ပၢင်လိူၵ်ႈတင်ႈ ဢၼ်ၶွမ်ႊသျိၼ်ႊသိုၵ်းမၢၼ်ႈ တေၸတ်းႁဵတ်းၵႂႃႇ ၼႂ်းႁၢင်လိူၼ်တီႊသိမ်ႊပိူဝ်ႊလႄႈ ႁူဝ်လိူၼ်ၵျႅၼ်ႊၼိဝ်ႊရီႊ တေမႃးၼႆႉ ၸွင်ႇတေပဵၼ်ပၢင်တႄႉယူႇႁႃႉ၊ ႁဵတ်းဢဝ်ၸိုဝ်ႈဢဝ်သဵင် လွၵ်ႇလွၵ်ႇလၢႆလၢႆၵူၺ်းယူဝ်ႉ။

တူင်ႇဝဵင်းမွၵ်ႈသွင်ပၢၵ်ႇပၢႆ လႆႈၺႃးၸိူဝ်းၸုမ်းမႅၵ်ႇၵွင်ႈလုၵ်ႉၽိုၼ်ႉ ၵုမ်းၵမ်ဝႆႉ ဢမ်ႇလၢႆးၼိုင်ႈၵေႃႈ လၢႆးၼိုင်ႈလႄႈ ပၢင်လိူၵ်ႈတင်ႈဢၼ်ဝႃႈၼၼ်ႉ ၸွင်ႇတေႁဵတ်းပဵၼ်လႆႈၼင်ႇၶဝ် ဢၢင်ႈဢၢၼ်းယူႇႁိုဝ်။

ဝၢႆးပၢင်လိူၵ်ႈတင်ႈယဝ်ႉ ၸွင်ႇတေၶွတ်ႇၽွတ်ႈလႆႈ ၸုမ်းလူင်ပွင်ၸိုင်ႈယူႇႁိုဝ်ၼႆ ၸိူဝ်းထတ်းသၢင် ၼပ်ႉသၢင်ႈၸွမ်းၵေႃႈ မီးတင်းၼမ်ယဝ်ႉ။

လူင်ပွင်ၸိုင်ႈမိူင်းႁူမ်ႈတုမ် ဢမ်ႇၼၼ် လူင်ပွင်ၸိုင်ႈၼေႇပျီႇတေႃႇတႄႉၵေႃႈ ၼႄႉၼွၼ်းယူႇၵႃႈ ဢမ်ႇပဵၼ်ဢမ်ႇၸူး ၶဝ်တၵ်းတေတိုဝ်ႁူဝ်ႁဵတ်းၵႂႃႇဢမ်ႇႁၢင်ႉ။ ၵူၺ်းၵႃႈ လူင်ပွင်ၸိုင်ႈၸႄႈမိူင်းလႄႈ လူင်ပွင်ၸိုင်ႈၸႄႈတိူင်းၼႆႉ တေၸၢင်ႈၶွတ်ႇၽွတ်ႈပၼ်ႇႁွၼ်ႈလႆႈတႄႉယူႇႁႃႉ၊ ၽူႈၽွင်းသၽႃး ဢၼ်ဝႃႈၼၼ်ႉၵူၺ်း ယင်းတေဢမ်ႇမီးပိူင်ၾၢင်ၸုမ်ႇၵူႈ ႁႂ်ႈၶွတ်ႇ ၽွတ်ႈလႆႈယူဝ်ႉၼႆ ၸိူဝ်းၸုၵ်းၾၢႆႇၶတ်းၶၢၼ်ႉၵေႃႈ သေႉသွမ်း၊ ၸိူဝ်းယူႇၵၢင်တူၺ်းၸွမ်းၵေႃႈ ငမ်းငဝ်းလူင်လၢင်ယူႇၽႂ်မၼ်းယဝ်ႉ။

ႁဵတ်းသင်လႄႈ လႆႈသေႉသွမ်း လႆႈငမ်းငဝ်းၶႃႈလႃႇ၊ ပေႃးမႃးတူၺ်းငဝ်းလၢႆးပဵၼ်တႄႉမီးတႄႉယူႇ ၼႂ်းပိုၼ်ႉတီႈၼႆ မိူၼ်ၸိူင်ႉ မိူင်းရၶႅင်ႇၼႆႉ ၼႂ်းၵႃႈၸႄဝဵင်းမီးဝႆႉ 17 ဝဵင်းၼၼ်ႉ တႃႇ 14 ၸႄႈဝဵင်း တူၵ်းမီး ဝႆႉၼႂ်းမိုဝ်းတပ်ႉသိုၵ်း AA ယဝ်ႉ၊ ၵိုတ်းထႅင်ႈ သိၵ်ႉတုၺ်ႇ (စစ်တွေ)၊ ၵျွၵ်ႉၽိဝ်ႇ (ကျောက်ဖြူ)၊ မၢၼ်ႇဢွင်ႇ (မာန်အောင်) 3 ၸႄႈဝဵင်းၵူၺ်း မီးတႂ်ႈၵုမ်းၵမ်ၶွင်ႇသီႇသိုၵ်းမၢၼ်ႈ။

