မိူင်းတႆး ဢၼ်မီးၼႃႈလိၼ်ၵႂၢင်ႈယႂ်ႇ မွၵ်ႈ 4 ပုၼ်ႈ 1 ပုၼ်ႈ မိူင်းႁူမ်ႈတုမ်ပတ်းပိုၼ်ႉၼႆႉ မီးပၢင်တိုၵ်းသိုၵ်းသိူဝ် ဢၢႆၵႂၼ်းမၢၵ်ႇမိုဝ့်ၸိုၼ်းယၢမ်းႁုပ်ႇမိုတ်ႉ ႁဵတ်းႁႂ်ႈဝၢၼ်ႈမိူင်းမိုတ်းမူဝ်းတၼ် မႃးၶၢဝ်းတၢင်း 70 ပီ။ ၵၢၼ်လုၵ်ႉၽိုၼ်ႉၵေႃႈ တေႁိုင်ၵႂႃႇထႅင်ႈ ၵႃႈႁိုဝ် ငဝ်းလၢႆးၸိူင်ႉၼႆ ၽႂ်ႁိုဝ်လၢမ်းၶၢတ်ႈလႆႈ။

မိူင်းတႆးၼႆႉ ဢမ်ႇဝႃႈၼိူဝ်လိၼ်တႂ်ႈလိၼ် မီးၶူဝ်းၶွင် ႁိၼ်ႁႄႈ မႆႉသၵ်း မႆႉတိုင်း ၾိင်ႈတိုၼ်းပဵၼ် ဢၼ်မီးၵႃႈၶၼ် လိူင်ႇၼမ်။ ၶိူဝ်းၵူၼ်းပႅၵ်ႇလၢၵ်ႇ ယူႇႁူမ်ႈ ၵိၼ်သၢင်ႈၸွမ်းၵၼ်ၵေႃႈၼမ်၊ ၶိူဝ်းလႂ်ၵေႃႈမီးတပ်ႉသိုၵ်း ႁင်းၽႂ်ႁင်းမၼ်းထႅင်ႈလႄႈ ၸုမ်းယိပ်းၵွင်ႈၵၢင်ႇၵေႃႈ လိူင်ႇၼမ်မိူၼ်ၵၼ်။

ယိူင်းဢၢၼ်းသုင်သုတ်း တပ်ႉသိုၵ်းၽႂ်မၼ်းၵေႃႈ ပဵၼ်တႃႇတိုၵ်းတေႃး လုၵ်ႉၽိုၼ်ႉပႅတ်ႈ ပိူင်ၸဝ်ႈဢႃႇၼႃႇသိုၵ်း၊ တႃႇၵႅတ်ႇၶႄၵွပ်ႇၵူႈ ၸိူဝ်ႉၶိူဝ်းဝၢၼ်ႈမိူင်းၸဝ်ႈၵဝ်ႇလႄႈ တႃႇႁႂ်ႈပူၼ်ႉလွတ်ႈ လွင်ႈၶီႇၼဵၵ်းတဵၵ်းတဵင် – ဝႃႈၼႆ။

ၸိူင်ႉၼၼ်ၼင်ႇၵဝ်ႇ တပ့်သိုၵ်းၸိုင်ႈတႆး (2) တပ်ႉၵေႃႈ တေႃႈတေမီးယိူင်းဢၢၼ်းမိူၼ်ပိူၼ်ႈ ၼင်ႇၵၼ်လႄႈ ႁူႉတေဝႃႈ –  “တႃႇၸိူဝ်ႉၶိူဝ်းတႆး၊ တႃႇမိူင်းတႆး လႄႈ တႃႇတိုၵ်းတေႃးၽဵဝ်ႈမူၺ်ႉ ပိူင်ၸဝ်ႈဢႃႇၼႃႇသိုၵ်း” ၼႆၼင်ႇၵဝ်ႇ။

တင်ႈတႄႇ ၸဝ်ႈၼွႆႉ သေႃးယၼ်ႇတ ဢွၼ်ႁူဝ်ၵူၼ်းၼုမ်ႇ ယိပ်းၵွင်ႈၵၢင်ႇလုၵ်ႉၽိုၼ်ႉမႃး တေႃႇထိုင် ဝၼ်းမိူဝ်ႈၼႆႉ ပီ 2025 လိူၼ်မေႊ 21 ဝၼ်းၼႆၸိုင် ၶွပ်ႈတဵမ် “67 ပီ” ယဝ်ႉ။

ပိူင်ၵၢၼ်လုၵ်ႉၽိုၼ်ႉ ဢၼ်ႁၼ်သိုဝ်ႈၼႃႈတၼ်းတႃ ၵူၼ်းၼုမ်ႇ ဝၼ်းမိူဝ်ႈၼႆႉ  တႄႇမိူဝ်ႈပီ 2021 လိူၼ်ၾႅပ်ႊပိဝ်ႊရီႊ 1 ဝၼ်း သိုၵ်းမၢၼ်ႈယိုတ်းဢႃႇၼႃႇ ဝၢၼ်ႈမိူင်း ႁိုင်မႃး 4 ပီပၢႆၼႆႉ ၽႂ်ဢမ်ႇ ၽႂ်ၵေႃႈ မီးသင်ဝၵ်ႉၵမ် လုၵ်ႉၶိုၼ်ႈတေႃႇသူႈ တိုၵ်းတေႃးၸဝ်ႈဢႃႇၼႃႇသိုၵ်းမၢၼ်ႈ ၼႂ်းၼင်ႇၼၼ် တပ်ႉသိုၵ်းၸိုင်ႈတႆး တင်းသွင်တပ်ႉ ႁၢႆႁူဝ်ၵႂႃႇမူၵ်းသွၼ်ႉယူႇတီႈလႂ် ?

