တပ်ႉသိုၵ်းပူတ်းပွႆႇၸိူဝ်ႉၸၢတ်ႈတဢၢင်း TNLA လႆႈပွႆႇၽႃႈၶိုၼ်းတွင်းၶမ်း၊ ၼွင်ၶဵဝ်ၼႆႉ ဢၼ်လီလႆႈဢဝ်ပဵၼ်တွၼ်ႈသွၼ် မူၼ်ႉမႄးၵႂႃႇမီးယူႇသီႇႁႃႈၶေႃႈၼႆ လႆႈႁၼ် Legal Aid Network ႁဵတ်းလိၵ်ႈပိုၼ်ၽၢဝ်ႇဢွၵ်ႇမႃးမိူဝ်ႈဝၼ်းတီႈ 18 ၼၼ်ႉၼင်ႇၼႆ။  

ပေႃးႁုပ်ႈတူၺ်းၶၢဝ်ႉၶၢဝ်ႉတႄႉ တေလႆႈဝႃႈ ပဵၼ်လွၵ်းလၢႆးမႂ်ႇ တႃႇလူပ်းၸိူင်းၵျေႃႇၵျေႃႇမူၼ်ႈမူၼ်ႈ ၼၼ်ႉယဝ်ႉ။

TNLA လႆႈပွႆႇပၼ်ၼွင်ၶဵဝ်ၼႆႉ ပဵၼ်ယွၼ်ႉလွင်ႈတၢင်းလူင်သီႇၶေႃႈ –

1) ၸုမ်းဢူၺ်းလီ ၼႂ်းၸၢဝ်းၶိူဝ်းလႄႈ PDF ၸိူဝ်းၼႆႉ ဢမ်ႇသႂ်ႇမႃႇသႂ်ႇႁႅင်းၸွႆႈထႅမ်မိူၼ်ၵဝ်ႇ။

2) ၼႃႈလိၼ်ဢိူင်ႇ ၊ ဝဵင်း ဢၼ်ၶိုၼ်ႈသိုၵ်းတိုၵ်းသိမ်းလႆႈမႃးၼၼ်ႉ TNLA မၵ်းမၼ်ႈပဵၼ်ၶွင်တူဝ်ၵဝ်ႇ ၸုမ်းလဵဝ်ပိူင်ႇငမ်းသေ ဝၢင်းတမ်းဢုပ်ႉပိူင်ႇႁင်းၶေႃဢမ်ႇၵႃး မွၵ်ႇႁွင်ႉပႃးၸိူဝ်းပေႃႈၵႃႉ ႁႂ်ႈလႆႈမႃးလူင်းတိုၼ်း။

3) ယွၼ်ႉဢမ်ႇလႆႈၶေႃႈၵမ်ႉယၼ်ႁၼ်လီ တီႈၵူၼ်းမိူင်းပိုၼ်ႉတီႈ။

4) ယွၼ်ႉၾၢႆႇၶွင်ႇသီႇသိုၵ်းမၢၼ်ႈ ၽိုတ်ႉၸိုၼ်ႇၸႂ်ႉတိုဝ်းမႃႇႁႅင်း ၵႃႈမီးၵႃႈပဵၼ်သေလေႃႇတိုၵ်း ဝႃႈၼႆယဝ်ႉ။

ၵူၺ်းၵႃႈ ပႅၵ်ႉသမ်ႉ ပဵၼ်ၼႆၵေႃႈ ပေႃးၶိုၼ်းမူၼ်ႉမႄးလႅၵ်ႈလၢႆႈလႆႈ လၢႆးၵၢၼ်မိူင်းၶၼ်ဝႆးသုတ်းၸိုင် ၸၢင်ႈတေၶၢမ်ႈပူၼ်ႉလႆႈ ငဝ်းလၢႆးမၢႆၼိုင်ႈတေႃႇသၢမ်ၼၼ်ႉယူႇ ၶိုၼ်းဝႃႈၼႆထႅင်ႈ။

ၶေႃႈဢၢင်ႈၶဝ် မီးယူႇသီႇႁႃႈၶေႃႈ။ ၼိုင်ႈတႄႉ ၵၢၼ်ပိုတ်းတိုၵ်းတေႃႇၶွင်ႇသီႇသိုၵ်းမၢၼ်ႈၼႆႉ ပဵၼ်တၢင်းၵမ်ႉၵႅမ်ၼိူဝ်လွင်ႈၾိင်ႈမိူင်းသုမ်ႇငမ်းယူႇ။

