ၵူၼ်းမိူင်းတႆးၼႆႉ တုၵ်ႉၸွမ်းသိုၵ်းမၢၼ်ႈ သုၵ်ႉၸွမ်းသိုၵ်းၸၢဝ်းၶိူဝ်း ၸိူဝ်းလုၵ်ႉတိုၼ်ႇယိုဝ်းၵၼ်ၼႂ်းမိူင်းတႆး ဢမ်ႇတွၼ်ႉလႆႈယူႇလူၺ်ႈတၢင်းၵတ်းယဵၼ်မႃး။ ဝဵင်းဢၼ်မီးပၢင်တိုၵ်း ၵေႃႈ လႆႈပၢႆႈၽေးသိုၵ်းသိူဝ်၊ ဝဵင်းဢၼ် ဢမ်ႇမီးပၢင်တိုၵ်းၵေႃႈ သမ်ႉလႆႈၵူဝ်မၢႆမီႈဢၼ်သိုၵ်းမၢၼ်ႈႁဵတ်းဢွၵ်ႇမႃး ၼင်ႇၶဝ်ၶႂ်ႈႁဵတ်းၶႂ်ႈပဵၼ် ဢၼ်ၼိုင်ႈယဝ်ႉ ဢၼ်ၼိုင်ႈ။ တီႈဝဵင်းမိူင်းတူၼ် ၸိုင်ႈတႆးပွတ်းဢွၵ်ႇၵေႃႈ ယူႇယူႇသိုၵ်းမၢၼ်ႈမႃး ႁၢမ်ႈၵူၼ်းမိူင်း ၵႂႃႇဢဝ်မႆႉပႅၵ်ႇ မႃးၶၢႆတေႃႇၵၼ် ၼႆထႅင်ႈ။ 

ၽွင်းၾႆးၾႃႉ ဢမ်ႇမႃးၶၢဝ်းၵၢင်ဝၼ်းၸိူင်ႉၼႆ တေႁႂ်ႈၵူၼ်းမိူင်းႁဵတ်းႁိုဝ်ႁုင်ၵိၼ်ႁုင်ယမ်ႉ။ ဢမ်ႇမီးမႆႉပႅၵ်ႇ ၸပ်းၾႆး ၸူးၾႆး ပဵၼ်ဢၼ်ယၢၵ်ႇၸႂ်ၵူၼ်းမိူင်း။ တုၵ်းတႃဢၼ်ပွမ်ႈမႆႉတၢင်းႁူၺ်ႈတၢင်းလွႆ ၸွမ်းလွႆၶူင်းၼၼ်ႉသမ်ႉ ဢမ်ႇဢဝ် လိူင်ႈ။

ၼႂ်းႁူဝ်လိူၼ်မေႊ 2025 ၼႆႉ သိုၵ်းမၢၼ်ႈႁၢမ်ႈၵူၼ်းမိူင်းတူၼ် ၵႂႃႇဢဝ်ပႅၵ်ႇမႃးၶၢႆ သိုဝ်ႉၶၢႆပႅၵ်ႇ တေႃႇၵၼ်။ လွင်ႈၼႆႉ ႁဵတ်းႁႂ်ႈၵူၼ်းမိူင်းၵႂင်ၸႂ် ယွၼ်ႉဢမ်ႇမီးၸုမ်းလႂ် ပၼ်ၾၢင်ႉသင်ဝႆႉလူင်ႈၼႃႈသေ ၵိုင်ႉၵၢင်ႉမႃးႁၢမ်ႈ ဝႃႈၼႆ။

ၵူၼ်းမိူင်းတူၼ်ၼႆႉ ၵမ်ႈၼမ် တႃႇႁုင်မိုဝ်ႉၸိူဝ်းၼႆႉ တိုၵ်ႉလႆႈၸႂ်ယႂ်ႇၾႆးၽိုၼ်း ပဵၼ်ပိူင်လူင်ၵူၺ်း။ တႃႇၵေႃႇၾႆး (ၸူးၾႆး) ၵေႃႈ လႆႈၸၵ်းပႅၵ်ႇ ၸႂ်ႉတိုဝ်းၵူၺ်း။