ယွၼ်ႉၼၼ်လႄႈ တပ်ႉသိုၵ်ၸိုင်ႈတႆး တင်းသွင်တပ်ႉ တိုၵ်ႉသိုပ်ႇမႅၵ်ႇၵွင်ႈၵၢင်ႇဝႆႉယူႇ ၵွပ်ႈသင်? ၼႆ ၵူၼ်းမိူင်းတႆး ၸင်ႇမီးၶေႃႈထၢမ်ဝႃႈၼႆလႄႈ တင်းသွင်တပ်ႉသိုၵ်းၵေႃႈ ထုၵ်ႇလီထတ်းထွင် မူၼ်ႉမႄးတူဝ်ၵဝ်ႇၵႂႃႇယူႇၼႆ ၸၢႆးလႃႉသူၺ်ႇ ဢႃႇယု 45 ၶူပ်ႇ ၵေႃႉယူႇၼႂ်းဝဵင်းလႃႈသဵဝ်ႈ ပိုတ်ႇဢူၵ်းပိုတ်ႇၸႂ် ဝႃႈၼင်ႇၼႆ။

“ၸၢဝ်းၶိူဝ်းပိူၼ်ႈ ဢွၼ်ၵၼ်သႂ်ႇမႃႇသႂ်ႇႁႅင်း တိုၵ်းတေႃးလုၵ်ႉၽိုၼ်ႉ ႁေႃႈလိုပ်ႈသိုၵ်းမၢၼ်ႈယူႇၼႆႉ တပ်ႉသိုၵ်းတႆးႁဝ်း တင်းသွင်ၸုမ်း ႁဵတ်းသင်ယူႇ၊ ႁၢႆႁူဝ်ၵႂႃႇမူၵ်းသွၼ်ႉယူႇတီႈလႂ်။ ၵွပ်ႈသင်လႄႈ ပွႆႇပိုၼ်ႉပွႆႇပႅၼ်ႈ ႁႂ်ႈၵူၼ်းမိူင်းတႆးႁဝ်း ၼႃႈလဵၵ်ႉၵႄႈၵၢင်ပိူၼ်ႈၸိူင်ႉၼႆ”

ၸၢႆးလႃႉသူၺ်ႇၼႆႉ ပဵၼ်ၵူၼ်းလႃႈသဵဝ်ႈသေ ၽွင်းမိူဝ်ႈ ၸုမ်းဢူၺ်းလီသိုၵ်းပွတ်းႁွင်ႇ တႄႇ “ပၢင် ယၼ်ႇသိုၵ်း 1027” ဝၢၼ်ႈမိူင်း ပဵၼ်ၽိုၼ်းပဵၼ်ၾႆး ၼၼ်ႉ ၼႃႈႁိူၼ်းမၼ်း ၸၢႆးၺႃး ၸၢၵ်ႇသိုၵ်း သိူဝ် ႁိူၼ်းယေးလုၵွႆသေဢမ်ႇၵႃး လႆႈပၢႆႈလႆႈၼီ။ မိူင်းၶႄႇယူႇၵၢင်သေ ယုၵ်ႉဢဝ်ဝဵင်း လႃႈသဵဝ်ႈ ပၼ်သိုၵ်းမၢၼ်ႈၶိုၼ်းလႄႈ ယၢမ်းလဵဝ်မၼ်းၸၢႆးၵေႃႈ ပွၵ်ႇယူႇႁိူၼ်းၶိုၼ်း။

ၸၢႆးလႃႉသူၺ်ႇ သိုပ်ႇလၢတ်ႈထႅင်ႈဝႃႈ ပေႃးဢဝ်ပၢႆးဝူၼ်ႉ ၵၢၼ်သိုၵ်းၵၢၼ်မိူင်း ၼႂ်းမိူင်းႁူမ်ႈတုမ် ၼႆၸိုင် ၸၢဝ်းၶိူဝ်းဢၼ်ဢမ်ႇမီး ၸုမ်းယိပ်းၵွင်ႈၵၢင်ႇၼႆႉ တေဢမ်ႇမီး တီႈပိုင်ႈတီႈဢိင်။ ၵွပ်ႈၼၼ် ၽႂ်ၵေႃႈ သႂ်ႇႁႅင်း ၶိူဝ်းၽႂ် သိုၵ်းမၼ်း ။ မႄႈၶႂၢၵ်ႈႁိမ်ဢဝ်ပိုၼ်ႉတီႈ ၼႂ်းမိူင်းတႆး ပွတ်းႁွင်ႇ ထိုင်တီႈ သိုၵ်းတႆး ပေႃးဢမ်ႇၶႂ်ႈမီးတီႈယူႇ။

ၵွပ်ႈၼင်ႇၼၼ် တႆးႁဝ်းၵေႃႈ မီးဝႆႉတပ်ႉသိုၵ်းၸိုင်ႈတႆး မီးႁိၵ်ႈမီးပိုၼ်း ဢၼ်ပီႈၼွင်ႉတၢင်ႇ ၸၢဝ်းၶိူဝ်း ပေႃးဢၢမ်းၶွႆ ၸိူဝ်းၶိူဝ်းတႆးၵေႃႈ တိုၵ်ႉသိုပ်ႇၵမ်ႉထႅမ် ပၼ်ႁႅင်းဝႆႉ တပ်ႉသိုၵ်းၸိုင်ႈတႆး တင်းသွင်တပ်ႉ သွင်ၸုမ်း။

ၵူၼ်းမိူင်းတႆးလႄႈ တပ်ႉသိုၵ်းၸိုင်ႈတႆး ဢၼ်ဝႃႈၼႆႉၵေႃႈ ပဵၼ်မိူၼ်ၼင်ႇ ၽႃႇမိုဝ်းလႄႈလင်မိုဝ်း ယူႇၵိုၵ်းၸွမ်းၵၼ် ၸႅၵ်ႇယႅၵ်ႈၵၼ်ဢမ်ႇလႆႈ၊ တင်းသွင်တပ်ႉသွင်ၸုမ်း ထုၵ်ႇလီသႂ်ႇၸႂ် မၢတ်ႈမၢႆ တွင်းၵိုမ်းဝႆႉလီလီၼႆ ၸၢႆးလႃႉသူၺ်ႇ မွၵ်ႇလၢတ်ႈၼင်ႇၼႆ။

