ၵူၼ်းႁဝ်းၵေႃႉၼိုင်ႈလႄႈၵေႃႉၼိုင်ႈ ၵိူတ်ႇမႃးတူၼ်ႈထုၼ်းမၼ်းဢမ်ႇမိူၼ်ၵၼ် တူဝ်ထူပ်းဢမ်ႇမိူၼ်ၵၼ် မၢင်ၸိူဝ်းၵိူတ်ႇမႃးၵိၼ်ၼိူဝ်ငိုၼ်းၼွၼ်းၼိူဝ်ၶမ်းသေတႃႉ မၢင်ၸိူဝ်း ယႂ်ႇၸွမ်းလိၼ်ၵိၼ်ၸွမ်းသၢႆးမႃးၵူၺ်း။ ၵူၼ်းၸိူဝ်းတူၵ်းၵိၼ်းၶၢၼ်ၸႂ်ႁႅင်းၼႃႇဢႃးလႃးသေ ထိုင်တီႈယွမ်းၵၢၼ်ႉၸၢတ်ႈပၢၼ် ၵူၼ်းၵေႃႈ မီးမႃးၼမ်။

ၼႂ်းလိူၼ်ၼႆႉၵူၺ်း ပေႃႈၸဝ်ႈႁိူၼ်း ၵေႃႉၼိုင်ႈ တီႈလႃႈသဵဝ်ႈ လဵင်ႉယႃမိူဝ်ႇလုၵ်ႈလၢင်းၸဝ်ႈၵဝ်ႇတၢႆ 3 ၵေႃႉ၊ တူဝ်မၼ်းၵေႃႈ ၵိၼ်ၸွမ်းသေ တၢႆတင်းလုၵ်ႈတင်းပေႃႈ။ တႃႇတေၶႃႈတူဝ်ၵဝ်ႇလႄႈ လုၵ်ႈလၢင်းၸဝ်ႈၵဝ်ႇၼႆႉ ဢမ်ႇလႃႈလီႈမီးၽႂ်ႁတ်းႁဵတ်း။

ၵူၼ်းႁဝ်းၵူႈၵေႃႉၼႆႉ ယူႇၸွမ်းၼိူဝ်ႉၸွမ်းလိူတ်ႈၵၼ်ၵူႈၵေႃႉလႄႈ ၵေႃႉလႂ်ၵေႃႈ မေႃတုၵ်ႉမေႃသိူဝ်း မိူၼ်ၵၼ်မူတ်း။ ဢမ်ႇဝႃႈ ၵူၼ်းၽၢၼ်ၵူၼ်းမီး ဢမ်ႇဝႃႈ ၵေႃႉလဵၵ်ႉၵေႃႉယႂ်ႇ မီးႁႅင်းႁိပ်ႇ မီးလွင်ႈမႆႈလွင်ႈလိူတ်ႇႁင်းၽႂ်မၼ်း။ ယူႇတီႈဝႃႈ ႁႅင်းၵမ်ႉတူဝ်ႁႅင်းၵမ်ႉပၢႆးၸႂ် ၽႂ်မၼ်းၵႅၼ်ႇၶႅင်မွၵ်ႈၵႃႈႁိုဝ်ၼႆသေ ဢွၼ်ၵၼ်လတ်းၶၢမ်ႈပူၼ်ႉၵႂႃႇၵူႈဝၼ်းဝၼ်း။

