ဝၼ်းတီႈ 06/08/2025 ၼႆႉ မိူင်းၵျပၼ်ႊ ၸတ်းႁဵတ်းပၢင်ၵႅဝ်ႈ ဝၼ်းၶုၵ်းၶူၼ်ႉဝူၼ်ႉထိုင်ၶိုၼ်း ဝဵင်းႁီႇရူဝ်ႇသျီးမႃး (Hiroshima) ၺႃးဢဝ်မၢၵ်ႇၼိဝ်ႊၶလီႊယိူဝ်ႊပွႆႇသႂ်ႇ ၶွပ်ႈတဵမ် (80) ပီ ဝႃႈၼႆ။
ၸွမ်ၽွင်းလူင် မိူင်းၵျပၼ်ႊ သျီႇၵီႇရူႇဢီႇသျီႇပႃႇ (Shigeru Ishiba) လႄႈ ၽွင်းလူင် ၼႂ်းၸုမ်းလူင်ပွင်ၸိုင်ႈ မိူင်းၵျပၼ်ႊ ဢိၵ်ႇတင်း ၽူႈဢွၼ်ႁူဝ်ၼႂ်းလုမ်ႈၾႃႉလၢႆလၢႆၸိုင်ႈမိူင်း ၶဝ်ႈႁူမ်ႈၶိုၼ်ႈ ႁွတ်ႈၸွမ်း။
မိူဝ်ႈပီ 1945 လိူၼ်ဢေႃးၵႅတ်ႉသ် ဝၼ်းတီႈ 6 ၼၼ်ႉ တပ်ႉသိုၵ်းမိူင်းဢမေႊရိၵၼ်ႊ ဢဝ်မၢၵ်ႇၼိဝ်ႊၶလီႊယိူဝ်ႊ ၵႂႃႇပွႆႇသႂ်ႇ တီႈဝဵင်းႁီႇရူဝ်ႇသျီးမႃး (Hiroshima) မိူင်းၵျပၼ်ႊ၊ ဝၢႆးလင်ၼၼ်ႉ ထႅင်ႈ 3 ဝၼ်း ၶိုၼ်းၵႂႃႇပွႆႇသႂ်ႇတီႈဝဵင်းၼႃႇၵႃႇသၵီႇ(Nagasaki) ထႅင်ႈ လုၵ်ႈၼိုင်ႈ။
တီႈဝဵင်းႁီႇရူဝ်ႇသျီးမႃး မီးၵူၼ်းလူႉတၢႆ ၼႂ်းၵႄႈ 9 မိုၼ်ႇထိုင် 2 သႅၼ်၊ တီႈဝဵင်းၼႃႇၵႃႇသၵီႇသမ်ႉ မီးၵူၼ်းလူႉတၢႆ ၼႂ်းၵႄႈ 6 မိုၼ်ႇထိုင် 8 မိုၼ်ႇ။ ဝၢႆးၼၼ်ႉယဝ်ႉ တပ်ႉသိုၵ်းမိူင်းၵျပၼ်ႊ ဝၢင်းၶိူင်ႈသေ ပၢင်တိုၵ်း သိုၵ်းလုမ်ႈၾႃႉၵေႃႈ ယဝ်ႉတူဝ်ႈၵႂႃႇ။
