တႄႇဢဝ် ဝၼ်းတီႈ 01/06/2025 ၼႆႉမႃး ပလိၵ်ႈၾၢႆႇၵုမ်းရူတ်ႉၵႃး ဢၼ်ယူႇတႂ်ႈသိုၵ်းမၢၼ်ႈ လူင်းပႂ်ႉၸွမ်းသဵၼ်ႈတႃႈ သၢႆတၢင်း ၵူႈဝၢၼ်ႈၵူႈဝဵင်း တႃႇယိုတ်းရူတ်ႉၵႃးၵူၼ်းမိူင်း ၸိူဝ်းဢမ်ႇမီးဝႂ်ၶွၼ်ႇ လၢႆႊသိၼ်ႊ။

ၼႂ်းၶၢဝ်းတၢင်း 4-5 ပီ မႃးၼႆႉ ၵူၼ်းမိူင်းသမ်ႉ ၸႂ်ႉရူတ်ႉၵႃး ဢမ်ႇမီးဝႂ်လၢႆႊသိၼ်ႊၼမ် မွၵ်ႈ 80 ပိူဝ်ႊ သႅၼ်ႊ။ သိုၵ်းမၢၼ်ႈႁဵတ်းၸိူင်ႉၼႆ ဢမ်ႇမီးၽႂ်ႁတ်းဢဝ်ရူတ်ႉၵႃးဢွၵ်ႇၼွၵ်ႈႁိူၼ်းယေး ဝဵင်းပေႃးယဵၼ် ပေႃးႁၢမ်း။

သိုၵ်းမၢၼ်ႈၼႆႉ ၶႂ်ႈလမ်းတီႉရူတ်ႉၵႃး ဢမ်ႇမီးဝႂ်ၵူၺ်း – ၵူၺ်းၵႃႈ ဢမ်ႇႁဵတ်းပၼ်ဝႂ်ၶွၼ်ႇလၢႆႊသိၼ်ႊ ၵူၼ်းမိူင်း။ ဢၼ်ၵႂႃႇယိုၼ်ႈတၢင်ႇယွၼ်းတီႈလုမ်း ႁင်းၵူၺ်းသမ်ႉ ၵႃႈယႂ်ႇၵႃႈပႅင်း – ၵႃႈႁဵတ်းၶွၼ်ႇ လၢႆႊသိၼ်ႊ သမ်ႉပေႃးၼမ်လိူဝ်ၵႃႈၶၼ်ရူတ်ႉၵႃး ဢမ်ႇမီးဝႂ်ၶွၼ်ႇယဝ်ႉ ၵူၼ်းမိူင်းဢမ်ႇ ပွင်ပဵၼ်လႆႈၵူႈ ၵေႃႉ။

မိူၼ်ၼင်ႇ တီႈဝဵင်းမိူင်းတူၼ် ၸိုင်ႈတႆးပွတ်းဢွၵ်ႇၶူင်းၼႆႉ သိုၵ်းမၢၼ်ႈ လိုပ်ႈလမ်းတီႉၺွပ်း ရူတ်ႉၵႃး ၵူၼ်းမိူင်းၵူၺ်း။ ပေႃးပဵၼ်ၵႃး ၶႃႈႁၢပ်ႇၵၢၼ်ၶုၼ်တႄႉ ဢမ်ႇႁႄႉဢမ်ႇထတ်း ပွႆႇပူၼ်ႉ လွတ်ႈၵႂႃႇမႃးလီ ငၢမ်း ၵူၼ်းပိုၼ်ႉတီႈလၢတ်ႈၼင်ႇၼႆ။

ၶၢဝ်းတၢင်း ၸွမ်ၸိၵ်းသိုၵ်းမၢၼ်ႈမိၼ်းဢွင်ႇလၢႆႇ ယိုတ်းမိူင်းမႃးၼႆႉၵူၺ်း ၶႂ်ႈဢွၵ်ႇပိူင်သင်ၵေႃႈဢွၵ်ႇ လူၺ်ႈဢမ်ႇထၢမ်ၵၢင်ၸႂ်ၵူၼ်းမိူင်း။ ပိူင်ၵဵပ်းသိုၵ်းမႂ်ႇ ပိူင်ၵဵပ်းၶွၼ်ႇၵူၼ်းမိူင်း ပိူင်ႁၢမ်ႈၵူၼ်းၼုမ်ႇဢွၵ်ႇ ၼွၵ်ႈမိူင်း ၸိူဝ်းၼႆႉဢမ်ၵိုတ်းဢမ်ႇထၢတ်ႇ။ ယၢမ်းလဵဝ်သမ်ႉဝႃႈ လိုပ်ႈလမ်းတီႉၺွပ်းရူတ်ႉၵႃး ဢမ်ႇမီး ဝတ်းဝႂ်လၢႆႊသိၼ်ႊၼႆထႅင်ႈ။   

