ၸွမ်ၽွင်းလူင်မိူင်းတႆး ဢၼ်ၸုမ်းသိုၵ်းယိုတ်းမိူင်းၶၢၼ်းတမ်းၼၼ်ႉ ၵႂႃႇထိုင်ပၢင်သၢင်း၊ မိူင်းလႃးယဝ်ႉ တိုၵ်းသူၼ်းႁႂ်ႈႁူမ်ႈမိုဝ်းၸွမ်း ၼႃႈၵၢၼ်ပၢင်လိူၵ်ႈတင်ႈၶဝ်သေတႃႉ လႅပ်ႈဢမ်ႇဢွင်ႇမၢၼ်ၼၼ်လႄႈ ၸင်ႇၵူၺ်းဢွၵ်ႇၶၢဝ်ႇဝႃႈ မႃးသူႇၸႂ်းဢုပ်ႇဢူဝ်း တႃႇၸွႆႈထႅမ်ၵၢၼ်ယူႇလီ ၵၢၼ်ပၢႆးပၺ်ႇၺႃႇ ၸဵမ်ၸိူဝ်းၼႆႉယဝ်ႉ။

ၸုမ်းဝႃႉ UWSA ၼႆႉ ၸဵမ်မိူဝ်ႈၶဝ်ႁုပ်ႈသိမ်းဢႃႇၼႃႇယဝ်ႉ တင်ႈပဵၼ်တပ်ႉႁင်းၶေႃၶဝ်မႃး ဢမ်ႇတွၼ်ႉႁပ်ႉႁဵတ်းၸွမ်း ပၢင်လိူၵ်ႈတင်ႈ ဢၼ်ၵဵဝ်ႇတင်းလူင်ပွင်ၸိုင်ႈ။

ပႃႇတီႇၸၢဝ်းဝႃႉၸိုင် ၽွတ်ႈတင်ႈဝႆႉယူႇ။ ပၢင်လိူၵ်ႈတင်ႈၼွၵ်ႈၶွပ်ႇ သိုၵ်းဝႃႉၵုမ်းၵမ်ၵေႃႈ ပွႆႇလူင်းလိူၵ်ႈ တင်ႈယူႇ။

ၵူၺ်းၵႃႈ ၼႂ်းၼႃႈတီႈသိုၵ်းဝႃႉၶဝ်ၼၼ်ႉတႄႉ ဢမ်ႇတွၼ်ႉပၼ်ပဵၼ်ပၢင်လိူၵ်ႈတင်ႈလၢႆးမၢၼ်ႈ၊ ၸႂ်ႉလွၵ်းလိင်ႉလၢႆလၢႆလၢႆးသေ ဝႄႈလွတ်ႈလႆႈမႃးလွၼ်ႉလွၼ်ႉ။

လွၵ်းလၢႆးဝႃႉၼႆႉ ယူႇၾၢႆႇလဵဝ်တူၺ်းၵူၺ်း တေဢမ်ႇႁၼ်လႆႈ သီၼႃႈတႄႉမၼ်းၸႅင်ႈလီ၊ ၼႄမဵဝ်း ႞ ႁဵတ်းမဵဝ်း ႞။

လုၵ်ႉၽိုၼ်ႉပႃႇတီႇၶွမ်ႇမိဝ်ႇၼိတ်ႉမိူင်းမၢၼ်ႈ ဢၼ်ႁူႉၵၼ်ပဵၼ်မၢၼ်ႈလႅင်ၼၼ်ႉသေ သမ်ႉဝၢၵ်ႈႁဵတ်းၵေႃႉတေႃႇ ၸုမ်းသိုၵ်းမၢၼ်ႈလမ် ဢၼ်တၢၼ်းသူၺ်ႇ၊ ၶိၼ်ႇၺုၼ်ႉၶဝ်ယိပ်းယႅဝ်။

ထိုင်ပၢၼ်တဵင်းၸဵင်ႇ ႁွင်ႉႁႂ်ႈလူင်းလၢႆးမိုဝ်း ၵိုတ်းတိုၵ်းတႄႉသမ်ႉ ဢမ်ႇပႃးၸွမ်း၊ ဢွၼ်ႁူဝ်ၸုမ်းဢူၺ်းလီၽၢၵ်ႈၼိူဝ် FPNCC သေ ၸုၵ်းၸင်ႈႁင်းၶဝ်ယူႇၵုမ်ႇ ႞။

