ဝၼ်းတီႈ 16 လႄႈ 17 /09/2025 လူင်ပွင်ၸိုင်ႈမိူင်းၶႄႇ ၸတ်းႁဵတ်းပၢင်ၵုမ်လူင် ၵၢၼ်ႁူမ်ႈမိုဝ်းသိုဝ်ႇၵဵဝ်ႇလူၺ်ႈၶူင်း ၵၢၼ် သဵၼ်ႈတၢင်းႁွပ်ႈလူၵ်ႈ (2025 Media Cooperation Forum on Belt and Road) တီႈမိူင်းယုၼ်ႊၼၼ်ႊ ၸိုင်ႈမိူင်းၶႄႇ။
လူင်ပွင်ၸိုင်ႈမိူင်းၶႄႇ မွၵ်ႇႁွင်ႉဢဝ် ၸိုင်ႈမိူင်းၸိူဝ်းၵဵဝ်ႇၶွင်ႈၸွမ်း ၼႂ်းၶူင်းၵၢၼ် သဵၼ်ႈတၢင်းႁွပ်ႈလူၵ်ႈ (BRI) တႃႇ 87 ၸိုင်ႈမိူင်း၊ ၸုမ်းသိုဝ်ႇၶၢဝ်ႇ တႃႇ 165 ၸုမ်း မီးတူဝ်တႅၼ်းၸိုင်ႈမိူင်းလႂ်မိူင်းၼၼ်ႉ ၶဝ်ႈႁူမ်ႈၸွမ်း 200 ၵေႃႉပၢႆ ပဵၼ်ၵူၼ်းၸိုဝ်ႈလိုဝ်းလင် ၼႂ်းသိုဝ်ႇတူင်ႇဝူင်းၵူၼ်းတင်းသဵင်ႈ ။
တွၵ်ႇတိူဝ်ႊ ၸဵင်ႇၽဵဝ်းလၢႆႇ လႄႈ မေးၼၢင်း ယီႇယီႇပုၼ်ႉၽိဝ်ႇ ၸဝ်ႈၶွင် ၼႃႈလိၵ်ႈ (ပေႉသ်) ၾဵတ်ႉသ်ပုၵ်ႉ SEIN PHYO & YI (မီးၵူၼ်းပၼ်ႁႅင်း 1.7 လၢၼ်ႉၵေႃႉ) ဢၼ်ၸမ်ၸႂ်ၵၼ်တင်း ၸဝ်ႈၶွင် ၶွမ်ႊပၼီႇၸေႇၵပႃႇ ၸေႇတီႇႁ၊ ပဵၼ်ပီႈၼွင်ႉၵၼ်တင်း ၼၢင်းၸိူင်းမၢၼ်ႈၸိုဝ်ႈလိုဝ်းလင် ၼၼ်ႇတႃႇလၢႆႇသေၼၼ်ႉ ယူႇၼႂ်းၸၼ်ႉတူဝ်တႅၼ်း မိူင်းမၢၼ်ႈ သေၶဝ်ႈႁူမ်ႈၸွမ်းပၢင်ၵုမ်လူင် ဢၼ်လူင် ပွင်ၸိုင်ႈမိူင်းၶႄႇၸတ်းႁဵတ်း ။
ၶူင်းၵၢၼ်သဵၼ်ႈတၢင်းႁွပ်ႈလူၵ်ႈၼႆႉ မီးၽွၼ်းယွၼ်ႈထိုင် မိူင်းမၢၼ်ႈတေႉတေႉလႄႈ သင်ပဵၼ်ပၼ်ႁႃမႃးတေႉတေႉ ၵူၼ်းၸိူဝ်းၸိုဝ်ႈ သဵင်လိုဝ်းလင်ၸိူဝ်းၼႆႉ တေဢမ်ႇၸၢင်ႈၵႄႈလိတ်ႈသင်ပၼ်လႆႈၼႆ ၵူၼ်းၼုမ်ႇၵေႃႉတူင်ႉတိုၼ်ႇႁဵတ်းသၢင်ႈၵၢၼ် တူင်ႇဝူင်းၵူၼ်း ၼႂ်းမိူင်းတႆးပွတ်းႁွင်ႇၵေႃႉၼိုင်ႈ ထတ်းသၢင်ပၢႆးၼႄဝႆႉၼင်ႇၼႆ။