ၼႂ်းၼင်ႇၼၼ် (ကျောက်ဖြူ) ၼႆႉ AA တိုၵ်ႉပိုတ်းယိုဝ်းလေႃႇတိုၵ်းယူႇယႂ်းယႂ်း၊ ပေႃးၼႆ တီႈမိူင်းရၶႅင်ႇၼၼ်ႉ ၸွင်ႇတေပဵၼ်လႆႈပၢင်လိူၵ်ႈတင်ႈယူႇႁႃႉ၊ ပဵၼ်ႁဵတ်းလႆႈၼႂ်း 3 ၸႄႈဝဵင်းၵူၺ်း ၸွင်ႇတေၶွတ်ႇၽွတ်ႈလႆႈ လူင်ပွင်ၸိုင်ႈပဵၼ်တၢင်းၵၢၼ်ယူႇႁိုဝ်။ ၶေႃႈတွပ်ႇတႄႉ ပဵၼ်လႆႈယူႇၼႆယဝ်ႉ။

ပေႃးတူၺ်း ပိူင်ၶွတ်ႇၽွတ်ႈၽူႈတႅၼ်းၸႄႈမိူင်း တႃႇမိူင်းရၶႅင်ႇ ဢၼ်ၸႂ်ႉတိုဝ်းဝႆႉယႅၼ်ႈယႅၼ်ႈၼႆ တူဝ်တႅၼ်းလိူၵ်ႈတင်ႈ 35 ၵေႃႉ၊ တူဝ်တႅၼ်းၾၢႆႇတပ်ႉ 12 ၵေႃႉ၊ ႁုပ်ႈႁူမ်ႈသဵၼ်ႈ 47 ၵေႃႉ။  

ၵူၺ်းၵႃႈ ဝၢႆးလင် 2021 မႃးၾၢႆႇၼႆႉၸိုင် ၶဵတ်ႇလိူၵ်ႈတင်ႈ တႃႇၼိုင်ႈၸႄႈဝဵင်းလႂ်ၼႆႉ တူဝ်တႅၼ်းသွင် ၵေႃႉ ဝႃႈၼႆသေတႃႉ တႂ်ႈသိုၵ်းမၢၼ်ႈၵုမ်းၵမ်ၼႆႉ ၵိုတ်းဝႆႉ 3 ၸႄႈဝဵင်းၵူၺ်းလႄႈ တေလိူၵ်ႈတင်ႈလႆႈ ႁူၵ်းၵေႃႉၵူၺ်း။

တူဝ်တႅၼ်းၾၢႆႇတပ်ႉသမ်ႉ မီးဝႆႉ 12 ၵေႃႉ။ ပေႃးမႃးႁူမ်ႈၵၼ် တေမီးယူႇ 18 ၵေႃႉ။ ဢဝ်ပၵ်းပိူင်ဝႃႈၸိုင် ၸႄႈမိူင်းရၶႅင်ႇ 17 ၸႄႈဝဵင်းၼႆႉ ပေႃးၼပ်ႉၼိုင်ႈၸႄႈဝဵင်းလႂ် 2 ၵေႃႉၼႆ ႁူမ်ႈသဵၼ်ႈတူဝ်တႅၼ်းၸႄႈမိူင်းၼႆႉ တေလႆႈမီး 34 ၵေႃႉ၊ ပေႃးႁူမ်ႈတင်း ၾၢႆႇတပ်ႉ 12 ၵေႃႉၼႆ တင်းသဵင်ႈတေလႆႈမီး 46 ၵေႃႉ။

ၵူၺ်းၵႃႈ ပေႃးၶိုၼ်းတူၺ်း လၵ်းမိူင်း 2008 ၸိုင် ပိူဝ်ႈတႃႇၶွတ်ႇၽွတ်ႈၽူႈတႅၼ်းလႆႈ ပဵၼ်တၢင်းၵၢၼ်ၼႆႉ မိူဝ်ႈႁွင်ႉပၢင်ၵုမ်ပွၵ်ႈႁႅၵ်ႈၼၼ်ႉ သင်ဝႃႈၼိုင်ႈၶိုင်ႈၶွင်တူဝ်တႅၼ်းၸိူဝ်းမီးသုၼ်ႇၶိုၼ်ႈၼၼ်ႉ ၶိုၼ်ႈႁွတ်ႈၸင်ႇထိုင်တီႈၶဝ်ႈတၢင်းၵၢၼ် ဝႃႈၼႆဝႆႉ။