ပိူင်ဢၼ်လႂ် ဢွၵ်ႇမႃးၵေႃႈ ဢၼ်ၵူၼ်းမိူင်းလႆႈသႃႇ လႆႈၵတ်းလႆႈယဵၼ်ယွၼ်ႉမၼ်း ဢမ်ႇမီးသေဢၼ်။ ဢၼ်လႂ်ၵေႃႈ မိူၼ်တင်ႈၸႂ် ၶႂ်ႈၸူၵ်းၵိၼ်ၶွင်လၢႆၵူၼ်းမိူင်းၵူၺ်း မိူၼ်ပဵၼ် ၸူၼ်လိပ်းလူင် ၼႂ်းမိူင်း ယဝ်ႉၼႆ ၵူၼ်းမိူင်းဢွၼ်ၵၼ် ၶၢင်းပွင်ႉထတ်းသၢင်ၼင်ႇၼႆ။

ဝၢႆးသိုၵ်းမၢၼ်ႈ ပိုၼ်ၽၢဝ်ႇ တီႉၺွပ်းရူတ်ႉၵႃးဢမ်ႇႁိုင်သင်ၼႆႉၵူၺ်း ၵူၼ်းမိူင်းသုမ်းငိုၼ်း သုမ်းရူတ်ႉ ၵႃး ၸွမ်းတင်းၼမ်။ ၼႂ်းမိူင်းတႆးၼႆႉ ဢၼ်တႄႇယိုတ်းဢွၼ်တၢင်းၵေႃႈ ပဵၼ်တီႈဝဵင်းတူၼ်ႈတီး။

မိူၼ်ၼင်ႇ ပွတ်းဢွၵ်ႇၶူင်း တၢင်းဝဵင်းမိူင်းတူၼ် ၼႆႉၵေႃႈ ႁူမ်ႈဝႃႈ ပဵၼ်ဝဵင်းလဵၵ်ႉဢွၼ်ႇၵူၺ်းသေတႃႉ လႆႈဝႃႈပဵၼ်ဝဵင်းတိတ်းၸပ်းလႅၼ်လိၼ်မိူင်းထႆး မိူင်းၼိုင်ႈလႄႈ – မိူဝ်ႈဝၢၼ်ႈမိူင်းသႃႇတႄႉ မီးၵူၼ်းတီႈ ၸမ်တီႈၵႆ မႃးၵႃႉမႃးၶၢႆသမ်ႉပေႃးၵိုၼ်းၶွၼ်ႈၼင်ႇၵဝ်ႇ။ ငဝ်းလၢႆးယၢမ်းလဵဝ်တႄႉ မႃးၵႃႉမႃးၶၢႆသင်ၵေႃႈ  ၵုမ်ႇသိုၵ်းမၢၼ်ႈ ၵမ်ၵိၼ်းမိပ်ႇငႅၼ်းထႆၵိၼ်ငိုၼ်း ဢမ်ႇၵိုတ်းဢမ်ႇထၢတ်ႇ။  

တေႃႈၼင်ႇ ၵူၼ်းၵႃႉၽၵ်းၶဵဝ် ပွတ်းတၢင်းပၢင်လူင် ၸိုင်ႈတႆးပွတ်းၸၢၼ်း ၸိူဝ်းမႃးၵႃႉၶၢႆတၢင်းမိူင်း တူၼ်ၼႆႉ ယင်းၺႃး ပလိၵ်ႈမၢၼ်ႈ ယိုတ်းရူတ်ႉၵႃးသေဢမ်ႇၵႃး ၺႃးတီႉၺွပ်းၵုမ်းၶင်ၵႂႃႇယဝ်ႉ ၵေႃႉၼိုင်ႈၼႆ ၵူၼ်းမိူင်းတူၼ် ၵေႃႉၼိုင်ႈ လၢတ်ႈၼႄဝႆႉၼင်ႇၼႆ –