“ၶူင်းၵၢၼ်သဵၼ်ႈတၢင်းႁွပ်ႈလူၵ်ႈ ဢၼ်မိူင်းၶႄႇၸတ်းၼႆႉ မီးၽွၼ်းယွၼ်ႈထိုင် မိူင်းႁူမ်ႈတုမ်ပတ်းပိုၼ်ႉတေႉတေႉ။ ယွၼ်ႉသဵၼ်ႈ တၢင်းၶူင်းၵၢၼ်ၼႆႉ တေလႆႈလတ်းၵႂႃႇၼႂ်းၵႄႈၵၢင်မိူင်းႁူမ်ႈတုမ်ၵမ်းသိုဝ်ႈ။ ၵူၼ်းၸိူဝ်းၸိုဝ်ႈသဵင်လိုဝ်းလင်ၼႆႉလူး ၸွင်ႇၶဝ် ပွင်ႇၸႂ် ၼိူဝ် ၶၵ်ႉၵၢၼ်ဢၼ်ပႃးၼႂ်းၶူင်းၵၢၼ် လႄႈ ငဝ်းလၢႆးၼႂ်းပိုၼ်ႉတီႈၸိူဝ်းတေၸၢင်ႈတုမ်ႉယွၼ်ႈ၊ မီးပၼ်ႁႃတေႉတေႉၼၼ်ႉယူႇႁိုဝ်ၼႆ ၼၼ်ႉ မီးၶေႃႈထၢမ်။ လမ်ႇလွင်ႈသုတ်းတႄႉ ၶူင်းၵၢၼ်ၼႆႉ ႁဵတ်းႁႂ်ႈသၽႃႇဝၾိင်ႈတိုၼ်း ၼႂ်းမိူင်းတႆးပွတ်းႁွင်ႇလူႉၵွႆ၊ ၵူၼ်းပိုၼ်ႉတီႈ တေလႆႈသုမ်းတီႈလိၼ်ၽုၵ်ႇသွမ်ႈ လူၺ်ႈဢမ်ႇမီးသုၼ်ႇလႆႈႁပ်ႉၽွၼ်းလီသင်ၸွမ်း။”
ပၢင်ၵုမ်လူင်သိုဝ်ႇၶၢဝ်ႇ ၵဵဝ်ႇလူၺ်ႈၶူင်းၵၢၼ် သဵၼ်ႈတၢင်းႁွပ်ႈလူၵ်ႈ ဢၼ်လူင်ပွင်ၸိုင်ႈ မိူင်းၶႄႇၸတ်းႁဵတ်းၵႂႃႇပွၵ်ႈၼႆႉ မီးၵူၼ်းၸိုဝ်ႈ သဵင်လိုဝ်းလင် ၼိူဝ်သိုဝ်ႇတူင်ႇဝူင်းၵူၼ်း ၵူႈၸိုင်ႈမိူင်း၊ ၵူၼ်းၸိူဝ်းပဵၼ် Social Influencers ၊ Content Creators ၸိူဝ်းၼႆႉ ၵႂႃႇၶဝ်ႈႁူမ်ႈၸွမ်း။
