ဝၢႆးလင် သိုၵ်းမၢၼ်ႈယိုတ်းဢႃႇၼႃႇမႃး ၶၢဝ်းတၢင်း 4 ပီပၢႆၼႆႉ လွင်ႈပႃႇထိူၼ်ႇမူၺ်ႉႁၢႆ ၼႂ်းမိူင်းႁူမ်ႈတုမ် ပတ်းပိုၼ်ႉၼႆႉ ယွမ်းလူင်းမႃးၵူႈပီ ဝႃႈၼႆ။

လွင်ႈၼႆႉ ႁူဝ်ၼႃႈသိုၵ်းမၢၼ်ႈယိုတ်းမိူင်း ၸွမ်ၸိၵ်းသိုၵ်း မိၼ်းဢွင်ႇလၢႆႇ လၢတ်ႈဝႃႈ – ပႃႇထိူၼ်ႇၼႂ်းမိူင်းႁူမ်ႈတုမ်ၼႆႉ မိူဝ်ႈပီ 2015 ၼၼ်ႉမီး 42.92%၊ ပီ 2020 သမ်ႉမီး 42.19%၊ ၼႂ်းၶိုင်ႈပီ 2025 ၼႆႉသမ်ႉ မီး 42.15%။ သင်တူၺ်းၸွမ်းသဵၼ်ႈမၢႆၸိူဝ်းၼႆႉၸိုင် လွင်ႈပႃႇထိူၼ်ႇမူၺ်ႉႁၢႆ မီးယူႇသေတႃႉ ယွၼ်ႉသိုၵ်း မၢၼ်ႈ ၶိုၼ်းၽုၵ်ႇသွမ်ႈတူၼ်ႈမႆႉ၊ ႁၵ်ႉသႃပႃႇထိူၼ်ႇလႄႈ ၸင်ႇၵုမ်းၵမ်လႆႈ လွင်ႈပႃႇထိူၼ်ႇမူၺ်ႉႁၢႆ ဝႃႈၼႆ။

တႄႇဢဝ်ပီ 2021 မႃး တေႃႇထိုင် ပီ 2024 ၼႆႉ သိုၵ်းမၢၼ်ႈ လႆႈၸႅၵ်ႇဝႆႉပၼ်ၸိူဝ်ႉၽၼ်းတူၼ်ႈမႆႉ တႃႇၽုၵ်ႇသွမ်ႈ ၼႂ်းၶၢဝ်းၾူၼ် 90 လၢၼ်ႉပၢႆၼႆ – သိုၵ်းမၢၼ်ႈလၢတ်ႈၵႂႃႇ ၼႂ်းပၢင်ပွႆးၽုၵ်ႇတူၼ်ႈမႆႉၶၢဝ်းၾူၼ် ဢၼ်ၸတ်းႁဵတ်း ၼႂ်းဝၼ်းတီႈ 15/06/2025 ၼႆႉၼင်ႇၼႆ။

ၸုမ်းပၵ်းတႃပႂ်ႉတူၺ်း လွင်ႈပႃႇထိူၼ်ႇမူၺ်ႉႁၢႆၵူႈမိူင်းမိူင်း ၼႂ်းလုမ်ႈၾႃႉ (Global Forest Watch) တႄႉ ပိုၼ်ၽၢဝ်ႇ ဝႆႉဝႃႈ – ၼႂ်းပီ 2024 ပီလဵဝ်ၵူၺ်း တီႈၼႂ်းမိူင်းႁူမ်ႈတုမ် ပႃႇထိူၼ်ႇမူၺ်ႉႁၢႆၵႂႃႇ 7 သႅၼ် 1 မိုၼ်ႇ ဢေႊၶိူဝ်ႊပၢႆ၊ တၢင်းၵႂၢင်ႈပဵင်းၵၼ်တင်း ဝဵင်းလူင်တႃႈၵုင်ႈမွၵ်ႈ 5 ပုၼ်ႈ ဝႃႈၼႆ။

ပၼ်ႁႃပႃႇထိူၼ်ႇမူၺ်ႉႁၢႆ ၼႂ်းမိူင်းႁူမ်ႈတုမ်မိူင်ႈၼႆႉ မီးမႃးၼပ်ႉႁူဝ်သိပ်းပီယဝ်ႉ။ တႄႇဢဝ်ပီ 2002 မႃး တေႃႇထိုင်ပီ 2024 ၼႆႉ ပႃႇထိူၼ်ႇ မိူင်းႁူမ်ႈတုမ် မူၺ်ႉႁၢႆၵႂႃႇ 1 လၢၼ်ႉ 9 သႅၼ် 6 မိုၼ်ႇဢေႊၶိူဝ်ႊပၢႆ – Global Forest Watch ႁၢႆးငၢၼ်းဝႆႉၼင်ႇၼႆ။ ပိုၼ်ႉတီႈ ဢၼ်ပႃႇထိူၼ်ႇ မူၺ်ႉႁၢႆၼမ်လိူဝ်ပိူၼ်ႈသုတ်းသမ်ႉ ပဵၼ်ၼႂ်းမိူင်းတႆး၊ တိူင်းတၼၢဝ်းသီ၊ မိူင်းၶၢင်၊ တိူင်းၸႄႈၵႅင်းလႄႈ မိူင်းယၢင်းၽိူၵ်ႇ ၸိူဝ်းၼႆႉ – သိုဝ်ႇၶၢဝ်ႇ BBC ဢွၵ်ႇဝႆႉၼင်ႇၼႆ။