တၢင်းပဵၼ် COVID-19 ၽႄႈလၢမ်းယဝ်ႉ သိုၵ်းမၢၼ်ႈသမ်ႉယိုတ်းဢႃႇၼႃႇ ၸိုင်ႈမိူင်းထႅင်ႈ။ ၵၢၼ်မၢၵ်ႈမီး မိူင်းမၢၼ်ႈတူၵ်းႁႅင်း ႁဵတ်းႁႂ်ႈၵူၼ်းမိူင်းၼႂ်းပိုၼ်ႉတီႈ လႆႈထူပ်းတင်းယၢပ်ႇၽိုတ်ႇ ၵူႈမိုဝ်ႉၵူႈဝၼ်း  ။ ၼမ်ႉမၼ်းၸၢၵ်ႈၼမ်ႉမၼ်းရူတ်ႉၵေႃႈ ၵႃႈၶၼ်သုင်၊ သမ်ႉႁႃယၢပ်ႇထႅင်ႈ။ လိူဝ်ၼၼ်ႉ  ၽေးသၽႃႇဝ ၼမ်ႉထူမ်ႈၼမ်ႉၼွင်း ၽႅၼ်ႇလိၼ်ဝႆၵေႃႈ ပဵၼ်မႃးၵပ်းၵပ်းတၢမ်းတၢမ်းၵၼ် ။ ၼႂ်းၵႄႈ တၢင်းယၢပ်ႇၽိုတ်ႇ လူင်လၢင်ၼႆႉ တႃႇၸဝ်ႈသူၼ်ၸဝ်ႈၼႃး တေယူႇလွတ်ႈၵႂႃႇၼၼ်ႉၼႆသေ ၸုမ်း Thousand Islands Foundation ၸတ်းႁဵတ်း ပွႆးၼႄၶူဝ်း  ဢၼ်ဢွၵ်ႇၼႂ်းပိုၼ်ႉတီႈ ၸိုင်ႈတႆးပွတ်းၸၢၼ်း  ။

တႃႇပဵၼ်တီႈမၢႆတွင်း ဝၼ်းၸၢဝ်းၶိူဝ်းလုမ်ႈၾႃႉၼႆသေ ၸုမ်း Thousand Islands Foundation လႆႈဢွၼ် ႁူဝ် ၸတ်းႁဵတ်းပွႆး ၼႄၶူဝ်းၶွင်ၵႂႃႇမိူဝ်ႈဝၼ်းတီႈ 14/08/2025   ၊ ၼႂ်းပွႆးၼၼ်ႉ ပဵၼ်ၶူဝ်းၵုၼ်ႇ ၵမ်ႈၼမ် တေပဵၼ်ၶူဝ်းဢၼ်လုၵ်ႉမႃးတီႈ ဝဵင်းၵုၼ်ႁိင်း(ၵုၼ်ႁဵင်) လႄႈ ဝဵင်းၼမ်ႉၸၢင်သေ ၸတ်းႁဵတ်းၵႂႃႇ တီႈ VX Tea House တီႈဝဵင်းတူၼ်ႈတီးၼႆယဝ်ႉ။

ၸုမ်း Thousand Islands Foundation  ဢွၼ်ႁူဝ်ၸတ်းႁဵတ်းပွႆး  “ပၢင်ၼႄၶူဝ်းၶွင် လႄႈ ၵၢၼ်ယုၵ်ႉမုၼ်း ၵႃႈၶၼ်ၶူဝ်းဢၼ်ဢွၵ်ႇၼႂ်းပိုၼ်ႉတီႈ” ဢၼ်မီးၼမ်ႉတွၼ်းၽွၼ်းလီ ဢၼ်ႁဵတ်းဢွၵ်ႇ ၸွမ်းၼင်ႇ မိၵ်ႈမၢႆ “PAN” ဝႃႈၼႆ ။ ၼႂ်းပွႆးပၢင်ၼႄၶူဝ်းၵုၼ်ႇၼၼ်ႉ  ၶူဝ်းၶွင်မီး  (20) သႅၼ်း ၊ ပဵၼ် ၸိူဝ်ႉၽၼ်းမၢၵ်ႇႁၢၵ်ႈႁူဝ် ၼႂ်းပိုၼ်ႉတီႈ (34) သႅၼ်း ။    လႆႈႁဵတ်းပႃးလွင်ႈၵပ်းသိုပ်ႇၵွင်ႉသၢၼ်ၵၼ်တင်း ၸဝ်ႈၶွင်ႁူင်းၵၢၼ် လႄႈ ၵူၼ်းႁဵတ်းၵၢၼ်ပၢႆးမၢၵ်ႈမီး ၼႂ်းၸိုင်ႈတႆးပွတ်းၸၢၼ်းလၢႆလၢႆတီႈ ဝႃႈၼႆ။ ၸၢႆးသႅင်ဢၢႆႈ ၸုမ်းၶၢဝ်ႇ ၽူႈတွႆႇႁွၵ်ႈ ၵပ်းသိုပ်ႇတွင်ႈထၢမ် ၼၢင်းဝႃႇၼု ၽူႈၵွၼ်းၵၢၼ် တီႈ ၸုမ်း Thousand Islands Foundation ဝႆႉၼင်ႇၼႆ ။