လွင်ႈၼႆႉ မႄႈႁိူၼ်းၼုမ်ႇ ၵူၼ်းမိူင်းတူၼ် ၵေႃႉၼိုင်ႈ လၢတ်ႈၼႄဝႆႉၼင်ႇၼႆ –

“ဢၼ်ပိူၼ်ႈသိုဝ်ႉဝႆႉၸိူဝ်းၼၼ်ႉၵေႃႈ ပေႃးလႆႈသိူင်ႇဝႆႉ။ ၵူၼ်းၶၢႆၵေႃႈ ဢမ်ႇႁတ်းၶၢႆ ၶဝ်လၢတ်ႈဝႃႈ မီးပိူၼ်ႈမႃး ၵူတ်ႇထတ်းလႄႈ ၽႂ်ဢမ်ႇၶၢႆသေၵေႃႉ။ ဢမ်ႇပွင်ႇၸႂ် ႁဵတ်းသင်လႄႈ ဢမ်ႇပၼ်ၸႂ်ႉပႅၵ်ႇဢၼ်ဝႃႈၼၼ်ႉ။ တေဝႃႈ ဝၢၼ်ႈမိူင်းၶိုတ်းၵၢပ်ႈၼႃႇၵေႃႈ ဢမ်ႇၸႂ်ႈ။ တေဝႃႈ ႁႂ်ႈၸႂ်ႉၾႆးၾႃႉၵူၺ်းယဝ်ႉ ဢမ်ႇႁႂ်ႈၸႂ်ႉပႅၵ်ႇၼႆၵေႃႈ တႃႇတေမီး ၾႆးသႂၢင်းၾူၼ်းၵူၺ်း ၵေႃႈ ပေႃးယၢပ်ႇ”။  

ၾႆးၾႃႉၵေႃႈ ဢမ်ႇပၼ်ၵူၼ်းမိူင်းၸႂ်ႉလႆႈၶၢဝ်းၵၢင်ဝၼ်း။ ပေႃးပၼ်သမ်ႉ ပၼ်ၶၢဝ်းၵၢင်ၶိုၼ်း ၶၢဝ်းလပ်းၶၢဝ်းၼွၼ်း ၼိုင်ႈၸူဝ်ႈၼိုင်ႈၵႅပ်ႉၵူၺ်း- ဢမ်ႇၸႂ်ႈၶၢဝ်းပိူၼ်ႈႁုင်ၵိၼ်ႁုင်ယမ်ႉ။ ယႃႇဝႃႈ တေၸႂ်ႉႁႅင်းၾႆးၾႃႉသေ ႁုင်မိုဝ်ႉ တႃႇ ၵိၼ်ယမ်ႉ တႃႇႁဵတ်းၵၢၼ်ႁႃၵိၼ်လဵင်ႉတွင်ႉလႃႈ တႃႇတေမီးႁႅင်းၾႆးသႂၢင်းၾူၼ်းၵူၺ်းၵေႃႈ ယင်းလႆႈၵႂႃႇသိုဝ်ႉ ၾႆး သႅင်လႅတ်ႇမႃးၸႂ်ႉ။

ၶၢဝ်းၾူၼ်ၼႆႉ ၸိူဝ်းၸႂ်ႉၶႅပ်းၾႆးသႅင်လႅတ်ႇၵေႃႈ ဢမ်ႇၸၢင်ႈၸႂ်ယႂ်ႇတႄႉတႄႉ ယွၼ်ႉလႅတ်ႇဢမ်ႇမႆႈလီလီ ၊ ပေႃး လႅတ်ႇဢမ်ႇႁႅင်းၵေႃႈ ၶိူင်ႈၾႆးၾႃႉသႅင်လႅတ်ႇၵေႃႈတေဢမ်ႇမီးႁႅင်း ႁႂ်ႈပေႃးၸႂ်ႉတိုဝ်းလႆႈ။ ယွၼ်ႉၼၼ် တႃႇသႂၢင်း ႁႅင်းၾူၼ်းၵေႃႈ သမ်ႉပေႃးလႆႈၵႂႃႇသႂၢင်းတီႈပိူၼ်ႈ ၊ ၾူၼ်းၼိုင်ႈလုၵ်ႈလႂ် လႆႈၸၢႆႇငိုၼ်း 1,000 ပျႃးလူးၵွၼ်ႇ လႆႈႁူႉ ၼင်ႇၼႆ။

