ်ႇသႅၼ်ပိူင် ၼပ့်သီၸေးပေႃးဢမ်ႇထူၼ်ႈလႆႈ  မီးပႃးမႄႈၼမ့် သၢႆၵေးယႂ်ႇလဵၵ့် လိူင်ႇၼမ်။ ထိူၼ်ႇဢၼ်ၶူပ်းထူၼ်ႈၵုမ်ႇလူမ်ႈၸိူင့်ၼႆ တူဝ်သတ်းၵူႈသႅၼ်းၵေႃႈ တိုၼ်းမီးမႃးၼင်ႇ ၾိင်ႈတိုၼ်းမၼ်း။

ၼႂ်းထိူၼ်ႇၼႆ့ ၶဝ်ၸႂ်ႉတိုဝ်းၾိင်ႈယၢမ်ႈပၢၵ်းပိူင် ပႃႇထိူၼ်ႇ ၊ ၼင်ႇ တူဝ်ယႂ်ႇတဵၵ်းတူဝ်လဵၵ့်။ တီႈၼၼ်ႉ ဢမ်ႇမီး ၾိင်ႈတိုဝ်းၵမ် (Morality)၊ ဢမ်ႇမီး ၾိင်ႈဝူၼ့်သွၼ်ႇ( Reasoning) ၊ ဢမ်ႇမီးၸႂ်ဝဵၼ့်ၽဵၼ်ႈ (Empathy) ၊ ၵုင်ႇမုၼ်သိၵ်ႈၶႃႇတေ့ ယႃႇထၢမ်ႁႃလႃးလႃး။

ပၵ်းပိူင်ပႃႇထိူၼ်ႇၼႆ့ ဢိင်ၼိူဝ်ငဝ်ႈၶၢမ်ႇပိုၼ့် ၽႂ်ႁႅင်းယႂ်ႇၵေႃႈ မၼ်းပႄ့ ၊ ၽႂ်ႁႅင်းဢူၼ်ႈၵေႃႈ ထူၵ်ႇၶႃႈႁႅမ်တၢႆ။ ဢမ်ႇမီးပိူင်တြႃးၽဵင်ႇပဵင်း။ ၶေႃႈဝႃႈ “တြႃး” ၼႆ့ တိုၼ်းဢမ်ႇမီး။ ဢဝ်တွၼ်ႈသုၼ်ႇတူဝ်ပဵၼ်ယႂ်ႇၼမ်းၼႃႈ ၵူႈသမ်ႇသႅၼ်ပိူင်။

လွင်ႈငမ်းယဵၼ် (Peace) လႄႈ ၵၢၼ်ၵူမ်ၵဵဝ် (Harmony) ဢၼ်ဝႃႈၼႆ့ တီႈၼႂ်းပႃႇထိူၼ်ႇၼႆ့ ၼွၼ်းၶိုၼ်းၵေႃႈ ဢမ်ႇၾၼ်လႆႈ။

◾မိူင်းတႆး

ၸၢဝ်းၶိူဝ်းၵူၼ်းဢၼ်မီးၼႂ်းမိူင်းတႆးၼႆ့ ၼင်ႇသီၾိင်ႈႁၢင်ႈ လိူင် – ၵမ်ႇ – ၶွင်ႇ – ၶွၼ်ႇ – လႅင် – သွမ်ႇ – ၶဵဝ်-  ၶၢဝ် ၶွၼ်ႈတုမ်။

သၢႆၼမ့်ၵေးယႂ်ႇတၢင်းၼမ်ၵေႃႈမီး ၼင်ႇ ၼမ့်ၶူင်း ၊ ၼမ့်လူၺ် ၊ ၼမ့်ပၢင် ၊ ၼမ့်တူႈ လႄႈ ၼမ့်တဵင်း ၸိူဝ်းၼႆႉတင်းလၢႆ ၊ ၶူဝ်းၶွင်ၵႅဝ်ႈႁေႈငိုၼ်းၶမ်းသႅင်မုၵ့် ၵေႃႈလိူင်ႇ ၊ ပိူင်ၾၢင်ႁၢင်ႈလီ ၶူပ်းထူၼ်ႈ။

ၵူၺ်း ပိူင်ႈၵၼ်တီႈ ၼင်ႇ ၵူၼ်းလႄႈသတ်း။

● ၵူၼ်းၼႆ့မီးလိၵ်ႈလၢႆးပၢႆပေႇ ၊ “သတ်း” ဢမ်ႇမီးလိၵ်ႈလၢႆးပၢႆပေႇ။

● ၵူၼ်း မေႃတႅမ်ႈဢၢၼ်ႇလၢတ်ႈ ၊ “သတ်း” ဢမ်ႇမေႃတႅမ်ႈဢၢၼ်ႇလၢတ်ႈ။

● ၵူၼ်း မီးဢွၵ်းဢေႃပၢႆးဝူၼ့် ၼင်ႇ….

