သိုၵ်းမၢၼ်ႈပိုၼ်ၽၢဝ်ႇ တေၸတ်းႁဵတ်းပၢင်လိူၵ်ႈတင်ႈၼႂ်းႁၢင်ပီ 2025 ဢမ်ႇၼၼ် ႁူဝ်ပီ 2026 ၼႆၼၼ်ႉ ၸမ်မႃးတိၵ်းတိၵ်းယဝ်ႉလႄႈ ၾၢႆႇတင်းသိုၵ်းမၢၼ်ႈ ၵူတ်ႇထတ်းၵူၼ်းမိူင်းၵႂႃႇမႃးႁၢဝ်ႈႁႅင်း တီႈဝဵင်းတူၼ်ႈတီး ၸိုင်ႈတႆးပွတ်းၸၢၼ်း ။
တင်ႈတႄႇ ႁူဝ်လိူၼ် ဢေႃႊၵတ်ႊသ်ၼႆႉမႃး တႃႇပၢင်လိူၵ်ႈတင်ႈၼႆသေ ၵၢင်ႉၵႄႇ တႂ်ႈသိုၵ်းမၢၼ်ႈ လႄႇလမ်းႁႃၵဵပ်းသဵၼ်ႈမၢႆ ၵူၼ်းဢႃယု 18 ၶိုၼ်ႈၼိူဝ်ဝႆႉသေ ၵူတ်ႇထတ်းသဵၼ်ႈမၢႆၵူၼ်း ၵူႈဝၼ်းဝႃႈၼႆ ။
ၵၢင်ႉၵႄႇဝဵင်းတူၼ်ႈတီႈလၢတ်ႈၽူႈတွႆႇႁွၵ်ႈဝႃႈ- “ပၢင်လိူၵ်ႈတင်ႈၼႆႉ ၾၢႆႇတၢင်းသိုၵ်းမၢၼ်ႈတႄႉ တေၸတ်း ႁဵတ်း ႁႂ်ႈလႆႈယူႇယဝ်ႉ။ ၶဝ်ၸႂ်ႉၵဵပ်းသဵၼ်ႈမၢႆ ၵူၼ်းမိူင်းၸိူဝ်းဢႃယု 18 ၶိုၼ်ႈၼိူဝ်ၸိူဝ်းၼၼ်ႉဝႆႉယဝ်ႉ ၊ မိူၼ် ၶဝ် ႁၢင်ႈႁႅၼ်းဝႆႉႁႅင်းၵူၼ်းတွတ်ႈၶႅပ်းမႄး တႃႇပၢင်လိူၵ်ႈတင်ႈၶဝ်၊ ပေႃးတေဝႃႈတႄႉတႄႉ ဝၢႆးၶဝ်ယိုတ်း ဢႃႇၼႃႇမႃးၼႆႉၼႆ ဝၢၼ်ႈမိူင်းဢမ်ႇမီးလွင်ႈၶိုၼ်ႈယႂ်ႇမႂ်ႇသုင်သင်မႃးသေဢိတ်း ”- ဝႃႈၼႆ ။
ယၢမ်းလဵဝ်တီႈဝဵင်းတူၼ်ႈတီး ၵူတ်ႇထတ်းသဵၼ်ႈမၢႆ ၶႅၵ်ႇၵူႈဝၼ်းသေ ပေႃးၸဝ်ႈႁိူၼ်း ဢမ်ႇတၢင်ႇ သဵၼ်ႈမၢႆ ၶႅၵ်ႇဝႆႉၼႆၸိုင် ၽူႈၵွၼ်းၸႄႈတွၼ်ႈ တင်း ၽူႈၵွၼ်း ပိဝ်ႇႁႃႇ တေတီႉၺွပ်း မႂ်ငိုၼ်း 3 မိုၼ်ႇထိုင် 7 မိုၼ်ႇ ပျႃးယဝ်ႉ ၸင်ႇတေပွႆႇပၼ်ၶိုၼ်းၼႆ ၵၢင်ႉၵႄႇလၢတ်ႈၼႄၼင်ႇၼႆ ။