“သိမ်းယူႇ ၵူၼ်းပၢင်လူင်မႃးၶၢႆၽၵ်းၶဵဝ် တၢင်းၼႃးၵွင်းမူး ၺႃးသိမ်းၵႃးၵႂႃႇ လမ်းၼိုင်ႈ။ ပဵၼ်ၸၢဝ်း ပဢူဝ်း။ ၺႃးသိမ်းတီႈမိူင်းတူၼ်။ မႃးသွင်ၵေႃႉၽူဝ်မေး။ ၽူဝ်မၼ်းၵေႃႈ ၺႃးတူၵ်းၶွၵ်ႈ။ မေးမၼ်း တႄႉ လႆႈၶီႇလႅင်းၵႃးမိူဝ်းၶိုၼ်းပၢင်လူင်ယဝ်ႉၼင်ႇၵဝ်ႇ”- ဝႃႈၼႆ။

ၽွင်းပလိၵ်ႈမၢၼ်ႈၶဝ် တီႉၺွပ်း ယိုတ်းၵႃးၼၼ်ႉ သမ်ႉမႅၼ်ႈမိူဝ်ႈ လႅင်းၾူၼ်း လႅင်းဢိၼ်ႊထိူဝ်ႊၼႅတ်ႊ ၼႂ်းပိုၼ်ႉတီႈႁၢႆဝႆႉလႄႈ ၽႂ်ၵေႃႈ ဢမ်ႇတၼ်းႁူႉပိူင်ပဵၼ်။ ဢၼ်ၺႃးတီႉၺွပ်းလႄႈ ယိုတ်း ရူတ်ႉၵႃးၼႆႉ ပဵၼ်ၽႂ် ၸိုဝ်ႈသင်တႄႉတႄႉၼႆ ဢမ်ႇတၼ်းလႆႈႁူႉ။ ၵူၺ်းႁူႉဝႃႈ ပဵၼ်ၵူၼ်းပၢင်လူင် ၵူၺ်းၼႆ ၵူၼ်းမိူင်းတူၼ်သိုပ်ႇလၢတ်ႈၼင်ႇၼႆ။

ရူတ်ႉၵႃး ဢမ်ႇမီးဝႂ်ၼႆႉ သင်ပဵၼ်ၵူၼ်းဝၢၼ်ႈၵူၼ်းမိူင်းတႄႉ ၶီႇဢမ်ႇလႆႈ ပေႃးပဵၼ် ၶႃႈႁၢပ်ႇၵၢၼ်ၶုၼ် ၶဝ်တႄႉ တိုၵ်ႉႁၼ်ၵႂႃႇမႃးယူႇ။ ပေႃးတူၺ်းၸွမ်းၼင်ႇ ပိူင်သိုၵ်းမၢၼ်ႈတမ်းမႃးၼႆႉ ၶႃႈႁၢပ်ႇၵၢၼ်ၶုၼ် ၸဵမ်ဢဝ် သယၽ ၶဝ်ၸိူဝ်းၼႆႉၵေႃႈ ပေႃးဢမ်ႇမီးဝႂ် တိုၼ်းတေၺွပ်းသိမ်းမူတ်းယူႇဝႃႈၼႆသေတႃႉ ပႆႇႁၼ်ၶဝ်ၺွပ်း ဝႃႈၼႆ။

ၸွမ်းၼင်ႇပိူင်သိုၵ်းမၢၼ်ႈ မီးဝႆႉတႄႉ – သင်ၸိူဝ်ႉဝႃႈ ပလိၵ်ႈၾၢႆႇၵုမ်းရူတ်ႉၵႃးၼႂ်းပိုၼ်ႉတီႈၸိူဝ်းၼႆႉ ဢမ်ႇႁဵတ်းၸွမ်းၼင်ႇ ၶေႃႈၸီႉသင်ႇပႃႈၼိူဝ်ဢၼ်သင်ႇမႃးၸိူဝ်းၼၼ်ႉၼႆၵေႃႈ တေၺႃးပၼ်တူတ်ႈ တၢမ်ႇမူတ်းၼႆ ၽူႈၸမ်ၸႂ်ပလိၵ်ႈမၢၼ်ႈ ၵေႃႉၼိုင်ႈ လၢတ်ႈၼႄဝႆႉၼင်ႇၼႆ –