1- ၵၢၼ်ၼပ့်သွၼ်ႇ (Reasoning) လႄႈ လွင်ႈၶူင်သၢင်ႈ  (Creativity)

ၵူၼ်းၼႆ့မေႃၼပ့်သွၼ်ႇ ၊ မေႃဝူၼ့် လႄႈ ၶူင်သၢင်ႈ လွင်ႈမႂ်ႇသႂ်ယူႇတႃႇသေႇ ၊ ဢၼ်ၼႆ့ ပဵၼ်ပိူင်လူင် ၵူၼ်းလႄႈသတ်းပႅၵ်ႇပိူင်ႈၵၼ်။

2- လွင်ႈႁၼ်ထိုင်ၸႂ်/ လွင်ႈသွၼ်ႇၸႂ် / ၸႂ်ဝဵၼ့်ၽဵၼ်ႈ (Empathy) လႄႈ ၾိင်ႈတိုဝ်းၵမ် (Morality)

ၵူၼ်းၼႆ့ မေႃႁၼ်ထိုင် လွင်ႈသွၼ်ႇၸႂ်ၸွမ်းၵၢင်ၸႂ်ပိူၼ်ႈယဝ့် မီးတၢင်းၸႂ်ဝဵၼ့်ၽဵၼ်ႈ ၊ ၼမ့်ၶိုၵ့် ႁႅင်းတတ်းသဵၼ်ႈၸႂ်ၵေႃႈမီး။ တီႈတူဝ်သတ်း ဢမ်ႇႁၼ်လႆႈငၢႆႈငၢႆႈၸႂ်ၼင်ႇၼႆ ဢမ်ႇၼၼ် ၶႄးဝႃႈဢမ်ႇမီးၵေႃႈပဵၼ်လႆႈ။

3- ၾိင်ႈငႄႈ (Culture) လႄႈ တူင်ႇၵူၼ်း (Society)

ၵူၼ်းၼႆ့ ပူၵ်းပွင်ႁၵ်ႉသႃ ၾိင်ႈငႄႈဢၼ်ၶွတ်ႇယူင်ႈလိဝ် ပီယၢဝ်းၶၢဝ်းႁိုင် ၊ သူင်ႇယိုၼ်ႈမွပ်ႈတၢင်းႁူႉလႆႈ ပၢၼ်သိုပ်ႇပၢၼ်။ ဢၼ်ၼႆ့ၵမ့်ၵႅမ်ပၼ် ပိူင်ၾၢင်ၵူၼ်းမႃး ႁႂ်ႈသိုပ်ႇယိုၼ်းယၢဝ်းလႄႈ မုၼ်ႈယႂ်ႇႁိုဝ်ႈႁိူင်းလႆႈတေႃႇယၢမ်းၼႆ့။

ၽူႈတႅမ်ႈလိၵ်ႈ ၸိုဝ်ႈသဵင်ယႂ်ႇ ယူႇဝႃႇလ် ၼူဝ်ႇႁႃႇရႃႇရီႇ (Yuval Noah Harari) တႅမ်ႈဝႆ့ၼႂ်းပပ့် သေႇပီႇယႅၼ်ႇ (Sapiens) “ပိုၼ်းၵႅပ်ႈ လွင်ႈၵူၼ်း” ၼၼ့် တေၼႄလႆႈ တၢင်းဝူၼ်ႉၵႂၢင်ႈၶႂၢင် ၵူၼ်းၼႆ့ ယုမ်ႇယမ် လွၵ်းပိူင် ပၢႆးဝူၼ်ႉ (Ability to Believe in Imagined Realities) ၼႆယူႇ။

ႁႃႇရႃႇရီႇ (Harari) လၢတ်ႈဝႃႈ “ဢၼ်ႁဵတ်းႁႂ်ႈၵူၼ်းႁဝ်း ပႅၵ်ႇပိူင်ႈၵၼ်တင်း တူဝ်သတ်းၼၼ်ႉ ပဵၼ်လွင်ႈမေႃၸတ်းၵၢၼ် လႄႈ ယုမ်ႇယမ်ၼိူဝ် လွင်ႈတၢင်းဝူၼ်ႉၶႆႈၼၼ်ႉယဝ်ႉ” ဝႃႈၼႆ။

