ဝၼ်းတီႈ 17/06/2025 ပူၼ်ႉမႃးၼႆႉ Salween Institute ၶပ်ႉၶိုင်သေ တေၸတ်းႁဵတ်းပၢင်ဢုပ်ႇၵုမ်ၵၢၼ်မိူင်း တီႈၵဵင်းမႂ်ႇ၊ တေဢုပ်ႇၵုမ်လွင်ႈပၢင်လိူၵ်ႈတင်ႈ ဢၼ် SAC ဢၢင်ႈၸတ်းႁဵတ်း ၼႂ်းႁၢင်ပီ 2025 လႄႈ လွင်ႈ JCB – Joint Coordination Body။

တၢမ်တူဝ် ၸိူဝ်းႁူဝ်ၼႃႈ SNLD တေဢွၼ်ႁူဝ်သပ်းလႅင်းၼႆ လႆႈႁၼ် Thet Htwe Naing, Freelance Journalist ဢွၵ်ႇၶၢဝ်ႇ မိူဝ်ႈဝၼ်း 16 ။

ၸဝ်ႉလိူဝ်ၼၼ်ႉဢိတ်းဢွၼ်ႇ ႞ ယူႇတီႈ TM Media သေ တၢမ်တူဝ်ႁူဝ်ၼႃႈၶဝ် Thein Myat ၵေႃႉ ႁဵတ်းၶၢဝ်ႇၽၢဝ်ႇဢွၵ်ႇဝႃႈ JCB တေဝၢင်းတမ်းၼႄလၢႆးၵၢၼ်မႂ်ႇ တႃႇဢုပ်ႇဢူဝ်းၸွမ်း SAC ၼႆယဝ်ႉ။

ၵေႃႉဢမ်ႇႁူႉ တေဝႃႈၼၼ် ၵေႃႉဢမ်ႇႁၼ် တေထၢင်ႇၸႂ်ႈတႄႉယူႇ၊ ၵူၺ်းၵႃႈ ၼွၵ်ႈလိူဝ်ၽူႈသိုဝ်ႇၶၢဝ်ႇ သွင်ၵေႃႉ ဢၼ်ဝႃႈမႃးၼၼ်ႉ ဢမ်ႇမီးသိုဝ်ႇၸုမ်းလႂ် တူၵ်ႇလၢတ်ႈဢွၵ်ႇၶၢဝ်ႇၸွမ်း။

တၢမ်တူဝ် Thet Htwe Naing လႄႈ Thein Myat ၵေႃႈ ဢမ်ႇၼႄလႆႈသၢၵ်ႈသေႇလၵ်းထၢၼ်ၼႅၼ်ႈၼႃ၊ သမ်ႉပၢႆ ဢမ်ႇတွင်ႈဢမ်ႇထၢမ်တီႈ ၸဝ်ႈတူၼ်ႈမၼ်း Salween Institute လႄႈ SNLD သေ ၼႅတ်ႈၼၢတ်ႈဢွၵ်ႇၶၢဝ်ႇၵႂႃႇ။

မိူၼ်ဝႃႈ ပေႃးတၼ်းဢွၵ်ႇၶၢဝ်ႇလႆႈဢွၼ်ၼႃႈပိူၼ်ႈၵေႃႈယဝ်ႉ၊ ပေႃးၸႂ်ႈၶၢဝ်ႇလၢၵ်ႇလၢႆၵေႃႈၸူးၸႂ်ယဝ်ႉ ႁိုဝ်ၼႆ ပဵၼ်ဢၼ်လီထတ်းထၢမ်ၵၼ်ဝႆႉယဝ်ႉ။

ပေႃးတူၺ်းပိူင်ပဵၼ်တႄႉၼႆ Salween Institute ၼႆႉ ဢမ်ႇၸႂ်ႈၸုမ်းၵၢၼ်မိူင်း၊ ယဝ်ႉၵေႃႈ ဢမ်ႇၸႂ်ႈၸုမ်းဢၼ်ၵဵဝ်ႇၶွင်ႈတင်း ၸိူဝ်းလုမ်းၽွင်းတၢင် ႁႂ်ႈပေႃးထိုင်တီႈမွၵ်ႇႁွင်ႉၶဝ် ၶဝ်ႈမႃးၶွၼ်ႈတုမ်ၵၼ်တီႈလဵဝ်သေ ဢုပ်ႇဢူဝ်းၸွမ်းပႃႇတီႇပၢႆးမိူင်း ဢမ်ႇၼၼ် ၸုမ်းလုၵ်ႉၽိုၼ်ႉၶဝ်။