“ပေႃးဢဝ်ၵႂၢမ်းတႆးဝႃႈတႄႉ ၵူၼ်းမိူင်းလႄႈ တပ်ႉသိုၵ်းၼႆႉ မိူၼ်ၼင်ႇ ၽႃႇမိုဝ်းလႄႈ လင်မိုဝ်း ၵူၺ်း၊ ၸႅၵ်ႇယႅၵ်ႈဢမ်ႇလႆႈ ယူႇၵိုၵ်းၸွမ်းၵၼ် ပဵၼ်ဢၼ်လဵဝ်ဝႆႉ။ မိူဝ်ႈၵူၼ်းမိူင်းတႆး ထူပ်းၽေးတုၵ်ႉယၢၵ်ႈၼၼ်ႉၵေႃႈ တပ်ႉသိုၵ်းတႆး တေလႆႈၵႅတ်ႇၶႄပႂ်ႉပႃး တူၺ်းထိုင်ၵူၼ်းမိူင်း ၸဵမ်ပိုင်း၊ ၼႆႉပဵၼ်ပုၼ်ႈၽွၼ်းတပ်ႉသိုၵ်းႁဝ်းၼႆၼၼ်ႉ ဢမ်ႇလီလူင်လိုမ်းလႃးလႃး”

လၢႆးလုၵ်ႉၽိုၼ်ႉဢၼ်ဝႃႈၼႆႉ တိုၵ်းတေႃးလုၵ်ႉၽိုၼ်ႉ ပိူင်ၸဝ်ႈဢႃႇၼႃႇသိုၵ်း၊ တိုၵ်းတေႃး လုၵ်ႉၽိုၼ်ႉ ပိူင်ဢမ်ႇပဵၼ်ၸွမ်းထမ်းယဝ်ႉ။ ၵွပ်ႈၼၼ် “တပ်ႉသိုၵ်းၸိုင်ႈတႆး” တင်းသွင် တပ်ႉသွင်ၸုမ်း ယၢမ်းလဵဝ်ၼႆႉ ၶဝ်လုၵ်ႉၽိုၼ်ႉတေႃႇသူႈၽႂ် ? ဝႆႉယူႇၼႆ ၵူၼ်းၼုမ်ႇတႆး ယိင်းမူၺ်လႅင်း မီးၶေႃႈထၢမ်ၼင်ႇၼႆ။

“တႆးႁဝ်းၼႆႉ တိုၵ်ႉမီးၸွမ်း လၢႆးလုၵ်ႉၽိုၼ်ႉယူႇႁႃႉ? ၵူၼ်းဢၼ်ဝႃႈ ႁဵတ်းၵၢၼ်လုၵ်ႉၽိုၼ်ႉၼႆ ၼၼ်ႉ မိူၼ်ၸိူဝ်းၶဝ် ၶိုၼ်းတေႃႇသူႈ ၵူၼ်းမိူင်းဝႆႉၵူၺ်း”

လၢတ်ႈဝႃႈ လုၵ်ႉၽိုၼ်ႉတေႃႇသူႈ တႃႇၸိူဝ်ႉၸၢတ်ႈဝၢၼ်ႈမိူင်း ၼႆသေတႃႉ ယၢမ်းလဵဝ် တပ်ႉသိုၵ်းၸိုင်ႈတႆးၼႆႉ ဢမ်ႇၵႅတ်ႇၶႄသင်ပၼ် ၵူၼ်းမိူင်းလႄႈ ၵူၼ်းမိူင်းၵေႃႈ ဢမ်ႇမီးတီႈ ပိုင်ႈဢိင် ဢမ်ႇမီးတီႈၸႂ်ယႂ်ႇသေဢိတ်းယဝ်ႉၼႆ ယိင်းမူၺ်လႅင်း လွမ်ၶမ်ဢူၵ်းၶမ်ၸႂ် ဝႆႉယူႇၸိူင်ႉၼႆ။

“ၶႃႈၵေႃႈ ပဵၼ်ၵူၼ်းမိူင်းၵေႃႉၼိုင်ႈ၊ ၵူၼ်းၼုမ်ႇၵေႃႉၼိုင်ႈလႄႈ ၶႂ်ႈယုမ်ႇယမ် ၶႂ်ႈၸႂ်ယႂ်ႇပိုင်ႈဢိင် တပ်ႉသိုၵ်ႁဝ်း ၸိူဝ်းယိပ်းၵွင်ႈ ႁဵတ်းၵၢၼ်လုၵ်ႉၽိုၼ်ႉဢေႃႈ”

မိူၼ်ၼင်ႇၼင် ၼၢင်းၶႂၼ်လဵၵ်း ၵေႃႉပဵၼ်ၽူႈတူင်ႉၼိုင် ၵၢၼ်မိူင်းလႄႈ ၽူႈၶူၼ်ႉၶႂႃႉၵၢၼ်မိူင်းၵေႃႈ လၢတ်ႈဝႃႈ “ပေႃးလၢတ်ႈၸွမ်း ငဝ်းလၢႆးပိူင်ပဵၼ်မိူဝ်ႈလဵဝ်ၼႆႉ  ၶႃႈပဵၼ်ၵူၼ်းၼုမ်ႇၵေႃႉၼိုင်ႈ ပဵၼ်ၵူၼ်းမိူင်းတႆးၵေႃႉၼိုင်ႈၼႆႉ ဢမ်ႇပဵင်းပေႃးၸႂ် တႃႇႁတ်းပိုင်ႈဢိင် တပ်ႉသိုၵ်းတႆးလႆႈ” ၼႆယဝ်ႉ။

တႆးႁဝ်းၵေႃႈ ယိပ်းၵွင်ႈၵၢင်ႇလုၵ်ႉၽိုၼ်ႉ ပိူင်ၸဝ်ႈဢႃႇၼႃႇသိုၵ်း၊ တေႃႇသူႈတႃႇၸိူဝ်ႉၸၢတ်ႈ ဝၢၼ်ႈမိူင်း ပူၼ်ႉလွတ်ႈလွင်ႈၶီႇၼဵၵ်းတဵၵ်းတဵင်၊ တႃႇသုၼ်ႇလႆႈၽဵင်ႇပဵင်း တႅပ်းတတ်းၸတ်းပွင် ႁင်းၶေႃၼၼ်ႉ မီးမႃး 67 ပီသေတႃႉ ဢမ်ႇပႆႇႁွတ်ႈထိုင် တီႈယၢမ်ႈမုင်းမွင်း ယိူင်းဢၢၼ်းဝႆႉ ၼင်ႇၵဝ်ႇသႄႈ။