ထၢမ် ။ ။   လႆႈငိၼ်းဝႃႈ  Thousand Islands Foundation   လႆႈဢွၼ်ၸတ်းႁဵတ်း ပၢင်ၼႄ ၶူဝ်းၶွင် ၼႂ်းပိုၼ်ႉတီႈ မိူဝ်ႈၵၢင်လိူၼ် လိူၼ်ဢေႃႊၵတ်ႉသ်ပူၼ်ႉမႃး ၼႆၶႃႈဢေႃႈ။  ၸတ်းႁဵတ်းၵႂႃႇတီႈလႂ် ၸိူင်ႉႁိုဝ်  မီးယိူင်းဢၢၼ်းၸိူင်ႉႁိုဝ်ၶႃႈ။

တွပ်ႇ ။ ။ ပိူင်လူင်မၼ်း   မီးယိူင်းဢၢၼ်းသၢမ်လွင်ႈဢေႃႈ  ။ ထိၼိုင်ႈ လိူၼ်ဢေႃးၵတ်ႉသ် ဝၼ်းတီႈ 14 ၼႆႉ ပဵၼ်ဝၼ်းၸဝ်းၶိူဝ်းလုမ်ႈၾႃႉ လႄႈ တႃႇယုၵ်ႉမုၼ်း ဢဝ်ၵုင်ႇမုၼ်မၢႆတွင်းဝၼ်းၼၼ်ႉ ႁဝ်းၶႃႈ ၸတ်းႁဵတ်း ဝၼ်းၸၢဝ်းၶိူဝ်း  ။ ထိသွင်တႄႉ ၵူၼ်းပိုၼ်ႉတီႈ ၸိူဝ်းယူႇၼႂ်းၸႄႈဝဵင်းၼမ်ႉၸၢင် ၊  ၵုၼ်ႁိင်း ၸိူဝ်းၼႆႉ ၶတ်းၸႂ် ၽုၵ်ႇသွမ်ႈမၢၵ်ႇၶဝ်ႈတဝ်ႈၼမ်ႉ ဢၼ်ၶႅမ်ႉဢၼ်မၢၵ်ႈဢၼ်မီးၼမ်ႉလီ (Good Quality) မႃး မီး 2 ပီယဝ်ႉၶႃႈ ။ ၶဝ်ယိူင်းဢၢၼ်းဝႆႉ တႃႇမႃးၼႄတီႈဝဵင်းတူၼ်ႈတီးၼႆႉၶႃႈဢေႃႈ ။

ယိူင်းဢၢၼ်းထီႉသၢမ်တႄႉ ၶႂ်ႈယုၵ်ႉမုၼ်းပၼ် ၶူဝ်းၶွင် ဢၼ်မီးၼမ်ႉလီ(Good Quality)  လႄႈ မီးၵႃႈၶၼ်ပၼ်ၵူၼ်းၼႂ်းပိုၼ်ႉတီႈႁဝ်းၶႃႈ ။  ၶႂ်ႈႁႂ်ႈ ၵူၼ်းပိုၼ်ႉတီႈ ၼႂ်းၸႄႈဝဵင်းၵုၼ်ႁိင်း (ၵုၼ်ႁဵင်) လႄႈ ၼႂ်းၸႄႈဝဵင်းၼမ်ႉၸၢင် ၸိူဝ်းၼႆႉမီးလွင်ႈ ၵွင်ႉသၢၼ်ၵၼ်လႄႈ ၶႂ်ႈၵပ်းသိုပ်ႇပၼ်တင်း ၵူၼ်းၵႃႉ ၊ ၸဝ်ႈၶွင်ႁူင်းၵၢၼ်၊ ၸုမ်းတူင်ႇဝူင်းၵူၼ်း ဢၼ်မီးၼႂ်းၸိုင်ႈတႆးပွတ်းႁွင်ႇ ၸိူဝ်းၼႆႉလႄႈ ၸင်ႇလႆႈမႃးႁဵတ်းပွႆး ၼႄၶူဝ်းၶွင် တီႈဝဵင်းတူၼ်ႈတီးၼႆႉၶႃႈ ။

