SHRF ပိုၼ်ၽၢဝ်ႇဢွၵ်ႇမႃး ၶႅပ်းႁၢင်ႈလၢဝ်ပွမ် ပိူင်းၼႄၵၢၼ်ၶုတ်းႁႄႈ ၼႂ်းမိူင်းသၢတ်ႇ ၸိုင်ႈတႆးပွတ်းဢွၵ်ႇၶူင်း ဢၼ်ႁၢင်ႇၵႆလႅၼ်လိၼ်ထႆး 25 ၵီႊလူဝ်ႊမႄႊတိူဝ်ႊၼၼ်ႉ ဝႃႈၼႆ။

ဝၼ်းတီႈ 15/05/2025 ပူၼ်ႉမႃးၼႆႉ ယူႇတီႈ ၵဝ်ႉငဝ်ႈသုၼ်ႇလႆႈၵူၼ်းၸိုင်းတႆး SHRF ဢွၵ်ႇၽိုၼ်တၢမ်းငဝ်းလၢႆး ၵဵဝ်ႇလူၺ်ႈၶႅပ်းႁၢင်ႈလၢဝ်ပွမ် ပိူင်းၼႄဝႃႈ လႅပ်ႈမီးၵၢၼ်ၶုတ်းႁႄႈ ႁႃယၢပ်ႇ (Rare Earth) သွင် ပိုၼ်ႉတီႈ ၼႂ်းမိူင်းယွၼ်းလႄႈ တၢင်းၾၢႆႇၸၢၼ်းမိူင်းသၢတ်ႇ ဢၼ်ႁၢင်ႇၵႆလႅၼ်လိၼ်မိူင်းထႆးပွတ်းႁွင်ႇမွၵ်ႈ 25 ၵီႊလူဝ်ႊမႄႊတိူဝ်ႊ ဢၼ်ယူႇတေႃႇၼႃႈ ၸႄႈဝဵင်းမႄႈဢၢႆႈ ၸႄႈတွၼ်ႈၵဵင်းမႂ်ႇ ၸိုင်ႈထႆးၼၼ်ႉ ဝႃႈၼႆ။

ၼႂ်းၽိုၼ်တၢမ်းငဝ်းလၢႆးၼၼ်ႉ ဢွၵ်ႇဝႆႉဝႃႈ – ယွၼ်ႉၵွင်ႉသၢၼ် တီႈၵၢၼ်ၶုတ်းႁႄႈၼၼ်ႉ ၶူၼ်းၶဝ်ႈၸွမ်းၼမ်ႉသေ လႆၶဝ်ႈမႄႈၼမ်ႉၵူၵ်းလႄႈ ႁဵတ်းႁႂ်ႈမီးလွင်ႈတုမ်ႉတိူဝ်ႉတၢင်းပၢႆးယူႇလီ ၵူၼ်းမိူင်းတင်းသွင်ၾၢႆႇ ၸိူဝ်းယူႇသဝ်းပိုင်ႈဢိင်မႄႈၼမ်ႉၵူၵ်း တွၼ်ႈတၢင်းတႂ်ႈဢၼ်မီးႁူဝ်ၵူၼ်းလၢၼ်ႉပၢႆ – ဝႃႈၼႆ။