ၽိူဝ်ႇမိူင်းၶႄႇ ၵမ်ၵိၼ်းတႄႉသမ်ႉ ပႃးၵၼ်မႃးၼေႇပျီႇတေႃႇသေ ၶဝ်ႈပႃးၶိုင်ႈ ႞ ဢမ်ႇပႃးၶိုင်ႈ ႞ ၊ ၼႄ ၶေႃႈဢၢင်ႈဝႃႈ ၾၢႆႇႁပ်ႉတွၼ်ႈမွၵ်ႇႁွင်ႉ ဢမ်ႇတႅတ်ႈတေႃးၼႆသေ တႅမ်ႈၾၢၵ်ႇဝႆႉ ၶေႃႈၸုၵ်းမၼ်ႈ ၸုမ်းၶဝ်ယဝ်ႉ ပွၵ်ႈမိူဝ်းပႅတ်ႈ။

ၼႂ်းပၢၼ်ဢွင်ႇသၢၼ်းၸူႉၵျီႇ ႁဵတ်းၶုၼ်ၵေႃႈ ယူႇၵႂႃႇလၢႆးမူဝ်ဢမ်ႇၸမ်ႉ ၼမ်ႉဢမ်ႇၶုၼ်ႇ၊ လီတႄႉၵေႃႈ ဢမ်ႇမီး ႁၢႆႉၼႃႇၵေႃႈဢမ်ႇပၼ်ပဵၼ်။

ၽိူဝ်ႇထိုင် 2021 ၼႆ ၸုမ်းၸၢဝ်းတင်းလၢႆ ႁေႈႁူထွမ်ႇယူႇ မၼ်းတေၶိုင်သင်၊ မၼ်းဢမ်ႇတၵ်းသဵင်။ ထိုင်ၵမ်းပိူၼ်ႈတိုၵ်းလူၺ်ႈၽႅၼ်ယၼ်ႇသိုၵ်း 1027 မႃး တၢမ်တူဝ်တပ်ႉဝႃႉ ဢမ်ႇ ၶဝ်ႈပႃးၵူၺ်းဢမ်ႇၵႃး ႁၢမ်ႈပႃးၸုမ်းဢူၺ်းလီမၼ်း ႁႂ်ႈယူႇၵႆတူၺ်းၵွၼ်ႇ။

ဝၢႆးပၢင်တိုၵ်းယဝ်ႉၵႂႃႇ သမ်ႉၶဝ်ႈယိုတ်းဢဝ် ၸႄႈဝဵင်းႁူဝ်ပၢင်ႇ ၼဵပ်းသႂ်ႇတႂ်ႈၵုမ်းၵမ်ၶဝ်ၼႅၼ်ႈၼႃႁေယဝ်ႉယိုင်။

ထိုင်ၵမ်းယၼ်ႇသိုၵ်းလွပ်ႈသွင်မႃး ၶဝ်ႈထိုင်ၼႂ်းလႃႈသဵဝ်ႈသေ ၸွႆႈၵွပ်ႇၵူႈပၼ်ႁူဝ်ၼႃႈမၢၼ်ႈ ၵမ်ႈၽွင်ႈ ႁႂ်ႈလႆႈဢွၵ်ႇပူၼ်ႉဝဵင်းမႃးၵွၼ်ႇၼႆ ႁူမ်ႈဝႃႈ ဢမ်ႇၸၢင်ႈယိုၼ်ယၼ်သေတႃႉ ဝဵင်းတၢင်ႉယၢၼ်းတႄႉ ၸုမ်းၶဝ်တိုၼ်းၶဝ်ႈၵုမ်းပႅတ်ႈလုမ်းလုမ်းယဝ်ႉ။

ပဵၼ်လွင်ႈၵႆႈလႅၵ်ႈ ၼႂ်းၵႄႈသိုၵ်းမၢၼ်ႈတင်းဝႃႉၼႆ ဢမ်ႇလၢတ်ႈၵေႃႈႁၼ်ၵၼ်ယူႇသၵ်းသၵ်းယဝ်ႉ။ ၵူၺ်းၵႃႈ ယူႇၾၢႆႇၸုမ်းၸၢဝ်းလုၵ်ႉၽိုၼ်ႉတင်းလၢႆ ဢမ်ႇမီးၽႂ်လႂ်ႁတ်း ပွင်ႉႁတ်း ၼႄးတီႈၸုမ်းဝႃႉ ၼၼ်ႉသႄႈ။