ပူၼ်ႉမႃး 2 ပီၼႆႉႁဝ်းၶႃႈ  လႆႈပူင်သွၼ်ပၼ် ၵၢၼ်ႁဵတ်းဢွၵ်ႇၶူဝ်းၶွင်တႃႇလႆႈ ၵႃႈၶၼ်ၼႂ်းပိုၼ်ႉတီႈဢေႃႈ ၊ လႆႈပူင်သွၼ်ပၼ် လၢႆးႁဵတ်း ဝၢႆ လႄႈ လၢႆးႁဵတ်း မၢၵ်ႇမႆႉႁႅင်ႈၸိူဝ်းၼႆႉသေ ၊ လၢႆးႁဵတ်း ၶူဝ်းၶွင်တၢင်းၵိၼ် ၾိင်ႈထုင်း လၢႆးၽုၵ်ႇသွမ်ႈႁဵပ်း ၸိူဝ်းၼႆႉ။ ယဝ်ႉၵေႃႈ လႆႈသွၼ်ပၼ် လၢႆးႁေႃႇၶူဝ်းၶွင် ႁႂ်ႈႁၢင်ႈလီ လႄႈ လၢႆးႁဵတ်းႁႂ်ႈမၼ်း ၶဝ်ႈၶၢႆလႆႈၼႂ်းၵၢတ်ႇၸိူဝ်းၼႆႉၶႃႈဢေႃႈ ။

ထၢမ် ။ ။ လိူဝ်သေတႆးယဝ်ႉ ၸွင်ႇမီးၸၢဝ်းၶိူဝ်းလႂ် ၶဝ်ႈႁူမ်ႈၽွင်ႈၶႃႈ ၼႂ်းပၢင်ၼႄၶူဝ်းၵမ်းၼႆႉ ။

တွပ်ႇ ။ ။ တီႈႁဝ်းၼႆႉ လိူဝ်သေၸၢဝ်းၶိူဝ်းတႆးယဝ်ႉ မီးပႃးၸၢဝ်းလီႉသေႃး ၊ လႃးႁူႇ ၊ ဢႃႇၶႃႇ ၊ ယၢင်းလႅင် ၊ ထၼူႉ ၊ မွၼ်း ၊ ပဢူဝ်း ၶႃႈဢေႃႈ ။ မိူၼ်ၼင်ႇ ၸၢဝ်းထၼူႉၼႆၵေႃႈ  မႃးၼႄၶူဝ်းၶွင် ၼမ်ႉမၼ်း လႄႈ ၼဵင်ႈယမ်း ဢၼ်ဢွၵ်ႇၼႂ်းပိုၼ်ႉတီႈၽႂ်မၼ်း ၸိူဝ်းၼႆႉ ။ ႁဝ်းၶႃႈၵေႃႈ ၶၢႆတၢင်းၵိၼ်ၾိင်ႈထုင်းႁဝ်းၶႃႈ မိူၼ်ၼင်ႇၼိူဝ်ႉသူမ်ႈ ၊ ဢီႇမဵတ်ႈၶူဝ်ႈ ၊ ၶဝ်ႈၼဵဝ် ၊ ၼမ်ႉၽိတ်ႉတမ် ၸိူဝ်းၼႆႉလႄႈ တၢင်းၵိၼ်တၢင်း ထုင်ႉၵုၼ်ႁဵင်မိူၼ်ၼင်ႇ ပႃသူမ်ႈ ၊ ပႃဢႅပ်း ၸိူဝ်းၼႆႉၶႃႈဢေႃႈ။

တီႈတူၼ်ႈတီးၼႆႉ မီးၸုမ်း NGO လႄႈ  INGO တၢင်းဝဵင်းတႃႈၵုင်ႈ  မႃးၶဝ်ႈႁူမ်ႈၸွမ်း ။ လိူဝ်ၼၼ်ႉ  ၵူၼ်းၵႃႉ ၊ ၸဝ်ႈၶွင်ႁူင်းၵၢၼ် ၊  ၽူႈတၢင်လၢတ်ႈ လႄႈ ၸုမ်းႁူမ်ႈၼႃႈၵၢၼ်ႁဝ်းၶႃႈ ၸိူဝ်းၼႆႉ မႃးပၼ်ႁႅင်း မီး 200 ပၢႆဢေႃႈ ။