ယွၼ်ႉၼၼ် ၾၢႆႇၸဝ်ႈၶွင်ၶူင်းၵၢၼ်ၼႆႉ ၶႂ်ႈႁႂ်ႈၵူၼ်းမိူင်းတင်းၼမ်ယွမ်းႁပ်ႉႁၼ်လီၸွမ်းလႄႈ ၸင်ႇႁွင်ႉဢဝ်ၵူၼ်းမီးၸိုဝ်ႈသဵင် ၼိူဝ် သိုဝ်ႇတူင်ႇဝူင်းၵူၼ်း ၵႂႃႇလဵပ်ႈႁဵၼ်းၸွမ်းၼႆ ၽူႈလူင်ႉလႅၼ်ႇ လႄႈ ၶူၼ်ႉၶႂႃႉ လဵပ်ႈႁဵၼ်းလွင်ႈ ၶူင်းၵၢၼ်သဵၼ်ႈတၢင်းႁွပ်ႈလူၵ်ႈ ဢၼ်မိူင်းၶႄႇၶိုင်ပွင်ယူႇၼႆႉ ထတ်းသၢင်လၢတ်ႈၼႄဝႆႉၼင်ႇၼႆ။
“ၶူင်းၵၢၼ်သဵၼ်ႈတၢင်းရူတ်ႉၾႆး ႁွပ်ႈလူၵ်ႈၶွင်မိူင်းၶႄႇ ဢၼ်မိူင်းမၢၼ်ႈတူၵ်းလူင်းဝႆႉၸွမ်းတႃႇႁူမ်ႈၵၼ်သၢင်ႈၼၼ်ႉ မိၼ်းဢွင်ႇလၢႆႇ ၵႂႃႇမိူင်းၶႄႇ ပွၵ်ႈၵမ်းလိုၼ်းၼႆႉ မၼ်းၵႂႃႇပၼ်ၵႂၢမ်းမၼ်ႈမႃးဝႃႈ တေတႄႇသၢင်ႈၶူင်းၵၢၼ်ၶိုၼ်းၼႆၼၼ်ႉ ၸွင်ႇတေပဵၼ်လႆႈဢမ်ႇပဵၼ် လႆႈ။ သဵၼ်ႈတၢင်းရူတ်ႉၾႆးဢၼ်တေလတ်းၼႂ်းမိူင်းမၢၼ်ႈၼႆႉ ပဵၼ်ဢွင်ႈတီႈဢၼ်ၸုမ်းသိုၵ်းၸၢဝ်းၶိူဝ်းၵုမ်းၵမ်ဝႆႉ။ မိူဝ်ႈလဵဝ်သမ်ႉ ၶႂ်ႈၸႂ်ႉတိုဝ်းသိုဝ်ႇတူင်ႇဝူင်းၵူၼ်း ႁူၺ်းသူၼ်းႁႂ်ႈၵူၼ်းမိူင်းႁၼ်လီၸွမ်း၊ ႁဵတ်းမိူၼ်ၼင်ႇဝႃႈ ဢၼ်သိုၵ်းမၢၼ်ႈႁဵတ်းၼႆႉ ပဵၼ်တၢင်းၵၢၼ် ၊ ဢမ်ႇၽိတ်းသင်၊ ဢမ်ႇမီးလွင်ႈတုမ်ႉတိူဝ်ႉသင်တေႃႇၵူၼ်းမိူင်းပိုၼ်ႉတီႈ။ ၵူၺ်းၵူၼ်းၼႂ်းပိုၼ်ႉတီႈတေႉတေႉတႄႉ တေလႆႈၶၢမ်ႇတၢင်း တုၵ်ႉၶယၢပ်ႇၽိုတ်ႉယွၼ်ႉမၼ်းထႅင်ႈယူႇ။”
ၽွင်းမိၼ်းဢွင်ႇလၢႆႇ ၸွမ်ၸိၵ်းသိုၵ်းမၢၼ်ႈယိုတ်းမိူင်း ၵေႃႉယုၵ်ႉယွင်ႈၸဝ်ႈၵဝ်ႇ ၶိုၼ်ႈပဵၼ်ၸၼ်ႉၵႅမ်ၸွမ်ၸိုင်ႈ မိူင်းႁူမ်ႈတုမ်ဝႆႉ ၵႂႃႇ ႁူပ်ႉထူပ်းၵၼ်တင်း ၸွမ်ၸိုင်ႈမိူင်းၶႄႇ သျီႊၵျိၼ်ႊၽိင်ႊ တႄႇလိူၼ်ဢေႃးၵၢတ်ႉသ် ဝၼ်းတီႈ 30 