ပေႃးတႅၵ်ႈၼိူင်းတူၺ်း လၢႆးႁဵတ်းသၢင်ႈလႄႈ ၵၢၼ်တူင်ႉၼိုင် တပ်ႉသိုၵ်းၸိုင်ႈတႆး တႃႇလုၵ်ႉၽိုၼ်ႉ တိုၵ်းတေႃးၶိုၼ်း ပိူင်ၸဝ်ႈဢႃႇၼႃႇသိုၵ်းၼႆႉ ဢမ်ႇႁၼ် ပဵၼ်ၼမ်ႉပဵၼ်တူဝ် သေဢမ်ႇၵႃး ဢမ်ႇမီးတႃႇၸႂ်ယႂ်ႇသင်လႄႈ ၵူၼ်းၼုမ်ႇတႆး၊ ၵူၼ်းမိူင်းတႆးၵေႃႈ ဢွၼ်ၵၼ်ၵႂင်တၢင်းဝႆႉယူႇၼႆ ၼၢင်းၶႂၼ်လဵၵ်း တူၵ်ႇတၵ်ႉထႅင်ႈၼင်ႇၼႆ။

ပႃႇတီႇမႂ်ႇသုင်ၸိုင်ႈတႆး SSPP လႄႈ ၶွင်ႇသီႇဢဝ်ၶိုၼ်းၸိုင်ႈတႆး RCSS တင်းသွင်ၸုမ်းၼႆႉ ယွမ်းႁပ်ႉတူဝ်ၸဝ်ႈၵဝ်ႇဝႆႉဝႃႈ ပဵၼ် “တပ်ႉသိုၵ်းၸိုင်ႈတႆး SSA”ၼႆသေတႃႉ ဢမ်ႇမီးလွင်ႈႁူမ်ႈ မိုဝ်းၵၼ်၊ ၼႆႉၵွႆးဢမ်ႇၵႃး ၼႂ်းၵႄႈသွင်တပ်ႉၵေႃႈ မီးလွင်ႈၶဵင်ႈၶႅင် တိုၵ်းတေႃးတေႃႇသူႈ ၵၼ်ၶိုၼ်းလႄႈ ၵူၼ်းမိူင်းတႆးလႄႈ ၵူၼ်းၼုမ်ႇတႆး ၸႂ်သဵင်ႈၸွမ်း ၵၢၼ်လုၵ်ႉၽိုၼ်ႉတႆး၊ ဢိမ်ႇမိူဝ်ႇၵၢၼ်မိူင်းတႆးမႃးၼႆ ၼၢင်းမူၺ် ၵေႃႈလၢတ်ႈၼင်ႇၼႆထႅင်ႈ။

ပၼ်ႁႃ ပတိတ်ႈၶၢတ်ႈလႄႈ လွင်ႈဢုပ်ႇဢူဝ်းၶဝ်ႈႁႃၵၼ် ၼႂ်းၵႄႈၵၢင် SSPP လႄႈ RCSS

တင်ႈတႄႇ ပီ 2015 လိူၼ်ၼူဝ်ႊဝႅမ်ႊၿိူဝ်ႊမႃးၼၼ်ႉ RCSS လႄႈ SSPP တင်း TNLA ဢိင်ၼိူဝ်သိုၵ်းၸၢဝ်းၶိူဝ်းၼင်ႇၵၼ် ႁိမ်ၼႃႈတီႈၵၼ် တၢင်းမိူင်းတႆးပွတ်းႁွင်ႇသေ လႆႈပဵၼ်ပၢင်တိုၵ်း ၶဵင်ႈၶႅင်ၵၼ်မႃး ႁၢၼ်ႉတေႃႇယၢမ်းလဵဝ်။

ၾၢႆႇ RCSS ပဵၼ်ၸုမ်းလူင်းလၢႆးမိုဝ်းဝႆႉ လိၵ်ႈႁူမ်ႈမၢႆၵိုတ်းတိုၵ်းတူဝ်ႈမိူင်း NCA သေတႃႉ ၾၢႆႇ SSPP ဢမ်ႇလႆႈလူင်းလၢႆးမိုဝ်းဝႆ့။

ထႅင်ႈၾၢႆႇၼိုင်ႈသမ်ႉ SSPP ၶဝ်ႈပႃးဝႆ့ ၼႂ်းၸုမ်းဢူၺ်းလီပွတ်းႁွင်ႇ FPNCC ဢၼ်တပ်ႉသိုၵ်းဝႃႉ UWSA ဢွၼ်ႁူဝ်ဝႆ့။

ပတိၵ်ႈၶၢတ်ႈ ပၢၼ်ႁႃၵၢၼ်သိုၵ်း ၼႂ်းၵႄႈတပ်ႉသိုၵ်းတႆး သွင်ၸုမ်းၼႆႉ တႄႇဢဝ်မိူဝ်ႈပီ 2021 တၢင်းမိူင်းတႆးပွတ်းႁွင်ႇၼၼ်ႉ မႃးထိုင်မိူင်းတႆးပွတ်းၸၢၼ်း တၢင်းပွတ်းၸႄႈဝဵင်းမိူင်းၵိုင် သေဢမ်ႇၵႃး ထိုင်မႃးပီ 2023 သွၵ်ႈတဝ်ဝႅတ်ႉလွမ်ႉၵၼ် ၼႂ်းၸႄႈဝဵင်းလွၵ်ႇၸွၵ်ႇထႅင်ႈ။