သွင်ၸမ်ႉ TNLA မီးၸႂ်ၶႂ်ႈလႆႈၸႄႈမိူင်းၼႆႉ လႆႈဝႃႈပဵၼ်သုၼ်ႇလႆႈတူဝ်ၵဝ်ႇယူႇ၊ ၵူၺ်းၵႃႈ မိူဝ်ႈၶတ်းၸႂ်ပွင်သၢင်ႈၼၼ်ႉ တေလႆႈယိုၼ်ယၼ်မၵ်းမၼ်ႈၼိူဝ် သုၼ်ႇလႆႈၵၢၼ်မိူင်းလႄႈ ၶိူင်ႈပိူင်ၵိုၵ်းပိုၼ်း ၶွင်ၸၢဝ်းၶိူဝ်းတၢင်ႇၶိူဝ်းၼၼ်ႉ ပဵၼ်တၢင်းၵၢၼ်။

သၢမ်ၵေႃႈ ၼႃႈလိၼ်တဢၢင်းဢၼ်ဝႃႈၼၼ်ႉ ႁၢၼ်ႉတေႃႇယၢမ်းလဵဝ် တိုၵ်ႉမီးၼႂ်းၸႄႈမိူင်းတႆးဝႆႉ ပဵၼ်တၢင်းၵၢၼ်ယူႇ၊ ပႆႇပႃႈလႆႈၶၢမ်ႇမၵ်းမၼ်ႈပဵၼ်ၸႄႈမိူင်းႁင်းၶေႃ။

ၵွပ်ႈၼႆ ၵဵဝ်ႇၵပ်းၵၢၼ်ဢုပ်ႉပိူင်ႇၼိူဝ်ၼႃႈလိၼ် ၸိူဝ်းတိုၵ်းသိမ်းလႆႈၼၼ်ႉတင်းသဵင်ႈ (ႁူမ်ႈဝႃႈ ပဵၼ်တႃႇၸူဝ်ႈၵႅပ်ႉၵူၺ်းၵေႃႈ) လီလႆႈဢုပ်ႇၵုမ်ၸွမ်း ၸုမ်းၵၢၼ်မိူင်း၊ ၸုမ်းၵၢၼ်သိုၵ်း ၸိူဝ်းပဵၼ်ပိူင်လူင်ၼႂ်း မိူင်းတႆးၼၼ်ႉယူႇ။

ၶေႃႈတီႈသီႇတႄႉ လႆႈႁူႉဝႃႈ PDFs လႂ်၊ ၸုမ်းၸၢဝ်းလုၵ်ႉၽိုၼ်ႉ ပွတ်းထုင်ႉလိၼ်ပဵင်းလႂ်ၵေႃႈ လႆႈႁူမ်ႈမိုဝ်းတိုၵ်းၸွႆႈမႃးၼႆလႄႈ ၵိုင်ႇလီၼပ်ႉယမ် မၵ်းမၼ်ႈယွင်ႈၵုင်ႇယေႃးမုၼ်ၶဝ်သေ ပၼ်ပႃးတၼ်းႁဵင်း ၾၢႆႇၵၢၼ်မိူင်း၊ ၵၢၼ်သိုၵ်း၊ ၵၢၼ်ဢုပ်ႉပိူင်ႇ ၸိူဝ်းၼႆႉ။ လႆႈၵိၼ်ၶဝ်ႈ ယႃႇပေလိုမ်းၵေႃႉၵေႃႇတေးၼႃး။ ယွၼ်ႉၵၢၼ်သိုၵ်းယၢင်ႇလဵဝ်ၵူၺ်း တေၵူၼ်ႇမူၺ်ႉပႅတ်ႈၶွင်ႇသီႇသိုၵ်းမၢၼ်ႈၼႆႉ ဢမ်ႇပဵၼ်လႆႈ။

ၾၢႆႇလင်ၵၢၼ်တိုၵ်းၼၼ်ႉ တၵ်းလႆႈဢဝ်လၢႆးၵၢၼ်မိူင်းသင်ႉလင်ဝႆႉ ႁႂ်ႈမီးလွင်ႈၾိင်ႈမိူင်းသုမ်ႇငမ်း ဝႃႈၼႆယဝ်ႉ။

ၶေႃႈမုလ်းၸိူဝ်းၼႆႉ ၼင်ႇႁိုဝ်တေၼႄႉၼွၼ်း၊ ၼင်ႇႁိုဝ်တေပဵၼ်တၢင်းၵၢၼ်လႆႈသေ မီးလွင်ႈႁပ်ႉပၢၵ်ႇတေႃႇၵူၼ်းမိူင်းၼၼ်ႉ သမ်ႉတေလႆႈဢဝ်တႅမ်ႈသႂ်ႇဝႆႉ ၼႂ်းလၵ်းမိူင်း မိူင်းႁူမ်ႈတုမ် ၾႅတ်ႊတရႄႊ တီႊမူဝ်ႊၶရေႊၸီႊလႄႈ လၵ်းမိူင်းၸႄႈမိူင်းၼၼ်ႉၵွၼ်ႇ။

