ပႆႇထိုင်ၶၢဝ်းၾူၼ် ပႆႇထိုင်ၶၢဝ်းၼမ်ႉၼွင်းသေတႃႉ ၵူၼ်းမိူင်းယွင်းထူပ်းၽေးၼမ်ႉဢူၼ်ၼမ်ႉၶုၼ်ႇ။ ၼမ်ႉဝူၺ်ႇႁင်ႈၼႃႇဢႃးလႃးလႄႈ ပႆႇဝႃႈဢဝ်မႃးႁုင်မႃးတူမ်ႈၵိၼ်လႃႈ တေဢဝ်မႃးလၢင်ႉမေႃႈဝၢၼ်ႇ သၵ်ႉၶူဝ်းၵူၺ်းၵေႃႈ ယင်းလႆႈမႆႈၸႂ်ၵူဝ်တုမ်ႉတိူဝ်ႉပၢႆးယူႇလီ။ တေဢမ်ႇၸႂ်ႉၵေႃႈ သမ်ႉဢမ်ႇမီးတၢင်းလိူၵ်ႈ။

ယွၼ်ႉၼမ်ႉၶုၼ်ႇ ဢူၼ်ဝူၺ်ႇႁင်ႈၼႃႇဢႃးလႃးသေ ၸဝ်ႈသူၼ်ၸဝ်ႈၼႃးၵေႃႈ ဢမ်ႇၶႂ်ႈႁတ်းဢဝ်ၸႂ်ႉ ၼႂ်းၵၢၼ်ၽုၵ်ႇသွမ်ႈ ၵူဝ်တူၼ်ႈမၢၵ်ႇၶဝ်ႈတဝ်ႈၼမ်ႉတၢႆ ဝႃႈၼႆ။

ၼႂ်းလိူၼ်ဢေႊပရိူဝ်ႊၼႆႉ ၵူၼ်းမိူင်းၼႂ်းၸႄႈဝဵင်းမိူင်းယွင်း ၸိုင်ႈတႆးပွတ်းဢွၵ်ႇ ထူပ်းတၢင်းယၢပ်ႇ ၽိုတ်ႇ ယွၼ်ႉၼမ်ႉၸႂ်ႉသွႆၼႂ်းၼႃႈႁိူၼ်းလႄႈ ၼမ်ႉတႃႇၸႂ်ႉၼႂ်းၼႃးၼႂ်းသူၼ်ဢမ်ႇလီ။

ၾၢႆႇၼိူဝ် ႁူဝ်ၵႄးၼမ်ႉဝၢင်း ၊ ၼမ်ႉၶၢပ်ႈ ၊ ၼမ်ႉပုင်း ၊ ၼမ်ႉယွင်း ၸိူဝ်းၼႆႉ ၶွမ်ႊပၼီႊၶုတ်းၶမ်းၶဝ် မႃး တင်ႈၶိူင်ႈၸၢၵ်ႈသေ ၶုတ်းႁႄႈၶုတ်းၶမ်းဝႆႉလႄႈ ႁဵတ်းႁႂ်ႈၼမ်ႉၶုၼ်ႇၼမ်ႉဢူၼ် ဝူၺ်ႇႁင်ႈ ဢမ်ႇလီၸႂ်ႉတိုဝ်း။ ႁိမ်းႁွမ်းႁူဝ်ၼမ်ႉၼၼ်ႉ မီးဝႆႉတပ်ႉသိုၵ်းမၢၼ်ႈ ၶမယ 335 သေတႃႉ ဢမ်ႇႁၼ်ၶဝ်ႁၢမ်ႈသင်ၼႆ ၵူၼ်းပိုၼ်ႉတီႈလၢတ်ႈ။

ၵူၼ်းမိူင်းၸိူဝ်းယူႇၸွမ်းသၢပ်ႇၼမ်ႉဝၢင်း မိူၼ်ၼင်ႇ ဝၢၼ်ႈႁူဝ်ယၢင်း၊ ဝၢၼ်ႈဝၢၼ်(ၿၢၼ်)၊ ဝၢၼ်ႈလုၵ်း၊ ဝၢၼ်ႈတိဝ်ႈ၊ ဝၢၼ်ႈလိူဝ်ႇ၊ ဝၢၼ်ႈၵျူး၊ ဝၢၼ်ႈမႂ်ႇ ၸိူဝ်းၼႆႉၵေႃႈ ၵိၼ်းၸႂ်။ တႃႇဢဝ်ႁူတ်းသူၼ်ၽၵ်းၵူႈ သႅၼ်းသႅၼ်းၵေႃႈ ပဵၼ်ဢၼ်မႆႈၸႂ် ၵူဝ်တူၼ်ႈမၢၵ်ႇၶဝ်ႈတဝ်ႈၼမ်ႉတၢႆသေတႃႉ ဢမ်ႇၸၢင်ႈႁဵတ်းႁိုဝ် ၵႃႈလႆႈဢဝ်ၼမ်ႉၶုၼ်ႇဢူၼ်ၼႆႉၸႂ်ႉၵႂႃႇၵူၺ်း။ 