ထိုင် ဝၼ်းတီႈ 6 လိူၼ်သႅပ်ႊထႅမ်ႊ ပိူဝ်ႊ ဢုပ်ႇဢူဝ်းတူၵ်းလူင်းၵၼ်လွင်ႈတႃႇႁူမ်ႈၵၼ်တႄႇႁဵတ်း ၶူင်းၵၢၼ် သဵၼ်ႈတၢင်းႁွပ်ႈလူၵ်ႈ OBOR/BRI လႄႈ ၶူင်းၵၢၼ် မၢၵ်ႈမီးမိူင်းမၢၼ်ႈ – မိူင်းၶႄႇ CMEC ၊ တႃႇႁူမ်ႈၵၼ်ႁဵတ်းသၢင်ႈၵၢၼ်ၵႃႉၶၢႆ ၶူဝ်းႁႄႈ တိုၼ်းလၢင်း၊ တႃႇယုၵ်ႉမုၼ်းၶၵ်ႉ ၵၢၼ်ႁဵတ်းသၢင်ႈ ႁႂ်ႈၼႂ်းပိုၼ်ႉတီႈၸွမ်းလႅၼ်လိၼ် မီးလွင်ႈၼိမ်တဵင်ႈ ၸဵမ်ၸိူဝ်းၼႆႉ။
လႆႈႁူႉဝႃႈ မိၼ်းဢွင်ႇလၢႆႇ ဢွၵ်ႇၶၢဝ်းတၢင်းၵႂႃႇမိူင်းၶႄႇ ပွၵ်ႈလိုၼ်းသုတ်းၵမ်းၼႆႉ လႆႈတူၵ်းလူင်းႁဵတ်းၶေႃႈၵိၼ်ၵႅၼ်ႇ/ ၶေႃႈပွင်ႇထုင်ႈ ၸိုင်ႈမိူင်း (MoU) ၵၼ်တင်းလူင်ပွင်ၸိုင်ႈမိူင်းၶႄႇမႃး တႃႇ 7 ၶၵ်ႉတွၼ်ႈ။ 1 – ၶူင်းၵၢၼ် သဵၼ်ႈတၢင်းလူင် ႁၢႆးဝေးသၢမ်ၸိုင်ႈမိူင်း ၵၼ်ႊပၢႆႊတီႊ-ဝဵင်းၸေႊၼႃး-ပၼ်ႊသွင်ႊ၊ 2- ၶူင်းၵၢၼ်တႃႇႁူမ်ႈၵၼ်ႁဵတ်းသၢင်ႈႁႂ်ႈၵၢၼ်ၵေႃႇသၢင်ႈပိုၼ်ႉထၢၼ် မီးလွင်ႈၶိုၼ်ႈယႂ်ႇ၊ 3-ၶူင်းၵၢၼ်သိုဝ်ႇၶၢဝ်ႇ၊ 4- ၵၢၼ်ပၢႆးမၢၵ်ႈမီးသႅၼ်း လဵၵ်ႉ လႄႈ သႅၼ်းၵၢင်၊ 5- ၶူင်းၵၢၼ် တႃႇႁူမ်ႈၵၼ်ႁဵတ်းသၢင်ႈၵၢၼ်မၢၵ်ႈမီးသႅၼ်းလဵၵ်ႉ (မိူင်းမၢၼ်ႈ-မိူင်းၵြႃး-မိူင်းၶႄႇ)၊ 6-ၶူင်းၵၢၼ်ႁဵတ်းဢွၵ်ႇ ႁႅင်းထၢတ်ႈလႄႈၶူဝ်းၵုၼ်ႇထၢတ်ႈၶႅမ်ႊမီႊၶိူဝ်ႊလ်၊ 7-ၶူင်းၵၢၼ်ႁဵတ်းဢွၵ်ႇႁႅင်း ထၢတ်ႈ (EV) ၸဵမ်ၸိူဝ်းၼႆႉ ဝႃႈၼႆ။
တႅမ်ႈ-ၽူၺ်းၼုမ်ႇ
ဢၢၼ်ႇယဝ်ႉႁူမ်ႈပၼ်တၢင်းႁၼ်ထိုင်တီႈၼႆႈ