TNLA ၼႆႉ ႁပ်ႉႁဵတ်းၸႂ်ႉတိုဝ်းလႆႈၸိူင်ႉၼင်ႇဝႃႈမႃးၼႆႉ ၽဵင်ႇၽဵၼ်ႈယဝ်ႉၵေႃႈ ၵႃႈတၵ်းတေလႆႈႁူမ်ႈ မိုဝ်းပႆယၢင်ႈၸွမ်းတင်း ၸုမ်းၸၢဝ်းၵၢၼ်မိူင်းႁႅင်းယႂ်ႇလႂ်၊ ၸုမ်းၸၢဝ်းလုၵ်ႉ ၽိုၼ်ႉႁႅင်းယႂ်ႇလႂ်၊ ၸုမ်းပွင် ၵၢၼ်တူင်ႇဝူင်းၵူၼ်းႁႅင်းယႂ်ႇလႂ်ၶဝ် မိူဝ်ႈမိူဝ်ႈလဵဝ်ၵၼ်ၵွၼ်ႇ ၸင်ႇတေၸၢင်ႈယိုတ်းလႆႈၶိုၼ်းၼႃႈလိၼ် ဢၼ်လႆႈပွႆႇသုမ်းၼၼ်ႉသေ ပေႉပုၼ်ႈလႆႈၼိူဝ်ၶွင်ႇသီႇသိုၵ်းမၢၼ်ႈယဝ်ႉ Legal Aid Network တဝ်ႉ ၼႄဝႆႉၼင်ႇၼႆ။

တီႈၼႆႈ မီးမႃးၶေႃႈထၢမ် သွင်သၢမ်ၶေႃႈယဝ်ႉ။ ၶေႃႈထၢမ်တီႈၼိုင်ႈ ယွၼ်ႉသင် Legal Aid Network ဢမ်ႇၼပ်ႉသၢင်ႈပႃးၵၢၼ်မိူင်း ၼမ်ႉလိၼ်ႁိၼ်ၽႃ ၶွင်မိူင်းၶႄႇ။

ႁွႆးဝႃႈ TNLA ပႃးၸဵမ် ဢူၺ်းလီမၼ်းသွင်ၸုမ်းၼႆႉ ယၼ်ၼိူဝ်မိူင်းၶႄႇ လပ်းႁူလပ်းတႃပၼ်သေ ၸင်ႇပဵၼ်တူဝ်ပဵၼ်တိၼ်ႇမႃးၼႆ ႁူႉၵၼ်ယူႇတင်းမိူင်း။

ၽိူဝ်ႇဢွင်ႇပေႉမႃးတၢၼ်ႇတၢၼ်ႇ ဢၢင်ႈၶဝ်ႈလူမ်ႇပႃး ႁူဝ်ပၢင်ႇမေႇမဵဝ်ႉလႄႈ မၼ်းတလေးၼႆ ယွၼ်ႉမိူင်းၶႄႇႁၢမ်ႈလႄႈ ၸင်ႇယိုဝ်ႈယိုတ်းၵႂႃႇ။

MNDAA လႆႈပၼ်ၶိုၼ်း လႃႈသဵဝ်ႈၼႆၵေႃႈ ပဵၼ်ၸွမ်းၽႅၼ်ၵၢၼ်မိူင်းၶႄႇၵူၺ်းၼႆ ဢဝ်ၸဵမ်လုၵ်ႈဢွၼ်ႇ ယင်းတေႁူႉလႃႈ။ ၵၢၼ်မိူင်းၼေႇပျီႇတေႃႇ ၸဵမ်တင်းၵၢၼ်မိူင်း မိူင်းတႆးပွတ်းႁွင်ႇဢမ်ႇၵႃး ပႃးၸဵမ် လိူင်ႈၵၢၼ်ၵျႃးၽႅၼ်ႉ တၢင်းမျႃႉဝတီႇ မိူင်းယၢင်း ၸိူဝ်းၼႆႉလႂ်၊ လွင်ႈသုၵ်ႉယုင်ႈၸွမ်းလႅၼ်လိၼ် မိူင်းထႆး ၼႂ်းၵႄႈ ၸုမ်းသိုၵ်းဝႃႉလႄႈ လူင်ပွင်ၸိုင်ႈထႆး လႆႈႁူဝ်ၶႆႈယူႇၸိူဝ်းၼႆႉလႂ် ၸွင်ႇလွတ်ႈၼႂ်းၶွပ်ႇလွၵ်း ၽႅၼ်သၢႆၸိူင်းမိူင်းၶႄႇႁိုဝ်ၼႆ ပေႃးတဝ်ႉၼႄၵၼ် ယူဝ်တေၵႃႈလႆႈယိုၼ်ၵႄႈ ယွၼ်ႉပိူဝ်ႈဝႄႈဢမ်ႇ ၸၢင်ႈလွတ်ႈၼၼ်ႉယဝ်ႉ။