မိူၼ်ၼင်ႇ ပေႃႈလုၵ်ႈဢွၼ်ႇတီႈၸႄႈဝဵင်းလႃႈသဵဝ်ႈၵေႃႉၼိုင်ႈ ဢၼ်ၶႃႈၶိုၼ်းလုၵ်ႈလၢင်းမၼ်းသေ ၶႃႈပႃးတူဝ်ၵဝ်ႇလူႉတၢႆၵႂႃႇ မိူဝ်ႈဝၼ်းတီႈ 10/08/2025 ၼႆႉ ပေႃးတူၺ်းပိူၵ်ႇၼွၵ်ႈ ၵူၺ်းတႄႉ တေႁၼ်ဝႃႈ မၼ်းလူႉတၢႆယွၼ်ႉၼီႈ၊ ယွၼ်ႉၵၢၼ်ႁႃၵိၼ်လဵင်ႉတွင်ႉ၊ ယွၼ်ႉဢၼ်ၼၼ်ႉ ဢၼ်ၼႆႉၼႃႈ ၼႆၸိူဝ်းၼႆႉၵူၺ်း။

ပေႃးဢဝ် ၽူႈၶူၼ်ႉၶႂႃႉပၢႆးၸႂ်ၶဝ်ဝႃႈတႄႉ လွင်ႈၵူၼ်းႁဝ်းၼိုင်ႈၵေႃႉ ႁဵတ်း Suicide ၶႃႈတူဝ်တၢႆၼႆႉ တူၼ်ႈတေႃမၼ်းလုၵ်ႉမႃးတီႈ တၢင်းပဵၼ်ပၢႆးၸႂ်ၵူၺ်း။ တၢင်းပဵၼ်ပၢႆးၸႂ်ၸိူဝ်းၼႆႉ ၵေႃႈ သမ်ႉၶိုၼ်းၵွင်ႉၸွမ်း ပိူင်ပဵၼ်ၵူၼ်းႁဝ်းၵူႈဝၼ်းဝၼ်းၼၼ်ႉၵူၺ်းၼင်ႇၵဝ်ႇ။

လွင်ႈၶႃႈတူဝ်တၢႆ Suicide ဢၼ်ဝႃႈၼႆႉ တေမီးယူႇလၢႆသႅၼ်း

1) ၵူၼ်းဢၼ်ၶႃႈၸဝ်ႈၵဝ်ႇၶိုၼ်း လူၺ်ႈၸႂ်ႉသူပ်းတူဝ်ႁူဝ်ၸႂ်ၸဝ်ႈၵဝ်ႇသေတၢႆ ႁွင်ႉဝႃႈ active type  တူဝ်ယၢင်ႇမၼ်း ဝႅၼ်တူၵ်းၼမ်ႉ၊ ဝႅၼ်တူၵ်းၾႆး၊ ၵိၼ်ယႃမိူဝ်ႇ၊ ၽႅၼ်ၶေႃး ၸိူဝ်းၼႆႉ။

2) ၵူၼ်းၸိူဝ်းပိုင်ႈသေဢၼ်ဢၼ် ၶႃႈတူဝ်ၵဝ်ႇၶိုၼ်း passive type တူဝ်ယၢင်ႇမၼ်း ဝႅၼ်ၶဝ်ႈၼႂ်းသဵၼ်ႈတၢင်းၵႃး ႁႂ်ႈၵႃးပိူၼ်ႈမႃးၽႃႇသႂ်ႇ။ ႁႂ်ႈသေၵေႃႉၵေႃႉ ၶႃႈႁႅမ်ပၼ်ၶဝ် ၸိူဝ်း ၼႆႉ။

3) ၵူၼ်းဢၼ်ၶႃႈတူဝ်ၵဝ်ႇသေဢမ်ႇၵႃး ၶႃႈပႃးတၢင်ႇၵေႃႉၵူၼ်းႁိမ်းႁွမ်း ၼႆၸိူဝ်းၼႆႉ။

ပေႃးမႃးတူၺ်း ၵူၼ်းလႃႈသဵဝ်ႈ ဢၼ်ၶႃႈႁႅမ်ပႃးလုၵ်ႈလၢင်းၸဝ်ႈၵဝ်ႇတၢႆၵႂႃႇၼၼ်ႉ ပဵၼ်ၵူၼ်းဢၼ်ၶႃႈတူဝ်တၢႆ ၶေႃႈတီႈ 3 ၼၼ်ႉ။