ၸၢႆးႁေႃသႅင် ၽူႈၶၢၼ်ပၢၵ်ႇ ၵဝ်ႉငဝ်ႈသုၼ်ႇလႆႈၵူၼ်းၸိုင်ႈတႆး လၢတ်ႈတီႈၽူႈတွႆႇႁွၵ်ႈဝႃႈ – “လွင်ႈၼၼ်ႉ တၢင်းႁဝ်းၶႃႈ လႆႈၸႂ်ႉၶႅပ်းႁၢင်ႈလၢဝ်ပွမ် (Satellite) ထၢႆႇဝႆႉ။ ထူပ်းႁၼ်မႅၼ်ႈၵၢၼ်ၶုတ်းႁႄႈႁိမ်းမႄႈၼမ်ႉ ၵူၵ်း ၼႂ်းမိူင်းတႆးပွတ်းဢွၵ်ႇ ပိူင်ၾၢင်ႁၢင်ႈမၼ်း မိူၼ်ၵၢၼ်ၶုတ်းႁႄႈႁႃယၢပ်ႇ (Rare Earth) ၼႂ်းၸႄႈမိူင်း ၶၢင်ဝႆႉ။ ၵွပ်ႈၼၼ် ႁဝ်းၶႃႈလႆႈဢဝ် ဢွၵ်ႇ ပိူဝ်ႈတုၵ်းသူၼ်းထိုင် ၽူႈၸိူဝ်းၵဵဝ်ႇၶွင်ႈၶဝ် ဢဝ်ၶေႃႈမုလ်း ဢွၵ်ႇ ပိုၼ်ၽႄၼႄၵူၼ်းမိူင်း ႁႂ်ႈပေႃးၸၢင်ႈႁူမ်ႈၵၼ် ၵႅတ်ႇၶႄႁႄႉၵင်ႈၽေးၶဵၼ် ဢၼ်ၸၢင်ႈမႃးတုမ်ႉတိူဝ်ႉ တူင်ႇဝူင်းၵူၼ်းၵႂၢင်ႈၶႂၢင်ၼၼ်ႉဢေႃႈ”- ဝႃႈၼႆ။

ပိူင်ၽၢင်ႁၢင်ႈ ထၢင်ၶုတ်းႁႄႈဢၼ်လၢဝ်ပွမ်ပိူင်းၼႄၼၼ်ႉ မီးထၢင်ၼမ်ႉယႂ်ႇမူၼ်းမူၼ်း တၢမ်းၶပ်ႉၵၼ်ဝႆႉ ပဵၼ်ၸၼ်ႉပဵၼ်ၸၼ်ႉ မိူၼ်ပိူင်ၾၢင်ႁၢင်ႈၵၢၼ်ၶုတ်းႁႄႈႁႃယၢပ်ႇ ၼႂ်းၸႄႈမိူင်းၶၢင် ဢၼ်ၶွမ်ႊပၼီႊၶႄႇ ၶဝ် ၶုတ်းႁႄႈယႃယၢပ်ႇ (Rare Earth) သွင်သႅၼ်း – ႁႄႈထိူဝ်ႊပီႊယမ်ႊလႄႈ တိတ်ႊပရူဝ်ႊသီႊယမ်ႊ (terbium (Tb) and dysprosium (Dy) ၵႂၢင်ႈၶႂၢင်ၼၼ်ႉယဝ်ႉ။

ပိုၼ်းၶႅပ်းႁၢင်ႈလၢဝ်ပွမ်ၼၼ်ႉ ၸီႉၸႅင်ႈၼႄဝႃႈ ၵၢၼ်ၶုတ်းႁႄႈ ဢၼ်မီးတၢင်းဢွၵ်ႇ မႄႈၼမ်ႉၵူၵ်းၼၼ်ႉ ႁၢင်ႇၵႆ 3.6 ၵီႊလူဝ်ႊမႄႊတိူဝ်ႊ တႄႇၶုတ်းၸဵမ်မိူဝ်ႈၵၢင်ပီ 2023 လႄႈ ၵၢၼ်ၶုတ်းႁႄႈ ဢၼ်မီးတၢင်း တူၵ်းမႄႈၼမ်ႉၵူၵ်း ႁၢင်ႇၵႆ 2.6 ၵီႊလူဝ်ႊမႄႊတိူဝ်ႊၼၼ်ႉၵေႃႈ တႄႇၶုတ်းမႃးၸဵမ်မိူဝ်ႈၵၢင်ပီ 2024 မႃး။