ထႃႈဢမ်ႇပႃးတၢင်းၵမ်ႉၵႅမ်ထႅမ်ႁႅင်းၶွင်ၸုမ်းဝႃႉပႄႇ မၢၵ်ႇမိုဝ်ႈၸိုၼ်းယၢမ်းၼႆႉ ဢမ်ႇၸၢင်ႈလုၵ်ႉလႂ်လႆလူင်းမႃးၼႆ ပွင်ႇၸႂ်ၵၼ်ဝႆႉလူး။

ထိုင်မႃး ၼႂ်းႁၢင်ပီ 2024 ၼႆ မိူင်းၶႄႇၼႆႉ လၢႆႈလွၵ်းၸုၵ်းမၼ်းပႅတ်ႈ၊ ၽိူဝ်ႇတေတူၺ်းတေႃႇၸုမ်း ၸၢဝ်းၸိူဝ်းတိုၵ်းတေႃးသိုၵ်းမၢၼ်ႈ သမ်ႉၶိုၼ်းဢဝ်လိူင်ႈၵျႃးၽႅၼ်ႉ ႁဵတ်းၶေႃႈဢၢင်ႈသေမိပ်ႇငႅၼ်း ႁိပ်ႇႁွမ်ႈဢိုတ်းႁႅတ်ႉပႃးၶဝ်ႈၼမ်ႉတၢင်းၵိၼ်ၵွၼ်ႇ။

ၽႂ်တိုၵ်းသိုၵ်းမၢၼ်ႈ မၢႆထိုင်ပဵၼ်ၽူႈၶဵၼ် တီႈလူင်ပွင်ၸိုင်ႈမိူင်းၶႄႇ မိူၼ်ၶႂ်ႈဝႃႈၼၼ်တင်းပိုၵ်းယဝ်ႉ။ ဢိုတ်းတၼ်တေႃႇဝႃႉလႄႈ မိူင်းလႃးသေၵေႃႈ တတ်းၶၢတ်ႇပႅတ်ႈ သၢႆၵႅမ်ၶွင်ၸုမ်းၵဝ်ႈၵၢင်ႉ၊ ယၢင်ႈၶႃႇ ပႅတ်ႈၸုမ်းပလွင်ႈ တေႃႇထိုင်ပေႃးလႆႈပွႆႇပၼ်ၶိုၼ်း လႃႈသဵဝ်ႈ၊ ၼွင်ၶဵဝ်၊ ၽိတ်ႉၶျၢင်း ၸိူဝ်းၼႆႈ။

ၼႃႈတေလႆႈပွႆႇပၼ် လႃႈသဵဝ်ႈၼႆႉ ပဵၼ်ၽေးလိၼ်သၼ်ႇလိၼ်ဝႆ၊ ၸုမ်းဝႃႉ ၸွင်ႇဢမ်ႇပိုၼ်ၽၢဝ်ႇ ယိုၼ်ႈၸွႆႈၸူးၼေႇပျီႇတေႃႇ ဢွၼ်တၢင်းသုတ်းပိူၼ်ႈႁိုဝ်။

မိူဝ်ႈဝႃး မိူဝ်ႈသိုၼ်းသမ်ႉ ဢွၵ်ႇလိၵ်ႈၶေႃးၶူမ်ၸွမ်း ၸွမ်ၸိုင်ႈမျိၼ်ႉသူၺ်ႇ ဢမ်ႇၸႂ်ႈႁိုဝ်။ ၵူၺ်းၵႃႈ ၵွၼ်ႇပႆႇဢွၵ်ႇလိၵ်ႈ မိူဝ်ႈႁပ်ႉႁူပ်ႉတေႃႇ ၸွမ်ၽွင်းလူင်မိူင်းတႆးၼၼ်ႉ ၸုမ်းဝႃႉၼႆႉ ၸွင်ႇယွမ်းႁပ်ႉၼင်ႇၾၢႆႇသိုၵ်းမၢၼ်ႈ တုၵ်းယွၼ်းႁိုဝ်၊ ဢမ်ႇယွမ်းသႄႈ။

ပၢင်လိူၵ်ႈတင်ႈၼႆႉ ၸုမ်းဝႃႉႁၼ်လီယူႇၵေႃႈ တိုၼ်းတေဢမ်ႇႁပ်ႉႁဵတ်းၸွမ်း၊ ပိူင်ယႂ်ႇသုတ်း ၼႂ်းၼႃႈတီႈၶဝ်ၵုမ်းၵမ်ၼၼ်ႉ တေဢမ်ႇႁပ်ႉႁဵတ်းလႃးလႃး။