လုၵ်ႈဢွၼ်ႇဢၼ်တၢႆၵႂႃႇၸွမ်းၼႆႉ မီး 3 ၵေႃႉ ပဵၼ်သႅၼ်းဢႃယု 8 ၶူပ်ႇ ၊ 10 ၶူပ်ႇ လႄႈ 12 ၶူပ်ႇ။ ၽွင်းမိူဝ်ႈၶဝ်ၵိၼ်ယႃမိူဝ်ႇၼၼ်ႉ မႅၼ်ႈမိူဝ်ႈမႄႈၸဝ်ႈႁိူၼ်း တိုၵ်ႉၵႂႃႇႁဵတ်းၵၢၼ်လႄႈ လွတ်ႈတၢင်းတၢႆဝႆႉ။ ၸွမ်းၼင်ႇ ၵူၼ်းပိုၼ်ႉတီႈ ၵမ်ႈၽွင်ႈလၢတ်ႈတႄႉဝႃႈ ပဵၼ်ယွၼ်ႉမီးၼီႈၼမ် ဝႃႈၼႆ။

သၽႃႇဝၵူၼ်းႁဝ်းၼႆႉ ပေႃးမီးၵူၼ်းသေၵေႃႉၵေႃႉ ၶႃႈတူဝ်တၢႆမႃးၼႆ တေၶႂ်ႈႁူႉၶႂ်ႈႁၼ်လွင်ႈသုၼ်ႇတူဝ်ၵူၼ်း ဢၼ်ၶႃႈတူဝ်တၢႆၵႂႃႇၼၼ်ႉၵူၺ်း။ ဢမ်ႇသိုပ်ႇလဵပ်ႈႁဵၼ်းဝႃႈ ငဝ်ႈႁၢၵ်ႈတူၼ်ႈတေႃမၼ်း ပဵၼ်ယွၼ်ႉသင်တႄႉတႄႉ။ ပေႃးထတ်းထွင်သွၼ်ႇတူၺ်းတႄႉ လွင်ႈပိူင်ပဵၼ်ၸိူဝ်းၼႆႉ ပဵၼ်ၽေးၸမ်တူဝ် ၵူၼ်းႁဝ်းယူႇပိူင်ၼိုင်ႈ။

ဢၼ်ႁဵတ်းႁႂ်ႈၵူၼ်းသေၵေႃႉၵေႃႉ ၶႃႈတူဝ်ၵဝ်ႇတၢႆလႆႈၶိုၼ်းၼႆႉ မၼ်းမီးႁႅင်းႁိပ်ႈယူႇ 3 ဢၼ် မိူၼ်ၼင်ႇ Bio ၊ Psycho လႄႈ Social – ပွင်ႇဝႃႈ မီးႁႅင်းႁိပ်ႇ တၢင်းၼွၵ်ႈတူဝ်၊ တၢင်း ၼႂ်းတူဝ်လႄႈ တူင်ႇၵူၼ်း ၼႆၸိူဝ်းၼႆႉ။

ပေႃးမႃးတူၺ်း ၼႂ်းတွၼ်ႈႁႅင်းႁိပ်ႇ ဢၼ်ႁဵတ်းႁႂ်ႈၶႃႈတူဝ်တၢႆ တၢင်းၼွၵ်ႈတူဝ် Bio ၼႆႉ ပိူင်းၼႄဝႆႉဝႃႈ ၶႃႈတူဝ်တၢႆၸွမ်းၼင်ႇၸိူဝ်ႉၶိူဝ်းယၢမ်ႈပဵၼ် – တူဝ်ယၢင်ႇမၼ်း ပေႃးမီးၵူၼ်းၼႂ်းသၢႆၸိူဝ်ႉၶိူဝ်းၸဝ်ႈၵဝ်ႇသေၵေႃႉၵေႃႉ ယၢမ်ႈၶႃႈတူဝ်တၢႆၼႆ တူဝ်ၵဝ်ႇၵေႃႈ ၸၢင်ႈမေႃၶႃႈတူဝ်တၢႆလႆႈ ၼႆယဝ်ႉ။ ဢမ်ႇၼၼ်ၵေႃႈ ၵိၼ်ယႃႈမဝ်းၵမ်လူၼ်ႉလိူဝ်ၼႃႇဢႃးလႃးသေ ထိုင်တီႈလိုမ်းႁၢင်ႈလိုမ်းတူဝ်သေ ၶႃႈတူဝ်တၢႆ ၸိူဝ်းၼႆႉၵေႃႈ ၸၢင်ႈပဵၼ်လႆႈ။