ၼွၵ်ႈလိူဝ်ၼၼ်ႉ ၵူၼ်းမိူင်းတႆး လႆႈၺႃးၸၢၵ်ႇသိုၵ်း ထုၵ်ႇတဵၵ်းတဵင်ၵဵပ်းသိုၵ်း ၼႂ်းၵႄႈၵၢင် ပၢၼ်ႁႃၵၢၼ်သိုၵ်း တင်းသွင်တပ်ႉသွင်ၾၢႆႇလႄႈ ၵပ်ႉၵိၼ်းၶၢၼ်ၸႂ်မႃး တႄႉတႄႉဝႃႈဝႃႈယဝ့်။

ၼႂ်းပီ 2023 လိူၼ်ၼူဝ်ႊဝႅမ်ႊၿိူဝ်ႊသဵင်ႈၼၼ်ႉ တပ်ႉသိုၵ်းတႆးတင်းသွင်ၾၢႆႇ ပိုၼ်ၽၢဝ်ႇၵိုတ်းတိုၵ်း တေႃႇၵၼ် ၼႆသေတႃႉ ထိုင်မႃး ပီ 2024 လိူၼ်ၵျူႊလၢႆႊ ၶိုၼ်းတႄႇမီးပၼ်ႁႃ ထိုင်သဵင်ၵွင်ႈတႅၵ်ႇ ထႅင်ႈလႄႈ ၵူၼ်းမိူင်းတႆး လႆႈၸဵပ်းဢူၵ်းၸဵပ်းၸႂ် ထႅင်ႈၵမ်းၼိုင်ႈယဝ်ႉ။

ၼႂ်းပီ 2025 လိူၼ်မေႊ 16 ဝၼ်းၼႆႉ တပ်ႉသိုၵ်းတင်းသွင်ၸုမ်း ဢွၵ်ႇလိၵ်ႈပိုၼ်ၽၢဝ်ႇမႃးဝႃႈ သိုၵ်းတင်းသွင်ၾၢႆႇ တေဢမ်ႇလႆႈၽႅၼ်-ၸတ်းယိုဝ်းၵၼ် တႃႇၶၢဝ်းတၢင်း (10) ဝၼ်း ။ ႁႂ်ႈၵိုတ်း တိုၵ်းၵၼ်ဝႆႉ ၽွင်းၶၢဝ်းယၢမ်း ဝၼ်းလုၵ်ႉၽိုၼ်ႉ လိူၼ်မေႊ 21 ဝၼ်းၼႆ့ ဝႃႈၼႆ။

ၽူႈဢွၼ်ႁူဝ်တႆးၵေႃႉၼိုင်ႈ လၢတ်ႈဝႃႈ တႃႇႁႂ်ႈတပ်ႉသိုၵ်းသွင်ၸုမ်း SSPP လႄႈ RCSS ၽွမ်ႉႁူမ်ႈၵၼ်၊ တပ်ႉသိုၵ်းတႆးၼင်ႇၵၼ် ယႃႇႁႂ်ႈပဵၼ်ပၢင်တိုၵ်း ပိုတ်းယိုဝ်းၵၼ်ၶိုၼ်းၼၼ်ႉ လႆႈဢုပ်ႇဢူဝ်းငူပ်ႉငိ လၢႆပွၵ်ႈလၢႆၵမ်းၵေႃးယႃႇ ဢမ်ႇလႆႈဢွင်ႇမၢၼ် ထိုင်တီႈထိုင်တၢင်းလႆႈ၊ တေလႆႈမူၼ်ႉမႄး ထတ်းသၢင်ၶိုၼ်း မူႇပိူင်ပေႃႇလၸီႇ တင်းသွင်ၸုမ်းလႄႈ ပႃးတင်းႁူဝ်ၼႃႈ သွင်ပႃႈသွင်ၾၢႆႇယဝ်ႉ ဝႃႈၼႆ။

“တႆးႁဝ်းၼင်ႇၵၼ် ယႃႇႁႂ်ႈတိုၵ်းၵၼ်ၶိုၼ်းၼႆ လၢတ်ႈမႃးၵေႃႈ လၢႆပွၵ်ႈလၢႆၵမ်းယဝ်ႉ။ ၵွပ်ႈသင်လႄႈ ဢမ်ႇဢွင်ႇမၢၼ်ၼႆၵေႃႈ တေၵဵဝ်ႇၸွမ်း ၽူႈဢွၼ်ႁူဝ် တင်းသွင်ၾၢႆႇလႄႈ ၵူၼ်းမိုတ်ႈၵိုဝ်းၸမ်ၸႂ်ၶဝ် မွၵ်ႈၼၼ်ႉၵွႆး။ ႁူဝ်ၼႃႈၸိူဝ်းၼႆႉ ၶဝ်ဢွၼ်ႁူဝ်တပ်ႉသိုၵ်းတႆးမႃး ႁိုင်ယဝ်ႉသေတႃႉ ဢမ်ႇမီး လွင်ႈလႅၵ်ႈလၢႆႈသင်မႃး။ ၶႃႈထၢင်ႇတႄ့ ထုၵ်ႇလီလႅၵ်ႈလၢႆႈ ၽူႈဢွၼ်ႁူဝ်ၸိူဝ်းၼႆႉၵွၼ်ႇဢိူဝ်ႈ” – ဝႃႈၼႆ။

ၵူၼ်းၼုမ်ႇတႆးလႄႈ ၵၢၼ်လုၵ်ႉၽိုၼ်ႉ

မိူဝ်ႈပီ 1958 လိူၼ်မေႊ 21 ဝၼ်းၼၼ်ႉ ၸဝ်ႈၼွႆႉသေႃးယၼ်ႇတ ဢွၼ်ႁူဝ် ၽူႈႁၵ်ႉၸိူဝ်ႉၸၢတ်ႈ 31 ၵေႃႉ သေ တင်ႈတပ်ႉ “ၼုမ်ႇသိုၵ်းႁၢၼ်” –  တိူင်ႇၵၢဝ်ႇယၼ်ႇၸႂ် ၵိၼ်ၼမ်ႉသၸ်ႉၸႃႇ ၵေႃႇတင်ႈ ပူၵ်းပွင် တႄႇၵၢၼ်လုၵ်ႉၽိုၼ်ႉ ႁိမ်းသူပ်းၼမ်ႉၵျွတ်ႈ ၼႂ်းဢိူင်ႇမိူင်းႁၢင် ၸႄႈဝဵင်းမိူင်းတူၼ် ၸိုင်ႈတႆးပွတ်းဢွၵ်ႇၶူင်း ။