လွင်ႈၶုတ်းၶမ်းၸွမ်းသၢႆမႄႈၼမ်ႉၵူၵ်း ၼႂ်းမိူင်းယွၼ်းၼႆႉ မီးသိုဝ်ႇၶၢဝ်ႇ ၵမ်းၵမ်းတႅမ်ႈၶၢဝ်ႇဢွၵ်ႇပၼ်မႃး ၶပ်ႉၶပ်ႉတၢမ်းတၢမ်းထိုင်ယၢမ်းလဵဝ်။ ၶႅပ်းႁၢင်ႈလၢဝ်ပွမ် ပိူင်းၼႄပိူင်ၵၢၼ် ၵၢၼ်ၶုတ်းႁႄႈ မိူၼ်ႁႄႈႁႃ ယၢပ်ႇၼၼ်ႉ ပႅၵ်ႇပိူင်ႈၵၼ်တင်းပိူင်ၵၢၼ်ၶုတ်းၶမ်းၸွမ်းသၢႆမႄႈၼမ်ႉၵူၵ်းတႄႉတႄႉ။ ၶႅပ်းႁၢင်ႈလၢဝ်ပွမ် ဢၼ်ပိူင်းၼႄ ထၢင်ဢၢင်ႇထွမ်ႇၼမ်ႉၸႂ်ႉ ထၢင်ၶုတ်းၶမ်းၸွမ်းသၢႆမႄႈၼမ်ႉသၢႆ တၢင်းဢွၵ်ႇမိူင်းသၢတ်ႇ ၼၼ်ႉၵေႃႈ ပႅၵ်ႇပိူင်ႈမိူၼ်ၵၼ်။

ထၢင်မိူင်ၶုတ်းႁႄႈ ၼႂ်းမိူင်းယွၼ်းၼႆႉ လႅပ်ႈမီးၵၢၼ်ပွႆႇငူၼ်ႉၵွင်ႉသၢၼ် မၼ်းၶဝ်ႈၼႂ်းမႄႈၼမ်ႉၵူၵ်းသေ ႁဵတ်းႁႂ်ႈၼမ်ႉၵူၵ်းဢၼ်မီးၵွင်ႉသၢၼ် ယွၼ်ႉၵၢၼ်ၶုတ်းၶမ်း ၶူၼ်းၶဝ်ႈၸွမ်းယူႇယဝ်ႉ ႁဵတ်းႁႂ်ႈႁၢင်ႈႁၢႆႉ လိူဝ်ၵဝ်ႇထႅင်ႈ လွင်ႈၼႆႉ ဢဝ်ယဵၼ်းပဵၼ်ၽေးၶဵၼ်လွၵ်ႇငိုတ်ႈ ပၢႆးယူႇလီၵူၼ်းဝၢၼ်ႈ ၵူၼ်းမိူင်း ၸိူဝ်းယူႇ သဝ်း ၸွမ်းသၢႆၼမ်ႉၵူၵ်း ၼႂ်းမိူင်းတႆးပွတ်းၸၢၼ်းလႄႈ မိူင်းထႆး ပွတ်းႁွင်ႇ။ ၼႂ်းမိူင်းထႆးတႄႉ မႄႈၼမ်ႉ ၵူၵ်း လုၵ်ႉတၢင်းတႃႈတွၼ်း ၸႄႈဝဵင်းမႄႈဢၢႆႈ ၸႄႈတွၼ်ႈၵဵင်းမႂ်ႇသေ လႆၶၢမ်ႈၶဝ်ႈၸူး ၸႄႈတွၼ်ႈၵဵင်း ႁၢႆးယဝ်ႉ သိုပ်ႇလႆလူင်းၸူး မႄႈၼမ်ႉၶွင် တီႈၸႄႈဝဵင်းၵဵင်းသႅၼ် ၼႆယဝ်ႉ။