 Salween Institute ၼႆႉ ပဵၼ်ၸုမ်းယုၵ်ႉမုၼ်းၼမ်ႉၵတ်ႉ ၽူႈပွင်မိူင်းၶဝ်ၵူၺ်းယိုင်။

ၵွပ်ႈၼႆ ၼင်ႇၽူႈသိုဝ်ႇၶၢဝ်ႇသွင်ၵေႃႉဢၼ်ယူႇ မိူင်းUS သေ လၢမ်းလိမ်းထတ်းသၢင်ဢွၵ်ႇၶၢဝ်ႇဝႃႈ တေ ႁဵတ်းပၢင်ဢုပ်ႇၸွမ်းၽွင်းတၢင်လၢႆလၢႆမိူင်းၼၼ်ႉ ဢမ်ႇႁၼ်ပဵၼ်မီးမႃး။

ထႅင်ႈသမ်ႉ JCB ဢၼ်ပဵၼ် ၸုမ်းငူပ်ႉငီႉပွင်ၵၢၼ်ႁူမ်ႈၵၼ်ၼၼ်ႉၵေႃႈ ဢမ်ႇၸႂ်ႈဢၼ်ၵိူတ်ႇမႃးတီႈ ငူၺ်ႇသွင်ႇ ၼင်ႇ Thein Myat ဝႃႈ၊ ပဵၼ်ပႃႇတီႇပၢႆးမိူင်းလႄႈ ၸုမ်းမႅၵ်ႇၵွင်ႈလုၵ်ႉၽိုၼ်ႉလႂ်၊ ၸုမ်းၶတ်းၶၢၼ်ႉသၢၼ်ၶတ်းၸဝ်ႈဢႃႇၼႃႇလႂ် ႁူမ်ႈၽွတ်ႈဝႆႉ တႃႇၵႄႈလိတ်ႈပၼ်ႁႃၵၢၼ်မိူင်း ၸွမ်း ASEAN လႄႈ ၵူႈမိူင်းမိူင်းၼၼ်ႉယဝ်ႉ။

JCB ၼႆႉ လုၵ်ႉတီႈၸုမ်းၸၢဝ်းၸိူဝ်းၵႂႃႇၶဝ်ႈဢုပ်ႇၸွမ်းၵၼ် တီႈဢိၼ်ႊတူဝ်ႊၼီႊသျႃႊ ၵွၼ်ႇပႆႇပဵၼ် ပၢင်ၵုမ်ၸိၵ်းၸွမ် ASEAN ၼႂ်းပီ 2023 ၼၼ်ႉယဝ်ႉ။

မိူဝ်ႈၸဝ်ႉၸႂ်ႉၸိုဝ်ႈ The Forum ၊ ဝၢႆးလင်ၶိုၼ်းလႅၵ်ႈပဵၼ် The Jakarta Group ၊ ၵမ်းလိုၼ်းၸင်ႇပဵၼ် မႃး JCB ၼၼ်ႉယဝ်ႉ။

JCB ၼႆႉ ဢမ်ႇၵဵဝ်ႇၵပ်းၸွမ်း ပၢင်လိူၵ်ႈတင်ႈ ၶွင် SAC လႃးလႃး။ ပေႃးၼႆ ၵွပ်ႈသင် TM ဢွၵ်ႇၶၢဝ်ႇ မၢပ်ႇၼႄးဝႃႈ JCB တေသၢင်ႈလၢႆးမႂ်ႇ တႃႇဢုပ်ႇၵၼ်တင်း SAC လႃႇ။

တႃႇတေတွပ်ႇၵႄႈၶေႃႈထၢမ်ဢၼ်ၼႆႉ တေလႆႈႁူႉၸႅင်ႈၸွမ်း ၶေႃႈႁူမ်ႈတူၵ်းလူင်းၶွင် JCB ၵွၼ်ႇယဝ်ႉ။

ၶေႃႈႁူမ်ႈတူၵ်းလူင်းၶွင် JCB မီးဝႆႉသီႇလွင်ႈ –

1) တေၽွတ်ႈတင်ႈလူင်ပွင်ၸိုင်ႈ ဢၼ်ၸႅၵ်ႇၶၼ်ႈၵၼ်တင်းတပ်ႉသိုၵ်း။

2) တေပႆယၢင်ႈၸွမ်း လၵ်းမိူင်းၾႅတ်ႊတရႄႊ တီႊမူဝ်ႊၶႊရေႊၸီႊ။

3) တေၶဝ်ႈႁႃၵၼ်တင်းတပ်ႉသိုၵ်း၊ တေသၢင်ႈပဵၼ်တပ်ႉ ဢၼ်ႁၵ်ႉပုၼ်ႈၽွၼ်း ႁဵတ်းပုၼ်ႈ ၽွၼ်းတီႈၵူၼ်းမိူင်း။