သုတ်းတီႈ ၶဝ်ပေႃးယူႇသုင်လိူဝ်လၵ်းမိူင်း 2008 သေ ၸႂ်ႉၶေႃႈၵႂၢမ်းဢၼ်ဝႃႈ ဝႃႉပျီႇၼႄႇၼၼ်ႉယဝ်ႉ ဢမ်ႇၸႂ်ႈႁိုဝ်။

ၸုမ်းဝႃႉၼႆႉ ၸႂ်ႉတိုဝ်းပၵ်းပိူင်ၾိင်ႈမိူင်း ၶွင်ၶဝ်ႁင်းၶဝ် ဢၼ်ဢိင်ဢၢင်ႈၾၢႆႇၶႄႇသေ ပူင်တမ်းဝႆႉၼၼ်ႉယဝ်ႉယိုင်။

ၼင်ႇၼႆ တေယွမ်းႁဵတ်းပၢင်လိူၵ်ႈတင်ႈ တႂ်ႈလၵ်းမိူင်း 2008 ထႅင်ႈၵေႃႈ လႆႈတင်းသုၵ်ႉမႃႇလၢႆၵူၺ်း လႅပ်ႈတေဝႃႈၼႆယူႇ။

ၵူၺ်းၵႃႈ ၼင်ႇႁိုဝ် ၸွမ်ၽွင်းလူင်လႄႈ ၽူႈၵွၼ်းတိူင်းသၢမ်ၸဵင်ႇ တေဢမ်ႇလႆႈၼႃႈႁႅင်ႈတႄႉ တေႁဵတ်းၵႅင်ႈဢဝ်ၼမ်ႉၽိုင်ႈတႃးၶူမ်းလႅဝ်းယူႇၼၼ်ႉယဝ်ႉ။

ထဵင်လုမ်းလုမ်းၵေႃႈ ဢမ်ႇၸၢင်ႈတႄႉၼင်ႇၵဝ်ႇ၊ ထႅင်ႈၾၢႆႇ ႞ မီးမိူင်းၶႄႇ ပႂ်ႉယၵ်ႉယဵမ်ႈတႃႇသွၼ်ၵႄႇယူႇ ဢမ်ႇၸႂ်ႈႁိုဝ်။

ပေႃးတူၺ်းၸုမ်းမိူင်းလႃးၼႆၵေႃႈ တေႃႈဢမ်ႇပၢႆႈပိူင်ႈသင်ၵၼ် တင်းၸုမ်းဝႃႉၶဝ်ၼင်ႇၵဝ်ႇ၊ သုတ်းတီႈ ၸဵမ်မိူဝ်ႈတင်ႈတူဝ်တင်ႈၸုမ်းႁင်းၶေႃမႃး တမ်ႉဢမ်ႇတွၼ်ႉပဵၼ်ပၢင်တိုၵ်းၵၼ်တင်းမၢၼ်ႈၵေႃႈယႃႇ မိူဝ်ႈလဵဝ်ၺႃးပိုၼ်ၽၢဝ်ႇသႂ်ႇၼႂ်းသဵၼ်ႈၸိုဝ်ႈဝဵင်းမီးတႂ်ႈ ပၵ်းပိူင်သိုၵ်းၵုမ်းၵမ် ဢၼ်ဝႃႈၼႆႉ ပွင်ႇဝႃႈ ၾၢႆႇသိုၵ်းမၢၼ်ႈ တင်ႈၸႂ်ယုၵ်ႉၶဵင်ႈတူၺ်း ၵၢၼ်ႁူမ်ႇလူမ်ႈၶဝ် ၵူၺ်း။

မိူဝ်ႈလဵဝ် ပွႆႇၸွမ်ၽွင်းလူင်မိူင်းတႆး ၵႂႃႇႁိဝ်ႈတူၺ်းၼမ်ႉၼၵ်းမိူင်းလႃး ၸွင်ႇလႅပ်ႈတေပႃးၸွမ်း ၵၢၼ်လိူၵ်ႈတင်ႈၼႆႉ ပဵၼ်လၢႆးပွႆႇမဵတ်း ဢွႆႇယိူဝ်ႇတူၺ်းၵူၺ်းၼႆ လၢမ်းႁူႉၵၼ်လႆႈယူႇ။