“ၵၢၼ်ၶုတ်းႁႄႈၼႆႉ မၼ်းမီးၽေးၶဵၼ်ၼမ် ၵွပ်ႈလႆႈၸႂ်ႉသၢၼ် (ၶေႊမီႊ) တႃႇထတ်းထွင် ယၢႆႈဢဝ်ႁႄႈ ဢွၵ်ႇၼၼ်ႉယဝ်ႉ။ ယွၼ်ႉၼၼ် မၼ်းတေမီးၽေးၶဵၼ်တေႃႇသၽႃႇဝ သတ်းၼမ်ႉ၊ ပႃႇ ၼိူဝ်လိၼ် တႂ်ႈ လိၼ် ၵူၼ်းၸိူဝ်းယူႇၸမ်လႄႈပိုင်ႈဢိင်မႄႈၼမ်ႉ ၸိူဝ်းၼၼ်ႉတင်းလူင် တင်းလၢႆယဝ်ႉ”- ၸၢႆးႁေႃသႅင် သိုပ်ႇလၢတ်ႈၼႄၼင်ႇၼႆထႅင်ႈ။  

ဢိင်ၼိူဝ် လွင်ႈၵၢၼ်ၶုတ်းၶမ်း မိူင်းသၢတ်ႇၼၼ်ႉသေ ႁဵတ်းႁႂ်ႈၼမ်ႉၵူၵ်းပဵၼ်ၵွင်ႉငူၼ်ႉလႄႈ မိူဝ်ႈဝၼ်းတီႈ 14/03/2025 ၼၼ်ႉ ၵူၼ်းမိူင်းၼႂ်းၸႄႈဝဵင်းမႄႈဢၢႆႈ ၸိူဝ်းယူႇသဝ်းၸွမ်းသၢႆၼမ်ႉၵူၵ်း ဢွၵ်ႇမႃးၼႄၵၢင် ၸႂ် သၢၼ်ၶတ်းၵၢၼ်ၶုတ်းၶမ်း တႃႇၵူၼ်းမွၵ်ႈ 700 ၵေႃႉ။

ၵွပ်ႈၼႆလႄႈ ၵၢၼ်ၶုတ်းႁႄႈၼႆႉ ၽွၼ်းႁၢႆႉၸႃႉၶၢမ်ႈလႅၼ်လိၼ် ဢၼ်ၸၢင်ႈတုမ်ႉတိူဝ်ႉသၽႃႇဝလႄႈ တူင်ႇဝူင်းၵူၼ်းၸိူဝ်းၼၼ်ႉ လွမ်မႃးပဵၼ်တၢင်းမႆႈဢူၵ်းၼၵ်းၸႂ်သေ ယွၼ်ႉ ၼၼ် ၸင်ႇတုၵ်းယွၼ်းႁႂ်ႈ ၸဝ်ႈၼႃႈတီႈ တင်းသွင်ၾၢႆႇလူင်းၵူတ်ႇထတ်းယဝ်ႉ ဢဝ်ၶေႃႈမုလ်းၵဵဝ်ႇၵပ်းၵၢၼ်ၶုတ်းမိူင်ႁႄႈတင်းသဵင်ႈ ပိုတ်ႇၼႄၵူၼ်းမိူင်းႁႂ်ႈႁပ်ႉႁူႉၸႅင်ႈလႅင်း တူဝ်ႈထိုင်ၼၼ်ႉယဝ်ႉ။ မိူင်းယွၼ်း ဢွင်ႈတီႈဢၼ်မီးမိူင်ထၢင် ၶုတ်းႁႄႈၼႆႉ မီးယူႇဝႆႉၼႂ်းပိုၼ်ႉတီႈဢၼ်သိုၵ်းမၢၼ်ႈလႄႈ သိုၵ်းဝႃႉ UWSA ႁူမ်ႈၵၼ်ၵုမ်းၵမ် – ၽိုၼ်တၢမ်းငဝ်းလၢႆး SHRF ဢွၵ်ႇဝႆႉၼင်ႇၼႆ။