4) တေပႆယၢင်ႈၸွမ်း ၶၵ်ႉၵၢၼ်မုင်ႈၼႃႈၸူး လွင်ႈၵႄႈလိတ်ႈပတိၵ်ႈၶၢတ်ႈ ဢၼ်ၵတ်းယဵၼ် ၼိမ်မၼ်ႈၶၢဝ်းယၢဝ်း ၼႆယဝ်ႉ။

ပေႃးၶိုၼ်းသပ်းသေးတူၺ်း ၶၵ်ႉၵၢၼ်မုင်ႈၼႃႈၸူး လွင်ႈၵႄႈလိတ်ႈပတိၵ်ႈၶၢတ်ႈၶဝ်ၸိုင် တေႁၼ်မီးယူႇ 9 ၶၵ်ႉ –

1) ၸိူဝ်းၸုမ်းၸၢဝ်းၶတ်းၶၢၼ်ႉလုၵ်ႉၽိုၼ်ႉ ၶဝ်ႈႁႃဢုပ်ႇၵုမ်ၵၼ် (Internal Talks) ႁႂ်ႈလႆႈၶေႃႈဢဵၼ်းဢၢၼ်းလႄႈ ယူင်ႉၶၢပ်ႈၵၢၼ်ငမ်းယဵၼ် ဢၼ်ႁူမ်ႈမိူၼ်ၵၼ်။

2) ငူပ်ႉငီႉပိူဝ်ႈတႃႇၶွတ်ႇၽွတ်ႈ ယူင်ႉၵၢၼ်ၵူႈမိူင်းမိူင်းၸွႆႈထႅမ်။

3) ၸိူဝ်းတူဝ်တႅၼ်းၾၢႆႇၶတ်းၶၢၼ်ႉလုၵ်ႉၽိုၼ်ႉ တင်းၾၢႆႇတပ်ႉသိုၵ်း ႁူပ်ႉဢုပ်ႇၵၼ်ၼွၵ်ႈတၢင်းၵၢၼ် (Informal Talks)၊ ႁူပ်ႇဢုပ်ႇၵၼ်လူင်ႈၼႃႈ (Pre-Talks) ၵမ်းၶၵ်ႉၶၵ်ႉ တီႈၸိုင်ႈမိူင်းၸုၵ်းၵၢင် လူၺ်ႈတင်းသွင်ၾၢႆႇႁူမ်ႈလႆႈၸႂ်။

4) ၸွမ်းၼင်ႇ ၵူႈမိူင်းမိူင်းႁူမ်ႈပွင်ၵမ်ႉယွင်သေ ၸတ်းႁဵတ်းပၢင်ဢုပ်ႇၵၢၼ်မိူင်း ဢၼ်ၶဝ်ႈပႃးလၢႆ ပႃႈၾၢႆႇ။ (Inclusive Dialogue) တီႈၸိုင်ႈမိူင်းၸုၵ်းၵၢင် ဢၼ်တင်းသွင်ၾၢႆႇႁူမ်ႈလႆႈၸႂ်။

5) ငူပ်ႉငီႉၶပ်ႉၽႅၼ်လႄႈ လွၵ်းယၢမ်း တႃႇၶၢဝ်းပိၼ်ႇပႅင်ႈလႅၵ်ႈလၢႆႈ။

6) ၶွတ်ႇၽွတ်ႈလူင်ပွင်ၸိုင်ႈ ၶၢဝ်းပိၼ်ႇပႅင်ႈလႅၵ်ႈလၢႆႈ။

7) ၶဵၼ်ႇတႅမ်ႈပူင်ပၢႆး လၵ်းမိူင်းမႂ်ႇ၊ ၸွႆႈႁႂ်ႈမီးပႃးလၵ်းမိူင်းၸႄႈမိူင်းၽႂ်မၼ်း၊ ပူင်ပၢႆးပႃး လွၵ်းပိူင် လိူၵ်ႈတင်ႈဢၼ်မႂ်ႇ။

8) ၸတ်းႁဵတ်းပၢင်လိူၵ်ႈတင်ႈမိူင်းႁူမ်ႈတုမ်လႄႈၸႄႈမိူင်း ၸွမ်းလူၺ်ႈလၵ်းမိူင်းဢၼ်မႂ်ႇ။  

9) ၶွတ်ႇၽွတ်ႈ လူင်ပွင်ၸိုင်ႈမိူင်းႁူမ်ႈတုမ်လႄႈ လူင်ပွင်ၸိုင်ႈၸႄႈမိူင်း ၸွမ်းလူၺ်ႈၽွၼ်းၵၢၼ် ပၢင်လိူၵ်ႈတင်ႈ ဝႃႈၼႆယဝ်ႉ။