မၢႆထိုင်ဝႃႈ တေလႆႈမီးတူဝ်တႅၼ်း 24 ၵေႃႉ ၸင်ႇၶွတ်ႇၽွတ်ႈလႆႈ ၽူႈတႅၼ်းပဵၼ်တၢင်းၵၢၼ်ယဝ်ႉ။

ၵူၺ်းၵႃႈ တိူၵ်ႈတီႈတူဝ်တႅၼ်းဢမ်ႇတဵမ် 24 ၵေႃႉလႄႈ ပၢင်ၵုမ်ၽူႈတႅၼ်းပွၵ်ႈႁႅၵ်ႈၼၼ်ႉ ဢမ်ႇထိုင် တီႈပဵၼ်တၢင်းၵၢၼ်ၵေႃႈယႃႇ ယၢမ်းသိုပ်ႇႁွင်ႉထႅင်ႈပၢင်ၵုမ်ပွၵ်ႈထူၼ်ႈသွင်မႃး ပေႃးမီးတူဝ်တႅၼ်း ၼိုင်ႈပုၼ်ႈ ၼႂ်းသၢမ်ပုၼ်ႈ ၶွင်တူဝ်တႅၼ်းမီးသုၼ်ႇၶိုၼ်ႈၼၼ်ႉၶိုၼ်ႈႁွတ်ႈၵေႃႈ ထိုင်တီႈၶဝ်ႈတၢင်းၵၢၼ်ယဝ်ႉ ၶိုၼ်းဝႃႈၼႆဝႆႉၶႃႈလူး။

ပွင်ႇဝႃႈ မီးတူဝ်တႅၼ်း 16 ၵေႃႉၵူၺ်းၵေႃႈ ၽူႈတႅၼ်းၸႄႈမိူင်းရၶႅင်ႇၼႆႉ ထိုင်တီႈၶဝ်ႈတၢင်းၵၢၼ်ယဝ်ႉ ၼႆဢေႃႈ။

ၵွပ်ႈၼႆ ၸႄႈမိူင်းရၶႅင်ႇၼႆႉ တီႈတႂ်ႈၵုမ်းၵမ်ၾၢႆႇသိုၵ်းမၢၼ်ႈၼၼ်ႉ တေႃႉတႄႉမီးၸႄႈဝဵင်းဢွၼ်ႇ 3 ဢၼ်ၵူၺ်းၵေႃႈ ၶွတ်ႇၽွတ်ႈလႆႈၽူႈတႅၼ်း ပဵၼ်တၢင်းၵၢၼ်ယဝ်ႉ၊ ၶွတ်ႇၽွတ်ႈလႆႈလူင်ပွင်ၸိုင်ႈ ပဵၼ်တၢင်းၵၢၼ်ယဝ်ႉ။

ၸင်ႇဝႃႈ ၼင်ႇႁိုဝ် တေၵိုတ်းဝဵၼ်ႉဝႆႉ ၸႄႈဝဵင်းဢွၼ်ႇ 3 ၸႄႈဝဵင်းၼၼ်ႉ ၶဝ်ၸင်ႇၵၼ်ႉၵူၵ်ႉၵႅတ်ႇၶႄ ဢဝ်တၢင်းၸွႆႈမိူင်းၶႄႇပႃးသေယဝ်ႉ ၶတ်းၸႂ်ႁႄႉၵၢင်ႈမႃးၼၼ်ႉယဝ်ႉ။

တီႈၸႄႈမိူင်းၶျၢင်းၵေႃႈ တေႃႈမိူၼ်ၼႆၼင်ႇၵဝ်ႇ၊ ၸႄႈမိူင်းယၢင်းလႅင်ၵေႃႈ တေမိူၼ်ၼႆၼင်ႇၵဝ်ႇ။ မိူၼ်ၸႄႈမိူင်းၶျၢင်းၼၼ်ႉ ၼႂ်းၶဝ်မီးၸႄႈဝဵင်း 9 ၼၼ်ႉ တႂ်ႈၵုမ်းၵမ် သိုၵ်းမၢၼ်ႈၼႆႉ ၵိုတ်းယူႇ 2 ၸႄႈဝဵင်းၵူၺ်းၵေႃႈ ၽွတ်ႈလႆႈၽူႈတႅၼ်းပဵၼ်တၢင်းၵၢၼ်၊ ၽွတ်ႈလႆႈလူင်ပွင် ၸိုင်ႈပဵၼ်တၢင်းၵၢၼ်ယူႇ။

