ဝၢႆးလင်သိုၵ်းမၢၼ်ႈယိုတ်းဢႃႇၼႃႇၸိုင်ႈမိူင်းမႃး ၼႂ်းပီ 2021 ၼၼ်ႉ ယွၼ်ႉငဝ်းလၢႆးလၢႆလွင်ႈသေ   မိူင်း ႁူမ်ႈတုမ်မၢၼ်ႈ လႆႈသုမ်းဢဵၼ်ႁႅင်းၵူၼ်းၼုမ်ႇၵႂႃႇတၢင်းၼမ်။ 

ယွၼ်ႉလွင်ႈပၼ်ႁႃ ပတိၵ်ႈၶၢတ်ႈပၢင်တိုၵ်းသိုၵ်းသိူဝ်၊ သုမ်းသုၼ်ႇတိုဝ်ႉတၢင်းႁဵတ်းၵၢၼ်ငၢၼ်း၊ လွင်ႈ ပူၼ်ႉပႅၼ်သုၼ်ႇလႆႈသုၼ်ႇပဵၼ်ၵူၼ်း၊ လွင်ႈတဵၵ်းတဵင်ၵဵပ်းသိုၵ်း၊ ဢမ်ႇမီးလွင်ႈႁူမ်ႇလူမ်ႈ လႄႈ လွင်ႈ ၸတ်းၵၢၼ်ဢုပ်ႉပိူင်ႇၽွင်းငမ်း ၺၢမ်ႉၶုၺ်ႈၽိတ်းပိူင်ႈၸိူဝ်းၼႆႉ  မိူၼ်ၵၼ်တၢင်း လိုပ်ႈႁႂ်ႈၵူၼ်းၼုမ်ႇ ဢွၵ်ႇၼွၵ်ႈမိူင်းသေ ႁဵတ်းႁႂ်ႈသုမ်းဢဵၼ်ႁႅင်း ဢၼ်လမ်ႇလွင်ႈလူင်တႃႇ မိူဝ်းၼႃႈဝၢၼ်ႈ မိူင်းယဝ်ႉ။  

ပၢင်ယၼ်ႇသိုၵ်း 1027 ပွၵ်ႈၵမ်းၼိုင်ႈ

မိူဝ်ႈၽွင်းတပ်ႉသိုၵ်းမၢၼ်ႈ ယိုတ်းဢႃႇၼႃႇဝၢၼ်ႈမိူင်း ၼႂ်းလိူၼ် February ပီ 2021 ၼၼ်ႉ ၵူၼ်းမိူင်း ႁူမ်ႈတုမ်မၢၼ်ႈ ၼႂ်းပတ်းပိုၼ်ႉၸိုင်ႈမိူင်း  ဢွၼ်ၵၼ်ဢွၵ်ႇၼႄၵၢင်ၸႂ် ၸွမ်းတီႈၼိူဝ်သဵၼ်ႈတၢင်း လူင်သေ တုၵ်းယွၼ်းႁႂ်ႈသိုၵ်းမၢၼ်ႈဢဝ်ဢႃႇၼႃႇမွပ်ႈ ပၼ်ၶိုၼ်းတီႈၼႂ်းမိုဝ်း လူင်ပွင်ၸိုင်ႈ ဢၼ်ၵူၼ်း မိူင်းလိူၵ်ႈတင်ႈၶိုၼ်ႈမႃး။ ၵူၺ်ႈၵႃႈ ပၢင်ၼႄၵၢင်ၸႂ်လူၺ်ႈ ၵတ်းၵတ်းယဵၼ်ယဵၼ်ၼၼ်ႉ ၺႃးသိုၵ်း မၢၼ်ႈ ၸႂ်ႉလၢႆးႁုၵ်ႉႁၢႆႉသေ ၸွမ်းယႃႉၵဝ်း၊ ႁဵတ်းႁႂ်ႈၵူၼ်းမိူင်းလူႉတၢႆ ၼပ်ႉႁူဝ်ပၢၵ်ႇ၊ မၢတ်ႇၸဵပ်းႁၢဝ်ႈ ႁႅင်းတၢင်းၼမ်၊ ၼႂ်းၼၼ်ႉ ၵမ်ႈၼမ်ပဵၼ်ၵူၼ်းၼုမ်ႇ။