ႁႅင်းႁိပ်ႇ တၢင်းၼႂ်းတူဝ် Psycho တႄႉၵေႃႈ ဢိင်ၼိူဝ်ပၢႆးဝူၼ်ႉမၼ်း လွင်ႈႁပ်ႉႁူႉၼႂ်းၸႂ်မၼ်းသေ ၸင်ႇၶႃႈတူဝ်တၢႆ တူဝ်ယၢင်ႇမၼ်း ယွၼ်ႉၸႂ်လဵၵ်ႉၸႂ်ၼွႆႉ၊ ယွၼ်ႉသုမ်းႁၵ်ႉ၊ ယွၼ်ႉ ၶၢတ်ႇလွင်ႈဢုၼ်ႇၸႂ်၊ ယွၼ်ႉတုမ်ႉတိူဝ်ႉၸႂ်ၵူႈလွင်ႈလွင်ႈၼၼ်ႉသေ ၸင်ႇႁတ်းၶႃႈတူဝ်ၵဝ်ႇမႃး။

ႁႅင်းႁိပ်ႇထႅင်ႈဢၼ်ၼိုင်ႈသမ်ႉ ဢၼ်လုၵ်ႉမႃးတီႈတူင်ႇၵူၼ်း Social – တူဝ်ယၢင်ႇမၼ်း – မိူဝ်ႈတိုၵ်ႉလဵၵ်ႉၵေႃႈ ဢမ်ႇမီးၵူၼ်းဢဝ်ဢူၵ်းဢဝ်ၸႂ် ၺႃးပွႆႇပိုၼ်ႉပွႆႇပႅတ်ႈ၊ ဢမ်ႇမီးၽႂ်သႂ်ႇၸႂ်တႄႉတႄႉ။ ၽိူဝ်ႇယႂ်ႇမႃးၵေႃႈ သမ်ႉၺႃးၵူၼ်းႁိမ်းႁွမ်းသေႉၼႄး၊ ဢမ်ႇမီးၽႂ်ႁၼ်လီ ၸဵမ်ၸိူဝ်းၼႆႉသေ ႁဵတ်းႁႂ်ႈၵူၼ်း ၵေႃႉၼိုင်ႈသဵင်ႈၸႂ် ဢမ်ႇမီးတၢင်းမုင်ႈမွင်းသင်သေ ၶႃႈတူဝ်တၢႆလႆႈငၢႆႈငၢႆႈ။

ပေႃးမိူၼ် ပေႃႈလုၵ်ႈဢွၼ်ႇ တီႈလႃႈသဵဝ်ႈ ဢၼ်ၶႃႈတူဝ်တၢႆၵႂႃႇပႃးတၢင်းလုၵ်ႈလၢင်းၼႆႉ လၢတ်ႈလႆႈဝႃႈ ႁႅင်းႁိပ်ႇမၼ်းမီးပႃးတၢင်းၼွၵ်ႈတၢင်းၼႂ်းလႄႈ ပႃးတူင်ႇၵူၼ်းႁိမ်းႁွမ်းပႃး။