ထၢမ် ။ ။ ၸဵမ်မိူဝ်ႈ တၢင်းပဵၼ် COVID-19 ၽႄႈလၢမ်းၼၼ်ႉ ၵၢၼ်မၢၵ်ႈမီး မိူင်းမၢၼ်ႈ တူၵ်းမႃးတိၵ်းတိၵ်း ။  ၽွင်းၶၢဝ်းႁႃၵိၼ်လဵင်ႉတွင်ႉ ယၢပ်ႇၽိုတ်ႇၸိူင်ႉၼႆ ပေႃးၸတ်းႁဵတ်းပၢင်ပွႆး ၼႄၶူဝ်းၶွင် ၼႂ်းပိုၼ်ႉတီႈၸိူင်ႉၼႆ  တေမီးၽွၼ်းလီသင် တႃႇၸၢဝ်းၶိူဝ်း ၼႂ်းပိုၼ်ႉတီႈၶႃႈ ။   

တွပ်ႇ။   ။ၵူၼ်းမိူင်းၸၢဝ်းၶိူဝ်းႁဝ်းၼႆႉ တိုၼ်းထူပ်းၺႃးပၢင်တိုၵ်းယူႇတႃႇသေႇ။ ယဝ်ႉၵေႃႈ ဝဵင်းၵုၼ်ႁိင်း ႁဝ်းၶႃႈၼႆႉ ပဵၼ်ပိုၼ်ႉတီႈဢၼ်လႆႈထူပ်းပၢင်တိုၵ်းၵမ်းသိုဝ်ႈ ။ လႆႈထူပ်း တႅပ်း 4 တႅပ်း  မိူဝ်ႈပီ 1997-1998 ၼၼ်ႉဢေႃႈ ။ ယွၼ်ႉလႆႈထူပ်းလွင်ႈၸိူင်ႉၼၼ်လႄႈ ၵူၼ်းမိူင်းၼႂ်းၸႄႈဝဵင်းၵုၼ်ႁဵင် ႁဝ်းၶႃႈ လႆႈထူပ်းတၢင်းယၢပ်ႇၽိုတ်ႇမႃးၵူႈလွင်ႈလွင်ႈ တႃႇႁႃၵိၼ်လဵင်ႉတွင်ႉတင်းၼမ် ။

မိူဝ်ႈပီ 1996- 1997 ၼၼ်ႉ ၵူၼ်းတင်းၵဵင်းတွင်း ၊ ၵဵင်းၶမ်း သေ ၵူၼ်းတၢင်းသၢႆးၶၢဝ်ၸိူဝ်းၼႆႉ လႆႈလတ်းၶၢမ်ႈ ၼမ်ႉပၢင် ယဝ်ႉၵေႃႈ ၵႂႃႇယူႇတီႈၼိူဝ်ၵုၼ် ၸိူဝ်းၼႆႉ ။ တႃႇယူႇလွတ်ႈၵႂႃႇတီႈၵုၼ်ၼၼ်ႉ လႆႈၵိၼ်မၢၵ်ႇဢုၼ်မၢၵ်ႇပၢဝ်ႉ ၊ ဢဝ်မၢၵ်ႇဢုၼ်မၢၵ်ႇပၢဝ်ႉၸိူဝ်းၼၼ်ႉၵႂႃႇလႅၵ်ႈၵိၼ်ၶဝ်ႈ ၵိၼ်ၵိူဝ် တၢင်းဝဵင်း ၵုၼ်ႁဵင်ဢေႃႈ။   ၵူၼ်းမိူင်းႁဝ်းၶႃႈ  ၽွင်းလႆႈထူပ်းပၢင်တိုၵ်းၼႆႉ လႆႈယူႇလႆႈၵိၼ်ၸိူင်ႉၼၼ်မႃးဢေႃႈ ။