“မၼ်းပဵၼ် ၶေႃပူင်တီႈၼေႇပျီႇတေႃႇသင်ႇမႃးလႄႈ ပေႃးဝႃႈ ၶဝ်ဢမ်ႇႁဵတ်း ၶဝ်ဢမ်ႇၺွပ်းၼႆ မိူၼ် ၼင်ႇ ၽူႈၵုမ်းပလိၵ်ႈ ၽူႈၵုမ်းပၢင်သဝ်းပလိၵ်ႈမၢၼ်ႈၸိူဝ်းၼႆႉ ၸိူဝ်းမီးၸၼ်ႉၸိူဝ်းၼႆႉ တေလႆႈတူၵ်း ၶွၵ်ႈၼႆၼၼ်ႉၼႃႇ ယွၼ်ႉၼၼ် ၶဝ်ၶႂ်ႈၵႅပ်ႈႁႅင်းဝႆႉ”- ဝႃႈၼႆ။

ပလိၵ်ႈမၢၼ်ႈၼႆႉ လုၵ်ႉတီႈၼေႇပျီႇတေႃႇသေ သူင်ႇႁႅင်းၵူၼ်းလူင်းမႃး ၽႄဝႆႉၼိုင်ႈဝဵင်းၼိုင်ႈဢိတ်း ၼႂ်းမိူင်းတႆး။ ယွၼ်ႉၼၼ် ပလိၵ်ႈမၢၼ်ႈ ၼႂ်းပိုၼ်ႉတီႈၵေႃႈ ၵႃႈလႆႈၸွမ်းပိူင်ၶဝ် ၊ ပေႃးဢမ်ႇၼၼ် ၸၢင်ႈၺႃးပူတ်းၸၼ်ႉ ဝႃႈၼႆ။

ယွၼ်ႉၼၼ် ၼင်ႇႁိုဝ် ၶဝ်ၼင်ႇၵၼ် ပေႃးတေဢမ်ႇၺွပ်းၵၼ်လႆႈငၢႆႈငၢႆႈၼၼ်ႉ ၸုမ်းၶဝ်ၼင်ႇၵၼ် တေႁႃလၢႆးတၢင်း ပၼ်ၶၢဝ်ႇၵၼ် ပွင်ႇပၼ်ၵၼ်ဝႃႈ တေပႂ်ႉၺွပ်းၵႃးဢမ်ႇမီးဝႂ် ႁိမ်းလႂ် ၸဵင်ႇလႂ် ၼႆ ၸိူဝ်းၼႆႉ ၊ ပေႃးၶိင်ႇၼၼ်ႉ ၶႃႈႁၢပ်ႇၵၢၼ်ၶုၼ်ၶဝ်ၼင်ႇၵၼ်တႄႉ တေဝႄႈဝႆႉသေ ဢၼ်တေၺႃးတိၵ်း တိၵ်းသမ်ႉ ပဵၼ်ၵူၼ်းမိူင်းၼႆ – ၵူၼ်းပိုၼ်ႉတီႈသိုပ်ႇလၢတ်ႈ။

ပႃႈၼၢင်း ဢႃယု မွၵ်ႈ 60 ပီ လၢတ်ႈၼႄဝႃႈ -“ပလိၵ်ႈတၢင်ႇတီႈ တေမႃးတီႉၼႆလႄႈ ၽႂ်ဢမ်ႇႁတ်းဢွၵ်ႇ ႁိူၼ်း၊ ၵႃးၵေႃႈဢမ်ႇမီး ရူတ်ႉၶိူင်ႈၵေႃႈဢမ်ႇၵႂႃႇမႃး။ ၵၢတ်ႇၵေႃႈဢမ်ႇၵိုၼ်း ဢမ်ႇမီးၵူၼ်း။ ၵမ်ႈၽွင်ႈ မႃး လၢတ်ႈဝႃႈတီႈဢေႇသုတ်း ပိူၼ်ႈတေတီႉရူတ်ႉ 2 လမ်း ၵႃး 2 လမ်းၼႆ။ မၼ်းဢမ်ႇၸႂ်ႈမေႃႇတေႃႇပီႇၵေႇ ၼႂ်းပိုၼ်ႉတီႈလူင် ဢၼ်တေမႃးတီႉၼႆႉ”- ဝႃႈ ၼႆ။