မိူင်းလႃးၼႆႉ ၸွင်ႇဢမ်ႇယၢမ်ႈ ဝႄႈႁူဝ်ၵႄႈတူဝ်လွတ်ႈမႃးႁိုဝ်၊ မၼ်းၵေႃႈ ပိူင်မၼ်းတင်းမၼ်း ပေႃးပၼ်ႇႁွၼ်ႈၼိမ်မၼ်ႈဝႆႉယဝ်ႉလူး။

ၵူၺ်းၼႃႇ ၵူဝ်မိူင်းၶႄႇလူင် လိမ်ႇသေႈပေႈပိၵ်ႇပႅတ်ႈ မိူၼ်တႄႇပီၵၢႆပူၼ်ႉမႃးၸိူဝ်းၼၼ်ႉလႄႈ ၵႃႈတေလႆႈဝႃႈ ပၢင်လိူၵ်ႈတင်ႈၼႆႉ ၸုမ်းမိူင်းလႃးႁဝ်း ဢမ်ႇသၢၼ်ၶတ်း ၼႆယဝ်ႉ။ ၵူၺ်း ၵႃႈ ဢမ်ႇသၢၼ်ၶတ်းၼႆႉ ဢမ်ႇၸႂ်ႈဝႃႈ တေပၼ်ႁႅင်းၼႆ ပွင်ႇၸႂ်ၵၼ်ယူႇၶႃႈလူး။

ပေႃးၶိုၼ်းမႃးႁုပ်ႈၼပ်ႉသၢင်ႈၸိုင် ဢမ်ႇဝႃႈ ၸုမ်းဝႃႉဢၼ်လဵဝ်၊ ပႃးၸဵမ်ၸုမ်းမိူင်းလႃး ဢိၵ်ႇပႃး ဢူၺ်းလီၶဝ်တၢင်ႇၸုမ်းၼႆႉ ပေႃးယူႇတီႈၵၢၼ်လုၵ်ႉၽိုၼ်ႉတေႃႇ ၸဝ်ႈဢႃႇၼႃႇသိုၵ်းမၢၼ်ႈတူၺ်းတႄႉ လႆႈဝႃႈပဵၼ်ၸုမ်းဢဝ်တူဝ်လွတ်ႈ ဢၼ်ဢမ်ႇၼပ်ႉသွၼ်ႇတႃႇမိူင်းတႆးတင်းလုမ်ႈ၊ ဢၼ်ဢမ်ႇဢိူဝ်လိူဝ် တႃႇမိူင်းႁူမ်ႈတုမ်ၶွင်ၵူႈၸၢဝ်းၶိူဝ်းႁူမ်ႈပိူင်ႇၼၼ်ႉၵူၺ်း။

ၵူၺ်းၵႃႈ ပေႃးယူႇၾၢႆႇၸဝ်ႈတူၼ်ႈမၼ်းတူၺ်းသမ်ႉ တေဢဝ်ၶေႃႈဢၢင်ႈဢၼ်ဝႃႈ ၶႃပႆႇၶႅင် ၼႅတ်ႈၶတ်းၼမ်ႉၸႅဝ်ႈ ဢမ်ႇၸၢင်ႈၼၼ်ႉ ႁဵတ်းၼႃႈတိူဝ်ႈၵႂႃႇထႅင်ႈၵူၺ်း။

လၢႆးၼႆႉ ဢမ်ႇၸပ်းၼႆ ႁူႉၵၼ်ယူႇ၊ ၵူၺ်းၵႃႈ ယူႇတီႈၸုမ်းၸၢဝ်းလုၵ်ႉၽိုၼ်ႉၶဝ်ၼႆႉ ၵႃႈၸူဝ်ႈပႆႇႁႃႁၼ်ထႅင်ႈ သၢႆတၢင်းမၢၵ်ႇမိုဝ်ႈၸိုၼ်းယၢမ်း လွင်ႈလႆမႃးထႅင်ႈဢၼ်မႂ်ႇမႂ်ႇ ၼႂ်းဝႆးဝႆး ၼႆႉတႄႉ ၵႃႈတေလႆႈယိူၼ်ႉယွၼ်ႇႁဵတ်းၵေႃႉတေႃႇ ၸုမ်းၽီသွင်ၼႃႈၽႃႉသွင်ၶူမ်းၶဝ်ယူႇယဝ်ႉ ၶႂ်ႈဝႃႈၼႆ။