ဢၼ်ဢဝ်ပွတ်းမႆႉပႅၵ်ႇ ၸိူဝ်းၼႆႉမႃးၶၢႆၵေႃႈ ၵမ်ႈၼမ် ပဵၼ်ၵူၼ်းၸိူဝ်းယူႇတၢင်းဝၢၼ်ႈၵေႃႇတေႃး၊ မိူင်းၵၢင် ဢၼ်မီးၼႂ်းၵႄႈ မိူင်းတူၼ်ႈ – မိူင်းပၼ်ႇ ၸိူဝ်းၼၼ်ႉ။ ပဵၼ်ၵူၼ်းဝၢၼ်ႈ ၸိူဝ်းႁႃၸဝ်ႉၵိၼ်ၶမ်ႈၸိူဝ်းၼႆႉ ဢဝ်မႃးၶၢႆ ၸွမ်းၼႂ်းဝဵင်းမိူင်းတူၼ်လႄႈ ၼႂ်းၵၢတ်ႇ ၸိူဝ်းၼႆႉၵူၺ်း။

ၶဝ်ႁဵတ်းသိၵ်ႈ ႁဵတ်းပွတ်းလဵၵ်ႉလဵၵ်ႉ ပဵင်းမွၵ်ႈၶိုပ်ႈၼႆႉသေမႃးၶၢႆ ၼိုင်ႈမတ်ႉလႂ် 500 ပျႃး။ ဢမ်ႇထိုင်တီႈဢဝ်တူၼ်ႈ ဢဝ်လမ်းမၼ်းမႃးၶၢႆၼင်ႇၵဝ်ႇၼႆ – ၵူၼ်းမိူင်းတူၼ် ၵေႃႉၼိုင်ႈ လၢတ်ႈၼႄဝႆႉၼင်ႇၼႆ –

“ဢၼ်ဢဝ်မႃးၶၢႆၼၼ်ႉ ၶဝ်တေႁႃၺႃး ဢၼ်လူမ်ႉမၼ်းၸိူဝ်းၼၼ်ႉၵႂႃႈ၊ ပိူၼ်ႈၽၼ်းတူၼ်ႈမၼ်းၵႂႃႇသေ ဢၼ် ၵိုတ်းပၢႆႈမၼ်းၵူၺ်းၼၼ်ႉၵႂႃႈ။ ဢၼ်မူးသိူဝ်းၵႂႃႇဢဝ်မႃးၶၢႆၸိူဝ်းၼၼ်ႉ။ ၵမ်ႈၽွင်ႈၵေႃႈ ဢဝ်မႃးၸၵ်းႁဵတ်းသိၵ်ႈ  လဵၵ်ႉလဵၵ်ႉ ပဵၼ်မွၵ်ႈၶိုပ်ႈၼႆႉသေ မတ်ႉမႃးၶၢႆ။ ဢမ်ႇၸႂ်ႈၵႂႃႇၽၼ်းဢဝ်မႃးပဵၼ်လမ်းရူတ်ႉလူင်ၵေႃႈဢမ်ႇၸႂ်ႈ”။  

ၸွမ်းတူၼ်းႁၢဝ်းသၼ်လွႆ ၼႂ်းၵႄႈမိူင်းတူၼ် တေႃႇထိုင်ၾင်ႇၶူင်းၼႆႉ ၵမ်ႉၼမ် တေပဵၼ်တူၼ်ႈမႆႉပႅၵ်ႇလႄႈ မႆႉယႂ်ႇ လမ်းသုင်။ မၢင်တီႈ မီးၵူၼ်းမႃးတတ်းဢဝ်ၵႂႃႇ သမ်ႉပေႃးၵဵင်ႈတင်းလွႆ။ လွင်ႈၸိူဝ်းၼႆႉ သိုၵ်းမၢၼ်ႈသမ်ႉ ဢမ်ႇႁၢမ်ႈ ဢမ်ႇဢဝ်လိူင်ႈ။ ယၢမ်းလဵဝ်သမ်ႉ သိုၵ်းမၢၼ်ႈလႄႈ ပလိၵ်ႈမၢၼ်ႈၸိူဝ်းၼႆႉ မႃးႁႃႁႄႉႁၢမ်ႈ ၵူၼ်းဝၢၼ်ႈဢၼ်ႁႃၵိၼ် လဵင်ႉတွင်ႉဝၼ်းလႂ်ဝၼ်းၼၼ်ႉ ၸိူင်ႉၼႆ မိူၼ်ဢမ်ႇမီးၵၢၼ်ဢဝ်မႅဝ်းဢၢပ်ႇၼမ်ႉ ႁဵတ်းႁႂ်ႈၵူၼ်းမိူင်းလႆႈသုၵ်ႉၸႂ်ၼႂ်း ၵၢၼ်ႁႃၵိၼ်လဵင်ႉတွင်ႉၵူၺ်း ၵူၼ်းမိူင်းတူၼ်လၢတ်ႈၼင်ႇၼႆ။