ယွၼ်ႉၼၼ်ႁဝ်းၶႃႈၵူၼ်းၸိူဝ်းယူႇသဝ်းၼႂ်းမိူင်းတႆး တၵ်းလႆႈ ႁၵ်ႉသႃႇ သိင်ႇဝႅတ်ႉလွမ်ႉ ၊ ၼမ်ႉလိၼ် ႁိၼ်ၽႃလႄႈ ၾိင်ႈထုင်းၸၢဝ်းၶိူဝ်းၽႂ်မၼ်း။  လွင်ႈဝႃႈ ႁၵ်ႉသႃ ဢၼ်ဝႃႈၼၼ်ႉၵေႃႈ ႁဝ်းၶႃႈ ဝူၼ်ႉ သွၼ်ႇပႃး တႃႇတေယူႇသဝ်း ယူႇလွတ်ႈၵႂႃႇ  ၽွင်းမီးပၼ်ႁႃ ပတိၵ်ႈၶၢတ်ႈ (Conflict) လူင်ၼႆႉပႃး။

တၢင်းၵိၼ်ၾိင်ႈထုင်းတႆးႁဝ်းၶႃႈ မိူၼ်ၼင်ႇ  ၶဝ်ႈပုၵ်း ၊ ၶဝ်ႈၼဵဝ် ၊ ဢီႇမဵတ်ႈ ၊ ထူဝ်ႇၼဝ်ႈ ပဵၼ်မဵဝ်း ဢၼ်   တၢၵ်ႇႁႅင်ႈသေၵဵပ်းဝႆႉတႃႇၵိၼ်ၶၢဝ်းယၢဝ်း။ ၸိူဝ်းၼႆႉပဵၼ် ၾိင်ႈထုင်း ပီႈၼွင်ႉတႆးႁဝ်း ဢၼ်လီႁၵ်ႉ လႄႈႁၵ်ႉသႃႁဵတ်းသၢင်ႈမႃးၵူႈပီ -ပၢၼ်သိုပ်ႇပၢၼ် ။

လင်တၢင်းပဵၼ် COVID-19  လၢမ်းၽႄႈသေ  သိုၵ်းမၢၼ်ႈယိုတ်းဢႃႇၼႃႇ ၸိုင်ႈမိူင်းမႃးၼႆႉ  တီႈၼႂ်းပိုၼ်ႉတီႈႁဝ်းၶႃႈဢမ်ႇမီးပၢင်တိုၵ်းၵေႃႈ ယၢပ်ႇၽိုတ်ႇၼင်ႇ ပိုၼ်ႉတီႈပဵၼ်ပၢင်တိုၵ်းၼၼ်ႉယူႇဢေႃႈ ။ မိူၼ်ၼင်ႇ ၵၢၼ်ပၢႆးမၢၵ်ႈမီးတူၵ်း ၊ ၶူဝ်းၶွင်ဢၼ်ဢွၵ်ႇၼႂ်းပိုၼ်ႉတီႈၸဝ်ႈၵဝ်ၶၢႆဢမ်ႇဢွၵ်ႇ ၸိူဝ်းၼႆႉ ။ ၶူဝ်းၵုၼ်ႇ ဢၼ်တေၵႂႃႇၶၢႆတီႈတင်းမိူင်းၶႄႇ ၸိူဝ်းၼႆႉ သဵၼ်ႈတၢင်းၵၢၼ်ၵႃႉၶၢႆၵေႃႉပိၵ်ႉတၼ်။  ၵႂႃႇတင်းၾၢႆႇလႂ်ၵေႃႈဢမ်ႇလႆႈ။  ယွၼ်ႉၼၼ် ၶူဝ်းၵုၼ်ႇၸိူဝ်းၼႆႉၵေႃႈ ၶၢႆဢမ်ႇလႆႈ ဢမ်ႇၸၢင်ႈၶၢႆ။  

မိူၼ်ၼင်ႇဝၢၼ်ႈဢၼ်ၽုၵ်ႈၵူၺ်ႈၽုၵ်ႇဢွႆႈၼႆၵေႃႈ ႁိူဝ်ႇ ဢမ်ႇၸၢင်ႈဢဝ်ၵႂႃႇၶၢႆတၢင်းလႂ်လႄႈ ပေႃးလႆႈတႅပ်းတူၼ်ႈမၼ်းပႅတ်ႈတင်းသူၼ်ၵေႃႈမီးဢေႃႈ။ ပေႃးၸိူင်ႉၼၼ် ႁဝ်းၶႃႈၵေႃႈလႆႈလၢတ်ႈၶဝ်ဝႃႈ – ယႃႇတႅပ်းပႅတ်ႈ၊ ဢဝ်မႃးႁဵတ်းပဵၼ်တၢင်ႇမဵဝ်းသေၶၢႆၵေႃႈလႆႈၼႆ လႆႈၼႄႉၼမ်းပၼ်ၸိူင်ႉၼၼ်ၶႃႈဢေႃႈ။ ႁဵတ်းၼၼ်သေ မၢၵ်ႇဢၼ်ဢမ်ႇၶၢႆလႆႈၸိူဝ်းၼၼ်ႉ ႁဝ်းၶႃႈ မႃးပဵၼ်ႇလႅၵ်ႈႁဵတ်းဢွၵ်ႇ ၶူဝ်းၵုၼ်ႇႁႅင်ႈ သေ ၸင်ႇလႆႈၶၢႆ ၶႃႈဢေႃႈ  ။