မိူၼ်ၼင်ႇ ၶူဝ်းၶွင် ၊ ၸိုင်ႈမိူင်း ၊ ငိုၼ်း ၊ သႃႇသၼႃႇ လႄႈ သုၼ်ႇလႆႈသုၼ်ႇပဵၼ်ၵူၼ်း ၸိူဝ်းၼႆႉ ပဵၼ်ပိူင်ဢၼ် ၵူၼ်းႁဝ်း ဝူၼ်ႉၶႆႈ ၶူင်သၢင်ႈဢွၵ်ႇမႃးလၢႆလၢႆ။ ၵူၺ်းၵႃႈ မၼ်းပဵၼ်မႃး ဢၼ်ၸႂ်ႉတိုဝ်းလႆႈ ယွၼ်ႉဝႃႈ ၵူၼ်းတင်းၼမ် ယုမ်ႇယမ်ၼိူဝ်ၶူဝ်းၶွင်ၸိူဝ်းၼၼ့်။ ၼမ်ႉၵတ်ႉဢၼ်ၼႆႉ ႁႃႇရႃႇရီႇ (Harari) လၢတ်ႈဝႃႈ ႁဵတ်းႁႂ်ႈၵူၼ်းႁဝ်း ၽွင်းငမ်းလႆႈ လုမ်ႈၾႃႉ ၼႆယဝ့်။

◾ၵူၼ်း  

တႆးၼႆ့ပဵၼ်ၵူၼ်း ၊ ၵူၼ်းၶိူဝ်းဢၼ်မီးၼႂ်းမိူင်းတႆးၼႆ့ၵေႃႈ ပဵၼ်ၵူၼ်း။

ငဝ်ႈၶၢမ်ႇပိုၼ့်ၵူၼ်းၼႆ့ဢိင်ၼိူဝ် လွင်ႈၽဵင်ႇပဵင်း ၊ လွင်ႈၸႂ်ဝဵၼ့်ၽဵၼ်ႈ လႄႈ ႁၵ်ႉသႃၾိင်ႈတိုဝ်းၵမ် ၵုင်ႇမုၼ်သိၵ်ႈၶႃႇ ၊ တမ်းဝႂၢင်းပၢၵ်းပိူင်မၢႆမီႈ ႁႄႉႁၢမ်ႈၵႅတ်ႇၶႄပၼ် ၽူႈဢူၼ်ႈဢွၼ်ႇႁႅင်းလဵၵ့်။  ၼၢမ်းၼႃႈပၼ်ၵူႈထၢၼ်ႈ ႁႂ်ႈမီးၵုင်ႇမုၼ်သိၵ်ႈၶႃႇလႄႈ လွင်ႈထၢင်ႇႁၢင်ႈ။

ပေႃးၼၼ် မိူင်းတႆးၼႆ့ ပဵၼ်မိူင်းဢၼ် ဢွင်ႈသဝ်းတႃႇယူႇမူၼ်ႈၸႂ် ၼႂ်းလူၵ်ႈၵမ်ႇၾႃႇၼႆ့တီႈၼိုင်ႈယဝ့်ႁႃႉ  ၼႆၸိုင် သမ့်ပႆႇၸပ်းႁွႆးမၼ်း။

သင်တူၺ်းႁၼ်မိူင်းတႆးၼႆ့ပဵၼ်ထိူၼ်ႇၼိုင်ႈလုၵ်ႈပေႃးၼႆၸိုင် ၼႂ်းပႃႇထိူၼ်ႇဢၼ်ၸႂ်ႉတိုဝ်းယူႇ ပၵ်းပိူင်ၼင်ႇ တူဝ်ယႂ်ႇတဵၵ်းတူဝ်လဵၵ့်ၼႆ့ တိုၼ်းဢမ်ႇလီပၼ်ႁုၼ်ႈမုၼ်းၼႂ်း ၾိင်ႈယၢမ်ႈၵူၼ်း ၊ ထုၵ်ႇလီၽွမ့်ၵၼ်ထွၼ်ႁၢၵ်ႈငဝ်ႈငႃႇမၼ်းသေ ၵူၼ်ႇပၢင်းပႅတ်ႈမူတ်းမူတ်း။ ၸုတ်ႇမူၺ့်ၽဝ်ႁၢႆ ယႃႇႁႂ်ႈမီးၼႂ်းတူင်ႇၵူၼ်း ယႃႇႁႂ်ႈၵိုတ်းလိူဝ်သင်…ၼႆၵေႃႈ….။