ၵူၼ်းမိူင်းၸိူဝ်းဢွၵ်ႇၼႄၵၢင်ၸႂ် ၼပ်ႉႁူဝ်ႁဵင် ၺႃးသိုၵ်းမၢၼ်ႈ တီႉၺွပ်းယဵတ်ႈသႂ်ႇၶွၵ်ႈသေဢမ်ႇၵႃး မၢင်ၸိူဝ်းၺႃးသိုၵ်းမၢၼ်ႈ တဵၵ်းတဵင်ႁဵတ်းႁုၵ်ႉႁၢႆႉပႃးထႅင်ႈ။

ၵွပ်ႈၼၼ် တႃႇတေယိပ်းၵွင်ႈၵၢင်ႇလုၵ်ႉၽိုၼ်ႉ သၢၼ်ၶတ်းၸုမ်းသိုၵ်းမၢၼ်ႈၼႆသေ ၵူၼ်းၼုမ်ႇၼပ်ႉ ႁူဝ်ႁဵင် ဢွၼ်ၵၼ်ဢွၵ်ႇၽၢတ်ႇယၢၼ်ႁိူၼ်းယေးၵႂႃႇ၊ မၢင်ၸိူဝ်းၵေႃႈ ပၢႆႈဢွၵ်ႇၼွၵ်ႈမိူင်း ပိူဝ်ႈတႃႇ သွၵ်ႈႁႃ ဢွင်ႈတီႈလွတ်ႈၽေး လႄႈ တႃႇတေႁႃတိုဝ်ႉတၢင်းဢၼ်လီ ။

ၾၢႆႇသိုၵ်းမၢၼ်ႈၵေႃႈ ၼင်ႇႁိုဝ်ၵူၼ်းမိူင်း ၵူၼ်းၼုမ်ႇတေဢမ်ႇၶွၼ်ႈတုမ်ၵၼ်သေ သၢၼ်ၶတ်းၶဝ်လႆႈ ၼၼ်ႉ ၶတ်းၸႂ်တတ်းၶၢတ်ႇပႅတ်ႈ ဢိၼ်ႊထိူဝ်ႊၼႅတ်ႊ ၼင်ႇႁိုဝ်ၵၢၼ်ငၢၼ်းၸိူဝ်းလႆႈပိုင်ႈဢိင် Online တေဢမ်ႇပဵၼ်ၵၢၼ်၊ လွင်ႈၼႆႉႁဵတ်းႁႂ်ႈတုမ်ႉတိူဝ်ႉပႃးၼိူဝ် ၵၢၼ်ငၢၼ်းယေးငိုၼ်း ႁၢဝ်ႈႁႅင်း။

မိူၼ်ၼင်ႇ ၵူၼ်းမိူင်းႁူပ်ႉလွင်ႈယၢပ်ႇၽိုတ်ႇ ထွၼ်ငိုၼ်းတီႈၸၢၵ်ႈ ATM ဢမ်ႇလႆႈသေ လႆႈဢွၼ်ၵၼ် ႁိမ်ၵၼ် ၵႂႃႇထုၵ်ႈငိုၼ်းတီႈယေးငိုၼ်း၊ ဝၢႆးၼၼ်ႉဢမ်ႇႁိုင် ၵၢၼ်ပၢႆးမၢၵ်ႈမီး ၼႂ်းမိူင်းႁူမ်ႈတုမ်မၢၼ်ႈ ၵေႃႈ လႆႈ တူၵ်းလူင်းၵႂႃႇ။