တၢင်းဝၢၼ်ႈသၢႆးၶၢဝ်ၼၼ်ႉ ႁဵတ်း ဢီႇမဵတ်ႈၶူဝ်ႈ ယဝ်ႉၵေႃႈ ႁဵတ်းပႃးၵူၺ်ႈၶူဝ်ႈ ၸိူဝ်းၼႆႉဢေႃႈ ၊ ၵူၺ်ႈၶူဝ်ႈ ၶဝ်ၶၢႆလီၼႃႇၶႃႈ ။

ၵူၺ်ႈ ဢၼ်ဢမ်ႇၶၢႆလႆႈဢွၼ်တၢင်းၼၼ်ႉ တလဵဝ်ၵူၼ်းၼႂ်းပိုၼ်ႉတီႈ ႁဵတ်းၵူႈမဵဝ်းမႃးဢေႃႈ ။ ၵူၺ်ႈယမ်း ၊ ၵူၺ်ႈႁႅင်ႈ ၊ ဝၢႆႊ Wine ၵူၺ်ႈဝႃႇၸိူဝ်းၼႆႉ။  ႁဵတ်းဢွၵ်ႇၶိုၼ်းၵူႈမဵဝ်းတႃႇႁႂ်ႈမီးၽွၼ်းလီ ။ တႃႇၵူၼ်းပိုၼ်ႉတီႈႁဝ်းၶႃႈတေၸုၵ်းမၼ်ႈလႆႈၼၼ်ႉ ယူႇတီႈၸုမ်းႁဝ်းၶႃႈၵေႃႈ ၵမ်ႉထႅမ်ပၼ်သေ  ၵူၼ်းပိုၼ်ႉတီႈၵေႃႈ ၶတ်းၸႂ်တင်းၼမ် ။

ထၢမ် ။ ။ ၼႂ်းပွႆးပၢင်ၼႄၶူဝ်းၶွင်ၼႂ်းပိုၼ်ႉတီႈၼႆႉ လႆႈႁၼ် ၵူၼ်းႁူမ်ႈၼႃႈၵၢၼ် ၊ ၵူၼ်းၵႃႉ ၊ၸုမ်း တူင်ႇဝူင်းလၢႆလၢႆၸုမ်းမႃးၶဝ်ႈႁူမ်ႈပႃးတင်းၼမ် ။ ၶဝ်ၸိူဝ်းၼၼ်ႉၶႃႈလူး သူၼ်ၸႂ် တၢင်းၵိၼ် ၊ ၶူဝ်းၶွင်ၸႂ်ႉတိုဝ်းသင်လၢႆလၢႆ ၶႃႈ ။

တွပ်ႇ ။ ။ ဢၼ်ၶဝ်သူၼ်ၸႂ်တႄႉ – ၵူၺ်ႈၶူဝ်ႈ ၊ မိၼ်ႉ ဢၼ်ဢွၵ်ႇသၽႃႇဝ ၊ ၼေႃႇဢၼ်ၽုၵ်ႇဢဝ်ႁင်းၵူၺ်းၸွမ်းဝၢၼ်ႈ ၸိူဝ်းၼႆႉ ၵူၼ်းသူၼ်ၸႂ်ၼမ် ။ ဢၼ်ၵူၼ်းသူၼ်ၸႂ်ၼမ်သုတ်းတႄႉပဵၼ် လဝ်ႈၶဝ်ႈ (ဆန်အရက်) ။ ပဵၼ်သင်ၼႆ ၶဝ်ႈသၢၼ်တၢင်းႁဝ်းၶႃႈ ဢွၵ်ႇၼႆႉ ပဵၼ်ၶဝ်ႈတႆး ဢဝ်မႃးႁုင်ႁဵတ်း ၶဝ်ႈလဝ်ႈၼႆႉ ၵူၼ်းသူၼ်ၸႂ်ၼႃႇၶႃႈ ။