လိူဝ်သေၸဝ်ႈသူၼ်ၸဝ်ႈၼႃးယဝ်ႉ ၵူၼ်းၸိူဝ်းယူႇၼႂ်းဝဵင်းၵေႃႈ တေႃႇလွတ်ႇထိုင်တီႈႁိူၼ်းသေ ၸႂ်ႉတိုဝ်းၼမ်ႉ ၸိူဝ်းၼႆႉ။ တႃႇတေၸႂ်ႉလႆႈၼမ်ႉၸိူဝ်းၼႆႉ ၵူၼ်းမိူင်းလူင်းတိုၼ်း ၼိုင်ႈႁိူၼ်းလႂ်ဢမ်ႇ ယွမ်း 5 သႅၼ်ပျႃး။

မိူဝ်ႈလဵဝ်ၼႆႉ ၵူၼ်းမိူင်းလႆႈၼမ်ႉယူႇၵေႃႈ သမ်ႉပဵၼ်လၢႆႇၼမ်ႉၶုတ်းၶမ်းလႄႈ ဢမ်ႇသႅၼ်ႈသႂ်။ ၵႃႈလႆႈ ၵႂႃႇႁႃယွၼ်းတၵ်းၼမ်ႉ ၼႂ်းဝၢင်းႁိူၼ်း ၸိူဝ်းမီးၼမ်ႉမေႃႇတႂ်ႈလိၼ် (ဢဝီႇၸိ)။

ဢိင်ၼမ်ႉဢမ်ႇသႅၼ်ႈသႂ်ၼႆႉသေ ၶၢဝ်ႇလိုဝ်းၵၼ်ဝႃႈ ၾၢႆႇၵဵဝ်ႇၶွင်ႈၶဝ် တေၶၢႆႉလွတ်ႇၼမ်ႉပၼ်ယူႇဝႃႈ ၼႆသေတႃႉ ပႆႇႁၼ်ႁဵတ်းသင်ပၼ်။

ၵူၼ်းၼုမ်ႇမိူင်းယွင်း ၵေႃႉၼိုင်ႈ လၢတ်ႈတီႈၽူႈတွႆႇႁွၵ်ႈဝႃႈ – “ၼမ်ႉၼႆႉ ၶုၼ်ႇမႃးတႃႇသေႇၶႃႈယဝ်ႉ ၸဵမ်မိူဝ်ႈပီၵၢႆပုၼ်ႉမႃး။ ၶဝ်ႁဵတ်းႁဵတ်းယင်ႉယင်ႉယူႇၸိူင်ႉၼၼ်ဢေႃႈ။ ပေႃးမီးၵူၼ်းၵႂႃႇဝႃႈၶဝ်ဢိတ်ႉ ၵေႃႈ ယင်ႉသေ။ ပေႃးပိူၼ်ႈဢမ်ႇဝႃႈသင် ယဝ်ႉၵေႃႈ ပွၵ်ႈမႃးႁဵတ်းမိူၼ်ၵဝ်ႇ။ ပေႃးမီးၽူႈမီးပုၼ်ႈၽွၼ်း ၶဝ်မႃးဝႃႈၵေႃႈ ၶဝ်ဢဝ်ငိုၼ်းမွၼ်သေၼႆၵေႃႈ သိုပ်ႇႁဵတ်းၶိုၼ်းၼၼ်ႉၼႃႇ။ ဢၼ်မႃးၶုတ်းၼႆႉတႄႉ ဢမ်ႇႁူႉပဵၼ်ၶွမ်ႊပၼီႊလႂ် ပဵၼ်ဝႃႉႁႃႉ ၶႄႇႁႃႉဢမ်ႇႁူႉ။ ပၼ်ငိုၼ်းႁွင်ႈၵၢၼ် ဢၼ်ၵဵဝ်ႇၶွင်ႈ ၸိူဝ်းၼႆႉၵေႃႈ ၶုတ်းၵႂႃႇႁဵတ်းၼၼ်ၶႃႈ ဢေႃႈ”- ဝႃႈၼႆ။