ၵူၼ်းႁဝ်းၼႆႉ ၵမ်ႈၼမ် လႆႈပိုင်ႈဢိင်ၵၼ်သေယူႇ ၵူၼ်းတေႃႇၵူၼ်းပိုင်ႈၵၼ်သေယူႇ။ လိူဝ်ၼၼ်ႉ လႆႈပိုင်ႈသၽႃႇဝသိင်ႇဝႅတ်ႉလွမ်ႉသေယူႇ၊ ၵူၺ်းၵႃႈ သင်ဝႃႈ သိင်ႇဝႅတ်ႉလွမ်ႉ ႁိမ်း ႁဝ်း ဢၼ်ႁဝ်းယူႇသဝ်းၼၼ်ႉ ဢမ်ႇၵမ်ႉယၼ်သင်ပၼ် ၼိူဝ်ၵူၼ်းသေၵေႃႉၵေႃႉယဝ်ႉ ၼၼ်ႉတႄႉ ပွင်ႇဝႃႈၵူၼ်းၵေႃႉၼၼ်ႉ ယူႇယၢပ်ႇမႃးယဝ်ႉ။

ပေႃးမႃးတူၺ်း ၼႂ်းမိူင်းၸိုင်ႈတႆးၼႆႉ မိူဝ်ႈလဵဝ် ဢိင်ၼိူဝ်သၢႆငၢႆၵၢၼ်မိူင်းဢမ်ႇၼိမ်သေ ၵူၼ်းမိူင်းယူႇ ယၢပ်ႇမႃးၵူႈဝၼ်း။ ႁဵတ်းၵၢၼ်သင်ၵေႃႈ ဢမ်ႇမိူၼ်ၼင်ႇၸႂ် ၊ လွင်ႈႁူမ်ႇလူမ်ႈဢမ်ႇမီး ၊ ၵူၼ်းမိူင်းၸဵမ် လဵၵ်ႉၸဵမ်ယႂ်ႇ ၶၢတ်ႇလွင်ႈမုင်ႈမွင်း။

ၵူၺ်းၵႃႈ ဢမ်ႇၸႂ်ႈဝႃႈ ထူပ်းတၢင်းယၢပ်ႇသေ ၵူႈၵေႃႉ တေၶႃႈတူဝ်တၢႆဢမ်ႇၸႂ်ႈ၊ မၼ်းဢိင်ၼိူဝ် တူၼ်ႈၸႂ်ၵေႃႉလႂ်ၵေႃႉၼၼ်ႉသေ ၸင်ႇပဵၼ်မႃးၵူၺ်း။ ယူႇတီႈဝႃႈ ၵေႃႉလႂ်မေႃၸတ်း ၵၢၼ်ၽဝတူဝ်ၵဝ်ႇ မွၵ်ႈႁိုဝ်ၼႆၼၼ်ႉၵူၺ်း။

ၸွမ်းၼင်ႇ WHO ၸုမ်းပၢႆးယူႇလီလုမ်ႈၾႃႉ ႁၢႆးငၢၼ်းဝႆႉတႄႉ ၼိုင်ႈပီလႂ် ၵူၼ်းၼႂ်းလုမ်ႈၾႃႉ ၶႃႈတူဝ်တၢႆ မီးထိုင် 7 သႅၼ်ပၢႆ၊ ၵမ်ႈၼမ် တေပဵၼ်သႅၼ်းဢႃယု 70 လႄႈ ၵူၼ်းၼုမ်ႇသႅၼ်းပၢၼ် 15-29 ၼႆယဝ်ႉ။

ၼႂ်းမိူင်းႁူမ်ႈတုမ်မၢၼ်ႈၼႆႉၵေႃႈ ယွၼ်ႉၽေးသၽႃႇဝ ၽေးသိုၵ်းသိူဝ် ၽေးတၢင်းပဵၼ်ၵူႈလွင်ႈလွင်ႈသေ ၵူၼ်းမိူင်းၸင်ႇၸပ်းတၢင်းပဵၼ်ပၢႆးၸႂ်မႃးၶိူဝ်းယႂ်း။ တႃႇတေယူတ်းယႃလႆႈပၢႆးၸႂ်ၼၼ်ႉ ယူႇတီႈ ၸုမ်းမေႃယႃ ၽူႈလူင်ႉလႅၼ်ႇပၢႆးၸႂ်လၢႆၵေႃႉႁူမ်ႈၵၼ် ပိုတ်ႇဝႆႉပၼ် ၾဵတ်ႉပုၵ်ႉၶ် (တယ်လီကျန်းမာ –  Telekyanmar)