ယွၼ်ႉပၼ်ႁႃလွင်ႈယၢပ်ႇၽိုတ်ႇ ၼႂ်းမိူင်းလၢႆလွင်ႈသေ ၵူၼ်းမိူင်းတၢင်းၼမ်တၢင်းလၢႆ ပိူင်လူင်ပဵၼ် ၵူၼ်းၼုမ်ႇ ဢွၼ်ၵၼ်ပၢႆႈဢွၵ်ႇႁႃၵၢၼ်ငၢၼ်း၊ တိုဝ်ႉတၢင်းလီတီႈၼွၵ်ႈမိူင်း။

ၵူၼ်းၼုမ်ႇၼႂ်းမိူင်းႁူမ်ႈတုမ်မၢၼ်ႈ ၵမ်ႈၼမ် ဢွၼ်ၵၼ်မုင်ႈမွင်း တႃႇတေလႆႈၵႂႃႇႁဵတ်းၵၢၼ် တီႈမိူင်း ၵျပၼ်ႊ ဢမ်ႇၼၼ် ၶူဝ်ႊရီႊယိူဝ်ႊၸၢၼ်ႊ ၸိူဝ်းၼႆႉ၊ ပိူင်လူင်တႄႉပဵၼ် ၼႂ်းတွၼ်ႈ ၵၢၼ်ၽုၵ်ႇသွမ်ႈ လႄႈ  ၵၢၼ်ၵေႃႇသၢင်ႈ၊ ၵၢၼ်ႁူင်းၸၢၵ်ႈ ၸိူဝ်းၼႆႉ။

ဝၢႆးလင် သိုၵ်းမၢၼ်ႈယိုတ်းဢႃႇၼႃႇဝၢၼ်ႈမိူင်းယဝ်ႉ ၵူၼ်းၼုမ်ႇၸိူဝ်းတွပ်ႇလိၵ်ႈ EPS- TOPIK တႃႇၵႂႃႇ ႁဵတ်းၵၢၼ်တီႈ မိူင်းၶူဝ်ႊရီႊယိူဝ်ႊၸၢၼ်းၼၼ်ႉ မီးယူႇမွၵ်ႈ 3 မိုၼ်ႇပၢႆၵူႈပီ။

ၵူၺ်းၵႃႈ ဝၢႆးလင်သိုၵ်းမၢၼ်ႈ ပိုၼ်ၽၢဝ်ႇၸႂ်ႉတိုဝ်း ပၵ်းပိူင်ၵူၼ်းမိူင်းႁၢပ်ႇၵၢၼ်သိုၵ်း ၼႂ်းလိူၼ် February ပီ 2024 ၼၼ်ႉယဝ်ႉ ႁူဝ်ၼပ်ႉၵူၼ်းၸိူဝ်းၶဝ်ႈတွပ်ႇလိၵ်ႈ တႃႇၵႂႃႇႁဵတ်းၵၢၼ် တီႈမိူင်းၶူဝ်ႊရီး ယိူဝ်ႊၸၢၼ်း ၼမ်ၶိုၼ်ႈမႃးထိုင် 1 သႅၼ်ပၢႆ – သဵၼ်ႈမၢႆႁွင်ႈၵၢၼ်ၽွင်းလူင် ၾၢႆႇၵူၼ်းႁဵတ်းၵၢၼ် သိုၵ်းမၢၼ်ႈ လၢတ်ႈဝႆႉၼင်ႇၼႆ။

ပိူင်လူင်မၼ်းတႄႉ ၵူၼ်းမိူင်းႁူမ်ႈတုမ်မၢၼ်ႈ ၵမ်ႈၼမ်ဢွၼ်ၵၼ် ပၢႆႈၶဝ်ႈႁဵတ်းၵၢၼ် တီႈၼႂ်းမိူင်းထႆး။ ယၢမ်းလဵဝ် တီႈႁူင်းႁဵၼ်းထႆး ဢၼ်မီးဝႆႉၸွမ်းလႅၼ်လိၼ်ၼၼ်ႉ မီးပႃးလုၵ်ႈႁဵၼ်း ႁႅင်းၵၢၼ်ယၢၼ်မိူင်း မိူင်းမၢၼ်ႈ ၵူႈတီႈ – ၽူႈတူင်ႉၼိုင် ၾၢႆႇသုၼ်ႇလႆႈႁႅင်းၵၢၼ် ၼႂ်းမိူင်းထႆး လၢတ်ႈၼႄဝႆႉၼင်ႇၼႆ။