ၶဝ်ယွၼ်းသိုဝ်ႉပႃး ၸိူဝ်ႉၽၼ်းၸိူဝ်းၼႆႉၵွၼ်ႇဢေႃႈ ။ ၸိူဝ်ႉၽၼ်းၸိူဝ်းၼႆႉဢမ်ႇၸႂ်ႈတႃႇၶၢႆၶႃႈ ။ ႁဝ်းၶႃႈတိုၵ်ႉ ထိင်းသိမ်းႁၵ်ႉသႃဝႆႉသေ တေႁဵတ်းႁႂ်ႈမၼ်းၽႄႈ ယူႇဢေႃႈ ၊ ယွၼ်ႉၼၼ် တိုၵ်ႉဢဝ်မႃးၼႄၵူၺ်း ၊ ဢမ်ႇၶၢႆၶႃႈ ။  ၸိူဝ်းၼႆႉၵူၼ်းသူၼ်ၸႂ်ၼမ်ၼႃႇ ။

ဝၢႆးလင် ပွႆးၼႆႉယဝ်ႉၵႂႃႇယဝ်ႉ ၽူႈႁဵတ်းၵၢၼ်ပၢႆႈမၢၵ်ႈမီး ၊ ၵူၼ်းၵႃႉၶၢႆၵုၼ်ႇ ၊ ၵူၼ်းၼႂ်းတူင်ႇဝူင်း လႄႈ ၸဝ်ႈသူၼ်ႁႆႈၼႃး ၸိူဝ်းၼႆႉ ႁူမ်ႈၵၼ်ႁဵတ်းပၢင်ၵုမ်ၵၼ်ၶိုၼ်း ။ ၼႂ်းပၢင်ၵုမ်ၼၼ်ႉၵေႃႈ ဢုပ်ႇၵၼ်လွင်ႈတင်းလူဝ်ႇၵူၼ်းၶၢႆလႄႈ တင်းၶႂ်ႈလႆႈ ၵူၼ်းသိုဝ်ႉ ၼႂ်းၵႄႈ ၸဝ်ႈပၢႆးမၢၵ်ႈမီးလႄႈ ၵူၼ်းၵၢႆႉၶၢႆ ၸိူဝ်းၼႆႉ လႆႈၵပ်းသိုပ်ႇပၼ်ၸိူဝ်းၼႆႉၶႃႈဢေႃႈ ။

ထၢမ်ႇ ။ ။ မိူဝ်ႈဢွၼ်တၢင်းၵေႃႈ ယၢမ်ႈႁၼ်ႁဵတ်းပွႆးၸိူင်ႉၼႆႉမႃးယူႇၶႃႈ ။ ပၢင်ပွႆးပွၵ်ႈၼႆႉ မီးလွင်ႈလၢၵ်ႇလၢႆးသင်ၶႃႈ ။

တွပ်ႇ ။ ။ ပေႃးလၢတ်ႈသိုဝ်ႈသိုဝ်ႈ ႁဝ်းၶႃႈ ႁဵတ်းပွႆးၵူႈပီဢေႃႈ ၊ ၵူၺ်း ဢမ်ႇၸႂ်ႈပွႆး ၼႄၶူဝ်းၶွင် ၵႃႉၶၢႆၵၼ်ၸိူင်ႉၼႆ ။ ပေႃးဝၼ်းမႄႈၼမ်ႉလုမ်ႈၾႃႉၼႆႉ ႁဝ်းၶႃႈ ၸတ်းႁဵတ်းပွႆးၵူႈပီဢေႃႈ ။  ၼႂ်းဝၼ်းၼၼ်ႉ ႁဝ်းၶႃႈ လႅၵ်ႈလၢႆႈၾိင်ႈငႄႈၾိင်ႈထုင်း လႄႈ တၢင်းၵိၼ်တၢင်းယႅမ်ႉ ၼႂ်းၵႄႈၸၢဝ်းၶိူဝ်း ၸိူဝ်းၼႆႉဢေႃႈ ။