ဢွင်ႈတီႈ ပိုတ်ႇဢူၵ်းပိုတ်ႇၸႂ် ၼိူဝ်ဢွၼ်ႊလၢႆႊဝႆႉပၼ်ယူႇၼႆ မေႃယႃပၢႆးၸႂ် ၼၢင်းၵဵင်ၼုမ်ႇၽွင် လၢတ်ႈၼႄဝႆႉၼင်ႇၼႆ –

“ၵမ်ႈၼမ် တေထၢင်ႇဝႃႈ ၵူၼ်းၸိူဝ်းဢၼ်ၵႆႉၶႃႈတူဝ်တၢႆၼႆႉ ႁူဝ်ၸႂ်ဢမ်ႇတဵမ်ထူၼ်ႈၵွၼ်ႇ ၸင်ႇၵႆႉႁဵတ်း suicide ဢိူဝ်ႈၼႆ ဢမ်ႇၸႂ်ႈၸိူင်ႉၼၼ် ၊ ပေႃးဝႃႈသေၵေႃႉၵေႃႈ လၢတ်ႈ ဢွၵ်ႇမႃးဝႃႈ ၵဝ်ၶႂ်ႈတၢႆဢိူဝ်ႈ ၵဝ်ၶႂ်ႈႁဵတ်းပႅတ်ႈၸိူင်ႉၼၼ်ၸိူင်ႉၼႆဢိူဝ်ႈ ဢမ်ႇၸိုဝ်ႈလႄႈဝႃႈ ၶႂ်ႈႁႂ်ႈပိူၼ်ႈပၵ်းၸႂ်ၼိူဝ်ၶဝ် ဢမ်ႇၸႂ်ႈဝႃႈ ၶႂ်ႈႁႂ်ႈပိူၼ်ႈဢဝ်ၶၢပ်ႈၶဝ်။ ၼႂ်းပွၵ်ႉၼႂ်းယွမ်ႇတေထၢင်ႇဝႃႈ မၼ်းၶႂ်ႈႁႂ်ႈပိူၼ်ႈဢဝ်ၶၢပ်ႈဢိူဝ်ႈ သင်ဢိူဝ်ႈၼႆၸိူဝ်းၼႆႉ ဢမ်ႇၸႂ်ႈၶႃႈ။ ထၢင်ႇဝႃႈၶဝ်ဢမ်ႇႁဵတ်းတႄႉဢမ်ႇဝႃႈတႄႉၼႆ ၵႆႉထၢင်ႇၸိူင်ႉၼၼ်။ ႁဝ်းဢမ်ႇထုၵ်ႇလီထၢင်ႇၸိူင်ႉ ၼၼ်။ လီဝႆႉသတိသေ ပႂ်ႉတူၺ်းပၼ် ၸွႆႈထႅမ်ပၼ် သင်ဝႃႈ ႁၼ်ၵူၼ်း ၸိူဝ်းၼၼ်ႉ”- ဝႃႈၼႆ။

မိူင်းႁူမ်ႈတုမ်မၢၼ်ႈၼႆႉ ၸူဝ်ႈၸွမ်းၸိၵ်းသိုၵ်းမၢၼ်ႈ မိၼ်းဢွင်ႇလၢႆႇ ၽွင်းငမ်းမိူင်းမႃးၼႆႉ လွင်ႈၶႃႈတူဝ်တၢႆမီးမႃးတင်းၼမ်။ ၵူၺ်းၵႃႈ ဢိင်ၼိူဝ် သိုၵ်းမၢၼ်ႈ ဢွၵ်ႇပိူင်ႁႄႉႁၢမ်ႈလၢႆလွင်ႈသေ တႃႇၵဵပ်းၶေႃႈမုလ်း ႁူႉႁူဝ်ယွႆႈတႅတ်ႈတေႃးဢမ်ႇငၢႆႈ။