တူင်ႇဝူင်းၵူၼ်း ဢၼ်မီးၽေးၶဵၼ်

ယွၼ်ႉၵူၼ်းၼုမ်ႇ ၼႂ်းဝဵင်းတၢင်းၼမ်တၢင်းလၢႆ ဢွၼ်ၵၼ်ၵႂႃႇၶဝ်ႈႁူမ်ႈၸွမ်း ၼႂ်းၸုမ်းလုၵ်ႉၽိုၼ်ႉ လႄႈ မိူၼ်ၼင်ႇ ၸွမ်းၼႂ်းဝဵင်းလူင် ယၢၼ်ႇၵုင်ႇ၊ မၢၼ်းတလေး ၊ ၼေႇပျီႇတေႃႇ ၸိူဝ်းၼႆႉ သိုၵ်းမၢၼ်ႈ တမ်း ဝၢင်းဝႆႉ ၵိတ်ႇလၢၼ်ႇၵူတ်ႇထတ်းသေ ၶဵင်ႈၶႅင်လွင်ႈႁူမ်ႇလူမ်ႈဝႆႉၼႅၼ်ႈၼႃ။

ပလိၵ်ႈ သိုၵ်းမၢၼ်ႈ ပႂ်ႉၵူတ်ႇထတ်း ၼႂ်းထူင်ၼႂ်းထွင်း ၵူၼ်းၵႂႃႇမႃးတီႈၼိူဝ်သဵၼ်ႈတၢင်း၊ ၵူတ်ႇ ထတ်းပႃး ၼႂ်းၾူၼ်း(မိုဝ်းထိုဝ်)၊ Post  ဢၼ်တၢင်ႇဝႆႉ တီႈၼိူဝ် Social media  ၸိူဝ်းၼႆႉ သင်မီးလွင်ႈထၢင်ႇထိူမ်ဝႃႈ ၵဵဝ်ႇၶွင်ႈၵၼ်တၢင်း ၸုမ်းလုၵ်ႉၽိုၼ်ၼႆၸိုင် တဵၵ်းယွၼ်းငိုၼ်း လႄႈ တီႉၺွပ်း၊ ၸိူဝ်းၼႆႉပဵၼ်လွင်ႈ တၢင်း ဢၼ်ႁဵတ်းႁႂ်ႈၵူၼ်းၼုမ်ႇ ပၢႆႈၽၢတ်ႇယၢၼ်ဢွၵ်ႇၵႂႃႇတီႈၼႂ်းမိူင်းယဝ်ႉ ။

ၸွမ်းၼင်ႇ ၶပ်းမၢႆၸႅၼ်ႇလွင်ႈႁုၼ်ႈမုၼ်းၶိုၼ်ႈယႂ်ႇ ၸုမ်းၸၢတ်ႈၸိုင်ႈလုမ်ႈၾႃႉ (UNDP) ၵဵပ်းၶေႃႈ မုၼ်းၵူၼ်းၼုမ်ႇ ၼႂ်းမိူင်းႁူမ်ႈတုမ်မၢၼ်ႈဝႆႉသေ မိူဝ်ႈပီၵၢႆပူၼ်ႉမႃးၼႆႉ ၵူၼ်းၼုမ်ႇၼႂ်းမိူင်းမၢၼ်ႈတႃႇ 25.1% ဢွၼ်ၵၼ်ၶႂ်ႈၶၢႆႉၵႂႃႇယူႇသဝ်း တီႈၼႂ်းမိူင်းၵျပၼ်ႊ၊ တႃႇ 17.6% သမ်ႉၶႂ်ႈၶၢႆႉၵႂႃႇယူႇသဝ်း တီႈမိူင်း ထႆး၊  တႃႇ 17.1% သမ်ႉၶႂ်ႈၵႂႃႇ မိူင်းၶူဝ်ႊရီႊယိူဝ်ႊၸၢၼ်း၊ ဢၼ်ၵိုတ်းလိူဝ်ထႅင်ႈၸိူဝ်းၼၼ်ႉသမ်ႉ ပဵၼ် မိူင်းသိင်ႊၵပူဝ်ႊ၊ ဢမေႊရိၵၼ်ႊ၊ မလေႊသျႃႊ၊ ယူႊရူပ်ႇ၊ UAE ၊ မိူင်းၶႄႇ၊ မိူင်းဢေႃႊသတေႊလီႊယိူဝ်ႊ လႄႈ တၢင်ႇၸိုင်ႈမိူင်း ၼႆယဝ်ႉ။