လွင်ႈႁၢမ်ႈသိုဝ်ႉၶၢႆ မႆႉပႅၵ်ႇၼႆႉ ၵႃႈၵွၼ်ႇပူၼ်ႉမႃးၵေႃႈ ဢမ်ႇတွၼ်ႉမီးၸုမ်းလႂ်မႃးႁၢမ်ႈ ၊ သင်ႁၢမ်ႈၵေႃႈ ထုၵ်ႇလီ ႁၢမ်ႈၸဵမ်မိူဝ်ႈ ၼႂ်းၶၢဝ်းမႆႈ – ယင်းၸၢင်ႈၼႄၶေႃႈဢၢင်ႈလႆႈဝႃႈ ၵူဝ်ၾႆးမႆႈ။ မိူဝ်ႈလဵဝ်သမ်ႉမႃး ႁၢမ်ႈၵၼ်ၶၢဝ်းၾူၼ်၊ ဢမ်ႇႁူႉၶႂ်ႈႁဵတ်းလၢႆးလႂ်တႄႉတႄႉၼႆ ၵူၼ်းမိူင်းတူၼ်သိုပ်ႇလၢတ်ႈ။

လွင်ႈႁၢမ်ႈသိုဝ်ႉၶၢႆ မႆႉပႅၵ်ႇၼႆႉ ဢၼ်ႁူႉၸွမ်းၵေႃႈ ပဵၼ်ၵူၼ်းၵႆႉသိုဝ်ႉၶၢႆ ၼႂ်းၵၢတ်ႇမိူင်းတူၼ်ၵူၺ်း ၊ ဢမ်ႇထိုင်တီႈ မႃးႁၢမ်ႈ ၽႅဝ်ၼႂ်းႁိူၼ်းၼႂ်းယေး လႆႈႁူႉၼင်ႇၼႆ။

ဢိင်ၼိူဝ်လွင်ႈၼႆႉ ၸဝ်ႈႁၢၼ်ႉၶၢႆ ၵုၼ်ႇယွႆႈၵေႃႉၼိုင်ႈလၢတ်ႈၼႄဝႆႉၼင်ႇၼႆ –

“ဢမ်ႇႁၼ်ၶဝ် ဝႃႈႁိုဝ်၊ ၸွမ်းႁၢၼ်ႉ ၸိူဝ်းၼႆႉသမ်ႉ တိုၵ်ႉဝၢင်းၶၢႆယူႇ။ မိူင်းတူၼ်ၼႆႉ ၵမ်ႈၼမ် ၸႂ်ႉၾႆးၽိုၼ်းလၢႆလၢႆလူး ၊ ၶႂ်ႈဝႃႈၵူႈႁိူၼ်းယဝ်ႉ”။  

ထိုင်မိူဝ်ႈလဵဝ် ပႆႇမီးလွင်ႈ မၢပ်ႇမႂ်ငိုၼ်းတွင်းသင်ၵၼ်သေတႃႉ ႁူႉဝႃႈ မီးလွင်ႈႁၢမ်ႈၵၼ်ၸိူင်ႉၼႆလႄႈ ဝၢႆးၼႆႉ ၵူၼ်းၸိူဝ်း ယူႇဝၢၼ်ႈၼွၵ်ႈၼႃးပၢင်ႇ ၸိူဝ်းၸႂ်ႉတိုဝ်းမႆႉပႅၵ်ႇ ၵူဝ်ၺႃးတၢမ်ႇလၢႆၸိူဝ်ႉလၢႆပိူင် ၼႆယဝ်ႉ။