လၢႆးတိုၵ်း သဵၼ်ႈတၢင်းယိပ်းၵွင်ႈၵၢင်ႇလုၵ်ႉၽိုၼ်ႉ မိူင်းတႆးၼႆႉ ၵိူတ်ႇမီးမႃး ယွၼ်ႉသိုၵ်းမၢၼ်ႈ ပူၼ်ႉပႅၼ်သုၼ်ႇလႆႈၵူၼ်း၊ ၶီႇၼဵၵ်းတဵၵ်းတဵင် ၼိူဝ်ၵူၼ်းမိူင်းတႆး လႄႈ ဝၢႆးယူႇၸွမ်းမိူင်းမၢၼ်ႈ တူင်ႈပဵင်း တဵမ် 10 ပီ ႁူႉႁၼ် ဢမ်ႇလႆႈၶေႃႈ ဢမ်ႇလႆႈၶႆ ယဝ်ႉၼႆၵေႃႈ ၵူၼ်းၼုမ်ႇတႆး လုၵ်ႈႁဵၼ်း ၸၼ်ႉၸွမ် ဢွၼ်ၽွတ်ႈတင်ႈ တပ်ႉသိုၵ်းၸိုင်ႈတႆးမႃး။

ၵူၺ်းၵႃႈ တပ်ႉသိုၵ်းၸိုင်ႈတႆး ဢၼ်ယၢမ်ႈတိူင်ႇၵၢဝ်ႇယၼ်ႇၸႂ်ဝႃႈ လုၵ်ႉၽိုၼ်ႉတေႃႇသူႈ တႃႇသုၼ်ႇလႆႈၽဵင်ႇပဵင်း တႃႇၸိူဝ်ႉၸၢတ်ႈဝၢၼ်ႈမိူင်းၼၼ်ႉ ပၢၵ်ႇလၢတ်ႈ လႄႈ ၵၢၼ်လူင်း မိုဝ်းႁဵတ်း ဢမ်ႇမႅၼ်ႈႁွႆႈ မႅၼ်ႈႁွႆး ဢမ်ႇႁွၼ်ႇတွၼ်ႉဝၢႆႇတူၺ်း ၵၢင်ၸႂ်ပေႃႈမႄႈၵူၼ်းမိူင်း ၸိူဝ်းလႆႈတုၵ်ႉၶၶၢၼ်ၸႂ် တူၵ်းၼမ်ႉတႃ ယွၼ်ႉၶဝ်တင်းသွင်ၸုမ်း။

ပေႃးဢဝ်ငဝ်းလၢႆး ပိူင်ပဵၼ်မိူဝ်ႈလဵဝ်ဝႃႈၼႆ ၵူၼ်းၼုမ်ႇတႆးလႄႈ ၵူၼ်းမိူင်းတႆးၼႆႉ “ယွၼ်ႉၽူႈဢွၼ်ႁူဝ်တႆး ဢမ်ႇၽွမ်ႉႁူမ်ႈၵၼ် ဢမ်ႇယွၼ်ႇယၢၼ်း မႃႇၼတေႃႇၵၼ် ထိုင်လႆႈမီးပၼ်ႁႃတေႃႇၵၼ်”လႄႈ ဢမ်ႇမီးတၢင်းဢွၵ်ႇ ၵူၼ်းၼုမ်ႇတၢင်းလၢႆၵေႃႈ မိုင်ၵႂင်ၸွမ်း တၢင်းႁဵတ်းသၢင်ႈ သိုၵ်တႆး သွင်တပ်ႉ သွင်ၸုမ်းၼႆႉ။

“တပ်ႉသိုၵ်းၼိုင်ႈဢၼ် ႁႂ်ႈယႃႉလုလႅဝ်ပႅတ်ႈၼႆႉ တေငၢႆႈယူႇသေတႃႉ ႁႂ်ႈတပ်ႉသိုၵ်းတႆး မီးဢဵၼ်ႁႅင်းယႂ်ႇ ပဵၼ်သွင်တပ်ႉၸိူင်ႉၼႆ ပေႃႈမႄႈၵူၼ်းမိူင်း လႆႈလူႇၼိူဝ်ႉလိူတ်ႈသၢႆၸႂ်သေ ပူၵ်းပွင်မႃး ပီယၢဝ်းၶၢဝ်းႁိုင်။ ၵူၼ်းၼုမ်ႇတႆးႁဝ်းၵေႃႈ တိုၵ်ႉယုမ်ႇယမ် ႁတ်းၸႂ်ယႂ်ႇၼိူဝ် တပ်ႉသိုၵ်းတႆးယူႇ။ ဢမ်ႇမီးၽႂ်ၶႂ်ႈႁၼ် သိုၵ်းတႆးၼင်ႇၵၼ် ပိုတ်းယိုဝ်းၵၼ်သေ လုတၢႆႁၢႆလၢႆၵႂႃႇသႄႈ။ ၼင်ႇႁိုဝ် ၵူၼ်မိူင်းလႄႈ ၵူၼ်းၼုမ်ႇတႆးႁဝ်း တေၶဝ်ႈၸႂ်ၵၢၼ်လုၵ်ႉၽိုၼ်ႉ လိူဝ်ၵဝ်ႇၼႆႉ ၽူႈဢွၼ်ႁူဝ်တႆးႁဝ်း ထုၵ်ႇလီမူၼ်ႉမႄး ၵႄႈလိတ်ႈပၼ်ႁႃ ဢၼ်မီးဝႆ့ယူႇ” ၸၢႆးလႃႉသူၺ်ႇ တုၵ်းယွၼ်းၼင်ႇၼႆ။