ၽူႈၵွၼ်းဝဵင်းႁီႇရူဝ်ႇသျီးမႃး မွၵ်ႇလၢတ်ႈၶေႃႈၵႂၢမ်းၵႂႃႇဝႃႈ – ၵျပၼ်ႊ ပဵၼ်မိူင်းလဵဝ် ဢၼ်ၺႃးဢဝ် မၢၵ်ႇၼိဝ်ႊၶလီႊယိူဝ်ႊ ပွႆႇသႂ်ႇတီႈၼႂ်းပၢင်တိုၵ်း။ ယၢမ်းလဵဝ် လၢႆလၢႆၸိုင်ႈမိူင်းၼႂ်းလုမ်ႈၾႃႉၵေႃႈ ဢွၼ်ၵၼ်ထႅမ်ႁႅင်းသိုၵ်း ၶိုၼ်ႈမႃးႁင်းၽႂ်မၼ်းသေ ၶိူင်ႈၼိဝ်ႊၶလီႊယိူဝ်ႊၵေႃႈ မိူၼ်ၼင်ႇ ပဵၼ်မႃးဢၼ်ဢမ်ႇမီးဢမ်ႇပဵၼ် တႃႇလွင်ႈႁူမ်ႇလူမ်ႈၸိုင်ႈမိူင်းၽႂ်မၼ်း။ ၵူၺ်း ၵႃႈ လီလႆႈတူၺ်းၶိုၼ်း ၼႂ်းပိုၼ်းသေ ဢဝ်တွၼ်ႈသွၼ်ၵႂႃႇယူႇ ဝႃႈၼႆ။
လိူဝ်ၼၼ်ႉ တုၵ်းယွၼ်း ႁႂ်ႈလူင်ပွင်ၸိုင်ႈမိူင်းၵျပၼ်ႊ ၶဝ်ႈႁူမ်ႈလူင်းလၢႆးမိုဝ်းၸွမ်း ၼႂ်းလိၵ်ႈႁူမ်ႈမၢႆ (TPNW) ဢၼ်မီးၸိုင်ႈမိူင်း 70 ပၢႆ ႁူမ်ႈၵၼ်လူင်းလၢႆးမိုဝ်းဝႆႉ ၵဵဝ်ႇလူၺ်ႈလွင်ႈပိၵ်ႉဢိုတ်းႁႄႉႁၢမ်ႈ ၶိူင်ႈၼိဝ်ႊၶလီႊယိူဝ်ႊၼၼ်ႉ ဝႃႈၼႆ။
လိၵ်ႈႁူမ်ႈမၢႆ TPNW ၼႆႉ တႄႇၸႂ်ႉပဵၼ်တၢင်းၵၢၼ်မႃး မိူဝ်ႈပီ 2021 သေ မိူၼ်ၼင်ႇ မိူင်းဢမေႊရိၵၼ်ႊလႄႈ မိူင်းရတ်ႉသျႃး ၸိူဝ်းမီးဝႆႉၶိူင်ႈၼိဝ်ႊၶလီႊယိူဝ်ႊၼၼ်ႉ ဢွၼ်ၵၼ်သၢၼ်ၶတ်း လိၵ်ႈႁူမ်ႈမၢႆၼႆႉဝႆႉ။
မိူၼ်ၼႆ မိူင်းၵျပၼ်ႊ ဢၼ်ယၢမ်ႈၺႃးမၢၵ်ႇၼိဝ်ႊၶလီႊယိူဝ်ႊပွႆႇသႂ်ႇၼၼ်ႉၵေႃႈ တွပ်ႇထဵင် တႃႇတေလူင်းလၢႆးမိုဝ်းဝႆႉ။ လွင်ႈတၢင်းမၼ်းတႄႉ ယွၼ်ႉလူင်ပွင်ၸိုင်ႈမိူင်းၵျပၼ်ႊ ယုမ်ႇယမ်ဝႃႈ တွၼ်ႈတႃႇလွင်ႈႁူမ်ႇလူမ်ႈၸိုင်ႈမိူင်းၼၼ်ႉ ၵျပၼ်ႊ လူဝ်ႇၶိူင်ႈၼိဝ်ႊၶလီႊယိူဝ်ႊ တီႈမိူင်းဢမေႊရိၵၼ်ႊ ဢၼ်ပဵၼ်မိူင်းဢူၺ်းလီၵၼ်ၼၼ်ႉ ဝႃႈၼႆ။
ဢၢၼ်ႇယဝ်ႉႁူမ်ႈပၼ်တၢင်းႁၼ်ထိုင်တီႈၼႆႈ