ၼႂ်းပီ 2024 ပူၼ်ႉမႃးၼႆႉၵူၺ်း မီးလွင်ႈၶုတ်းၶမ်း ၶုတ်းထၢၼ်ႇႁိၼ်ၼမ်ႁႅင်းမႃး ႁဵတ်းႁႂ်ႈတူၼ်ႈမႆႉ လွႆ ထိူၼ်ႇပႃႇ လူႉၵွႆတင်းၼမ် ၼႂ်းၸႄႈဝဵင်းမိူင်းယွင်းၼႆႉ ၽေးၼမ်ႉၼွင်းၼမ်ႉထူမ်ႈၵေႃႈ ပဵၼ်မႃးႁၢႆႉ ႁႅင်း။ ဢမ်ႇၸႂ်ႈၶၢဝ်းၾူၼ်ၵေႃႈ ၵူၼ်းမိူင်းထူပ်းၽေးၼမ်ႉၶုၼ်ႇၼမ်ႉဢူၼ်ထိုင်ယၢမ်းလဵဝ်။

တႃႇၼမ်ႉၵိၼ်တႄႉ သိုဝ်ႉၵိၼ်လႆႈယူႇဝႃႈၼႆသေတႃႉ တႃႇၸႂ်ႉတႃႇသွႆ ၼႂ်းၼႃႈႁိူၼ်းတႄႉတေယၢပ်ႇ။ တေဝႃႈ သိုဝ်ႉဢဝ်ၼမ်ႉသႅၼ်သႂ် မႃးသုၵ်ႈၼႃႈသီၶဵဝ်ႈဢၢပ်ႇၼမ်ႉၼႆၵေႃႈ ၵႃႈ ၶၼ်သုင်။ ယၢမ်းလဵဝ် ၶၼ်ၼမ်ႉသႅၼ်သႂ် 1 ပုင်း ( 20 လိတ်ႉ) 2,000 ပျႃးယဝ်ႉၼႆ ၵူၼ်းပိုၼ်ႉတီႈလၢတ်ႈ။

မိူဝ်ႈဢွၼ်တၢင်းတႄႉ ၼမ်ႉသုၵ်ႈလၢင်ႉတႃႇႁုင်မိုဝ်ႉၸိူဝ်းၼႆႉ လႆႈၸႂ်ယႂ်ႇ ၼမ်ႉဝၢင်း ၼမ်ႉၶၢပ်ႈ ဢၼ် တေႃႇလွတ်ႇသေမႃးၸႂ်ႉၼႂ်းႁိူၼ်းယေး။ မိူဝ်ႈလဵဝ်တႄႉ ၼမ်ႉတႃႇတေသုၵ်ႈၶဝ်ႈ သုၵ်းၽၵ်းၵေႃႈ ပေႃး ပဵၼ်ယၢပ်ႇ။

ၶွမ်ႊပၼီႊၶုတ်းၶမ်းၶဝ် ၸႂ်ႉတိုဝ်းထၢတ်ႈၶမ်ႊမီႊၶိူဝ်ႊသေ ၶုတ်းဝႆႉလႄႈ ၼမ်ႉဝူၺ်ႇႁင်ႈၸိူဝ်းၼၼ်ႉ လႆၶဝ်ႈၼႂ်းၵႄးၼမ်ႉၵူႈဝၼ်း။ ႁဵတ်းႁႂ်ႈၵႄးၼမ်ႉပဵၼ်ၵွင်ႉပဵၼ်ငူၼ်ႉမႃး။ သင်ဝႃႈ ၸႂ်ႉၼမ်ႉၸိူဝ်းၼႆႉၵႂႃႇ ၶၢဝ်းယၢဝ်းတႄႉ ၵူၼ်းမိူင်း မႆႈၸႂ် ၵူဝ်ၸပ်းရေႃးၵႃႇတၢင်းပဵၼ်ႁၢဝ်ႈႁႅင်းထႅင်ႈ။