လိူဝ်ၼၼ်ႉ ၽူႈမီးတၢင်းႁူႉမေႃၸၼ်ႉသုင်မွၵ်ႈ 53% ၸိူဝ်းၼႆႉၵေႃႈ ၶႆႈဢွၼ်ၵၼ်ၶၢႆႉၵႂႃႇယူႇ သဝ်း တီႈၼွၵ်ႈမိူင်း ၼႆယဝ်ႉ။

ပၢင်ယၼ်ႇသိုၵ်း 1027 ပွၵ်ႈၵမ်းသွင်

ၼႂ်းလိူၼ် February ပီ 2024 ၼၼ်ႉ သိုၵ်းမၢၼ်ႈပိုၼ်ၽၢဝ်ႇၸႂ်ႉတိုဝ်း ပၵ်းပိူင်ၵူၼ်းမိူင်းႁၢပ်ႇၵၢၼ်သိုၵ်း ၼႆသေ တဵၵ်းၵဵပ်းသိုၵ်း၊ ၵူၼ်းၸၢႆးၼႂ်းၵႄႈဢႃယု 18 – 35 ပီ ၊ ၼၢင်းယိင်းၼႂ်းၵႄႈဢႃယု 18 – 27 ပီ တေလႆႈၶဝ်ႈႁၢပ်ႇၵၢၼ် ၼႂ်းတပ်ႉသိုၵ်းမၢၼ်ႈ တႃႇၶၢဝ်းတၢင်း 2 ပီ ဝႃႈၼႆဝႆႉ။

ယွၼ်ႉလွင်ႈၼႆႉသေ ၵူၼ်းၼုမ်ႇတၢင်းၼမ်တၢင်းလၢႆ ဢွၼ်ၵၼ်ႁႃလၢႆးတၢင်းဢဝ်တူဝ်လွတ်ႈ၊ ၵူၼ်း ၼုမ်ႇၸိူဝ်းပၢႆႈဢွၵ်ႇၼွၵ်ႈမိူင်း မီးၼပ်ႉႁူဝ်ႁဵင်ၵူႈလိူၼ်၊ ၸိူဝ်ႈၶဝ်ႈၵႂႃႇ တီႈၼႂ်းၸုမ်းယိပ်းၵွင်ႈၵၢင်ႇ လုၵ်ႉ ၽိုၼ်ႉၵေႃႈ မီးတၢင်းၼမ်တၢင်းလၢႆ။

ၵွပ်ႈၼၼ်လႄႈ တႃႇတေႁႄႉႁၢမ်ႈ လွင်ႈၵူၼ်းၼုမ်ႇဢွၵ်ႇၼွၵ်ႈမိူင်းၼႆသေ သိုၵ်းမၢၼ်ႈပိၵ်ႉဢိုတ်း ဢမ်ႇ ပၼ်ၵူၼ်းၼုမ်ႇ ၼႂ်းၵႄႈဢႃယု 23 – 31 ပီ ဢွၵ်ႇၵႂႃႇႁဵတ်းၵၢၼ်ၼွၵ်ႈမိူင်း၊ ၵူၼ်းၼုမ်ႇၸိူဝ်း ဢႃယု ၼႂ်း ၵႄႈ 18 – 35 သေတေဢွၵ်ႇၶၢဝ်းတၢင်းၼၼ်ႉၵေႃႈ ၺႃးၵူတ်ႇထတ်းၸႅတ်ႈထၢမ်ၸွမ်း ဝၢင်းႁိူဝ်းမိၼ် ၸိူဝ်းၼႆႉ။ ယွၼ်ႉၼၼ်လႄႈ ၵမ်ႈၼမ်ဢွၼ်ၵၼ်ပၢႆႈၶဝ်ႈတၢင်ႇမိူင်း ၸွမ်းသဵၼ်ႈတၢင်းဢၼ်ဢမ်ႇ လွတ်ႈၽေး လႄႈ ဢမ်ႇမႅၼ်ႈတၢင်းၵၢၼ် ။