ၶၵ်ႉၵၢၼ် 9 ၶေႃႈၼႆႉ လႆႈႁၼ် TM Media လၢတ်ႈပႃးၵႂႃႇတင်းသဵင်ႈသေတႃႉ မၼ်းၵူၺ်းဝႆႉၼမ်ႉၼၵ်း ထတ်းသၢင်ႁီႉၼႄးတေႃႇ ၶၵ်ႉၵၢၼ်ဢၼ်ဝႃႈ တေဢုပ်ႇၸွမ်း SAC ၼၼ်ႉပိူင်လဵဝ်။

ၵွၼ်ႇပႆႇဢုပ်ႇၸွမ်း SAC ၼၼ်ႉ တေလႆႈၶဝ်ႈႁႃဢုပ်ႇဢူဝ်းၵၼ် ၼႂ်းၵႄႈၸုမ်းၸၢဝ်းၶတ်းၶၢၼ်ႉ လုၵ်ႉၽိုၼ်ႉၼင်ႇၵၼ်ဢွၼ်တၢင်း။

မိူဝ်ႈလႂ် ပၢင်ဢုပ်ႇၵုမ်တၢင်းၼႂ်း (Internal Talks) ပဵၼ်ၵၢၼ်သေ တမ်းဝၢင်းမၵ်းမၼ်ႈလႆႈ ၶေႃႈဢဵၼ်းဢၢၼ်းလႄႈ ယူင်ႉၶၢပ်ႈၵၢၼ်ငမ်းယဵၼ်တႅတ်ႈတေႃးယဝ်ႉၸင်ႇ တေလႆႈၶိုၼ်ႈထိုင် ၶၵ်ႉတီႈသၢမ် ဢၼ်ဝႃႈ တေဢုပ်ႇၸွမ်းတပ်ႉသိုၵ်းၼၼ်ႉလူး။

ၸၢမ်းႁႂ်ႈဝႃႈ တၢင်းၼႂ်းၸုမ်းၸၢဝ်းၶတ်းၶၢၼ်ႉလုၵ်ႉၽိုၼ်ႉၼင်ႇၵၼ် ဢမ်ႇႁႃလႆႈၶေႃႈႁူမ်ႈလႆႈၸႂ်လေႃႇ တႃႇတေပဵၼ်မႃးပၢင်ဢုပ်ႇၸွမ်း ၾၢႆႇတပ်ႉသိုၵ်းၵေႃႈ ႁိုဝ်တေမီးယဝ်ႉ။

ဢၼ်ၼႆႉ ယွၼ်ႉသင် TM Media ထိမ်ႇလပ်ႉဝႆႉလႃႇၼႆ လီလႆႈထၢမ်ထိုင်ပုတ်းၶၢတ်ႇယူႇယဝ်ႉ။ TM Media ၼႆႉ တီႈၽူႈမီးပုၼ်ႈၽွၼ်း JCB ၵေႃႈ ဢမ်ႇတွင်ႈထၢမ်၊ ၶေႃႈယိုၼ်ယၼ်တီႈ Salween Institute ၵေႃႈ ဢမ်ႇဢဝ်သေ လပ်းႁူလပ်းတႃ မၢပ်ႇၼႄးသႄႉသွမ်းတေႃႇ JCB လူၺ်ႈလၢႆးဢမ်ႇသိုဝ်ႈဢမ်ႇယူဝ်းၼႆႉ မိူၼ်တင်းတင်ႈၸႂ်ဢီးယဝ်ႈ ႁႂ်ႈၸုမ်းၸၢဝ်းၸိူဝ်းဢမ်ႇဢၢၼ်းတိုၵ်းမူၺ်ႉပႅတ်ႈ SAC ၼၼ်ႉ  တူၵ်းလုၵ်းလဝ်ၵၢၼ်မိူင်းပႅတ်ႈၵူၺ်းလႄႈ တေလႆႈဝႃႈ ပဵၼ်လွင်ႈလွၵ်ႇငိုတ်ႈလၼ်ႇသူၼ်ႈၵၼ် လူၺ်ႈလၢႆးၵၢၼ်မိူင်း ဢၼ်ဢမ်ႇဝႆႉ ၼၵ်းၼိူဝ်သလေႇၼႃႈတႃလႄႈ ဢၼ်ဢမ်ႇမီးသိၼ်ၵၢၼ်သိုဝ်ႇၼၼ်ႉ ၵူၺ်းယဝ်ႉ။