မီးၵူၼ်း ဢဝ်ပၢၵ်းပိူင်ပႃႇထိူၼ်ႇ ဝႃႇတ တူဝ်ယႂ်ႇတဵၵ်းတူဝ်လဵၵ့်ၼႆ့ မႃးတိုဝ်းၵမ်ၼႂ်းတူင်ႇဝူင်းတႆးသေ သုမ်ႇငမ်းၼိူဝ်ၾုင်ၵူၼ်းမိူင်းတႆး ၼႅၼ်ႈၼႅၼ်ႈၼႃၼႃဝႆ့ၼႆ့ ႁဵတ်းႁႂ်ႈ ၾိင်ႈတိုဝ်းၵမ်ၵူၼ်းမိူင်းတႆး ၵူၼ်ႇပင်းလူင်းမႃး ၵမ်းလွႆးလွႆး။

ၵွပ်ႈၼၼ်ယဝ့်…..

● ၵူၼ်းမိူင်းတႆး လႆႈပၢႆႈၽၢတ်ႇယၢၼ်ဢွင်ႈတီႈသဝ်းထင်ယူႇ ဢမ်ႇထတ်ႇဢမ်ႇဝၢႆး။

● မိူင်းတႆးသုၵ့်သၵ့်ဢူၼ်ဢၢၼ်လိူတ်ႇမႆႈႁႅင်းၵိုၼ်း။

● မိူင်းတႆးဢမ်ႇၵတ်းယဵၼ် ဢမ်ႇၼိမ်သဝ်း။

● ၽဵၼ်ႇလိၼ်မိူင်းတႆး ႁၢင်ႈဝိူဝ်ႇႁၢင်ၸႃး။

◾ၽူႈလူင့်လႅၼ်ႇဢမႄႇရိၵၢၼ် ၾၢႆႇပၢႆးသဵၼ်ႈမၢႆ ၊ ၵၢၼ်မိူင်း လႄႈ ၵေႃႉပဵၼ်ၽူႈတႅမ်ႈလဵၵ်ႈ ဢႃႇၵျေႇလၢမ်းမူင်ႇR.J. Rummel (Rudolph Joseph Rummel) ၶူၼ့်ၶႂႃႉဝႆ့လွင်ႈ ၵမ်ႇၾႃႇ/လုမ်ႈၾႃႉ မီးသၢမ်ၶေႃႈ။

● ႁူဝ်ၶေႃႈၼိုင်ႈ Democide ၊ ၼႂ်းပီႁူဝ်ပၢၵ်ႇ 20 ၊ လူင်ပွင်ၸိုင်ႈတင်းလူၵ်ႈ ၶႃႈႁႅမ်ၵူၼ်းမိူင်းၶဝ်ၶိုၼ်းၼၼ့် မီးတူဝ်ၼပ့် 212 လၢၼ့်။ ဢၼ်ၼႆ့ၸီ့ၼႄ လွင်ႈပူၼ့်ပႅၼ်သုၼ်ႇလႆႈၵူၼ်း (Human rights violations)။

● ႁူဝ်ၶေႃႈသွင် Democratic Peace Theory ၊ မိူင်းတီႇမူဝ်ႇၵရေႇၸီႇၼင်ႇၵၼ် ဢမ်ႇပဵၼ်ပၢင်တိုၵ်းၵၼ်။ ၼႆ့ပဵၼ်ပိူင်တိုဝ်းၵမ်ပိုၼ်ႉထၢၼ် တီႇဢူဝ်ႇရီႇ (Theory) ၵၢၼ်ၵပ်းသိုပ်ႇၵူႈမိူင်းမိူင်း (International Relations) ။

● ႁူဝ်ၶေႃႈသၢမ် Power Kills ၊ ဢႃႇၼႃႇၼႆ့ ပဵၼ်တီႈၵိုတ်ႇဢွၵ်ႇ လွင်ႈၶႃႈႁႅမ် ၊ ၵွပ်ႈၼၼ် လွင်ႈမၵ်းၶၢၼ်းဢႃႇၼႃႇလူင်ပွင်ၸိုင်ႈ (Limit Power) ၼႆ့ ဝႆ့ပဵၼ်ပိူင်ယႂ်ႇ။