မိူဝ်ႈၼႂ်း 2023 – 2024 ၼၼ်ႉၵေႃႈ ၼႂ်းမိူင်းတႆး မီးၵူၼ်းၶႃႈတူဝ်တၢႆၼမ်။

ဢိင်ၼိူဝ် ၵူၼ်းၼႂ်းမိူင်းတႆး ၵႆႉမီးလွင်ႈၶႃႈတူဝ်တၢႆၼႆႉသေ ၼၢင်းယိင်း ဢၼ်တူင်ႉၼိုင်ၼႂ်းၵၢၼ်သုၼ်ႇလႆႈၵူၼ်း ၵေႃႉၼိုင်ႈ လၢတ်ႈၼင်ႇၼႆ –

“ၵူၼ်းမိူင်းၼႆႉ လူဝ်ႇမီးပိုၼ်ႉႁူႉ၊ ပိုၼ်ႉႁူႉဢၼ်တေမေႃၸတ်းပွင်၊ ၸတ်းပွင်ဢၼ်ဝႃႈၼႆႉ ဢမ်ႇၸႂ်ႈဝႃႈ တေၸတ်းပွင်မိူၼ်ၼင်ႇ ပၢႆးမၢၵ်ႈမီးယႂ်ႇလူင် ၸိူင်ႉၼၼ်ဢမ်ႇၸႂ်ႈ။ ပေႃးႁဵတ်းၸိူင်ႉၼႆၵႂႃႇ ၽွၼ်းတုမ်ႉယွၼ်ႈမၼ်း တေပဵၼ်သင်လၢႆလၢႆ။ ႁႂ်ႈလႆႈဝူၼ်ႉပႃးတၢင်းၼႃႈတၢင်းလင်။ ဝူၼ်ႉပႃးတႃႇလုၵ်ႈတႃႇလၢင်း မိူဝ်းၼႃႈ။ ၵမ်ႈၼမ် ၵူၼ်းမိူင်းႁဝ်းဢမ်ႇပေႃးမီးဝႃႈ တေႁဵတ်းၽႅၼ်ၵၢၼ်။ ဢမ်ႇႁၢင်ႈႁႅၼ်းသင်ဝႆႉ။ ၵူၺ်းၵႃႈ မီးၽႅၼ်ၵၢၼ်ဝႆႉသေတႃႉၵေႃႈ ပေႃးဝၢၼ်ႈမိူင်းယုင်ႈယၢင်ႈမၼ်းၵေႃႈ ႁဵတ်းၸွမ်းယၢပ်ႇ”- ဝႃႈၼႆ။

ၵမ်ႈၼမ် ဢၼ်ၵူၼ်းမိူင်းတႆး ၵႆႉၶႃႈတူဝ်တၢႆၵေႃႈ ပဵၼ်ယွၼ်ႉၵၢၼ်ႁႃၵိၼ်လဵင်ႉတွင်ႉၼႂ်းၼႃႈႁိူၼ်း။ ပေႃးဝႃႈ ႁႃလဵင်ႉၵၼ်ဢမ်ႇၵုမ်ႇထူၼ်ႈယဝ်ႉၵေႃႈ ၵေႃႉပဵၼ်ပေႃႈမႄႈ ၸၢင်ႈဝူၼ်ႉပွတ်းသေ ယွမ်းၵၢၼ်ႉၸၢတ်ႈပၢၼ်ၵႂႃႇ။