တေဝႃႈ ၸႂ်ႉၾႆးၵႅတ်ႉသ်ၼႆၵေႃႈ ၼႂ်းမိူင်းတူၼ်ၼႆႉ ၵႃႈထႅမ်ၵႅတ်ႉသ် 1 ဢုမ်(15kg) လႂ် ဢမ်ႇယွမ်း 1,000 ဝၢတ်ႇ (ငိုၼ်း မၢၼ်ႈ သႅၼ်ပၢႆ)၊ ၼႆႉယင်းပႆႇပႃး ၵႃႈတေႃႉသူင်ႇမၼ်း။ ၵမ်ႈၼမ် တႃႇထႅမ်ၵႅတ်ႉသ်ၼႆႉ လႆႈၾၢၵ်ႇၵႂႃႇထႅမ် တီႈဝဵင်းတႃႈ ၶီႈလဵၵ်း လႅၼ်လိၼ်တႆး – ထႆးပုၼ်ႉ ဝႃႈၼႆ။

မိူင်းတူၼ်ၼႆႉ တႃႇတေၸႂ်ယႂ်ႇၾႆးၾႃႉၵေႃႈ မီးၾႆး EPC ၵူၺ်း။ ၼႆႉၵေႃႈ ပႆႇမီးတူဝ်ႈၵၼ်ၵူႈႁိူၼ်း ပႆႇမီးၵူႈဝၢၼ်ႈ ၊ ဝၢၼ်ႈ ၸိူဝ်းဢၼ်ၾႆး EPC ပႆႇထိုင်ၼၼ်ႉ မီးထႅင်ႈတင်းၼမ်။ ၸိူဝ်းလႆႈၵေႃႈ သမ်ႉပွႆႇပၼ်ၾႆး ၼိုင်ႈၶမ်ႈလႂ် ၼိုင်ႈၶၢဝ်းၵူၺ်း။ တႄႇပၼ် ႁူဝ်ၶမ်ႈ 6 မူင်းၶိုင်ႈထိုင် 9 မူင်းၶိုင်ႈ။ ၼႆႉၵေႃႈ လႆႈၸၢႆႇၵႃႈမၼ်းၵူႈလိူၼ်၊ ၼိုင်ႈလိူၼ်လႂ် ဢမ်ႇယွမ်း 2,000 ပျႃး ၼႆ ၵူၼ်းပိုၼ်ႉတီႈလၢတ်ႈ။

ဝဵင်းမိူင်းတူၼ်ၼႆႉ တေလိုဝ်းၵၼ်ဝႃႈ ပဵၼ်ဝဵင်းဢၼ်တိတ်းၸပ်းလႅၼ်လိၼ်တႆး – ထႆး ဝႃႈၼႆသေတႃႉ ပႆႇၸႂ်ႈဝဵင်းဢၼ် ၶိုၼ်ႈယႂ်ႇ ပဵင်းဝၢၼ်ႈဢွၼ်ႇဢၼ်ယူႇသၢပ်ႇလႅၼ်လိၼ် ၼႂ်းမိူင်းထႆး၊ ၾႆးၾႃႉ(ၾႆးၼမ်ႉ) ဢမ်ႇမီး ၊ သဵၼ်ႈတႃႈသၢႆတၢင်း ဢမ်ႇလီလႄႈ ၵုၼ်ႇၵႃႉတၢင်းၶၢႆၵူႈသႅၼ်းသႅၼ်း ၵႃႈၶၼ်သုင်။ ၵူၼ်းမိူင်းၼႂ်းပိုၼ်ႉတီႈ ၸိူဝ်းႁႃၸဝ်ႉၵိၼ်ၶမ်ႈ ဢမ်ႇမီး ငိုၼ်း တႃႇၵဵပ်းႁွမ်တွမ်လီလီသေပွၵ်ႈ ၵူၼ်းမိူင်းၶၢင်းပွင်ႉၼင်ႉၼႆ။