ၾၢႆႇၼိုင်ႈၵေႃႈ တႃႇတေၵႄႈလိတ်ႈပၼ်ႁႃ လွင်ႈဢဵၼ်ႁႅင်းသိုၵ်းဢမ်ႇၵုမ်ႇထူၼ်ႈၼၼ်ႉ သိုၵ်းမၢၼ်ႈ ၶဝ်ႈတီႉၺွပ်း ၵူၼ်းၼုမ်ႇၸိူဝ်းတိုၵ်ႉယူႇလီၵႅၼ်ႇၶႅင် ၸွမ်းၼိူဝ်သဵၼ်ႈတၢင်းၵႃး၊ ၼႂ်းရူတ်ႉၵႃးပၢတ်ႉသ်၊ လႄႈ ၸွမ်းၼႂ်းယေးႁိူၼ်းၸိူဝ်းၼႆႉ။ မိူၼ်ၼင်ႇဝဵင်းလူင်ယၢၼ်ႇၵုင်ႇ လႄႈ မၢၼ်းတလေးၵေႃႈ ယင်း ဢမ်ႇဝႆႉ။

ၼႂ်းၵူၼ်းၼုမ်ႇ ၸိူဝ်းသိုၵ်းမၢၼ်ႈၵဵပ်းၵႂႃႇၽိုၵ်းၽွၼ်ႉပၼ်ၵၢၼ်သိုၵ်းၼၼ်ႉ တႃႇ 60% ပဵၼ်ၸိူဝ်း ၺႃး တဵၵ်းတဵင်သေ ၵဵပ်းၵႂႃႇ၊ တႃႇ 30% သမ်ႉ ပဵၼ်ၸိူဝ်းၸူၵ်းၺႃးၶႅပ်းမႄး ဢမ်ႇၼၼ် ဢဝ်ငိုၼ်းၵႃႈၸၢင်ႈ သေၵႂႃႇတႅၼ်းတၢင်ၼႆ – ၸုမ်းၾၢႆႇလဵပ်းႁဵၼ်း ၵၢၼ်ႁူမ်ႇလူမ်ႈလႄႈ ၵၢၼ်သိုၵ်းမိူင်းမၢၼ်ႈ (MDSI)  လၢတ်ႈဝႆႉ ၼင်ႇၼႆ။

ၵူၼ်းၼုမ်ႇ ၸိူဝ်းၺႃးသိုၵ်းမၢၼ်ႈ ၵဵပ်းၵႂႃႇၽိုၵ်းၵၢၼ်သိုၵ်းၼၼ်ႉ ထုၵ်ႇသူင်ႇတူဝ်ၵႂႃႇၼႃႈသိုၵ်း တိုၵ်း တေႃးၵၼ်တၢင်း ၵူၼ်းၼုမ်ႇၸိူဝ်းမီးဝႆႉၼႂ်းၸုမ်းယိပ်းၵွင်ႈၵၢင်ႇလုၵ်ႉၽိုၼ်ႉသေ သၢၼ်ၶတ်းသိုၵ်း မၢၼ်ႈ ၼႆယဝ်ႉ။