ပေႃးမႃးတူၺ်းလွင်ႈၶူၼ့်ၶႂႃႉ ဢႃႇၵျေႇလၢမ်းမူင်ႇ (R.J. Rummel) ၼႆ့ ယိူင်းၸူးထိုင် လွင်ႈငၢမ်းယဵၼ် (Peace) လႄႈ ၵၢၼ်ၵူမ်ၵဵဝ် (Harmony)

◾ လွင်ႈငမ်းယဵၼ် လႄႈ ၵၢၼ်ၵူမ်ၵဵဝ် (လွင်ႈယူႇႁူမ်ႈၵူမ်ၵဵဝ်)

လွင်ႈငမ်းယဵၼ်(Peace) ၼႆ့ ပဵၼ်လွင်ႈႁႄႉႁၢမ်ႈ ၵၢၼ်သိုၵ်းသိူဝ် လႄႈ ၵၢၼ်ၵေႃႇၵၢၼ်ႁၢႆႉသေဢမ်ႇၵႃး မီးၶေႃႈပွင်ႇဝႃႈ ပၼ်တၢင်းႁူမ်ႇလူမ်ႈ ဢုၼ်ႇၸႂ်။

ၵၢၼ်ၵူမ်ၵဵဝ် (Harmony) ဢၼ်ဝႃႈၼႆ့ ပၢၼ်ႁႃ (conflict) ယႂ်ႇၵႃႈႁိုဝ်ၵေႃႈလီ ၊ လွင်ႈႁၼ်ထိုင်ပႅၵ်ႇပိူင်ႈၵၼ်ၸိူင့်ႁိုဝ်ၵေႃႈယဝ့် ငူပ့်ငီ့ၵၼ်လႆႈ ၊ ၵေႃႉၼိုင်ႈလႄႈၵေႃႉၼိုင်ႈ ၊ မူႇၼိုင်ႈလႄႈၸုမ်းၼိုင်ႈ မီးလွင်ႈၼပ်ႉယမ်ၵၼ်သေ ယူႇသဝ်းႁူမ်ႈသၢင်ႈၵႂႃႇလႆႈ ၊ ဢူပ်ႇဢူဝ်းၵေႈလိတ်ႈလႆႈ ၵူႈလွင်ႈလွင်ႈ။

● ၶေႃႈလီ လွင်ႈငမ်းယဵၼ် လႄႈ ၵၢၼ်ၵူမ်ၵဵဝ်

1- ၵၢၼ်ႁုၼ်ႈမုၼ်းတူင်ႇၵူၼ်း

ပေႃးငမ်းယဵၼ် ၵၢၼ်ႁႃၵိၼ်လဵင့်တွင့်ၵေႃႈ လူမ်ၸႂ် ၊ ပၢႆးပိင်ႇၺႃႇၵေႃႈ ပူင်းႁုၼ်ႈ ၊ ယူင်ႉၵၢၼ်ပၢႆးယူႇလီၵေႃႈ ၶိုၼ်ႈသုင်။

2- ပၢႆးမၢၵ်ႈမီး

ဢဝ်လွင်ႈငမ်းယဵၼ်သေ ၸၼ်ၸႂ်ၽူႈလူင်းတိုၼ်းလၢင်းယဝ့် ႁုၼ်ႈမုၼ်းပၢႆးမၢၵ်ႈမီးလႆႈ။

3- သုၼ်ႇလႆႈသုၼ်ႇပဵၼ်ၵူၼ်း လႄႈ လွင်ႈထၢင်ႇႁၢင်ႈ

တူင်ႇဝူင်းၵူၼ်းဢၼ်မီးလွင်ႈငၢမ်းယဵၼ်ၼႆ့ ႁဵတ်းႁႂ်ႈ လွင်ႈထၢင်ႇႁၢင်ႈလႄႈ သုၼ်ႇလႆႈသုၼ်ႇပဵၼ်ၵူၼ်းတိူဝ်းလိူဝ်။

4-  ယုၵ့်ထၢၼ်ႈ သုၼ်ႇလႆႈသုၼ်ႇပဵၼ်

လွင်ႈၽဵင်ပဵင်း ၊ လွင်ႈၸွမ်းတြႃးမၢၼ်ႇမႅၼ်ႈ လႄႈ လွင်ႈထွမ်ႇသဵင်ၵၢင်ၸႂ်ၵူၼ်းမိူင်းၼႆ့ ပဵၼ်ၶၵ့်တွၼ်ႈ ၵၢၼ်ၵူမ်ၵဵဝ်။

