ဝၢႆးလင် သိုၵ်းမၢၼ်ႈယိုတ်းမိူင်းမႃး ၶၢဝ်းတၢင်း 4 ပီပၢႆၼႆႉ ၵူၼ်းမိူင်းၸိူဝ်းႁဵတ်းၵၢၼ်ၵႃႉၶၢႆၸွမ်းလႅၼ်လိၼ် မိူင်းတႆး – မိူင်းၶႄႇ ႁူပ်ႉတၢင်းယၢပ်ႇတႃႇႁဵတ်းပပ်ႉၶၢမ်ႈမိူင်း ၼႂ်းၸႄႈဝဵင်းမူႇၸေႊ ၸိုင်ႈတႆးပွတ်းႁွင်ႇ။
တႃႇလႆႈႁဵတ်းပပ်ႉၶၢမ်ႈမိူင်း တီႈဝဵင်းမူႇၸေႊၼႆႉ လႆႈၵႂႃႇၶဝ်ႈထႅဝ်ဢဝ်ဝႂ်ၶိဝ်း (တုံကင်) ဢွၼ်တၢင်းသေ လႆႈ ပႂ်ႉထႅင်ႈႁိုင်ၶၢဝ်းတၢင်း 5 လိူၼ်။ ၵွၼ်ႇသိုၵ်းမၢၼ်ႈ ပႆႇယိုတ်းမိူင်းၼၼ်ႉ ၾၢႆႇၸဝ်ႈၼႃႈတီႈၶဝ် ပိုတ်ႇႁပ်ႉ ႁဵတ်းပၼ်ၼိုင်ႈဝၼ်းလႂ် 1,000 ပၢႆ မႃးသေတႃႉ ယၢမ်းလဵဝ် ပိုတ်ႇႁပ်ႉႁဵတ်းပၼ် ၼိုင်ႈဝၼ်းလႂ် 300 ၵေႃႉၵူၺ်း ဝႃႈၼႆ။
ၽူႈႁၢပ်ႇၵၢၼ် ၼႂ်းႁွင်ႈၵၢၼ် ၾၢႆႇၵူတ်ႇထတ်းၵူၼ်းၶဝ်ႈဢွၵ်ႇမိူင်း (လဝၵ) လႄႈ ၵူၼ်းၵၢင် (ၼၢႆးၼႃႈ/ ပွႆးၸႃး) ၶဝ်ႁူမ်ႈၵၼ်သေ ယွၼ်းငိုၼ်း ၵႃႈႁဵတ်းပပ်ႉၶၢမ်ႈမိူင်းတီႈ ၵူၼ်းမိူင်းၼမ်ႁႅင်းလႄႈ ႁဵတ်းႁႂ်ႈၵူၼ်းမိူင်းႁူပ်ႉတၢင်းယၢပ်ႇ ၼႂ်းၶၵ်ႉၵၢၼ်ႁႃၵိၼ်လဵင်ႉတွင်ႉၼႆ ၵူၼ်းမိူင်းပိုၼ်ႉတီႈဝဵင်းမူႇၸေႊ ၵေႃႉႁဵတ်းၵၢၼ်ၵႃႉၶၢႆၵုၼ်ႇယွႆႈ တီႈလႅၼ်လိၼ်တႆး – ၶႄႇ လၢတ်ႈ ၼႄၼင်ႇၼႆ။
“ပီၵၢႆတေႃႇပီၼႆႉမႃး ႁဵတ်းပပ်ႉလႅင်ၼႆႉ ယၢပ်ႇမႃးႁႅင်းၼႃႇၼႃႇ။ မိူဝ်ႈလဵဝ်ၶဝ်ၸႂ်ႉဢဝ်ဝႂ်ၶိဝ်း (တုံကင်) တႃႇလႆႈႁဵတ်းၼႆႉ လႆႈပႂ်ႉႁိုင်ပဵၼ် 3 လိူၼ်။ တႃႇတေလႆႈပပ်ႉမႃးသမ်ႉလႆႈပႂ်ႉထႅင်ႈမွၵ်ႈ 6 လိူၼ်ၸိူဝ်းၼႆႉၵွၼ်ႇ။ မိူဝ်ႈဢွၼ်တၢင်းၼၼ်ႉ လႆႈၵႂႃႇထႅမ်ၾွမ်ႇမၼ်းဝႆႉတႃႇ 3 ဝၼ်း ၸိူဝ်းၼႆႉၵူၺ်း ပေႃးလႆႈႁဵတ်းပပ်ႉယဝ်ႉ။ မိူဝ်ႈလဵဝ်တႄႉ ပေႃးပဵၼ်ၵူၼ်းၸိူဝ်းဢၢပ်ႈပွႆး ၸႃးႁႄႁဵတ်းၼၼ်ႉတႄႉ ဝႆးယူႇလႆႈပႂ်ႉမွၵ်ႈ 1 ဝူင်ႈၵူၺ်း လႆႈပပ်ႉမႃးၵမ်းလဵဝ်ယဝ်ႉ။ ၼၼ်ႉသမ်ႉ ႁဝ်းဢမ်ႇပေႉၵႃႈမၼ်းလႄႈ ၼိုင်ႈၵေႃႉၼႆႉ ၶဝ်ယွၼ်းငိုၼ်းၶႄႇ 1,800 ယႂၼ်ႊၸိူဝ်း ၼႆႉၵွၼ်ႇ”။