မိူင်းတႆး ဢၼ်မီးထိုင် 55 ၸႄႈဝဵင်းၼၼ်ႉ တိူၵ်ႈတီႈႁဵတ်းလႆႈပၢင်လိူၵ်ႈတင်ႈ မွၵ်ႈသိပ်းသၢဝ်းၸႄႈဝဵင်း ၵူၺ်းၵွၼ်ႇလႃႈ၊ တႃႇၶွတ်ႇၽွတ်ႈ ၽူႈတႅၼ်းသၽႃး ပဵၼ်တၢင်းၵၢၼ်ဝႃႇ၊ တႃႇ ၶွတ်ႇၽွတ်ႈလူင်ပွင်ၸိုင်ႈ ပဵၼ်တၢင်းၵၢၼ်ဝႃႇ ၶဝ်တိုၼ်းဢမ်ႇၶီၸႂ်။

ၵိုင်ႇတင်းဝႃႈလၵ်းမိူင်း 2008 ၼႆႉ ပဵၼ်သႅင်ဢေလူင်တႃႇတပ်ႉသိုၵ်းမၢၼ်ႈ ၼၼ်ႉယဝ်ႉ။

ၵူၺ်းၼၼ်သေတႃႉ ႁူႉယူႇဝႃႈ ပေႃးၵႂႃႇၸွမ်း 2008 ထႅင်ႈၵမ်းၼိုင်ႈၼႆ တပ်ႉသိုၵ်းမၢၼ်ႈၼႆႉ တေတိူဝ်းႁတ်းပူၼ်ႉပႅၼ် တေတိူဝ်းႁတ်းလူလၢႆတေႃႇ လွင်ႈတဵင်ႈထမ်းလႄႈ လွင်ႈပၵ်းပိူင်ၾိင်ႈမိူင်းသုမ်ႇငမ်း ယဝ်ႉၼႆၵေႃႈ တေႃႈတိုၵ်ႉမီးၵူၼ်းမဝ်းယွင်ႇဢႃႇၼႃႇၵမ်ႈၽွင်ႈ လပ်းႁူလပ်းတႃႁွင်ႉႁူၺ်းသႅၼ်ႇပၢဝ်ႇဝႃႈ ဝၢႆးလင်ပၢင်လိူၵ်ႈတင်ႈယဝ်ႉ ဢႃႇၼႃႇၵၢၼ်မိူင်း တေ ၸႅၵ်ႇတွၼ်ႈၽႄမႅင်ႇၵၼ်ၵႂႃႇလၢႆၽိတ်ႇလႄႈ တၵ်းၶႅၼ်းလိူဝ်လၢႆးၵၢၼ်သိုၵ်းၽွင်းငမ်းယူႇ မိူၼ်ဝၼ်းမိူဝ်ႈလဵဝ်ဢိူဝ်ႈ ၼႆယူႇ။

ဢၼ်ၼႆႉပဵၼ်ပၢႆးဝူၼ်ႉတွင်းတၢႆ ထၢင်ႇဝႃႈ တပ်ႉသိုၵ်းပၢၼ်မိၼ်းဢွင်ႇလၢႆႇ တေပႆၸွမ်းသဵၼ်ႈတၢင်း တၢၼ်းသူၺ်ႇ၊ ၶိၼ်ႇၺုၼ်ႉၶဝ်ယူႇမႅၵ်းမႅၵ်းၼၼ်ႉၵူၺ်း။

တီႈတႄႉမႃး မိၼ်းဢွင်ႇလၢႆႇ ၶွတ်ႇၽွတ်ႈၶိုင်ႁႅၼ်းဝႆႉ ၶွမ်ႊသျိၼ်ႊသိုၵ်း ဢၼ်တၢမ်တူဝ်မၼ်းႁဵတ်း ႁူဝ်ပဝ်ႈၼၼ်ႉ ပဵၼ်ၽႅၼ်ၵၢၼ် ပိူဝ်ႈတႃႇၶီႇၼိူဝ်ၸိၵ်းလူင်ပွင်ၸိုင်ႈ ဢၼ်တေၵိူတ်ႇမႃးမႂ်ႇၵူၺ်း ဢၼ်ဝႃႈၼၼ်ႉ ၵူၼ်းၵၢၼ်မိူင်းၶဝ် ႁဵတ်းၵႅင်ႈဢမ်ႇႁူႉဢမ်ႇႁၼ်သေဢမ်ႇၵႃး ၸွႆႈလပ်ႉသိူင်ႇပႅတ်ႉလႅၼ် တေႃႇၵူၼ်းမိူင်းပႃး ၶႂ်ႈယွၼ်းထတ်းသၢင်ၼင်ႇၼႆသေ ၶွတ်ႇယွတ်ႈပၢႆၵႂၢမ်းဝႆႉတီႈၼႆႈဢေႃႈ။