ယၢမ်းလဵဝ် ပွတ်းတၢင်းမိူင်းတူၼ်ၼႆႉ ဢမ်ႇမီးၽႂ် ၶီႇၵႃးၵႂႃႇမႃးယဝ်ႉ၊ တေႃႈၼင်ႇ ၶႂ်ႈဢွၵ်ႇတၢင်း ၵႂႃႇတႃႈ ၶီႈလဵၵ်း ၵဵင်းတုင်ၵူၺ်းၵေႃႈ ၵႃးဢၼ်လႅၼ်ႈသၢႆၼၼ်ႉ ပေႃးဢမ်ႇၶႂ်ႈၵိုတ်းၽႂ်။ မိူၼ်ၶိုၼ်းပၢၼ် 1990 -91 ၸိူဝ်းပုၼ်ႉယဝ်ႉ ဝႃႈၼႆ။

ၸဵမ်မိူဝ်ႈ မီးလွင်ႈၵူတ်ႇထတ်းရူတ်ႉၵႃး ၸိူဝ်းဢမ်ႇလႆႈတၢင်ႇဝႆႉမၢႆၾၢင် (လၢႆႊသိၼ်ႊ) ဝႆႉၸိူဝ်းၼၼ်ႉ သေ ၶႃႈႁၢပ်ႇၵၢၼ်ၶုၼ်ၾၢႆႇၵဵဝ်ႇၶွင်ႈ လိုပ်ႈလမ်း တီႉၺွပ်းရူတ်ႉၵႃး မႃးၶိူဝ်းယႂ်း။

ၸိူဝ်းၺႃးယိုတ်းဝႆႉၸိူဝ်းၼၼ်ႉၵေႃႈ သင်ဝႃႈ ၶႂ်ႈလႆႈၶိုၼ်းၸိုင် ၸႂ်ႉဢဝ် ငိုၼ်းၵႂႃႇထုတ်ႇဢဝ်ၶိုၼ်း 1 လမ်းလႂ် 8 မိုၼ်ႇထိုင် 1 သႅၼ်ပျႃး ဝႃႈၼႆသေတႃႉ ၼႂ်းဝူင်ႈပူၼ်ႉမႃးၼႆႉ မီးပွႆးၸႃး ၵူၼ်းယူႇၵႄႈၵိၼ် ၵၢင်ႁဵတ်းၵိၼ်ငိုၼ်းၵူၺ်း၊ ဢမ်ႇမီးၽႂ်ဢဝ်ရူတ်ႉၵႃးဢွၵ်ႇမႃးပၼ်လႆႈၶိုၼ်း ၵူၼ်းတူၼ်ႈတီးလၢတ်ႈၼင်ႇၼႆ။ ဝၼ်းတီႈ 22/05/2025 ၼႆႉ ဝၼ်းလဵဝ်ၵူၺ်း တီႈဝဵင်းတူၼ်ႈတီး တီႉၺွပ်းလႆႈရူတ်ႉၵႃး 100 လမ်း ယဝ်ႉ ဝႃႈၼႆ။

ပလိၵ်ႈမၢၼ်ႈဝႃႈ ၵူၼ်းမိူင်းပိုၼ်ႉတီႈ ၸိူဝ်းပဵၼ်ၸဝ်ႈၶွင် ရူတ်ႉၵႃးဢမ်ႇမီးဝႂ်လၢႆႊသိၼ်ႊမၢင်တီႈ ဢဝ် ရူတ်ႉၵႃး ဝႆႉၼႂ်းဝၢင်းဝတ်ႉဝၢင်းၵျွင်း၊ ယွၼ်ႉၼၼ်ႉ ပလိၵ်ႈသိုၵ်းမၢၼ်ႈ တၢင်ႇလဝ်ႈဝႆႉ တီႈမုၵ်ႉၸုမ်းသင်ၶ ၼႃယၵ ၼႂ်းၸႄႈဝဵင်း ၸႄႈတွၼ်ႈ တိူင်းလႄႈ ၸႄႈမိူင်း ယႃႇပေႁပ်ႉဝႆႉရူတ်ႉၵႃး ၸိူဝ်းဢမ်ႇမီး ဝႂ်လၢႆႊသိၼ်ႊ။ လိူဝ်ၼၼ်ႉ ႁႂ်ႈႁႄႉႁၢမ်ႈပႃး ယႃႇႁႂ်ႈဢဝ်မိၵ်ႈမၢႆ သႃသၼႃ RLG သေ ႁေႃႈၶပ်းရူတ်ႉၵႃး ၼႆယဝ်ႉ။