ဢဵၼ်ႁႅင်းၵူၼ်းႁဵတ်းၵၢၼ် ဢမ်ႇၵုမ်ႇထူၼ်ႈ

ၼႂ်းဝၼ်းၵူၼ်းႁဵတ်းၵၢၼ် ပီ 2025 ၼႆႉ ၸွမ်ၸိၵ်းသိုၵ်းမၢၼ်ႈ မိၼ်းဢွင်ႇလၢႆႇ ယိုၼ်ယၼ်ယွမ်းႁပ်ႉ ၵႂႃႇဝႃႈ ယွၼ်ႉၵူၼ်းမိူင်းႁူမ်ႈတုမ်မၢၼ်ႈ ဢွၼ်ၵၼ်ပၢႆႈဢွၵ်ႇၵႂႃႇၼွၵ်ႈမိူင်းၼမ်လႄႈ လႆႈႁူပ်ႉၺႃး ပၼ်ႁႃ ဢဵၼ်ႁႅင်းၵူၼ်း ႁဵတ်းၵၢၼ်တီႈၼႂ်းမိူင်း ဢမ်ႇၵုမ်ႇထူၼ်ႈ ဝႃႈၼႆ။

မိူၼ်ၼင်ႇ တီႈဝဵင်းလူင်ယၢၼ်ႇၵုင်ႇၵေႃႈ ငဝ်းလၢႆးႁၢင်ႈႁၢႆႉႁႅင်းဝႆႉ ။ ပေႃးပဵၼ် ၵူၼ်းမိူင်းထမ်ႇမတႃႇ (ၵူၼ်းမိူင်း ယူဝ်းယူဝ်းၶဝ်) တႄႉ ဢွၼ်ၵၼ်မႆႈၸႂ် လွင်ႈႁူမ်ႇလူမ်ႈ လႄႈ ပၵ်းပိူင်ၵူၼ်းမိူင်းႁၢပ်ႇ ၵၢၼ် သိုၵ်းသေ ဝၢႆးလင်ၵၢင်ၶမ်ႈ 7 မူင်းၼႆႉ ဢမ်ႇပေႃးမီးၽႂ် ႁတ်းဢွၵ်ႇၼွၵ်ႇႁိူၼ်းယဝ်ႉ ဝႃႈၼႆ။

ၵူၺ်းၵႃႈ မိူၼ်ၼင်ႇ ၸွမ်းလၢၼ်ႉ bar လႄႈ night club ၼႂ်းဝဵင်းယၢၼ်ႇၵုင်ႇၼၼ်ႉတႄႉ ၸိူဝ်းပဵၼ် ၽူႈမၢၵ်ႈမီး လႄႈ ၸိူဝ်းမီးတီႈၵပ်းသိုပ်ႇ ၶဝ်ႈဢွၵ်ႇၵၼ်လႆႈတၢင်း သိုၵ်းမၢၼ်ႈလီလီၼၼ်ႉ  ဢွၼ်ၵၼ် ဢွၵ်ႇဢႅဝ် သမ်ႉပေႃးတဵမ်လၢၼ်ႉဝႆႉယူႇ ၼႆယဝ်ႉ။

ၸိူင်ႉႁိုဝ်ၵေႃႈလီ လွင်ႈတၢင်းမုင်ႈမွင်းၼႆႉ ၵိုတ်းဝႆႉဢိတ်းၼိုင်ႈၵူၺ်း ၼႆသေတႃႉၵေႃႈ ၼႂ်းၵူၼ်းၼုမ်ႇ ၸိူဝ်းပၢႆႈၽၢတ်ႇယၢၼ်ဝၢၼ်ႈမိူင်းၵႂႃႇၼၼ်ႉ တႃႇ 90% ၼႆႉ သင်ဝႃႈငဝ်းလၢႆးၵၢၼ်မိူင်း လႄႈ ၵၢၼ် ပၢႆး မၢၵ်ႈမီး ၼိမ်ယဵၼ်လီၶိုၼ်ႈမႃးၸိုင် ၶႂ်ႈဢွၼ်ၵၼ်ပွၵ်ႈမႃး ၼႂ်းမိူင်းၶိုၼ်းယူႇၼႆ တီႈၼႂ်းၽိုၼ်လိၵ်ႈ ႁၢႆး ငၢၼ်း ၸုမ်း UNDP ပႃးဝႆႉၼင်ႇၼႆ။