တွၼ်ႈတႃႈတေၵူတ်ႇထတ်းတီႉၺွပ်း ၶႃႈႁၢပ်ႇၵၢၼ်ၶုၼ် ၸိူဝ်းသၢၼ်ၶတ်းၸဝ်ႈဢႃႇၼႃႇသိုၵ်းသေ ႁဵတ်းCDM ဝႆႉဢိၵ်ႇပႃးတင်း ၵူၼ်းပၢႆႈတႃႇႁၢပ်ႇၵၢၼ်သိုၵ်း ၸိူဝ်းၼၼ်ႉ ၾၢႆႇတင်းသိုၵ်းမၢၼ်ႈ တေဢဝ် လၢႆးPSMS သေ ၵူတ်ႇထတ်းတီႉၺွပ်းၵႂႃႇ ။ တေၶဝ်ႈၵူတ်ႇထတ်း တီႈ ႁူင်းႁႅမ်း ၊ ႁူင်းလိုဝ်ႈသဝ်း ၊ ၸွမ်းသဵၼ်ႈတႃႇသၢႆတၢင်း လႄႈ တီႈၵဵတ်ႉ ၶဝ်ႈဢွၵ်ႇဝဵင်း ၸိူဝ်းၼႆႉ – ၾၢႆႇတင်းႁွင်ႈၵၢၼ်ၽွင်းငၢမ်း ၵူႈလွင်ႈ တႂ်ႈသိုၵ်းမၢၼ်ႈ ဢွၵ်ႇလိၵ်ႈလပ်ႉမႃး မိူဝ်ႈဝၼ်းတီႈ 4/8/2025 – ၼႆ TGI Support Revolution ဢွၵ်ႇလိၵ်ႈ ဝႆႉၼင်ႇၼႆ ။
သိုၵ်းမၢၼ်ႈ တေၸႂ်ႉ ၶိူင်ႈမိုဝ်း Tablet ၶိူင်ႈၸၢၵ်ႈ PSMS Software ၵူတ်ႇထတ်း မၢႆၾၢင် ၊ ၶႅပ်းႁၢင်ႈ လႄႈ ဝီႊတီႊဢူဝ်ႊ ဢၼ်ၵဵဝ်ၶွင်ႈၵၼ်တင်း ၸုမ်းလုၵ်ႉၽိုၼ်ႉလႄႈသင် ၵူၼ်းဢၼ်ဢမ်ႇမီးမၢႆၾၢင်ၸိူဝ်းၼႆႉ လႄႈသင် ဢမ်ႇမီးဝႂ်ႁပ်ႉႁွင်းတီႈ ပလိၵ်ႈသိုၵ်းမၢၼ်ႈလႄႈသင် တေၵူတ်ႇထတ်းတီႉၺွပ်းၵႂႃႇ၊ ၽွင်းၵူတ်ႇထတ်းတီႈႁူင်းႁႅမ်း ႁူင်းလိုဝ်ႈသဝ်းၸိူဝ်းၼၼ်ႉၵေႃႈ တေဢဝ်ၶိူင်ႈမိုဝ်းၸိူဝ်းၼႆႉၵူတ်ႇထတ်းၵႂႃႇ ဝႃႈၼႆ ။
လုၵ်ႈႁဵၼ်းၸၼ်ႉၸွမ်လၢတ်ႈၽူႈတွႆႇႁွၵ်ႈဝႃႈ -“ တီႈႁွင်ႈ ၵၢင်ႉၵႄႇလႄႈသိုၵ်းမၢၼ်ႈ ၵႆႉမႃးၵူတ်ႇထတ်း သဵၼ်ႈမၢႆၶႅၵ်ႇၼႃႇ ၊ ႁဝ်းၶႃႈ ပဵၼ်ၵူၼ်းၼုမ်ႇလႄႈ ဢမ်ႇႁဵတ်းသင်ဝႆႉၵေႃႈ လႆႈၵူဝ်ႇ ၊ တင်းၼွၵ်ႈၵေႃႈ ဢမ်ႇႁတ်းဢွၵ်ႇ ၊ ၵူဝ်ၶဝ်မၢပ်ႇၼႄးသေလွင်ႈလွင်ႈသေတီႉၺွပ်းၵႂႃႇၸိူင်ႉၼၼ်ၼႃႇ ယူႇၵေႃႈ ဢမ်ႇသိူဝ်းၸႂ် ဢမ်ႇမီးလွင်ႈႁူမ်ႇလူမ်ႈ ”- ဝႃႈၼႆ ။