5-  လွင်ႈဢူပ်ႇဢူဝ်းငူပ့်ငီ့

လွင်ႈထဵင်ထွင်ၵၼ်ၼႆ့ လိူဝ်သေ ဢဝ်လၢႆးႁုၵ်းႁၢႆႉသေ ၵႄႈလိတ်ႈ ၊ ပေႃးဢူပ်ႇဢူဝ်းငူပ်းငီ့ၵၼ်သေ ၵႄႈလိတ်ႈၼႆ့ မီးၽွၼ်းလီလိူဝ်။

6-  လွင်ႈပွင်ႇၸႂ်ၾိင်ႈငႄႈ

ၵၢၼ်ပွင်ႇၸႂ်ၼိူဝ် လွင်ႈၼပ်ႉယမ်ၼႂ်းၵႄႈ ၾိင်ႈငႄႈ၊ လွင်ႈၵိူဝ်းယမ် လႄႈ ၸၢဝ်းၶိူဝ်းဢၼ်ဢမ်ႇမိူၼ်ၵၼ် တႃႇတေၽွမ်ႉႁူမ်ႈၵၼ်ၼၼ်ႉ ၵၢၼ်ၵူမ်ၵဵဝ်ၼၼ့်ယဝ့် ပဵၼ်ၵၢၵ်ႇသေႃး။

ၵွပ်ႈၼၼ် လွင်ႈငမ်းယဵၼ်လႄႈ ၵၢၼ်ၵူမ်ၵဵဝ်ၵၼ်ၼႆ့ ပဵၼ်တၢင်းဢၼ် ၼင်ႇၵူႈၸၢဝ်းၶိူဝ်းၵူၼ်း ၶႂ်ႈလႆႈၶႂ်ႈပဵၼ် လႄႈ ပဵၼ်ၶူဝ်းၶွင် ဢၼ်မီးၵႃႈၶၼ် တေလႆႈႁူမ်ႈၵၼ် ၵေႃႇသၢင်ႈဝၢၼ်ႈမိူင်း ၼင်ႇႁိုဝ် လုၵ်ႈလၢၼ်မိူဝ်းၼႃႈ တေၶိုၼ်ႈယႂ်ႇမႂ်ႇသုင်ၼၼ်ႉယဝ်ႉ။

◾တူင်ႇဝူင်းၵူၼ်း တႃႇတေလႆႈ လွင်ႈငမ်းယဵၼ် (Peace) ၸႅတ်ႈၸၢင်ႇၼႆ့ ပေႃးဢမ်ႇၵဵဝ်ႇၼွင်ႇၸွမ်း ၵၢၼ်ၵူမ်ၵဵဝ် (Harmony) ပေႃးၼႆၸိုင် ဢမ်ႇထိုင်ယိူင်းမၢႆလႆႈ ၼင်ႇတဵမ်ၸႂ်။

လွင်ႈငမ်းယဵၼ် (Peace) လႄႈ ၵၢၼ်ၵူမ်ၵဵဝ် (Harmony) ၼႆ့ ပဵၼ်ငဝ်ႈၶၢမ်ႇပိုၼ့် လွင်ႈႁုၼ်ႈမုၼ်း တႃႇတူင်ႇၵူၼ်း လႄႈ ဝၢၼ်ႈမိူင်း။ 

ၵွပ်ႈၼႆ ထုၵ်ႇလီယိပ်းပိူင်တိုဝ်းၵမ် လွင်ႈငၢမ်းယဵၼ် (Peace) လႄႈ ၵၢၼ်ၵူမ်ၵဵဝ် (Harmony) ၼႆ့ ပဵၼ်ပိူင်ယႂ်ႇသုတ်းတႃႇတူင်ႇၵူၼ်းတႆးၼႆ ၊ မီးတင်းပၢႆးၼေၼင်ႇၼႆသေ ဝူင်ႈၼႆ့ ၶွတ်ႇယွတ်ႈပၢႆၵႂၢမ်းၵိုတ်းလိုဝ်ႈ  တီႈၼႆႈၵွၼ်ႇ ဝူင်ႈၼႃႈၸင်ႇၶိုၼ်ထူပ်းၵၼ်ထႅင်ႈ။

ႁႂ်ႈမႂ်ႇသုင်သေၵမ်း….

တႅမ်ႈ – ၾၢင်ဢိူင်ႇၾႃႉ