ပၢင်ပွႆးၸိူင်ႉၼၼ်တႄႉ ႁဝ်းၶႃႈ ၸတ်းႁဵတ်း ႁိမ်းၾင်ႇမႄႈၼမ်ႉၸိူင်ႉၼၼ်ဢေႃႈ ၊ မိူၼ်ၼင်ႇတင်းၼမ်ႉပၢင် ၊  ၼမ်ႉၶူင်း ၸိူဝ်းၼႆႉ ၊ တႄႇၸဵမ်မိူဝ်ႈ ပီ 2016 ႁဝ်းၶႃႈႁဵတ်းၵူႈပီ ၊ ပီၼႆႉၵူၺ်း ႁဵတ်းပွႆး ၼႄၶူဝ်းၶွင် ၼႂ်းပိုၼ်ႉတီႈၸိူင်ႉၼႆၶႃႈ ။ ပီၼႆႉတႄႉလႆႈ ႁဵတ်းပၢင်ၼႄ ၶူဝ်းၶွင်ၼႂ်းပိုၼ်ႉတီႈယဝ်ႉ သေ ႁႃၵပ်းသိုပ်ႇပၼ်ၵူၼ်းၵႃႉ ၸိူဝ်းၼႆႉၶႃႈ ။

ထၢမ် ။ ။ ၼႂ်းပွႆးၼႆႉ လိူဝ်သေ တၢင်းၵိၼ်တင်းမိူင်းတႆးပွတ်းၸၢၼ်းၼႆႉယဝ်ႉ တၢင်းၵိၼ် တင်းမိူင်းတႆးပွတ်းႁွင်ႇ ၊ ပွတ်းဢွၵ်ႇၼႆႉ ၸွင်ႇပႃးၶႃႈႁႃႉ  ။

တွပ်ႇ ။ ။ တၢင်းၵိၼ်တင်း မိူင်းတႆးပွတ်းဢွၵ်ႇၼႆႉတႄႉ ဢမ်ႇပႃး ၊ ႁဝ်းၶႃႈ ဢမ်ႇမီးဢဵၼ်ႁႅင်းတႃႇၽိတ်ႈမွၵ်ႇ ၵူၼ်းတၢင်းမိူင်းတႆးပွတ်းဢွၵ်ႇမႃးၶဝ်ႈႁူမ်ႈၸွမ်းၶႃႈ  ၊ ပၢင်ပွႆးႁဝ်းၶႃႈ လႆႈႁူမ်ႈငိုၼ်းၵၼ်သေ ၸတ်းႁဵတ်းၵႂႃႇၵူၺ်းလႄႈ ဢမ်ႇလႆႈၽိတ်ႈမွၵ်ႈပႃး တင်းပွတ်းဢွၵ်ႇၼႆႉပႃးၶႃႈ ။ ၵူၼ်းတၢင်းမိူင်းတႆးပွတ်းႁွင်ႇၼႆႉတႄႉ ၶဝ်ၵေႃႈ ပၢႆႈၽေးသိုၵ်းမႃးယူႇဝႆႉ  တူၼ်ႈတီးၼႆႉလႄႈ လႆႈၶဝ်ႈႁူမ်ႈပႃး ဢေႃႈ ။ ႁဝ်းၶႃႈၵေႃႈ ပႆႇမီးဢဵၼ်ႁႅင်း တႃႇၽိတ်ႈမွၵ်ႈမႃးၶဝ်ႈႁူမ်ႈတင်းသဵင်ႈၶႃႈ ။

ထၢမ် ။ ။  ပီတေမႃးၶႃႈလူး ၸွင်ႇတေၸတ်းႁဵတ်း  ပၢင်ပွႆးၸိူင်ႉၼႆၵႂႃႇထႅင်ႈၶႃႈႁႃႉ ။

တွပ်ႇ ။ ။ တေၶတ်းၸႂ်ၵႂႃႇၶႃႈ ၊ ၵူၺ်းၵႃႈ ၵႃႈတၢင်ႇၶူဝ်းၵုၼ်ႇ ၼႆႉတႄႉ ၵႃႈယႂ်ႇၼႃႈဢေႃႈ ။ တလဵဝ်ၼႆႉမီးၵူၼ်းပိုၼ်ႉတီႈၸဝ်ႈၵႃးဢၼ်ၸွႆႈထႅမ်ႁဝ်းၶႃႈ တႃႇတေႃႉသူင်ႇၶူဝ်းၵုၼ်ႇ ၸိူဝ်းၼႆႉဢေႃႈ ၊ ထႅင်ႈပီၼိုင်ႈဢေႃႈ ပေႃးၸွႆႈထႅမ်ၸိူင်ႉၼႆသေ ၸတ်းႁဵတ်းၵႂႃႇ ၸိူင်ႉၼႆတႄႉ တေပဵၼ်လႆႈယူႇၶႃႈ ။

ယိၼ်းၸူမ်းၶွပ်ႈၸႂ်ယႂ်ႇၼမ်ၶႃႈဢေႃႈ။