ၵၢၼ်တႆးလုၵ်ႉၽိုၼ်ႉၼႆႉ ယိုၼ်းယၢဝ်းၶၢဝ်းႁိုင် ၼပ်ႉႁူဝ်သိပ်းပီ၊ မိူဝ်ႈယၢမ်းၼင်ႇၼၼ် ၵူၼ်းၼုမ်ႇတႆးၸၼ်ႉၸွမ်ၶဝ် ယၢမ်ႈဢွၼ်ႁူဝ်ၼမ်းၼႃႈမႃးလႄႈ ၵူၼ်းၼုမ်ႇတႆးယၢမ်းလဵဝ်ၵေႃႈ မီးပုၼ်ႈၽွၼ်း တႃႇသိုပ်ႇႁၢပ်ႇႁၢမ် ႁႂ်ႈမိူင်းတႆး ပေႃးၵတ်းယဵၼ်ႁုၼ်ႈမုၼ်းလႄႈ လီၶဝ်ႈပႃးၼႂ်း ၶၵ်ႉတွၼ်ႈၵၢၼ်မိူင်းယူႇၼႆ ၼၢင်းမူၺ် ႁၼ်ထိုင်ၼင်ႇၼႆ။

“ဢမ်ႇၸႂ်ႈဝႃႈ တေလႆႈၶဝ်ႈၵႂႃႇႁဵတ်းသိုၵ်း ပိူင်လဵဝ်ၵူၺ်း။ လွင်ႈတူင်ႉၼိုင်တၢင်ႇလွင်ႈ မိူၼ်ၼင်ႇ တူင်ႉတိုၼ်ႇၸွမ်းၵၢၼ်မိူင်း၊ ႁႃလၢႆးတၢင်း ပိုၼ်ၽႄႈတၢင်းႁူႉ လွင်ႈပူၼ်ႉပႅၼ် သုၼ်ႇလႆႈၵူၼ်း သုၼ်ႇလႆႈၼၢင်းယိင်း၊ ဢွၵ်ႇသဵင်ပၼ်ၼိူဝ်ဢွၼ်ႊလၢႆႊ လွင်ႈၺႃးပူၼ်ႉပႅၼ်တၢင်းၵႃႇမ ဢမ်ဝႃႈၽႂ်ပဵၼ်ၵူၼ်းႁဵတ်း သိုၵ်းမၢၼ်ႈႁႃႉ သိုၵ်းတႆးႁႃႉ ၸဵမ်ၸိူဝ်းၼႆ့ ထုၵ်ႇလီႁူမ်ႈၵၼ် ဢွၵ်ႇသဵင်လင်လင် တႃႇၵၢင်ၸႂ်ၵူၼ်းမိူင်း”ယူႇဝႃႈၼႆ။

ၵူၼ်းၼုမ်ႇၼႆႉ တိုၼ်းမီးၼမ်ႉၸႂ် ၶႂ်ႈလုၵ်ႉၽိုၼ်ႉ ၶႂ်ႈလႅၵ်ႈလၢႆႈ ၶႂ်ႈယူႇလွတ်ႈလႅဝ်းလႄႈ ႁႂ်ႈၵူၼ်းၼုမ်ႇ ၶဝ်ႈပႃးမႃး ၼႂ်းၵၢၼ်မိူင်း ၼႂ်းၶၵ်ႉၵၢၼ်လုၵ်ႉၽိုၼ်ႉၼႆႉ ၽူႈဢွၼ်ႁူဝ်တႆးႁဝ်း ထုၵ်ႇလီတိုတ်ႉတၢႆး ႁွင်ႉႁူၺ်းသေႃႇသူၼ်းယူႇ ၼႆ ၼၢင်းၶႂၼ်လဵၵ်း ဝႃႈၼင်ႇၼႆ။

“ငဝ်းလၢႆးမိူဝ်ႈလဵဝ် ပဵၼ်ၸိူင်ႉႁိုဝ်ဝႆ့ၼႆ မိူၼ်ႁဝ်းဢမ်ႇမေႃၸႂ်ႉတိုဝ်ႉတၢင်း ၼႂ်းၵၢၼ်သိုၵ်းၵၢၼ်မိူင်း ဢၼ်ၵိူတ်ႇၶိုၼ်ႈမႂ်ႇမႂ်ႇယူႇၵူႈဝၼ်းၼႆ့။ ၽူႈယႂ်ႇၵူၼ်းလူင်ၶဝ် ပဵၼ်ၵူၼ်းမီးတူဝ်ထူပ်းလႄႈ ၶဝ်မီးပုၼ်ႈၽွၼ်း တႃႇၸီႉၼႄသဵၼ်ႈတၢင်း၊ ၵူၼ်းၼုမ်ႇႁဝ်းၵေႃႈ ႁႂ်ႈၶဝ်ႈၸႂ်ၵၢၼ်မိူင်းလႄႈ ႁႂ်ႈလႆႈမီးၵၢင်ၸႂ်ၶႂ်ႈႁဵတ်း” ဝႃႈၼႆ။

ယွၼ်ႉတပ်ႉသိုၵ်းတႆးသွင်ၸုမ်း တွၵ်ႉတႅၵ်ႉၵၼ်လႄႈ ၵူၼ်းၼုမ်ႇတႆးၵမ်ႈၼမ် လွမ်မႆႈၸႂ်ၵူဝ်ႁႄ တႃႇၶဝ်ႈႁၢပ်ႇၵၢၼ်ၸိူဝ်ႉၸၢတ်ႈသေ ၵူၼ်းၼုမ်ႇတႆး ၸိူဝ်းမီးၵၢင်ၸႂ် ၶႂ်ႈလုၵ်ႉၽိုၼ်ႉ ပိူင်ၸဝ်ႈ ဢႃႇၼႃႇသိုၵ်းၼၼ်ႉ ၶဝ်ႈၵႂႃႇႁဵတ်း သိုၵ်းၵႅတ်ႇၶႄၵူၼ်းမိူင်း PDF ၵေႃႈ မီးတင်းၼမ်။