ယွၼ်ႉၾၢႆႇတင်းသိုၵ်းမၢၼ်ႈ တေၵူတ်ႇထတ်းႁၢဝ်ႈႁႅင်း လႄႈ ယူႇတီႈၵူၼ်းပိုၼ်ႉတီႈ ႁႂ်ႈၾၢင်ႉယူႇၾၢင်ႉၵိၼ် ပေႃးတေဢွၵ်ႇတႃႈဢွၵ်ႇတၢင်းၵေႃႈႁႂ်ႈၾၢင်ႉတူၺ်းငဝ်းလၢႆး ယဝ်ႉၸင်ႇၵႂႃႇမႃး ဝႃႈၼႆ ။
လိူဝ်ၼၼ်ႉ ၼႂ်းလိၵ်ႈၼၼ်ႉပႃးဝႆႉထႅင်ႈဝႃႈ ၸဝ်ႈၶွင်ႁူင်းႁႅမ်း လႄႈ ၸဝ်ႈရူတ်ႉၵႃး ၶဝ်ၵေႃႈႁႂ်ႈႁဵတ်းၸွမ်းၶေႃႈပိုၼ်ၽၢဝ်ႇ၊ သင်ဝႃႈဢမ်ႇပၼ်တၢင်းႁူမ်ႈမိုဝ်းၼႆ တေဢဝ်လိူင်ႈၵႂႃႇၸွမ်းၼင်ႇပၵ်းပိူင်ဢၼ်ၶဵၼ်ႇတႅမ်ႈဝႆႉ ဝႃႈၼႆ။
PSMS ၼႆႉ ပဵၼ်ၶိူင်ႈၸၢၵ်ႈ ဢၼ်ဢဝ် AI, Facial Recognition, CCTV Analysis, Biometric Data လွၵ်း လၢႆးပၢႆးၸၢၵ်ႈ ၶူင်သၢင်ႈဢွၵ်ႇမႃး။ ပဵၼ်ၶွင်ၶွမ်ႊပၼီႊ Huawei မိူင်းၶႄႇ ၊ ပဵၼ်ၸၢၵ်ႈဢၼ်မိူင်းၶႄႇ ၸွႆႈထႅမ် သိုၵ်းမၢၼ်ႈဝႆႉ။
ၾၢႆႇတၢင်းသိုၵ်းမၢၼ်ႈ ၸႂ်ႉၶိူင်ႈၸၢၵ်ႈ ၵူတ်ႇထတ်းမၢႆၾၢင် e-ID သေ ဢဝ် Computer ၸႂ်ႉလၢႆး National Database ၵူတ်ႇထတ်းၶေႃႈမုလ်းသပ်းသေး ဢဝ်ၶိူင်ႈၸၢၵ်ႈ PSMS (Person Scrutinization and Monitoring System) ၵူတ်ႇထတ်း ၵူၼ်းမိူင်းတီႈၵဵတ်ႉလၢၼ်ႇ လႅၼ်လိၼ် ၸိူဝ်းၼႆႉ။