ၵွပ်ႈၼႆ ၶေႃႈၼပ်ႉသၢင်ႈၼိူဝ် ၵၢၼ်မိူင်းမိူင်းတႆးပွတ်းႁွင်ႇဢမ်ႇၵႃး ပႃးမိူင်းတႆးပတ်းပိုၼ်ႉ ၸဵမ်မိူင်းမၢၼ်ႈတင်းလုမ်ႈ တေႃႇထိုင်မိူင်းလူၵ်ႈလုမ်ႈတင်းၵမ်ႇၽႃႇၼႆႉ ပေႃးဝဵၼ်ႉဝႆႉမိူင်းၶႄႇသေ ၼပ်ႉသၢင်ႈတႄႉ တိုၼ်းတေဢမ်ႇၵုမ်ႇထူၼ်ႈလႆႈ။

ဢၼ်လီထၢမ်ၵၼ်ထႅင်ႈတႄႉ ပုၼ်ႈတႃႇ TNLA တေဝၢႆႇဝၢၵ်ႈႁူၼ်လင်မႄးၶိုၼ်းလၢႆးၵၢၼ်လႄႈ လၢႆးဝႆႉဝၢင်းၸႂ်ၼိူဝ် ၸုမ်းၸၢဝ်းဢူၺ်းလီ ၸိူဝ်းႁူမ်ႈတိုၵ်းႁူမ်ႈတၢႆမႃးၼၼ်ႉလႄႈသင်၊ ၸိူဝ်းႁူမ်ႈယူႇသဝ်း လူၺ်ႈၵၼ်မႃး ႁူဝ်သိပ်းႁူဝ်ပၢၵ်ႇပီမိူင်းၼၼ်ႉလႄႈသင်၊ ၸိူဝ်းလႆႈပိၼ်ႇပႆႇၵုမ်ႉ ၸွႆႈၵၼ်မႃးၼၼ်ႉလႄႈသင် ဝႆႉဝႃႈပႆႇတူၵ်းလိုၼ်းသေတႃႉ တေၵိုင်ႉၵၢင်ႉၵဵင်ႈသႂ်ၵႂႃႇ ၼႆ ၸွင်ႇတေပဵၼ်လႆႈငၢႆႈငၢႆႈႁိုဝ်။

ယဝ်ႉသမ်ႉ လိူင်ႈပၼ်ႁႃ ၼႂ်းၵႄႈ NUG လႄႈ ယူင်ႉယႂ်းၶွင်မၼ်း ဢၼ်ၵိူတ်ႇယႂ်ႇယူႇယႂ်းယႂ်း ၼႂ်းၶၢဝ်းၶိဝ်းၼႆႉၸိူဝ်းၼၼ်ႉ ၸွင်ႇတေဢမ်ႇမႃးပဵၼ် လွင်ႈၼၵ်းၼႃပႃးပၢၼ်ႈ တႃႇၶွတ်ႇ ၽၼ်ႈၵၼ်ၶိုၼ်း ၼႂ်းၵႄႈ TNLA လႄႈ ဢူၺ်းလီၶဝ်ႁိုဝ်၊ ၼႆႉၵေႃႈ ၸွင်ႇတေၸၢင်ႈၸိူမ်ႈၶႆၵၼ် ၶိုၼ်းငၢႆႈငၢႆႈႁိုဝ်ၼႆ တႃႉလီၶႆႈၸႂ်ၼပ်ႉသွၼ်ႇၵၼ်ပႃးယူႇယဝ်ႉ။

ၸင်ႇၼၼ် ၵၢၼ်တိုၵ်းဢၼ်ဢမ်ႇပႃးၵၢၼ်မိူင်းၼႆႉ ဢမ်ႇၵိူင်းၵေႃႈတၵ်းၸၢႆႉယဝ်ႉ ၶႂ်ႈဝႃႈၼႆယူႇဢေႃႈ။