မိူဝ်ႈပီ 2023 ၼၼ်ႉၵေႃႈ ၵူၼ်းမိူင်းၸိူဝ်းၶႂ်ႈႁဵတ်းဝတ်းဝႂ်ၶၢမ်ႈလႅၼ်လိၼ်ၸူဝ်ႈၶၢဝ်း ၼပ်ႉႁူဝ်ႁဵင်ၵေႃႉ ၵႂႃႇၶဝ်ႈထႅဝ်ပႂ်ႉဢဝ်ဝႂ် ဢမ်ႇသုတ်ႈဢမ်ႇႁူၼ်။ ဝၢႆးလင်ၼၼ်ႉဢမ်ႇႁိုင် ၵူၼ်းၵၢင် (ၼၢႆးၼႃႈ) ၶဝ် ၵႂႃႇငူပ်ႉ ငီႉၵၼ်တင်း ၶႃႈႁၢပ်ႇၵၢၼ် ၼႂ်းႁွင်ႈၵၢၼ်ၵူတ်ႇထတ်းၵူၼ်းၶဝ်ႈဢွၵ်ႇမိူင်းသေ ႁဵတ်းၵိၼ်မႃး ႁၢၼ်ႉတေႃႇထိုင်ယၢမ်းလဵဝ်ၼႆ ၵူၼ်းမိူင်းပိုၼ်ႉတီႈ ဝဵင်းမူႇၸေႊ လၢတ်ႈၼႄၼင်ႇၼႆ။
“မိူဝ်ႈဢွၼ်တၢင်း ဢမ်ႇလူဝ်ႇဢဝ် ဝႂ်ၶိဝ်း (တုံကင်) သင်။ မိူဝ်ႈလဵဝ် ၵူၼ်းႁဵတ်းၵိၼ်ၵႄႈၵၢင်မၼ်းၼႆႉ ၼမ်မႃးႁႅင်းၼႃႇ။ သမ်ႉလႆႈၸၢႆႇငိုၼ်း ပၼ်ၶဝ်ၼမ်ႁႅင်းၼႃႇ။ ပွႆးၸႃးၶဝ် ႁူမ်ႈ ၵၼ်တင်း လဝၵ ၶဝ်ႁႄ ႁဵတ်းၵိၼ် ၼၼ်ႉၼႃႇ။ ၵွပ်ႈၼၼ် ၶႂ်ႈတုၵ်းယွၼ်းႁႂ်ႈၸဝ်ႈၼႃႈတီႈၶဝ် ၵႄႈလိတ်ႈပၼ်တၢင်းယၢပ်ႇၽိုတ်ႇတႃႇၵူၼ်း မိူင်းယူႇ”။
ၸဵမ်မိူဝ်ႈၽႅၼ်ယၼ်ႇသိုၵ်း 1027 မႃး ၼႂ်းဝဵင်းမူႇၸေႊၼႆႉ ၸုမ်းႁဵတ်းၵၢၼ်ၵျႃးၽႅၼ်ႉ တိူဝ်းၼမ်မႃးလိူဝ် ၵဝ်ႇႁၢဝ်ႈႁႅင်းသေ ၽူႈလၵ်ႉၸၵ်ႉၶုတ်ႈၵေႃႈလိူင်ႇၼမ်မႃး ထိုင်တီႈၶႃႈႁႅမ်ယိုဝ်းၵၼ်တၢႆ မိူၼ်ဝၢၼ်ႈမိူင်း ဢမ်ႇမီးပၵ်းပိူင်ႁူမ်ႇငမ်းသင်။ ႁဵတ်းႁႂ်ႈၵူၼ်းမိူင်းၸိူဝ်းယူႇသဝ်းၼႂ်းပိုၼ်ႉတီႈ ယူႇယၢပ်ႇၵိၼ်းၸႂ် ဢမ်ႇမီးလွင်ႈႁူမ်ႇလူမ်ႈ ဝႃႈၼႆ။
တႅမ်ႈ – ၽူၺ်းၼုမ်ႇ
ဢၢၼ်ႇယဝ်ႉႁူမ်ႈပၼ်တၢင်းႁၼ်ထိုင်တီႈၼႆႈ