“ပေႃးသိုၵ်းတႆးသွင်ၸုမ်း ဢမ်ႇယိုဝ်းၵၼ်တႄ့ ၵူၼ်းၼုမ်ႇတႆး ဢၼ်ၶႂ်ႈၶဝ်ႈၵႂႃႇ ႁၢပ်ႇၵၢၼ်ၸိူဝ်ႉၸၢတ်ႈ ၼႂ်းသိုၵ်းတႆးၼႆႉ မီးတင်းၼမ်။ မိူဝ်ႈလဵဝ်သမ်ႉ လႆႈၵူဝ်တႆးၼင်ႇၵၼ် ၶိုၼ်းယိုဝ်းၵၼ်ႁေ လုတၢႆလၢႆလၢႆလွၵ်ႇလွၵ်ႈလႄႈ ဢွၼ်ၵၼ်ငိူင်ႉပၢႆႈၼၼ်ႉၼႃႇ။ လွင်ႈၸိူဝ်းၼႆႉ ၽူႈယႂ်ႇၵူၼ်းလူင်ၶဝ် ဢမ်ႇႁူႉၵေႃႈဢမ်ႇၸႂ်ႈ၊ ၶိုၼ်းဝူၼ်ႉထတ်းသၢင်ၽွင်ႈလႄႈ။ ပေႃးႁပ်ႉပၢၵ်ႇ လႆႈဝႃႈ သိုၵ်းတႆးၼင်ႇၵၼ် တေဢမ်ႇယိုဝ်းၵၼ်ၼႆတႄ့ ၶႃႈၽွမ်ႉတႃႇႁၢပ်ႇၵၢၼ်ၵမ်းလဵဝ်ယဝ်ႉ” ၼႆ ၸၢႆးမိူင်း ၵေႃႉယူႇလႃႈသဵဝ်ႈ ဝႃႈၼင်ႇၼႆ။

ၵၢၼ်တႆးလုၵ်ႉၽိုၼ်ႉၼႆႉ ပဵၼ်ၽွင်းတူၵ်းၵိၼ်း မီးႁႅင်းမိပ်ႇ တၢင်းၼွၵ်ႈတၢင်းၼႂ်းလႄႈ တႆးၼင်ႇ ၵၼ် ပေႃးပႆႇၽွမ်ႉႁူမ်ႈၵၼ်လႆႈၵေႃႈ ႁႂ်ႈၵိုတ်းတိုၵ်းၵၼ်သေ ထိုင်ၶၢဝ်းယၢမ်း ဢုပ်ႇဢူဝ်းႁႃတၢင်း ဢွၵ်ႇ တႃႇၵၢၼ်မိူင်းတႆး၊ တႃႇၸၢဝ်းၶိူဝ်းယူႇႁူမ်ႈၼႂ်းမိူင်းတႆး ၼႆ ၽူႈလူင်ႉလႅၼ်ႇၵၢၼ်မိူင်းတႆး ၵေႃႉၼိုင်ႈ မွၵ်ႇလၢတ်ႈၸိူင်ႉၼႆ။

“ၵေႃႉဢၼ်ယွမ်းႁပ်ႉဝႃႈ ၸဝ်ႈၵဝ်ႇပဵၼ်ၽူႈဢွၼ်ႁူဝ် ၵၢၼ်လုၵ်ႉၽိုၼ်ႉ တႃႇၶိူဝ်းတႆး မိူင်းတႆးၼႆ ထုၵ်ႇလီမီးပၢႆးဝူၼ်ႉ ၶိုတ်းၵၢပ်ႈပၢၼ်ၸွမ်းလႄႈ လီဝူၼ်ႉႁၼ်ထိုင် ၵူၼ်းမိူင်းတႆး။ ၵၢၼ်လုၵ်ႉ ၽိုၼ်ႉႁဝ်းၼႆႉ ထုၵ်ႇလီလႅၵ်ႈလၢႆႈ ၽႅၼ်ၵၢၼ်လွၵ်းလၢႆးမၼ်းယဝ်ႉ။ ပေႃးသိုပ်ႇယၢင်ႈၸိူင်ႉ ၼႆၵွႆးတႄႉ ၶိူဝ်းတႆးမိူင်းတႆး တေၸၢင်ႈတူၵ်းပဵၼ်ၽေး လႄႈ ၵူၼ်းၼုမ်ႇတႆးႁဝ်းၵေႃႈ လူဝ်ႇၶဝ်ႈတူင်ႉၼိုင် ၵၢၼ်မိူင်းတႆးႁဝ်း လူဝ်ႇသႂ်ႇႁႅင်းၼမ်ၼမ်”

ၵွပ်ႈၼႆလႄႈ တႄႇဢဝ် “ဝၼ်းလုၵ်ႉၽိုၼ်ႉ ၶွပ်ႈတဵမ် 67 ပီ” ၼႆႉၵႂႃႇ ၵူၼ်းမိူင်းတႆးလႄႈ ၵူၼ်းၼုမ်ႇတႆး တေၸၢင်းမီးတၢင်းမုင်ႈမွင်း ၼိူဝ် တပ်ႉသိုၵ်းၸိုင်ႈတႆး တင်းသွင်တပ်ႉသွင်ၸုမ်း ယူႇ။ ၵွပ်ႈၼၼ် ၵွပ်ႈၼၼ် ထုၵ်ႇလီမီးလွင်ႈလႅၵ်ႈလၢႆႈ ထုၵ်ႇမႅၼ်ႈၸွမ်း သဵၼ်ႈတၢင်းၵၢၼ်လုၵ်ႉၽိုၼ်ႉ ၸွမ်းၼင်ႇၸိုဝ်ႈသဵင်ႈ တပ်ႉသိုၵ်းၸိုင်ႈတႆး ယဝ်ႉ ၼႆ – – လိူဝ်သေ မွင်းယဝ်ႉ မွင်းထႅင်ႈ တေၸၢင်ႈၶိုင်ၸွႆႈသင်လႆႈၼေႃး ။

*ၼၢင်းသႅင်ၼုမ်ႇ တႅမ်ႈၾၢႆႇမၢၼ်ႈ

*ၸၢႆးၶႂၼ်မိူင်း ပိၼ်ႇတႅမ်ႈၾၢႆႇတႆး