ပွင်ႇဝႃႈ ၶိူင်ႈၸၢၵ်ႈ PSMS (Person Scrutinization and Monitoring System ) ဢၼ်ဝႃႈၼႆႉ ပဵၼ်ၶိူင်ႈ ၸၢၵ်ႈ ဢၼ်ၵူတ်ႇထတ်းသဵၼ်ႈၸိုဝ်ႈလႄႈ ၶေႃႈမုလ်း။ သႂ်ႇၸိုဝ်ႈသေၶူၼ်ႉ ႁႃၸိုင် ၶေႃႈမုလ်းၸဝ်ႈၵဝ်ႇ ဢွၵ်ႇမႃးမူတ်း။ ယၢမ်းလဵဝ်တႄႉ ပိူင်လူင်သိုၵ်းမၢၼ်ႈ ၵူတ်ႇထတ်းႁႃသဵၼ်ႈၸိုဝ်ႈၵူၼ်း CDM ၊ ၵူၼ်းၸိူဝ်း သၢၼ်ၶတ်းသိုၵ်းမၢၼ်ႈဝႆႉ၊ ၵူၼ်းၸိူဝ်း ထုၵ်ႇဢဝ်လိူင်ႈၸွႆးတြႃးဝႆႉ၊ ၵူၼ်းၸိူဝ်းပႃးၼႂ်း သဵၼ်ႈၸိုဝ်ႈႁၢပ်ႇ ၵၢၼ်သိုၵ်းသေ ပၢႆႈဝႆႉၸိူဝ်းၼႆႉ။
ၵူၼ်းၸၢႆးဢႃယု 26 ပီလၢတ်ႈၽူႈတွႆႇႁွၵ်ႈဝႃႈ -“ ပေႃးမိူၼ်ၼႆ ၸၢင်ႈတီႉၺွပ်းငၢႆႈၼႃႇ ၊ တူဝ်ၸဝ်ႈၵဝ် ဢမ်ႇမီးတၢင်းၽိတ်းသင်သေတႃႉၵေႃႈ ၶဝ်ၸၢင်ႈမၢပ်ႇၼႄးဢဝ်တင်းၽိတ်းသေ တီႉၺွပ်း မၢပ်ႇၵိၼ်ငိုၼ်း ၸိူဝ်းၼႆႉ ၊ တွၼ်ႈတႃႇၵူၼ်းၼုမ်ႇၵေႃႈယူႇဢမ်ႇမီးလွင်ႈႁူမ်ႇလူမ်ႈမႃးၵူႈမိုဝ်ႉၵူႈဝၼ်း ၊ တႃႇတေဢွၵ်ႇတၢင်းၵေႃႈ ဢမ်ႇႁတ်းဢွၵ်ႇယဝ်ႉ”- ဝႃႈၼႆ ။
ၼႂ်းဝၼ်းတီႈ 25/05/2025 ယၢမ်းၵၢင်ၼႂ် 8 မူင်း ပလိၵ်ႈလႄႈ သိုၵ်းမၢၼ်ႈ ပႂ်ႉၵူတ်ႇထတ်းၵူၼ်းၵႂႃႇမႃး တီႈ တၢင်းၶဝ်ႈ/ ဢွၵ်ႇဝဵင်းၼမ်ႉၸၢင်၊ ၸႂ်ႉၶိူင်ႈမိုဝ်းထိုဝ် Tablet ၊ PSMS Software ၵူတ်ႇထတ်း မၢပ်ႇဝႃႈ ပဵၼ်ၵူၼ်းတိတ်းတေႃႇၵပ်းသိုပ်ႇၵၼ်တင်းသိုၵ်း PDF ၼႆသေ တီႉၺွပ်းၼၢင်းယိင်းဢႃယု 20 ပၢႆ ၵုမ်းၶင်ထိုင်ဝၼ်းမိူဝ်ႈၼႆႉ ၼႆယဝ်ႉ ။
ဢၢၼ်ႇယဝ်ႉႁူမ်ႈပၼ်တၢင်းႁၼ်ထိုင်တီႈၼႆႈ