ၼၢင်းယိင်း ၵူၼ်းမိူင်းယွင်း ၵေႃႉၼိုင်ႈ လၢတ်ႈတီႈၽူႈတွႆႇႁွၵ်ႈဝႃႈ – “ၶဝ်ႁဵတ်းၸိူင်ႉၼႆၼႆႉ ပႃၵေႃႈတၢႆ မူတ်းၼႃ။ ပႃၶဝ် ႁွႆၶဝ် ၵုင်ႈၶဝ်ၸိူဝ်းၼႆႉ ဢမ်ႇၵိုတ်းသင်ယဝ်ႉ။တီႈၶဝ်ၶုတ်းၶမ်းၼႆႉ ပဵၼ်ၸိူင်ႉၼႆမူတ်း ယဝ်ႉ။ ၼမ်ႉၵႄးၼႂ်းမိူင်းယွင်းၼႆႉမီးလၢႆတီႈယူႇ။ ၵူၺ်းၼႃႇ ၶဝ်သမ်ႉ ၵႂႃႇၶုတ်းၾၢႆႇၼိူဝ်မႄႈၼမ်ႉ ၸိူဝ်း ၼႆႉလႄႈ ဢမ်ႇလီသေတီႈယဝ်ႉ။ ပႃႁွႆၵုင်ႈ ၸိူဝ်း ၼႆႉၵေႃႈ ဢမ်ႇႁၼ်ယဝ်ႉ။ ၽုၵ်ႇသင်ၵေႃႈ ဢမ်ႇလႆႈ ၵိၼ်ယဝ်ႉ။ ၵူၼ်းႁဝ်းၵေႃႈ ၸႂ်ႉၼမ်ႉယၢပ်ႇယဝ်ႉၶႃႈ”- ဝႃႈၼႆ။

ၵူၼ်းဝၢၼ်ႈ ၸိူဝ်းယူႇၸမ်ဢွင်ႈတီႈၶုတ်းၶမ်း ၸိူဝ်းၼႆႉၵေႃႈ ႁဵတ်းၵၢၼ်သူၼ်ႁႆႈၼႃး ဢမ်ႇလႆႈယဝ်ႉလႄႈ ၵမ်ႈၽွင်ႈ ၵႃႈလႆႈပၢႆႈသွၼ်ႈယူႇဝႆႉတၢင်ႇတီႈ။ ၵမ်ႈၽွင်ႈၵေႃႈ ပၢႆႈၶဝ်ႈဝဵင်းယူႇၸွမ်းပီႈၼွင်ႉၽႂ် မၼ်း။ ဢၼ်လႆႈပၢႆႈတေႃႇဝၢၼ်ႈပေႃးႁၢမ်းတႄႉ ပဵၼ်ဝၢၼ်ႈဢိုမ်း ဢၼ်ယူႇႁိမ်းၸမ် တပ်ႉၶမယ 335 ၼၼ်ႉဝႃႈၼႆ။

ၶွမ်ႊပၼီႊၶုတ်းၶမ်းသူၺ်ႇၼၵႃး ဢၼ်လႆႈဢၼုယၢတ်ႈၶုတ်းၶမ်းဝႆႉ ၶၢဝ်းတၢင်း 5 ပီ တီႈဝၢၼ်ႈတၢတ်ႇ ၸၢင်ႉႁိမ်းမိူင်းယူႉ ၼႂ်းၸႄႈဝဵင်းမိူင်းယွင်းၼၼ်ႉၵေႃႈ ယၢမ်းလဵဝ် ၶၢဝ်းယၢမ်းမူတ်းသဵင်ႈ ယဝ်ႉတူဝ်ႈ သေတႃႉ ပႆႇၵိုတ်းပႆႇလိုဝ်ႈ တိုၵ်ႇသိုပ်ႇၶုတ်းၶမ်းယူႇတိၵ်းတိၵ်း ဝႃႈၼႆ။

ၵၢၼ်ၶုတ်းႁႄႈၶုတ်းၶမ်းၸိူဝ်းၼႆႉ တုမ်ႉတိူဝ်ႉသိင်ႇဝႅတ်ႉလွမ်ႉ တုမ်ႉတိူဝ်ႉၵၢၼ်ႁႃၵိၼ်လဵင်ႉတွင်ႉ ၵူၼ်းမိူင်းလႄႈ ၵူၼ်းမိူင်းယွင်း ၶႂ်ႈႁႂ်ႈၽူႈၵဵဝ်ႇၶွင်ႈၶဝ် တူၺ်းလူလွမ်ပၼ် ၵႄႈလိတ်ႈပၼ်ႁႃ ၸိူဝ်းၼႆႉ ဝႆးဝႆးသေၵမ်းၼႆ – ၵူၼ်းပိုၼ်ႉတီႈ ဢွၼ်ၵၼ်တုၵ်းယွၼ်းၼင်ႇၼႆ။