သင်ပဵၼ်လႆႈတႄႉ ၶႂ်ႈႁႂ်ႈၽူႈၸတ်းပွင်ဝၢၼ်ႈမိူင်းၶဝ် ပၼ်သုၼ်ႇၵူၼ်းမိူင်းႁႂ်ႈၽဵင်ႇပဵင်းၵၼ်၊ မိူၼ်ၼင်ႇ ၵူၼ်းၸိူဝ်းဢၼ်ထူပ်းတၢင်းမႆႈတၢင်းလိူတ်ႇလွင်ႈလႂ်သေဢမ်ႇဝႃႈ ႁႂ်ႈမီးတီႈဢုပ်ႇၵုမ် ႁႂ်ႈမီးတီႈၵူၼ်းမိူင်း ပိုင်ႈလႆႈ၊ ဢွင်ႈတီႈ ဢၼ်ၸႂ်ယႂ်ႇလႆႈ၊ ဢွင်ႈတီႈဢၼ် ပၼ်တၢင်းႁူႉႁႂ်ႈၵူၼ်းမိူင်း ႁူႉၵႃႈၶၼ်တူဝ်ၵဝ်ႇ ၶိုၼ်းၸိူဝ်းၼႆႉ – ၼၢင်းယိင်း ဢၼ်တူင်ႉၼိုင်ၼႂ်းၵၢၼ်သုၼ်ႇလႆႈၵူၼ်း သိုပ်ႇလၢတ်ႈၼင်ႇၼႆ။

ပေႃးမိူၼ်ငဝ်းလၢႆးမိူဝ်ႈလဵဝ် ၽူႈပွင်မိူင်းၶဝ်ၵေႃႈ တႅၵ်ႇပဵၼ်လၢႆမူႇလၢႆၸုမ်း ၵူၼ်းမိူင်းတေၵႃႉတေၶၢႆ တေယူႇတေၵိၼ်ၸိူင်ႉႁိုဝ်ၵေႃႈ ဢမ်ႇလွတ်ႈလႅဝ်းထၢင်ႇႁၢင်ႈ။ ၼႃႈၵၢၼ်တႃငၢၼ်း ၼႆၵေႃႈ ႁဵတ်းယူႇ ဢမ်ႇႁၼ်ၼမ်ႉႁၼ်တူဝ်သင်လႆႈ။ ၼမ်ႉမျၢတ်ႈၼမ်ႉတွၼ်းလႆႈဢမ်ႇလႆႈတႄႉပႆႇႁူႉ သမ်ႉပေႃးမီးၸုမ်း လူင်းၵဵပ်းၶွၼ်ႇပဵၼ်လၢႆမူႇလၢႆၸုမ်း။

ၼင်ႇႁိုဝ် လွၵ်းၵၢတ်ႇတေပိုတ်ႇပၢင်ႇ၊ ၼင်ႇႁိုဝ် ၵၢၼ်ၵူၼ်းမိူင်းတေလီၵႂႃႇမိူဝ်းၼႃႈၼႆၼၼ်ႉတႄႉ ဢမ်ႇမီးၸုမ်းလႂ် မႃးပၼ်တၢင်းႁူႉ၊ ဢမ်ႇမီးၸုမ်းလႂ် ၵမ်ႉၸွႆႈပူၵ်းပွင်။ ပေႃးထိုင်ၶိင်ႇ ၶၢဝ်းမႃး ၶႂ်ႈယွၼ်းၵဵပ်းၶွၼ်ႇၵူၺ်း။ ၵူၼ်းမိူင်းၵေႃႉလႂ်လႄႈ ဢၼ်ဢမ်ႇမီးလွင်ႈတုမ်ႉတိူဝ်ႉပၢႆးၸႂ် ဢမ်ႇၶႂ်ႈမီးယဝ်ႉၼႆ ၼၢင်းယိင်း မိူင်းတႆးပွတ်းႁွင်ႇ ၵေႃႉၼိုင်ႈ လၢတ်ႈတၢင်းႁၼ်ထိုင် ၼင်ႇၼႆ။